صالح المؤمنین: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۵ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ قرآن]]}}
 
{{شناختنامه امام علی (ع)}}
 
 
{{خوب}}
 
{{خوب}}
بر اساس روايات عامّه<ref>الدّرّالمنثور، ج8، ص224.</ref> و خاصّه <ref>تفسير قمى، ج2، ص393؛ تفسير نورالثقلين، ج5، ص370، ح10 و 11 و 14.</ref> مقصود از «صالح المؤمنين» در [[سوره تحريم]](66) آيه 4، [[امام على]] عليه السلام مى باشد. گفتنى است مفسران اماميه <ref>التّبيان، ج10، ص48.</ref> و اهل سنت <ref>روح المعانى، ج 15، جزء 27، ص 228. </ref> نيز «صالح المؤمنين» را [[امام على]] عليه السلام دانسته اند. بنابراين مى توان گفت: اين لقب ويژه حضرت على عليه السلام است كه با اين نام شناخته مى شده است.<ref> مجمع البيان، ج9-10، ص474-475.</ref>
+
بر اساس [[احادیث]] بسیاری از [[اهل سنت]]<ref>الدّرّالمنثور، سیوطی، ج۸، ص۲۲۴.</ref> و [[شیعه]]،<ref>تفسیر نورالثقلین، حویزی، ج۵، ص۳۷۰، ح۱۰ و ۱۱ و ۱۴.</ref> مقصود از «صالحُ المؤمنین» در آیه {{متن قرآن|«إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا ۖ وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ وَجِبْرِيلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمَلَائِكَةُ بَعْدَ ذَٰلِكَ ظَهِيرٌ»}}،<ref>[[آیه 4 سوره تحریم|سوره تحریم، آیه ۴.]]</ref> [[امام على]] علیه‌السلام مى‌باشد. مطابق اين روايات، على بن ابی‌طالب عليه‌السلام در كنار [[جبرئيل]] و ساير [[فرشتگان]] قرار گرفته است و اين مقام را [[پيامبر اكرم]] صلى الله عليه وآله به آن حضرت بشارت دادند.<ref>تفسير كنز الدقائق، ميرزا محمد مشهدى.</ref>  
  
==امدادهاى صالح المؤمنين==
+
چنانکه محمد بن سهل القطان بعد از چهار واسطه از [[عمار یاسر]] نقل می نماید که گفت: از على بن ابى‌طالب علیه‌السلام شنیدم که فرمود: روزى پیامبر صلى الله علیه وآله مرا نزد خود خواند و فرمود: یا على آیا می‌خواهى به تو بشارتى بدهم؟ گفتم: بلى یا رسول اللَّه، شما همیشه مبشّر خیر و خوبى بوده اید. فرمود: خداوند درباره تو آیه اى نازل فرموده است. گفتم: آن [[آیه]] کدام است؟ سپس آیه فوق را قرائت فرمود.<ref> تفسیر على بن ابراهیم قمی، ج۲، ص۳۹۳.</ref>
  
* حمايت و پشتيبانى «صالح المؤمنين» از [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله در برابر توطئه برخى از همسرانش: {{متن قرآن|«واِذ اَسَرَّ النَّبىُّ اِلى بَعضِ اَزوجِهِ حَديثـًا فَلَمّا نَبَّاَت بِهِ... × اِن تَتوبا اِلَى اللّهِ فَقَد صَغَت قُلوبُكُما واِن تَظهَرا عَلَيهِ فَاِنَّ اللّهَ هُوَ مَولهُ وجِبريلُ وصلِحُ المُؤمِنينَ والمَلئِكَةُ بَعدَ ذلِكَ ظَهير»}}. ([[سوره تحريم]](66)/3و4)
+
گفتنى است که مفسران [[امامیه|امامیه]]<ref>التّبیان، شیخ طوسی، ج۱۰، ص۴۸.</ref> و [[اهل سنت]]<ref>روح المعانى، آلوسی، ج ۱۵، جزء ۲۷، ص ۲۲۸. </ref> نیز، «صالحُ المؤمنین» را امام على علیه السلام دانسته اند. بنابراین مى توان گفت: این لقب ویژه حضرت على علیه السلام است که با این نام شناخته مى شده است.<ref> مجمع البیان، طبرسی، ج۹-۱۰، ص۴۷۴-۴۷۵.</ref>
  
