صالح المؤمنین

بر اساس احادیث بسیاری از اهل سنت و شیعه، مقصود از «صالحُ المؤمنین» در آیه «إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا ۖ وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ وَجِبْرِيلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمَلَائِكَةُ بَعْدَ ذَٰلِكَ ظَهِيرٌ»، امام على علیه‌السلام مى‌باشد. مطابق اين روايات، على بن ابی‌طالب عليه‌السلام در كنار جبرئيل و ساير فرشتگان قرار گرفته است و اين مقام را پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله به آن حضرت بشارت دادند.

چنانکه محمد بن سهل القطان بعد از چهار واسطه از عمار یاسر نقل می نماید که گفت: از على بن ابى‌طالب علیه‌السلام شنیدم که فرمود: روزى پیامبر صلى الله علیه وآله مرا نزد خود خواند و فرمود: یا على آیا می‌خواهى به تو بشارتى بدهم؟ گفتم: بلى یا رسول اللَّه، شما همیشه مبشّر خیر و خوبى بوده اید. فرمود: خداوند درباره تو آیه اى نازل فرموده است. گفتم: آن آیه کدام است؟ سپس آیه فوق را قرائت فرمود.

گفتنى است که مفسران امامیه و اهل سنت نیز، «صالحُ المؤمنین» را امام على علیه السلام دانسته اند. بنابراین مى توان گفت: این لقب ویژه حضرت على علیه السلام است که با این نام شناخته مى شده است.

همچنین محدثان اهل سنت از ابن عباس نقل نمایند که گفت: این قسمت از آیه «وَ إِنْ تَظاهَرا عَلَیهِ» درباره عایشه و حفصه نازل شده (كه اولى افشاگر راز پيامبر و دومى، شنونده آن بود) و این قسمت از آیه «فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاهُ» درباره رسول خدا صلى الله علیه وآله نازل گردیده و نیز این قسمت از آیه «وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِینَ» درباره حضرت على علیه‌السلام نزول یافته است.

برخی نکاتی که از این آیه استفاده می شود عبارتند از:

• حمایت و پشتیبانى «صالحُ المؤمنین» از رسول خدا صلى الله علیه وآله در برابر توطئه برخى از همسرانش.

• همسویى «صالحُ المؤمنین» با خداوند، جبرئیل و فرشتگان در امداد و یارى پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله.
• تعیین امام على علیه السلام در جایگاه «صالحُ المؤمنین» و بهترین بنده برگزیده خدا از جانب رسول خدا صلى الله علیه وآله.

منابع

• فرهنگ قرآن، اکبر هاشمی، جلد ۱۸، صفحه ۲۲۹.
• نمونه بینات در شأن نزول آیات، محمدباقر محقق.
• تفسیر نور، محسن قرائتی، جلد ۱۰، صفحه ۱۲۴.

قرآن
متن و ترجمه قرآن
اوصاف قرآن	(اسامی و صفات قرآن، اعجاز قرآن، عدم تحریف در قرآن)
اجزاء قرآن	آیه، سوره، جزء، حزب، حروف مقطعه
ترجمه و تفسیر قرآن	تاریخ تفسیر، روشهای تفسیری قرآن، سیاق آیات، اسرائیلیات، تاویل، فهرست تفاسیر شیعه، فهرست تفاسیر اهل سنت، ترجمه های قرآن
علوم قرآنی	تاریخ قرآن: نزول قرآن، جمع قرآن، شان نزول، کاتبان وحی، قراء سبعه
	دلالت الفاظ قرآن: عام و خاص، مجمل و مبین، مطلق و مقید، محکم و متشابه، مفهوم و منطوق، نص و ظاهر، ناسخ و منسوخ
تلاوت قرآن	تجوید، آداب قرائت قرآن، تدبر در قرآن
رده ها: سوره های قرآن * آیات قرآن * واژگان قرآنی * شخصیت های قرآنی * قصه های قرآنی * علوم قرآنی * معارف قرآن