رؤوف (اسم الله)

از دانشنامه‌ی اسلامی
(تغییرمسیر از رؤوف)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

«رءوف»، صیغه مبالغه به معناى بسیار مهربان است. این اسم و صفت الهى ده بار در قرآن کریم ذکر شده است؛ دو بار به تنهایی و ۸ بار با اسم و صفت «رحیم»[۱] و در همه موارد وصف خدا قرار گرفته است:

  • «...وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»[۲].
  • «...وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»[۳].
  • «... إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ»[۴].
  • «...إِنَّهُ بِهِمْ رَءُوفٌ رَحِيمٌ»[۵].
  • «...إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ»[۶].
  • «...فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ»[۷].
  • «...إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ»[۸].
  • «...وَأَنَّ اللَّهَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ»[۹].
  • «...وَإِنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ»[۱۰].
  • «...رَبَّنَا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ»[۱۱].

با توجه به مواردى که مصدر این کلمه (رأفت) در قرآن آمده است، مى توان گفت که این لفظ حاکى از یک نوع رقت قلب است، چنان که مى فرماید: «... وَلَا تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ ...[۱۲]؛... هرگز در عمل به دین خدا نسبت به زن و مرد بدکار رقت دست ندهد...».

و در آیه دیگر مى فرماید: «... وَجَعَلْنَا فِي قُلُوبِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ رَأْفَةً وَرَحْمَةً...[۱۳]؛... ما در دلهاى کسانى که از مسیح پیروى کردند، رأفت و رحمت قرار دادیم...».

بنابر این به هنگام اطلاق اسم (رؤوف) بر خدا، باید از لوازم امکانى و خواص مادى آن تجرید شود; یعنى خدا در حالى که رؤوف است، امّا پیراسته از رقت قلب و تأثر درونى مى باشد.

آخرین نکته این که در آیات قرآن، اسم «رؤوف» بر «رحیم» مقدم است و شاید وجه آن این باشد که رحیم به کسى مى گویند که مورد ترحم را از نزدیک مشاهده مى کند و فقر او را لمس کرده، در این حالت ابراز همدردى مى کند; در حالى که رؤوف کسى را مى گویند که به دیگران نیکى کند، هرچند از نزدیک وضع آنان را مشاهده نکند و در جدول فضایل نفسانى دومى برترى دارد، شاید از این جهت قبل از رحیم قرار گرفته است.[۱۴]

پانویس

منابع

اسماء الله در قرآن
تعداد:۱۳۵
الف اله، اَحَد، اوّل، آخِر، اعلى، اکرم، اعلم، ارحم الراحمین، احکم الحاکمین، احسن الخالقین، اهل التقوی، اهل‌ المغفرة، اقرب، ابقى، اسرع الحاسبین.
ب بارى، باطن، بدیع، بَرّ، بصیر.
ت توّاب.
ج جبّار، جامع.
ح حکیم، حلیم، حیّ، حق، حمید، حسیب، حفیظ، حفى.
خ خبیر، خالق، خلاق، خیر، خیرالماکرین، خیرالرازقین، خیرالفاصلین، خیرالحاکمین، خیرالفاتحین، خیرالغافرین، خیرالوارثین، خیرالراحمین، خیرالمنزلین.
ذ ذوالعرش، ذوالطول، ذوانتقام، ذوالفضل العظیم، ذوالرحمة، ذوالقوة، ذوالجلال و الاکرام، ذوالمعارج.
ر رحمان، رحیم، رؤوف، رب، رفیع الدرجات، رزاق، رقیب.
س سمیع، سلام، سریع الحساب، سریع العقاب.
ش شهید، شاکر، شکور، شدید العذاب، شدید العقاب، شدید المحال.
ص صمد.
ظ ظاهر.
ع عالِمُ غيبِ السماواتِ و الأرضِ، علیم، عزیز، عفوّ، على، عظیم، علام‌الغیوب، عالم الغیب و الشهادة.
غ غافرالذنب،غالب، غفار، غفور، غنى.
ف فالق الاصباح، فالق الحب و النوى، فاطر، فتّاح.
ق قوى، قدوس، قیوم، قاهر، قهار، قریب، قادر، قدیر، قابل‌التوب، القائم على کل نفس.
ک کبیر، کریم، کافی.
ل لطیف.
م مؤمن، مهیمن، متکبر، مصوِّر، مجید، مجیب، مبین، مولی، محیط، مقیت، متعال، محیى، متین، مقتدر، مستعان، مبدى، مالک الملک.
ن نصیر ، نور.
و وهاب، واحد، ولی، والی، واسع، وکیل، ودود.
ه هادی.


قرآن
متن و ترجمه قرآن
اوصاف قرآن (اسامی و صفات قرآن، اعجاز قرآن، عدم تحریف در قرآن)
اجزاء قرآن آیه، سوره، جزء، حزب، حروف مقطعه
ترجمه و تفسیر قرآن تاریخ تفسیر، روشهای تفسیری قرآن، سیاق آیات، اسرائیلیات، تاویل، فهرست تفاسیر شیعه، فهرست تفاسیر اهل سنت، ترجمه های قرآن
علوم قرآنی تاریخ قرآن: نزول قرآن، جمع قرآن، شان نزول، کاتبان وحی، قراء سبعه
دلالت الفاظ قرآن: عام و خاص، مجمل و مبین، مطلق و مقید، محکم و متشابه، مفهوم و منطوق، نص و ظاهر، ناسخ و منسوخ
تلاوت قرآن تجوید، آداب قرائت قرآن، تدبر در قرآن
رده ها: سوره های قرآن * آیات قرآن * واژگان قرآنی * شخصیت های قرآنی * قصه های قرآنی * علوم قرآنی * معارف قرآن
مسابقه از خطبه ۱۸۳ نهج البلاغه