علی (اسم الله)
کلمه «عَلىّ» یکی از اسماء و صفات خدای تعالی و به معناى بالا، برتر، شرافت و رفعت است. صفت «علىّ» براى ذات خداوند متعال به اين معنا است كه در شرف و مجد و بزرگى، او را همتايى نيست؛ بنابراين مى توان «علىّ» را از اسماى تنزيهى حق تعالى دانست.[۱]
واژه «علىّ» در قرآن کریم يازده بار آمده و در هشت مورد وصف خدا قرار گرفته و در تمامى اين موارد همراه با اسماء و صفات دیگر خداوند بكار رفته است؛ پنج بار با صفت «كبير»، دو بار با صفت «عظيم» و يک بار با صفت «حكيم»، از جمله:
- «... وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا ۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ[۲]؛ نگهدارى آسمانها و زمين براى او ايجاد دشوارى نمى كند، او بلند پايه و بزرگ است».
- «ذَٰلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الْبَاطِلُ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ[۳]؛ این [آفریدههای شگفت] دلیل بر این است که خدا فقط حق است و آنچه به جای او می پرستند باطل است، و بی تردید خدا بلند پايه و بزرگ است».
- «... أَوْ يُرْسِلَ رَسُولاً فَيُوحى بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ إِنَّهُ عَلىٌّ حَكِيم[۴]؛ يا پيام رسانى (فرشتهاى) را مى فرستد و به اذن پروردگار آنچه را بخواهد به او وحى مى كند، و او بلند مرتبه و فرزانه است».
ابن فارس مى گويد: «لفظ "علىّ" از "عُلُوّ" گرفته شده و آن يک معنى بيش ندارد، كه حاكى از بلندى و رفعت است». بنابراين، هدف از توصيف خدا به «علىّ»، برترى آن است از اين كه انديشه بشر به او برسد و يا او را احاطه كند. و به يک معنا مى توان گفت: خدا رفيع مطلق است از نظر كمال، و هر كمالى به او باز مى گردد. شیخ صدوق مى گويد: مقصود از توصيف خدا به «علىّ»، برترى او از داشتن نظير و شريک است.[۵]
پانویس
- ↑ الاسماء والصفات، بیهقى، ج۱، ص۴۵؛ اسما و صفات الهى فقط در قرآن، ج۲، ص۸۴۲-۸۴۴.
- ↑ سوره بقره، آیه ۲۵۵.
- ↑ سوره لقمان، آیه ۳۰.
- ↑ سوره شوری، آیه ۵۱.
- ↑ منشور جاوید، جعفر سبحانی، ج ۲ ص ۳۰۰.
منابع
- منشور جاوید، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله جعفر سبحانی.
- فرهنگ قرآن، اکبر رفسنجانی، ج ۲۱، ص ۱۶۴.
