سوره آل عمران

از دانشنامه‌ی اسلامی
(تغییرمسیر از سوره آل‌ عمران‌)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
<<بقره آل عمران نساء>>
شماره: 3
جزء : 3و4
محل نزول: مدینه
ترتيب نزول : 89
تعداد آیه : 200
متن و ترجمه سوره

فهرست سوره‌های قرآن


سوره آل عمران سومین سوره قرآن است و داراى دويست آيه است.

نزول

این سوره در مدینه نازل شده است.این سوره در ترتیب مصحف سومین سوره و در ترتیب نزول هشتاد و نهمین سوره قرآن کریم است که پیش از آن سوره انفال و پس از آن سوره احزاب نازل شده است.

فضيلت سوره

ابى بن كعب از رسول اكرم صلی الله علیه و آله نقل كرده است كه فرمود: «هر كس سوره آل عمران را بخواند خداوند به هر آيه‌اى امانى براى گذشت از پل دوزخ به او عطا مي كند».

وابن عباس مي گويد: «پيغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: «هر كه سوره آل عمران را در روز جمعه بخواند تا وقتى كه خورشيد غروب كند خدا و فرشتگان براى او درود مى‌فرستند».

و بريدة مي گويد: نبى اكرم صلی الله علیه و آله فرمود: «سوره بقره و سوره آل عمران را ياد بگيريد زيرا آنها دو نور هستند و در روز قيامت براى كسى كه آنها را بداند مانند دو ابر يا دو پرده يا دو صف از پرندگان بر او سايه مى‌اندازند».[۱]

هدف سوره

علامه طباطبائی ره در مورد هدف این سوره می گوید:

سوره آل عمران، اين مقصود را دنبال می‌كند كه مؤمنين را به توحيد كلمه بخواند، تشويقشان كند تا هر چه زودتر يك پارچه شوند، و خود را برای مقابله با دشمنان يعنی يهود و نصارا و مشركين آماده سازند، بايد در مقابل ناملايماتی كه می‌بينند صبر كنند، زيرا موقعيتی بس خطرناك دارند، چون دشمنان مشغول جمع‌آوری نيرو هستند و در خاموش كردن نور خدا با دست و دهان خود يك‌دل و يك جهت شده‌اند.

اين احتمال خيلی به ذهن نزديك می‌رسد كه سوره آل عمران همه‌ اش يكباره نازل شده باشد، برای اينكه آياتش كه دويست آيه است ظهوری روشن در بهم پيوستگی و انسجام دارد، و از اول تا به آخر متناسب با هم است، و پيداست كه همه اغراض آنها بهم مربوط است.

و به همين جهت اين احتمال از هر احتمالی ديگر بنظر قوی‌تر می‌آيد، كه بگوئيم اين سوره وقتی به رسول خدا (ص) نازل شده كه تا حدودی بنیان دین استقرار پیدا کرده بود اما هنوز آنگونه که باید مستقر نشده بود. برای اينكه در بين آياتش، هم سخنی از جنگ احد، و واقعه مباهله و نفرين كردن با نصارای نجران، و يادی از كار يهود ديده می‌شود و هم تحريكی نسبت به مشركين است. و نيز مسلمانان را به صبر می‌خواند، و دستور می‌دهد تا يكديگر را به صبر سفارش كنند، و دست به دست يكديگر داده وحدتی تشكيل دهند. و همه اينها مؤيد اين معنا است كه سوره مورد بحث، در روزگاری نازل شده كه مسلمانان، مبتلا به دفاع از حوزه دين بودند، دفاعی كه برای آن، همه قوا و اركان خود را بسيج كرده بودند. از يك طرف در اثر فتنه جوئيهای يهود و نصارا در داخل جمعيت خود، با درگيريها و فتنه و آشوبها روبرو بودند، فتنه‌هايی كه تشكل آنان را سست می‌كرد، بايد برای خاموش كردن آشوبهای آنان قسمت عمده‌ای از وقت خود را صرف احتجاج و بگومگوی با آنان كنند، و از سوی ديگر با مشركين درگير بودند، و بايد با آنها بجنگند، و هميشه در حال آماده باش بوده و لحظه‌ای امنيت نداشته باشند، چون در آن ايام اسلام در حال انتشار بوده و آوازه‌اش همه جا را پر كرده بود، و دنیا از یهود و نصاری و مشركین عرب و ورای آنها روم و ايران و غيره، همه عليه اسلام قيام كرده بودند.