==فضيلت صالح المؤمنين==
+
همچنین محدثان [[اهل سنت]] از [[ابن عباس]] نقل نمایند که گفت: این قسمت از آیه {{متن قرآن|«وَ إِنْ تَظاهَرا عَلَیهِ»}} درباره [[عایشه]] و [[حفصه]] نازل شده (كه اولى افشاگر راز پيامبر و دومى، شنونده آن بود) و این قسمت از آیه {{متن قرآن|«فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاهُ»}} درباره [[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله نازل گردیده و نیز این قسمت از آیه {{متن قرآن|«وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِینَ»}} درباره [[امام على|حضرت على]] علیه‌السلام نزول یافته است.<ref> البرهان فی تفسیر القرآن، سید هاشم بحرانی.</ref>
  
همچنین از این آیه، دو نکته ی ذیل نیز بدست می آید: {{«اِن تَتوبا اِلَى اللّهِ فَقَد صَغَت قُلوبُكُما واِن تَظهَرا عَلَيهِ فَاِنَّ اللّهَ هُوَ مَولهُ و جِبريلُ و صلِحُ المُؤمِنينَ والمَلئِكَةُ بَعدَ ذلِكَ ظَهير»}}. ([[سوره تحريم]](66)/4)
+
برخی نکاتی که از این [[آیه]] استفاده می شود عبارتند از:
  
* همسويى «صالح المؤمنين» با خداوند، جبرئيل و فرشتگان در امداد و يارى [[پيامبر اسلام]] صلى الله عليه و آله.
+
*حمایت و پشتیبانى «صالحُ المؤمنین» از [[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله در برابر توطئه برخى از همسرانش.
* تعيين [[امام على]] عليه السلام در جايگاه «صالح المؤمنين» و بهترين بنده برگزيده خدا از جانب [[رسول خدا]] صلى الله عليه و آله<ref>بنابر اين كه مقصود از «صالح المؤمنين» بهترين بنده مؤمن باشد. گفتنى است اين لقبى بوده كه پيامبر صلى الله عليه و آله، امام على عليه السلام را بدان معرفى نموده است. (مجمع البيان، ج9-10، ص474-475).</ref>
 
  
 +
*همسویى «صالحُ المؤمنین» با [[خداوند]]، [[جبرئیل|جبرئیل]] و [[فرشتگان]] در امداد و یارى [[پیامبر اسلام]] صلى الله علیه و آله.
 +
*تعیین [[امام على]] علیه السلام در جایگاه «صالحُ المؤمنین» و بهترین بنده برگزیده خدا از جانب رسول خدا صلى الله علیه وآله.<ref>بنابر این که مقصود از «صالح المؤمنین» بهترین بنده مؤمن باشد.</ref>
 
==پانویس==
 
==پانویس==
 
{{پانویس}}
 
{{پانویس}}
 
 
==منابع==
 
==منابع==
فرهنگ قرآن، جلد 18، صفحه 229.
+
*[[فرهنگ قرآن (کتاب)|فرهنگ قرآن]]، اکبر هاشمی، جلد ۱۸، صفحه ۲۲۹.
 
+
*[[نمونه بینات در شأن نزول آیات (کتاب)|نمونه بینات در شأن نزول آیات]]، محمدباقر محقق.
[[رده:القاب و کنیه های امیر المومنین]]
+
*[[تفسیر نور]]، محسن قرائتی، جلد ۱۰، صفحه ۱۲۴.
[[رده:واژگان قرآنی]]
+
{{قرآن}}
 +
{{شناختنامه امام علی (ع)}}
 +
[[رده:واژگان قرآنی]][[رده:امام علی علیه السلام]][[رده:القاب و کنیه های امیر المومنین]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۰

بر اساس احادیث بسیاری از اهل سنت[۱] و شیعه،[۲] مقصود از «صالحُ المؤمنین» در آیه «إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا ۖ وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ وَجِبْرِيلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمَلَائِكَةُ بَعْدَ ذَٰلِكَ ظَهِيرٌ»،[۳] امام على علیه‌السلام مى‌باشد. مطابق اين روايات، على بن ابی‌طالب عليه‌السلام در كنار جبرئيل و ساير فرشتگان قرار گرفته است و اين مقام را پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله به آن حضرت بشارت دادند.[۴]

