اسامی و صفات قرآن: تفاوت بین نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
(←فهرست اسامی و اوصاف قرآن) |
|||
| (۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۳: | سطر ۳: | ||
==تعداد اسامی و صفات قرآن== | ==تعداد اسامی و صفات قرآن== | ||
| − | قرآن مهمترین معجزه پیامبر | + | قرآن مهمترین معجزه پیامبر صلی الله علیه و آله و آخرین کتاب آسمانى، نزد مسلمانان اهمیت و احترام بىنظیرى دارد؛ از این رو، براى اشاره به این کتاب الهى، از نامها، القاب و صفات متعددى استفاده شده است. ذکر نام های فراوان و اوصاف زیاد [[قرآن مجید]] باعث شده است که بعضی، اوصاف این کتاب را با نام های آن اشتباه گیرند، اما از آن جا که هر صفتی می تواند به صورت اسم استفاده شود، می توان اوصاف قرآن را جزء اسامی آن دانست. |
از این رو است که در بین علمای [[تفسیر قرآن|تفسیر]]، اختلافات فراوانی وجود دارد و هر یک برای قرآن اسمائی آورده اند، چنان که مرحوم [[طبرسى]] در [[مجمع البیان ]] به ذکر ۴ نام برای قرآن اکتفا کرده است که عبارت اند از: قرآن، فرقان، کتاب، ذکر.<ref> تفسیر طبرسى، ج ۱، مقدمه، فن رابع، ص ۱۴. </ref> و [[ابوالفتوح رازی|ابوالفتوح رازى]] در مقدمه تفسیر خود ۴۳ نام براى [[قرآن]] آورده است،<ref>ر.ک: ابوالفتوح رازى، الروض الجنان و روح الجنان، ج ۱، مقدمه، ص ۵.</ref> که بیشتر جنبه وصفى دارد. [[بدرالدین محمد زرکشی|بدرالدین زرکشى]]<ref> البرهان، ج ۱، ص ۲۷۶-۲۷۳. الاتقان، ج ۱، ص ۱۴۶-۱۴۳. </ref> نقل میکند که ابوالحسن على حرالى (م ۶۳۷ ق) کتابی در این زمینه نوشته و بیش از نود اسم یا وصف برای قرآن یادآور شده است.<ref>محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صفحه ۱۰۶</ref> فیروزآبادی در بصائر ذوی التمییز ادعا میکند که برای قرآن صد اسم در [[قرآن کریم]] آمده و ۹۴ اسم را ذکر میکند.<ref>بصائرذوی التمییز فی لطائف الکتاب العزیز، جلد۱، ص۸۸-۹۶.</ref> | از این رو است که در بین علمای [[تفسیر قرآن|تفسیر]]، اختلافات فراوانی وجود دارد و هر یک برای قرآن اسمائی آورده اند، چنان که مرحوم [[طبرسى]] در [[مجمع البیان ]] به ذکر ۴ نام برای قرآن اکتفا کرده است که عبارت اند از: قرآن، فرقان، کتاب، ذکر.<ref> تفسیر طبرسى، ج ۱، مقدمه، فن رابع، ص ۱۴. </ref> و [[ابوالفتوح رازی|ابوالفتوح رازى]] در مقدمه تفسیر خود ۴۳ نام براى [[قرآن]] آورده است،<ref>ر.ک: ابوالفتوح رازى، الروض الجنان و روح الجنان، ج ۱، مقدمه، ص ۵.</ref> که بیشتر جنبه وصفى دارد. [[بدرالدین محمد زرکشی|بدرالدین زرکشى]]<ref> البرهان، ج ۱، ص ۲۷۶-۲۷۳. الاتقان، ج ۱، ص ۱۴۶-۱۴۳. </ref> نقل میکند که ابوالحسن على حرالى (م ۶۳۷ ق) کتابی در این زمینه نوشته و بیش از نود اسم یا وصف برای قرآن یادآور شده است.<ref>محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صفحه ۱۰۶</ref> فیروزآبادی در بصائر ذوی التمییز ادعا میکند که برای قرآن صد اسم در [[قرآن کریم]] آمده و ۹۴ اسم را ذکر میکند.<ref>بصائرذوی التمییز فی لطائف الکتاب العزیز، جلد۱، ص۸۸-۹۶.</ref> | ||
| سطر ۱۱: | سطر ۱۱: | ||
#آیات: «{{متن قرآن|تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ}}» ([[آیه 252 سوره بقره]]) | #آیات: «{{متن قرآن|تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ}}» ([[آیه 252 سوره بقره]]) | ||
| − | #اَثاره: ([[ آیه 4 سوره احقاف]]) | + | #اَثاره: «{{متن قرآن|... ائْتُونِي بِكِتَابٍ مِنْ قَبْلِ هَٰذَا أَوْ أَثَارَةٍ مِنْ عِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}» ([[ آیه 4 سوره احقاف]]) |
#احسن الحدیث: «{{متن قرآن|اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا مَثَانِيَ}}» ([[آیه 23 سوره زمر]]) | #احسن الحدیث: «{{متن قرآن|اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا مَثَانِيَ}}» ([[آیه 23 سوره زمر]]) | ||
| − | #اِمام: ([[ آیه 71 سوره اسراء]]) | + | #اِمام: «{{متن قرآن|يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِ ...}}» ([[ آیه 71 سوره اسراء]]) |
