صمد (اسم الله): تفاوت بین نسخهها
(افزودن الگوی قرآن) |
|||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | + | '''«صَمَد»''' از اسماء و صفات [[الله|خداوند]] سبحان است. این واژه تنها یک بار در [[قرآن]] آمده است: {{متن قرآن|«اللَّهُ الصَّمَدُ»}}<ref>[[آیه 2 سوره اخلاص|سوره اخلاص، آیه ۲.]]</ref>؛ در «[[دعای جوشن کبیر]]» نیز واژه «صمد» به عنوان یکی از اسماء الهی مورد اشاره قرار گرفته است: {{متن حدیث|«يَا صَمَداً لَايُطْعَمُ»}}<ref>مفاتیح الجنان، فراز ۳۱.</ref>، {{متن حدیث|«يَا مَنْ هُوَ صَمَدٌ بِلا عَيْبٍ»}}<ref>همان، فراز ۷۴.</ref> و {{متن حدیث|«يَا صَمَدُ»}}<ref>همان، فراز ۸۵.</ref>. | |
| − | + | برای کلمه «صمد» معانی متعددی بیان شده است؛ به معناى کسى که هر سیادت و آقایی به او منتهى مى شود.<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۷، ص۴۰۴، «صمد»</ref> و کسى که همواره بوده و خواهد بود.<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۹-۱۰، ص۸۶۱</ref> و کسی که جای خالی ندارد.<ref>شیخ صدوق، معانی الأخبار، ص ۶.</ref> | |
| − | |||
| − | + | «صمد» كسى است كه همه در حوائج خود به او روى مىآورند و او را قصد مىكنند و او مقصود همگان است... نظير آيه {{متن قرآن|«وَأَنَّ إِلَىٰ رَبِّكَ الْمُنْتَهَىٰ»}}<ref>[[آیه 42 سوره نجم|سوره نجم، آیه ۴۲.]]</ref>؛ لازمه اين معنا، بى نيازى است و شايد بدين جهت «صمد» را «بى نياز» گفتهاند. صمد (بر وزن عقل) در لغت به معنى قصد است «صمدَه صمداً: قصدَه» و نيز به معنى اعتماد آيد، گويند «صمدَ هذا الامر: اعتمده». بنابراین «صمد» در [[آيه]] {{متن قرآن|«اللَّهُ الصَّمَدُ»}} به معنى «مقصود و مصمود اليه» است.<ref>تفسير احسن الحديث، سید علیاکبر قرشی، ج۱۲، ص۴۰۳.</ref> | |
| − | + | [[امام على]] عليه السلام در تفسير صَمد فرمود: «{{متن حدیث|هو الله الصمد الذى لا مِن شىء و لا فى شىء و لا على شىء، مُبدع الأشياء و خالقها و مُنشئ الأشياء بقدرته، يتلاشى ما خلق للفناء بمشيته و يبقى ما خلق للبقاء بعلمه}}<ref>تفسير نورالثقلين.</ref>؛ خداوند صمد است، يعنى از چيزى به وجود نيامده، در چيزى فرو نرفته، و بر چيزى قرار نگرفته است، آفريننده اشياء و خالق آنها است، همه چيز را به قدرتش پديد آورده، آنچه براى فنا آفريده به ارادهاش از هم متلاشى مىشود و آنچه براى بقاء خلق كرده به علمش باقى مىماند». | |
| + | |||