چنانکه محمد بن سهل القطان بعد از چهار واسطه از عمار یاسر نقل می نماید که گفت: از على بن ابى‌طالب علیه‌السلام شنیدم که فرمود: روزى پیامبر صلى الله علیه وآله مرا نزد خود خواند و فرمود: یا على آیا می‌خواهى به تو بشارتى بدهم؟ گفتم: بلى یا رسول اللَّه، شما همیشه مبشّر خیر و خوبى بوده اید. فرمود: خداوند درباره تو آیه اى نازل فرموده است. گفتم: آن آیه کدام است؟ سپس آیه فوق را قرائت فرمود.[۵]

گفتنى است که مفسران امامیه[۶] و اهل سنت[۷] نیز، «صالحُ المؤمنین» را امام على علیه السلام دانسته اند. بنابراین مى توان گفت: این لقب ویژه حضرت على علیه السلام است که با این نام شناخته مى شده است.[۸]

همچنین محدثان اهل سنت از ابن عباس نقل نمایند که گفت: این قسمت از آیه «وَ إِنْ تَظاهَرا عَلَیهِ» درباره عایشه و حفصه نازل شده (كه اولى افشاگر راز پيامبر و دومى، شنونده آن بود) و این قسمت از آیه «فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاهُ» درباره رسول خدا صلى الله علیه وآله نازل گردیده و نیز این قسمت از آیه «وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِینَ» درباره حضرت على علیه‌السلام نزول یافته است.[۹]

برخی نکاتی که از این آیه استفاده می شود عبارتند از:

  • حمایت و پشتیبانى «صالحُ المؤمنین» از رسول خدا صلى الله علیه وآله در برابر توطئه برخى از همسرانش.

پانویس

  1. الدّرّالمنثور، سیوطی، ج۸، ص۲۲۴.
  2. تفسیر نورالثقلین، حویزی، ج۵، ص۳۷۰، ح۱۰ و ۱۱ و ۱۴.
  3. سوره تحریم، آیه ۴.
  4. تفسير كنز الدقائق، ميرزا محمد مشهدى.
  5. تفسیر على بن ابراهیم قمی، ج۲، ص۳۹۳.
  6. التّبیان، شیخ طوسی، ج۱۰، ص۴۸.
  7. روح المعانى، آلوسی، ج ۱۵، جزء ۲۷، ص ۲۲۸.
  8. مجمع البیان، طبرسی، ج۹-۱۰، ص۴۷۴-۴۷۵.
  9. البرهان فی تفسیر القرآن، سید هاشم بحرانی.
  10. بنابر این که مقصود از «صالح المؤمنین» بهترین بنده مؤمن باشد.

منابع

قرآن
متن و ترجمه قرآن
اوصاف قرآن (اسامی و صفات قرآن، اعجاز قرآن، عدم تحریف در قرآن)
اجزاء قرآن آیه، سوره، جزء، حزب، حروف مقطعه
ترجمه و تفسیر قرآن تاریخ تفسیر، روشهای تفسیری قرآن، سیاق آیات، اسرائیلیات، تاویل، فهرست تفاسیر شیعه، فهرست تفاسیر اهل سنت، ترجمه های قرآن
علوم قرآنی تاریخ قرآن: نزول قرآن، جمع قرآن، شان نزول، کاتبان وحی، قراء سبعه
دلالت الفاظ قرآن: عام و خاص، مجمل و مبین، مطلق و مقید، محکم و متشابه، مفهوم و منطوق، نص و ظاهر، ناسخ و منسوخ
تلاوت قرآن تجوید، آداب قرائت قرآن، تدبر در قرآن
رده ها: سوره های قرآن * آیات قرآن * واژگان قرآنی * شخصیت های قرآنی * قصه های قرآنی * علوم قرآنی * معارف قرآن
مسابقه از خطبه ۱۳۳ و ۱۳۳ و ۱۶۷ نهج البلاغه