#امر: «{{متن قرآن| ذَٰلِكَ أَمْرُ اللَّهِ أَنْزَلَهُ إِلَيْكُمْ}}» ([[ آیه 5 سوره طلاق]]) | #امر: «{{متن قرآن| ذَٰلِكَ أَمْرُ اللَّهِ أَنْزَلَهُ إِلَيْكُمْ}}» ([[ آیه 5 سوره طلاق]]) | ||
| − | #إنزال: ([[ آیه 174 سوره نساء]]) | + | #إنزال: «{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا}}» ([[ آیه 174 سوره نساء]]) |
#ایمان: «{{متن قرآن| سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ}}» ([[آیه 193 سوره آل عمران]]) | #ایمان: «{{متن قرآن| سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ}}» ([[آیه 193 سوره آل عمران]]) | ||
#بالغة: «{{متن قرآن|حِكْمَةٌ بَالِغَةٌ ۖ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُ}}» ([[آیه 5 سوره قمر]]) | #بالغة: «{{متن قرآن|حِكْمَةٌ بَالِغَةٌ ۖ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُ}}» ([[آیه 5 سوره قمر]]) | ||
#برهان: «{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ }}» ([[آیه 174 سوره نساء]]) | #برهان: «{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ }}» ([[آیه 174 سوره نساء]]) | ||
#بُشری: «{{متن قرآن|هُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ}}» ([[آیه 2 سوره نمل]]) | #بُشری: «{{متن قرآن|هُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ}}» ([[آیه 2 سوره نمل]]) | ||
| − | #بشیر: «{{متن قرآن|كِتَابٌ فُصِّلَتْ آيَاتُهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ بَشِيرًا وَنَذِيرًا}}» ([[آیه 3-4 سوره فصلت]]) | + | #بشیر: «{{متن قرآن|كِتَابٌ فُصِّلَتْ آيَاتُهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ بَشِيرًا وَنَذِيرًا}}» ([[آیه 3 سوره فصلت|آیه 3-4 سوره فصلت]]) |
#بصائر: «{{متن قرآن|هَٰذَا بَصَائِرُ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ}}» ([[آیه 20 سوره جاثیة]]) | #بصائر: «{{متن قرآن|هَٰذَا بَصَائِرُ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ}}» ([[آیه 20 سوره جاثیة]]) | ||
#بَلاغ: «{{متن قرآن|ههَٰذَا بَلَاغٌ لِلنَّاسِ}}» ([[آیه 52 سوره ابراهیم]]) | #بَلاغ: «{{متن قرآن|ههَٰذَا بَلَاغٌ لِلنَّاسِ}}» ([[آیه 52 سوره ابراهیم]]) | ||
#بیان: «{{متن قرآن|ههَٰذَا بَيَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ}}» ([[آیه 138 سوره آل عمران]]) | #بیان: «{{متن قرآن|ههَٰذَا بَيَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ}}» ([[آیه 138 سوره آل عمران]]) | ||
| − | #بیّنات: «{{متن قرآن|بَلْ هُوَ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا | + | #بیّنات: «{{متن قرآن|بَلْ هُوَ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ}}» ([[آیه 49 سوره عنکبوت]]) |
#بیّنه: «{{متن قرآن|فَقَدْ جَاءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ}}» ([[آیه 157 سوره انعام]]) | #بیّنه: «{{متن قرآن|فَقَدْ جَاءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ}}» ([[آیه 157 سوره انعام]]) | ||
#تبیان: «{{متن قرآن|وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ}}» ([[آیه 89 سوره نحل]]) | #تبیان: «{{متن قرآن|وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ}}» ([[آیه 89 سوره نحل]]) | ||
| سطر ۳۳: | سطر ۳۳: | ||
#تفصیل: «{{متن قرآن|وَمَا كَانَ هَٰذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرَىٰ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَٰكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ الْكِتَابِ}}» ([[آیه 37 سوره یونس]]) | #تفصیل: «{{متن قرآن|وَمَا كَانَ هَٰذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرَىٰ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَٰكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ الْكِتَابِ}}» ([[آیه 37 سوره یونس]]) | ||
#تنزیل: «{{متن قرآن|وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ}}» ([[آیه 192 سوره شعراء]]) | #تنزیل: «{{متن قرآن|وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ}}» ([[آیه 192 سوره شعراء]]) | ||