| + | [[امام حسين]] عليه السلام در پاسخ اهل [[بصره]] كه از معناى «صمد» سؤال كرده بودند، فرمود: معناى صَمد همان جملات پس از آن -در [[سوره اخلاص]]- است، يعنى {{متن قرآن|«{{آیه|112|3}} 💠<ref>[[آیه 3 سوره اخلاص|سوره اخلاص، آیه ۳.]]</ref> {{آیه|112|4}}<ref>[[آیه 4 سوره اخلاص|همان، آیه ۴.]]</ref>»}}</ref><ref>حویزی، تفسير نورالثقلين.</ref>. | ||
| + | |||
| + | ربیع بن مسلم گوید: «{{متن حدیث|سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلام حِینَ سُئِلَ عَنِ الصَّمَدِ فَقَالَ الصَّمَدُ الَّذِی لَا جَوْفَ لَهُ}}<ref>شیخ صدوق، معانی الأخبار، ص ۶.</ref>؛ از [[امام موسی کاظم علیه السلام|موسى بن جعفر]] علیه السلام شنیدم که هنگامی که از او درباره معنی صمد پرسیدند، فرمود: «صمد» آن چیزی است که جوف (جای خالی) ندارد». | ||
| + | |||
| + | داود بن قاسم جعفرى گوید: «{{متن حدیث|قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ علیه السلام جُعِلْتُ فِدَاک مَا الصَّمَدُ؟ قَالَ السَّیدُ الْمَصْمُودُ إِلَیهِ فِی الْقَلِیلِ وَ الْکثِیرِ}}<ref>معانی الأخبار، ص ۶.</ref>؛ به [[امام جواد]] علیه السلام عرض کردم: -فدایت گردم- «صمد» چیست؟ فرمود: سرور و بزرگى است که تمامى آفریدگان براى هر چیز -چه اندک و چه بسیار- رو بسوى او آرند». | ||
| + | |||
| + | [[امام صادق]] عليه السلام فرمود: اگر اهلش را پيدا مىكردم از همين كلمه «صمد»، [[توحيد]] و [[اسلام]] و [[ايمان]] را استخراج مىكردم<ref>تفسير نورالثقلين.</ref>. | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
| سطر ۱۲: | سطر ۱۹: | ||
* [[فرهنگ قرآن (کتاب)|فرهنگ قرآن]]، جلد ۱۸، صفحه ۴۳۸. | * [[فرهنگ قرآن (کتاب)|فرهنگ قرآن]]، جلد ۱۸، صفحه ۴۳۸. | ||
* [[معانى الأخبار (کتاب)|معانی الاخبار]]، شیخ صدوق، دفتر انتشارات اسلامى، قم، ۱۴۰۳ ق. | * [[معانى الأخبار (کتاب)|معانی الاخبار]]، شیخ صدوق، دفتر انتشارات اسلامى، قم، ۱۴۰۳ ق. | ||
| − | + | *[[تفسیر نور]]، محسن قرائتی، جلد ۱۰، صفحه ۶۴۱. | |
{{اسماء الله}} | {{اسماء الله}} | ||
{{قرآن}} | {{قرآن}} | ||
[[رده:اسماء و صفات الهی]] | [[رده:اسماء و صفات الهی]] | ||
[[رده:واژگان قرآنی]] | [[رده:واژگان قرآنی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۳۸
«صَمَد» از اسماء و صفات خداوند سبحان است. این واژه تنها یک بار در قرآن آمده است: «اللَّهُ الصَّمَدُ»[۱]؛ در «دعای جوشن کبیر» نیز واژه «صمد» به عنوان یکی از اسماء الهی مورد اشاره قرار گرفته است: «يَا صَمَداً لَايُطْعَمُ»[۲]، «يَا مَنْ هُوَ صَمَدٌ بِلا عَيْبٍ»[۳] و «يَا صَمَدُ»[۴].
