علی (اسم الله)

کلمه «عَلىّ» یکی از اسماء و صفات خدای تعالی و به معناى بالا، برتر، شرافت و رفعت است. صفت «علىّ» براى ذات خداوند متعال به اين معنا است كه در شرف و مجد و بزرگى، او را همتايى نيست؛ بنابراين مى توان «علىّ» را از اسماى تنزيهى حق تعالى دانست.

واژه «علىّ» در قرآن کریم يازده بار آمده و در هشت مورد وصف خدا قرار گرفته و در تمامى اين موارد همراه با اسماء و صفات دیگر خداوند بكار رفته است؛ پنج بار با صفت «كبير»، دو بار با صفت «عظيم» و يک بار با صفت «حكيم»، از جمله:

• «و لا یَؤدهُ حفظُهما و هُوَ العَلِىُّ العَظيم»؛ (سوره بقره/ ۲۵۵) «نگهدارى آسمانها و زمين براى او ايجاد دشوارى نمى كند، او بلند پايه و بزرگ است».

• «ذَٰلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الْبَاطِلُ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ»؛ (سوره لقمان/ ۳۰) «این [آفریده‌های شگفت] دلیل بر این است که خدا فقط حق است و آنچه به جای او می پرستند باطل است، و بی تردید خدا بلند پايه و بزرگ است».

• «...أَوْ يُرْسِلَ رَسُولاً فَيُوحى بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ إِنَّهُ عَلىٌّ حَكِيم»؛ (سوره شورى/ ۵۱) «يا پيام رسانى (فرشته‌اى) را مى فرستد و به اذن پروردگار آنچه را بخواهد به او وحى مى كند، و او بلند مرتبه و فرزانه است».

ابن فارس مى گويد: «لفظ "علىّ" از "عُلُوّ" گرفته شده و آن يک معنى بيش ندارد، كه حاكى از بلندى و رفعت است». بنابراين، هدف از توصيف خدا به «علىّ»، برترى آن است از اين كه انديشه بشر به او برسد و يا او را احاطه كند. و به يک معنا مى توان گفت: خدا رفيع مطلق است از نظر كمال، و هر كمالى به او باز مى گردد. شیخ صدوق مى گويد: مقصود از توصيف خدا به «علىّ»، برترى او از داشتن نظير و شريک است.

منابع

• منشور جاوید، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله جعفر سبحانی.
• فرهنگ قرآن، اکبر رفسنجانی، ج ۲۱، ص ۱۶۴.

اسماء الله در قرآن
تعداد:۱۳۵
الف	اله، اَحَد، اوّل، آخِر، اعلى، اکرم، اعلم، ارحم الراحمین، احکم الحاکمین، احسن الخالقین، اهل التقوی، اهل‌ المغفرة، اقرب، ابقى، اسرع الحاسبین.
ب	بارى، باطن، بدیع، بَرّ، بصیر.
ت	توّاب.
ج	جبّار، جامع.
ح	حکیم، حلیم، حیّ، حق، حمید، حسیب، حفیظ، حفى.
خ	خبیر، خالق، خلاق، خیر، خیرالماکرین، خیرالرازقین، خیرالفاصلین، خیرالحاکمین، خیرالفاتحین، خیرالغافرین، خیرالوارثین، خیرالراحمین، خیرالمنزلین.
ذ	ذوالعرش، ذوالطول، ذوانتقام، ذوالفضل العظیم، ذوالرحمة، ذوالقوة، ذوالجلال و الاکرام، ذوالمعارج.
ر	رحمان، رحیم، رؤوف، رب، رفیع الدرجات، رزاق، رقیب.
س	سمیع، سلام، سریع الحساب، سریع العقاب.
ش	شهید، شاکر، شکور، شدید العذاب، شدید العقاب، شدید المحال.
ص	صمد.
ظ	ظاهر.
ع	عالِمُ غيبِ السماواتِ و الأرضِ، علیم، عزیز، عفوّ، على، عظیم، علام‌الغیوب، عالم الغیب و الشهادة.
غ	غافرالذنب،غالب، غفار، غفور، غنى.
ف	فالق الاصباح، فالق الحب و النوى، فاطر، فتّاح.
ق	قوى، قدوس، قیوم، قاهر، قهار، قریب، قادر، قدیر، قابل‌التوب، القائم على کل نفس.
ک	کبیر، کریم، کافی.
ل	لطیف.
م	مؤمن، مهیمن، متکبر، مصوِّر، مجید، مجیب، مبین، مولی، محیط، مقیت، متعال، محیى، متین، مقتدر، مستعان، مبدى، مالک الملک.
ن	نصیر ، نور.
و	وهاب، واحد، ولی، والی، واسع، وکیل، ودود.
ه	هادی.

قرآن
متن و ترجمه قرآن
اوصاف قرآن	(اسامی و صفات قرآن، اعجاز قرآن، عدم تحریف در قرآن)
اجزاء قرآن	آیه، سوره، جزء، حزب، حروف مقطعه
ترجمه و تفسیر قرآن	تاریخ تفسیر، روشهای تفسیری قرآن، سیاق آیات، اسرائیلیات، تاویل، فهرست تفاسیر شیعه، فهرست تفاسیر اهل سنت، ترجمه های قرآن
علوم قرآنی	تاریخ قرآن: نزول قرآن، جمع قرآن، شان نزول، کاتبان وحی، قراء سبعه
	دلالت الفاظ قرآن: عام و خاص، مجمل و مبین، مطلق و مقید، محکم و متشابه، مفهوم و منطوق، نص و ظاهر، ناسخ و منسوخ
تلاوت قرآن	تجوید، آداب قرائت قرآن، تدبر در قرآن
رده ها: سوره های قرآن * آیات قرآن * واژگان قرآنی * شخصیت های قرآنی * قصه های قرآنی * علوم قرآنی * معارف قرآن