| − | #ثقیل: «{{متن قرآن| | + | #ثقیل: «{{متن قرآن|إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا}}» ([[آیه 5 سوره مزمل]]) |
| − | #حبل: «{{متن قرآن|واعتصموا بحبل الله جمیعا ولاتفرقوا}}» ([[سوره آل عمران]] | + | #حبل: «{{متن قرآن|واعتصموا بحبل الله جمیعا ولاتفرقوا}}» ([[آیه 103 سوره آل عمران]]) |
#حجّة: «{{متن قرآن|قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ فَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ}}» ([[آیه 149 سوره انعام]]) | #حجّة: «{{متن قرآن|قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ فَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ}}» ([[آیه 149 سوره انعام]]) | ||
| − | #حدیث: «{{متن قرآن| | + | #حدیث: «{{متن قرآن|فَلْيَأْتُوا بِحَدِيثٍ مِثْلِهِ إِنْ كَانُوا صَادِقِينَ}}» ([[آیه 34 سوره طور]]) |
| − | #حقّ: «{{متن قرآن| | + | #حقّ: «{{متن قرآن|وَإِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ}}» ([[آیه 51 سوره حاقه]]) |
| − | #حکم: | + | #حکم: «{{متن قرآن|وَكَذَٰلِكَ أَنْزَلْنَاهُ حُكْمًا عَرَبِيًّا}}» ([[سوره رعد]]/۳۷) |
| − | #حکمت: | + | #حکمت: «{{متن قرآن|وَاذْكُرْنَ مَا يُتْلَىٰ فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَالْحِكْمَةِ}}» ([[آیه 34 سوره احزاب]]) |
| − | #حکیم: | + | #حکیم: «{{متن قرآن|ذَٰلِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ}}» ([[آیه 58 سوره آل عمران]]) |
| − | + | #خَیر: «{{متن قرآن|وَقِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا خَيْرًا}}» ([[آیه 30 سوره نحل]]) | |
| − | #خَیر: | + | #ذِکر: «{{متن قرآن|إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}» [[آیه 9 سوره حجر]]) |
| − | #ذِکر: | + | #ذِکری: «{{متن قرآن|وَجَاءَكَ فِي هَٰذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَذِكْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ}}» ([[آیه 120 سوره هود]]) |
| − | #ذِکری: | + | #رحمة: «{{متن قرآن|وَإِنَّهُ لَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ}}» ([[آیه 77 سوره نمل]]) |
| − | #رحمة: | + | #رسالة: «{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ}}» ([[آیه 67 سوره مائده]]) |
| − | #رسالة: | + | #روح: «{{متن قرآن|وَكَذَٰلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا}}» ([[آیه 52 سوره شوری]]) |
| − | #روح: | + | #سراج: «{{متن قرآن|وَدَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجًا مُنِيرًا}}» ([[آیه 46 سوره احزاب|آیه ۴۶ سوره احزاب]]) |
| − | #سراج: ([[سوره احزاب]] | + | #شفاء: «{{متن قرآن|قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدًى وَشِفَاءٌ}}» ([[آیه 44 سوره فصلت]]) |
| − | #شفاء: | + | #صُحُف: «{{متن قرآن|فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ}}» ([[آیه 13 سوره عبس]]) |
| − | #صُحُف: | + | #صدق: «{{متن قرآن|وَالَّذِي جَاءَ بِالصِّدْقِ وَ صَدَّقَ بِهِ أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ}}» ([[آیه 33 سوره زمر]]) |
| − | #صدق: | + | #صراط مستقیم: «{{متن قرآن|اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَبر}}» (آیه 6 سوره حمد) |
| − | #صراط مستقیم: ( | + | #عَجَب: «{{متن قرآن|إِنَّا سَمِعْنَا قُرْآنًا عَجَبًا}}» ([[آیه 1 سوره جن]]) |
| − | #عَجَب: | + | #عدل: «{{متن قرآن|وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا}}» ([[آیه 115 سوره انعام]]) |
| − | #عدل: | + | #عربی: «{{متن قرآن|قُرْآنًا عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ}}» ([[آیه 28 سوره زمر]]) |
| − | #عربی: | + | #العروة الوثقی: «{{متن قرآن|لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ ۖ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ ۚ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىٰ لَا انْفِصَامَ لَهَا ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}» ([[آیه 256 سوره بقره]]) |