برای کلمه «صمد» معانی متعددی بیان شده است؛ به معناى کسى که هر سیادت و آقایی به او منتهى مى شود.[۵] و کسى که همواره بوده و خواهد بود.[۶] و کسی که جای خالی ندارد.[۷]
«صمد» كسى است كه همه در حوائج خود به او روى مىآورند و او را قصد مىكنند و او مقصود همگان است... نظير آيه «وَأَنَّ إِلَىٰ رَبِّكَ الْمُنْتَهَىٰ»[۸]؛ لازمه اين معنا، بى نيازى است و شايد بدين جهت «صمد» را «بى نياز» گفتهاند. صمد (بر وزن عقل) در لغت به معنى قصد است «صمدَه صمداً: قصدَه» و نيز به معنى اعتماد آيد، گويند «صمدَ هذا الامر: اعتمده». بنابراین «صمد» در آيه «اللَّهُ الصَّمَدُ» به معنى «مقصود و مصمود اليه» است.[۹]
امام على عليه السلام در تفسير صَمد فرمود: «هو الله الصمد الذى لا مِن شىء و لا فى شىء و لا على شىء، مُبدع الأشياء و خالقها و مُنشئ الأشياء بقدرته، يتلاشى ما خلق للفناء بمشيته و يبقى ما خلق للبقاء بعلمه[۱۰]؛ خداوند صمد است، يعنى از چيزى به وجود نيامده، در چيزى فرو نرفته، و بر چيزى قرار نگرفته است، آفريننده اشياء و خالق آنها است، همه چيز را به قدرتش پديد آورده، آنچه براى فنا آفريده به ارادهاش از هم متلاشى مىشود و آنچه براى بقاء خلق كرده به علمش باقى مىماند».
امام حسين عليه السلام در پاسخ اهل بصره كه از معناى «صمد» سؤال كرده بودند، فرمود: معناى صَمد همان جملات پس از آن -در سوره اخلاص- است، يعنى «لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ 💠[۱۱] وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ[۱۲]»</ref>[۱۳].
ربیع بن مسلم گوید: «سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلام حِینَ سُئِلَ عَنِ الصَّمَدِ فَقَالَ الصَّمَدُ الَّذِی لَا جَوْفَ لَهُ[۱۴]؛ از موسى بن جعفر علیه السلام شنیدم که هنگامی که از او درباره معنی صمد پرسیدند، فرمود: «صمد» آن چیزی است که جوف (جای خالی) ندارد».
داود بن قاسم جعفرى گوید: «قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ علیه السلام جُعِلْتُ فِدَاک مَا الصَّمَدُ؟ قَالَ السَّیدُ الْمَصْمُودُ إِلَیهِ فِی الْقَلِیلِ وَ الْکثِیرِ[۱۵]؛ به امام جواد علیه السلام عرض کردم: -فدایت گردم- «صمد» چیست؟ فرمود: سرور و بزرگى است که تمامى آفریدگان براى هر چیز -چه اندک و چه بسیار- رو بسوى او آرند».
امام صادق عليه السلام فرمود: اگر اهلش را پيدا مىكردم از همين كلمه «صمد»، توحيد و اسلام و ايمان را استخراج مىكردم[۱۶].
پانویس
- ↑ سوره اخلاص، آیه ۲.
- ↑ مفاتیح الجنان، فراز ۳۱.
- ↑ همان، فراز ۷۴.
- ↑ همان، فراز ۸۵.
- ↑ ابن منظور، لسان العرب، ج۷، ص۴۰۴، «صمد»
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ج۹-۱۰، ص۸۶۱
- ↑ شیخ صدوق، معانی الأخبار، ص ۶.
- ↑ سوره نجم، آیه ۴۲.
- ↑ تفسير احسن الحديث، سید علیاکبر قرشی، ج۱۲، ص۴۰۳.
- ↑ تفسير نورالثقلين.
- ↑ سوره اخلاص، آیه ۳.
- ↑ همان، آیه ۴.
- ↑ حویزی، تفسير نورالثقلين.
- ↑ شیخ صدوق، معانی الأخبار، ص ۶.
- ↑ معانی الأخبار، ص ۶.
- ↑ تفسير نورالثقلين.
منابع
- فرهنگ قرآن، جلد ۱۸، صفحه ۴۳۸.
- معانی الاخبار، شیخ صدوق، دفتر انتشارات اسلامى، قم، ۱۴۰۳ ق.
- تفسیر نور، محسن قرائتی، جلد ۱۰، صفحه ۶۴۱.