| − | #العروة الوثقی: ([[سوره بقره]] | + | #عزیز: «{{متن قرآن| وَإِنَّهُ لَكِتَابٌ عَزِيزٌ}}» ([[آیه 41 سوره فصلت]]) |
| − | #عزیز: | + | #اعتصام: «{{متن قرآن|وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا ...}}» ([[آیه 103 سوره آل عمران]]) |
| − | # | + | #عظیم: «{{متن قرآن|وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ}}» ([[آیه 87 سوره حجر]]) |
| − | #عظیم: | + | #علم: «{{متن قرآن|وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَمَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا وَاقٍ}}» ([[آیه 37 سوره رعد]]) |
| − | #علم: | + | #عَلیّ: «{{متن قرآن|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}» ([[آیه 4 سوره زخرف]]) |
| − | #عَلیّ: | + | #غیب: «{{متن قرآن|الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ}}» ([[آیه 3 سوره بقره]]) |
| − | #غیب: ([[سوره بقره]] | + | #فرقان: «{{متن قرآن|تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَىٰ عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا}}» ([[آیه 1 سوره فرقان]]) |
| − | #فرقان: | + | #فَصل: «{{متن قرآن|إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ}}» ([[آیه 13 سوره طارق]]) |
| − | #فَصل: | + | #فضل: {{متن قرآن|«{{آیه|10|58}}»}} ([[آیه 58 سوره یونس]]) |
| − | #فضل: | + | #قرآن: «{{متن قرآن||إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ}}» ([[آیه 77 سوره واقعه|آیه ۷۷ سوره واقعه]]) |
| − | #قرآن: | + | #قسط: «{{متن قرآن|... وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ ...}}» ([[آیه 42 سوره مائده]]) |
| − | #قسط: ([[سوره مائده]] | + | #قصص: «{{متن قرآن|نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ ...}}» ([[آیه 3 سوره یوسف]]) |
| − | #قصص: | + | #قول: «{{متن قرآن|وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ}}» ([[آیه 51 سوره قصص]]) |
| − | #قول: | + | #قیل: «{{متن قرآن|... وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا}}» ([[آیه 122 سوره نساء]]) |
| − | #قیل: | + | #قیّم: {{متن قرآن|«{{آیه|18|1}} 💠 {{آیه|18|2}}»}} ([[سوره کهف]]/۱-۲) |
| − | #قیّم: | + | #قیّمة: {{متن قرآن|«{{آیه|98|3}}»}} ([[آیه 3 سوره بینه|آیه ۳ سوره بیّنه]]) |
| − | #قیّمة: | + | #کتاب: «{{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ ...}}» ([[آیه 105 سوره نساء|آیه ۱۰۵ سوره نساء]]/) |
| − | #کتاب: | + | #کریم: {{متن قرآن|«{{آیه|56|77}}»}} ([[سوره واقعه]]/۷۷) |
| − | #کریم: | + | #کلام: «{{متن قرآن|وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّىٰ يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ...}}» ([[سوره توبه]]/۶) |
| − | #کلام: | + | #کلمات: «{{متن قرآن|وَلَوْ أَنَّمَا فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلَامٌ وَالْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ مَا نَفِدَتْ كَلِمَاتُ اللَّهِ ...}}» ([[آیه 27 سوره لقمان]]) |
| − | #کلمات: ([[سوره لقمان]] | + | #کلمة: «{{متن قرآن|وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا ۚ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ ...}}» ([[آیه 115 سوره انعام|آیه ۱۱۵ سوره انعام]]) |
| − | #کلمة: | + | #کوثر: {{متن قرآن|«{{آیه|108|1}}»}} ([[آیه 1 سوره کوثر]]) |
| − | #کوثر: | + | #ماء: {{متن قرآن|«{{آیه|23|18}}»}} ([[آیه 18 سوره مؤمنون]]) |
| − | #ماء: ([[سوره | + | #مبارک: {{متن قرآن|«{{آیه|21|50}}»}} ([[سوره انبیاء]]/۵۰) |
| − | + | #مبشِّر: {{متن قرآن|«{{آیه|18|2}}»}} ([[سوره کهف]]/۲) | |
| − | # | + | #مُبِین: {{متن قرآن|«... تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ»}} ([[سوره یوسف]]/۱) |
| − | # | + | #متشابه: {{متن قرآن|«اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا ...»}} ([[سوره زمر]]/۲۳) |
| − | # | + | #متلُوّ: {{متن قرآن|«الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ أُولَٰئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ ...»}} ([[سوره بقره]]/۱۲۱) |
| − | + | #مَثانی: {{متن قرآن|«اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا مَثَانِيَ ...»}} ([[سوره زمر]]/۲۳) | |
| − | # | + | #مُثبِّت: {{متن قرآن|«وَكُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤَادَكَ ...»}} ([[سوره هود]]/۱۲۰) |
| − | # | + | #مَثَل: {{متن قرآن|«أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلً ...»}} ([[سوره ابراهیم]]/۲۴) |
| − | + | #مَجی: {{متن قرآن|«{{آیه|50|1}}»}} ([[سوره ق]]/۱) | |
| − | # | + | #مُحکمة: {{متن قرآن|«أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلً ...»}} ([[سوره محمد]]/۲۰) |
| − | + | #مُرتَّل: {{متن قرآن|«{{آیه|73|4}}»}} ([[سوره مزمل]]/۴) | |
| − | # | + | #مرفوع: {{متن قرآن|«{{آیه|80|14}}»}} ([[سوره عبس]]/۱۴) |
| − | # | + | #مَسطور: {{متن قرآن|«{{آیه|52|2}}»}} ([[سوره طور]]/۲) |
| − | + | #مَصدِّق: {{متن قرآن|«وَهَٰذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَىٰ وَمَنْ حَوْلَهَا ...»}} ([[سوره انعام]]/۹۲) | |
| − | # | + | #مَطهَّر: {{متن قرآن|«{{آیه|80|14}}»}} ([[سوره عبس]]/۱۴) |
| − | # | + | #مَفصّل: {{متن قرآن|«أَفَغَيْرَ اللَّهِ أَبْتَغِي حَكَمًا وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتَابَ مُفَصَّلًا ...»}} ([[سوره انعام]]/۱۱۴) |
| − | # | + | #مَقروء: {{متن قرآن|«{{آیه|17|106}}»}} ([[سوره اسراء]]/۱۰۶) |
| − | # | + | #مُکرَّم: {{متن قرآن|«{{آیه|80|13}}»}} ([[سوره عبس]]/۱۳) |
| − | + | #مُنزَّل: {{متن قرآن|«... وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ ...»}} ([[سوره انعام]]/۱۱۴) | |
| − | # | + | #مُنیر: {{متن قرآن|«{{آیه|33|46}}»}} ([[سوره احزاب]]/۴۶) |
| − | # | + | #مَوعظه: {{متن قرآن|«{{آیه|10|57}}»}} ([[سوره یونس]]/۵۷) |
| − | # | + | #مُهیمن: {{متن قرآن|«وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ ...»}} ([[سوره مائده]]/۴۸) |
| − | # | + | #نَبَأ: {{متن قرآن|«{{آیه|78|1}} 💠 {{آیه|78|2}}»}} ([[سوره نبأ]]/۱-۲) |
| − | # | + | #نَذیر: {{متن قرآن|«{{آیه|41|3}} 💠 {{آیه|41|4}}»}} ([[سوره فصلت]]/۳-۴) |
| − | # | + | #نجوم: {{متن قرآن|«{{آیه|56|75}}»}} ([[سوره واقعه]]/۷۵) |
| − | # | + | #نعمت: {{متن قرآن|«{{آیه|93|11}}»}} ([[سوره ضحی]]/۱۱) |
| − | # | + | #نور: {{متن قرآن|... وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ ...»}} ([[سوره اعراف]]/۱۵۷) |
| − | # | + | #وَحی: {{متن قرآن|قُلْ إِنَّمَا أُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِ ...»}} ([[سوره انبیاء]]/۴۵) |
| − | # | + | #هادی: {{متن قرآن|«{{آیه|71|1}} 💠 {{آیه|71|2}}»}} ([[سوره جن]]/۱-۲) |
| − | # | + | #هُدَی: {{متن قرآن|«{{آیه|2|2}}»}} ([[سوره بقره]]/۲) |
| − | # | ||
در تعیین این که کدامیک از این واژهها از حالت وصفی بیرون آمده و (به سبب کثرت استعمال) به صورت اسم عَلَم برای [[قرآن]] درآمده است، نمیتوان اظهارنظر قطعی کرد؛ گرچه میتوان اطمینان داشت برخی واژهها حالت وصفی خود را حفظ کرده، اسم عَلَم برای قرآن نشدهاند.<ref>فرهنگ نامه علوم قرآن، دفتر تبلیغات اسلامی، ج۱، ص ۸۲۶</ref> | در تعیین این که کدامیک از این واژهها از حالت وصفی بیرون آمده و (به سبب کثرت استعمال) به صورت اسم عَلَم برای [[قرآن]] درآمده است، نمیتوان اظهارنظر قطعی کرد؛ گرچه میتوان اطمینان داشت برخی واژهها حالت وصفی خود را حفظ کرده، اسم عَلَم برای قرآن نشدهاند.<ref>فرهنگ نامه علوم قرآن، دفتر تبلیغات اسلامی، ج۱، ص ۸۲۶</ref> | ||
| + | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
<references /> | <references /> | ||
نسخهٔ کنونی تا ۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۳۱
در قرآن کریم و روایات اسلامی، اسامی و صفات متعددی برای «قرآن» به دلیل غنا و جامعیت این کتاب الهی ذکر شده، که هر یک بر ابعاد ویژهای از عظمت معجزه جاوید خاتم پیامبران دلالت دارد و گوشهای از کمال و جمال آن را نشان میدهد.
تعداد اسامی و صفات قرآن
قرآن مهمترین معجزه پیامبر صلی الله علیه و آله و آخرین کتاب آسمانى، نزد مسلمانان اهمیت و احترام بىنظیرى دارد؛ از این رو، براى اشاره به این کتاب الهى، از نامها، القاب و صفات متعددى استفاده شده است. ذکر نام های فراوان و اوصاف زیاد قرآن مجید باعث شده است که بعضی، اوصاف این کتاب را با نام های آن اشتباه گیرند، اما از آن جا که هر صفتی می تواند به صورت اسم استفاده شود، می توان اوصاف قرآن را جزء اسامی آن دانست.
از این رو است که در بین علمای تفسیر، اختلافات فراوانی وجود دارد و هر یک برای قرآن اسمائی آورده اند، چنان که مرحوم طبرسى در مجمع البیان به ذکر ۴ نام برای قرآن اکتفا کرده است که عبارت اند از: قرآن، فرقان، کتاب، ذکر.[۱] و ابوالفتوح رازى در مقدمه تفسیر خود ۴۳ نام براى قرآن آورده است،[۲] که بیشتر جنبه وصفى دارد. بدرالدین زرکشى[۳] نقل میکند که ابوالحسن على حرالى (م ۶۳۷ ق) کتابی در این زمینه نوشته و بیش از نود اسم یا وصف برای قرآن یادآور شده است.[۴] فیروزآبادی در بصائر ذوی التمییز ادعا میکند که برای قرآن صد اسم در قرآن کریم آمده و ۹۴ اسم را ذکر میکند.[۵]
فهرست اسامی و اوصاف قرآن
«فرهنگنامه علوم قرآن» با استفاده از کتابهاى مذکور، صد اسم و وصف قرآن کریم را به شرح ذیل استخراج نموده است؛[۶] (گرچه صحت انطباق برخی از این اسماء و صفات بر قرآن، محل تردید است):
- آیات: «تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ» (آیه 252 سوره بقره)
- اَثاره: «... ائْتُونِي بِكِتَابٍ مِنْ قَبْلِ هَٰذَا أَوْ أَثَارَةٍ مِنْ عِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ» (آیه 4 سوره احقاف)
- احسن الحدیث: «اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا مَثَانِيَ» (آیه 23 سوره زمر)
- اِمام: «يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِ ...» (آیه 71 سوره اسراء)
- امر: « ذَٰلِكَ أَمْرُ اللَّهِ أَنْزَلَهُ إِلَيْكُمْ» (آیه 5 سوره طلاق)
- إنزال: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا» (آیه 174 سوره نساء)
- ایمان: « سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ» (آیه 193 سوره آل عمران)
- بالغة: «حِكْمَةٌ بَالِغَةٌ ۖ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُ» (آیه 5 سوره قمر)
- برهان: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ » (آیه 174 سوره نساء)
- بُشری: «هُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ» (آیه 2 سوره نمل)
- بشیر: «كِتَابٌ فُصِّلَتْ آيَاتُهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ بَشِيرًا وَنَذِيرًا» (آیه 3-4 سوره فصلت)
- بصائر: «هَٰذَا بَصَائِرُ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ» (آیه 20 سوره جاثیة)
- بَلاغ: «ههَٰذَا بَلَاغٌ لِلنَّاسِ» (آیه 52 سوره ابراهیم)
- بیان: «ههَٰذَا بَيَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ» (آیه 138 سوره آل عمران)
- بیّنات: «بَلْ هُوَ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ» (آیه 49 سوره عنکبوت)
- بیّنه: «فَقَدْ جَاءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ» (آیه 157 سوره انعام)
- تبیان: «وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ» (آیه 89 سوره نحل)
- تبصره: «تَبْصِرَةً وَذِكْرَىٰ لِكُلِّ عَبْدٍ مُنِيبٍ» (آیه 8 سوره ق)
- تذکره: «و انه لتذکرة للمتقینر» (آیه 48 سوره حاقه)
- تصدیق: «وَمَا كَانَ هَٰذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرَىٰ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَٰكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ» (آیه 37 سوره یونس)
- تفسیر: «وَلَا يَأْتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئْنَاكَ بِالْحَقِّ وَأَحْسَنَ تَفْسِيرًا» (آیه 33 سوره فرقان)
- تفصیل: «وَمَا كَانَ هَٰذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرَىٰ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَٰكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ الْكِتَابِ» (آیه 37 سوره یونس)
- تنزیل: «وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ» (آیه 192 سوره شعراء)
- ثقیل: «إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا» (آیه 5 سوره مزمل)
- حبل: «واعتصموا بحبل الله جمیعا ولاتفرقوا» (آیه 103 سوره آل عمران)
- حجّة: «قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ فَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ» (آیه 149 سوره انعام)
- حدیث: «فَلْيَأْتُوا بِحَدِيثٍ مِثْلِهِ إِنْ كَانُوا صَادِقِينَ» (آیه 34 سوره طور)
- حقّ: «وَإِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ» (آیه 51 سوره حاقه)
- حکم: «وَكَذَٰلِكَ أَنْزَلْنَاهُ حُكْمًا عَرَبِيًّا» (سوره رعد/۳۷)
- حکمت: «وَاذْكُرْنَ مَا يُتْلَىٰ فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَالْحِكْمَةِ» (آیه 34 سوره احزاب)
- حکیم: «ذَٰلِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ» (آیه 58 سوره آل عمران)
- خَیر: «وَقِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا خَيْرًا» (آیه 30 سوره نحل)
- ذِکر: «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ» آیه 9 سوره حجر)
- ذِکری: «وَجَاءَكَ فِي هَٰذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَذِكْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ» (آیه 120 سوره هود)
- رحمة: «وَإِنَّهُ لَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ» (آیه 77 سوره نمل)
- رسالة: «يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ» (آیه 67 سوره مائده)
- روح: «وَكَذَٰلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا» (آیه 52 سوره شوری)
- سراج: «وَدَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجًا مُنِيرًا» (آیه ۴۶ سوره احزاب)
- شفاء: «قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدًى وَشِفَاءٌ» (آیه 44 سوره فصلت)
- صُحُف: «فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ» (آیه 13 سوره عبس)
- صدق: «وَالَّذِي جَاءَ بِالصِّدْقِ وَ صَدَّقَ بِهِ أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ» (آیه 33 سوره زمر)
- صراط مستقیم: «اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَبر» (آیه 6 سوره حمد)
- عَجَب: «إِنَّا سَمِعْنَا قُرْآنًا عَجَبًا» (آیه 1 سوره جن)
- عدل: «وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا» (آیه 115 سوره انعام)
- عربی: «قُرْآنًا عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ» (آیه 28 سوره زمر)
- العروة الوثقی: «لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ ۖ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ ۚ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىٰ لَا انْفِصَامَ لَهَا ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ» (آیه 256 سوره بقره)
- عزیز: « وَإِنَّهُ لَكِتَابٌ عَزِيزٌ» (آیه 41 سوره فصلت)
- اعتصام: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا ...» (آیه 103 سوره آل عمران)
- عظیم: «وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ» (آیه 87 سوره حجر)
- علم: «وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَمَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا وَاقٍ» (آیه 37 سوره رعد)
- عَلیّ: «وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ» (آیه 4 سوره زخرف)
- غیب: «الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ» (آیه 3 سوره بقره)
- فرقان: «تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَىٰ عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا» (آیه 1 سوره فرقان)
- فَصل: «إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ» (آیه 13 سوره طارق)
- فضل: «قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ» (آیه 58 سوره یونس)
- قرآن: «» (آیه ۷۷ سوره واقعه)
- قسط: «... وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ ...» (آیه 42 سوره مائده)
- قصص: «نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ ...» (آیه 3 سوره یوسف)
- قول: «وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ» (آیه 51 سوره قصص)
- قیل: «... وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا» (آیه 122 سوره نساء)
- قیّم: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَىٰ عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجًا ۜ 💠 قَيِّمًا لِيُنْذِرَ بَأْسًا شَدِيدًا مِنْ لَدُنْهُ وَيُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا حَسَنًا» (سوره کهف/۱-۲)
- قیّمة: «فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ» (آیه ۳ سوره بیّنه)
- کتاب: «إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ ...» (آیه ۱۰۵ سوره نساء/)
- کریم: «إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ» (سوره واقعه/۷۷)
- کلام: «وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّىٰ يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ...» (سوره توبه/۶)
- کلمات: «وَلَوْ أَنَّمَا فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلَامٌ وَالْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ مَا نَفِدَتْ كَلِمَاتُ اللَّهِ ...» (آیه 27 سوره لقمان)
- کلمة: «وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا ۚ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ ...» (آیه ۱۱۵ سوره انعام)
- کوثر: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ» (آیه 1 سوره کوثر)
- ماء: «وَأَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً بِقَدَرٍ فَأَسْكَنَّاهُ فِي الْأَرْضِ ۖ وَإِنَّا عَلَىٰ ذَهَابٍ بِهِ لَقَادِرُونَ» (آیه 18 سوره مؤمنون)
- مبارک: «وَهَٰذَا ذِكْرٌ مُبَارَكٌ أَنْزَلْنَاهُ ۚ أَفَأَنْتُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ» (سوره انبیاء/۵۰)
- مبشِّر: «قَيِّمًا لِيُنْذِرَ بَأْسًا شَدِيدًا مِنْ لَدُنْهُ وَيُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا حَسَنًا» (سوره کهف/۲)
- مُبِین: «... تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ» (سوره یوسف/۱)
- متشابه: «اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا ...» (سوره زمر/۲۳)
- متلُوّ: «الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ أُولَٰئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ ...» (سوره بقره/۱۲۱)
- مَثانی: «اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا مَثَانِيَ ...» (سوره زمر/۲۳)
- مُثبِّت: «وَكُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤَادَكَ ...» (سوره هود/۱۲۰)
- مَثَل: «أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلً ...» (سوره ابراهیم/۲۴)
- مَجی: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ق ۚ وَالْقُرْآنِ الْمَجِيدِ» (سوره ق/۱)
- مُحکمة: «أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلً ...» (سوره محمد/۲۰)
- مُرتَّل: «أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا» (سوره مزمل/۴)
- مرفوع: «مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ» (سوره عبس/۱۴)
- مَسطور: «وَكِتَابٍ مَسْطُورٍ» (سوره طور/۲)
- مَصدِّق: «وَهَٰذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَىٰ وَمَنْ حَوْلَهَا ...» (سوره انعام/۹۲)
- مَطهَّر: «مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ» (سوره عبس/۱۴)
- مَفصّل: «أَفَغَيْرَ اللَّهِ أَبْتَغِي حَكَمًا وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتَابَ مُفَصَّلًا ...» (سوره انعام/۱۱۴)
- مَقروء: «وَقُرْآنًا فَرَقْنَاهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلَىٰ مُكْثٍ وَنَزَّلْنَاهُ تَنْزِيلًا» (سوره اسراء/۱۰۶)
- مُکرَّم: «فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ» (سوره عبس/۱۳)
- مُنزَّل: «... وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ ...» (سوره انعام/۱۱۴)
- مُنیر: «وَدَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجًا مُنِيرًا» (سوره احزاب/۴۶)
- مَوعظه: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِي الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ» (سوره یونس/۵۷)
- مُهیمن: «وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ ...» (سوره مائده/۴۸)
- نَبَأ: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ 💠 عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ» (سوره نبأ/۱-۲)
- نَذیر: «كِتَابٌ فُصِّلَتْ آيَاتُهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ 💠 بَشِيرًا وَنَذِيرًا فَأَعْرَضَ أَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ» (سوره فصلت/۳-۴)
- نجوم: «فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ» (سوره واقعه/۷۵)
- نعمت: «وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ» (سوره ضحی/۱۱)
- نور: ... وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ ...» (سوره اعراف/۱۵۷)
- وَحی: قُلْ إِنَّمَا أُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِ ...» (سوره انبیاء/۴۵)
- هادی: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ إِنَّا أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوْمِهِ أَنْ أَنْذِرْ قَوْمَكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ 💠 قَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ» (سوره جن/۱-۲)
- هُدَی: «ذَٰلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ ۛ فِيهِ ۛ هُدًى لِلْمُتَّقِينَ» (سوره بقره/۲)
در تعیین این که کدامیک از این واژهها از حالت وصفی بیرون آمده و (به سبب کثرت استعمال) به صورت اسم عَلَم برای قرآن درآمده است، نمیتوان اظهارنظر قطعی کرد؛ گرچه میتوان اطمینان داشت برخی واژهها حالت وصفی خود را حفظ کرده، اسم عَلَم برای قرآن نشدهاند.[۷]
پانویس
- ↑ تفسیر طبرسى، ج ۱، مقدمه، فن رابع، ص ۱۴.
- ↑ ر.ک: ابوالفتوح رازى، الروض الجنان و روح الجنان، ج ۱، مقدمه، ص ۵.
- ↑ البرهان، ج ۱، ص ۲۷۶-۲۷۳. الاتقان، ج ۱، ص ۱۴۶-۱۴۳.
- ↑ محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صفحه ۱۰۶
- ↑ بصائرذوی التمییز فی لطائف الکتاب العزیز، جلد۱، ص۸۸-۹۶.
- ↑ فرهنگ نامه علوم قرآن، دفتر تبلیغات اسلامی، ج۱، ص ۸۲۶
- ↑ فرهنگ نامه علوم قرآن، دفتر تبلیغات اسلامی، ج۱، ص ۸۲۶
منابع
- فرهنگنامه علوم قرآن، دفتر تبلیغات اسلامی، ج۱ ص۸۲۶.
- شناختنامه قرآن بر پایه قرآن و حدیث، محمد محمدى رىشهرى.