خدای سبحان در اين سوره از حقايق و معارفی كه مومنین را به سوی آنها هدايت فرموده، آن مقداری را كه باعث دلگرمی مؤمنين است يادآور می‌ شود تا مؤمنين، هم دلخوش شوند و هم آلودگی شبهات و وساوس شيطانی و تسويلات اهل كتاب از دلهاشان زايل شود، و هم برايشان روشن گردد كه خدای تعالی هرگز از تدبير ملك خود غافل نبوده، و خلق او را عاجز نكرده‌اند، و اگر دين خود را تشريع نموده و جمعی از بندگانش را بسوی آن دين هدايت نموده، همه بر طبق طريقه و عادت جاريه و سنت دائمی خود بوده، و آن سنت عبارت است از سنت علل و اسباب پس مؤمن و كافر هم طبق همين سنت علل و اسباب زندگی می‌كنند، يك روز دنيا به كام كافر و روزی ديگر به كام مؤمن است چون دنيا ميدان امتحان است، و امروز روز عمل و فردا روز جزا است.[۲]

پانویس

  1. ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، فضل بن حسن طبرسی، گروه مترجمان، ج‌3، ص222.
  2. تفسیر المیزان، محمد حسین طباطبایی، ترجمه محمد باقر موسوی همدانی، قم: 1374، ج‌3، ص5، با تصرف اندک در ترجمه جهت تطبیق بیشتر با متن


منابع

  • ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، فضل بن حسن طبرسی، گروه مترجمان، انتشارات فراهانی، تهران، 1360
  • ترجمه تفسیر المیزان، محمد حسین طباطبایی، ترجمه محمد باقر موسوی همدانی، قم: 1374
  • ترتیب نزول سوره ها، در همین دانشنامه
  • الميزان فى تفسير القرآن، محمد حسین طباطبایی

پیوست

سوره آل عمران/متن و ترجمه

سوره قبلی:

۲.البقرة

۳.آل عمران سوره بعدی:

۴.النساء

۱.سوره فاتحه ۲.سوره بقره ۳.سوره آل عمران ۴.سوره نساء ۵.سوره مائده ۶.سوره انعام ۷.سوره اعراف ۸.سوره انفال ۹.سوره توبه ۱۰.سوره یونس ۱۱.سوره هود ۱۲.سوره یوسف ۱۳.سوره رعد ۱۴.سوره ابراهیم ۱۵.سوره حجر ۱۶.سوره نحل ۱۷.سوره اسراء ۱۸.سوره کهف ۱۹.سوره مریم ۲۰.سوره طه ۲۱.سوره انبیاء ۲۲.سوره حج ۲۳.سوره مومنون ۲۴.سوره نور ۲۵.سوره فرقان ۲۶.سوره شعراء ۲۷.سوره نمل ۲۸.سوره قصص ۲۹.سوره عنکبوت ۳۰.سوره روم ۳۱.سوره لقمان ۳۲.سوره سجده ۳۳.سوره احزاب ۳۴.سوره سبأ ۳۵.سوره فاطر ۳۶.سوره یس ۳۷.سوره صافات ۳۸.سوره ص ۳۹.سوره زمر ۴۰.سوره غافر ۴۱.سوره فصلت ۴۲.سوره شوری ۴۳.سوره زخرف ۴۴.سوره دخان ۴۵.سوره جاثیه ۴۶.سوره احقاف ۴۷.سوره محمد ۴۸.سوره فتح ۴۹.سوره حجرات ۵۰.سوره ق ۵۱.سوره ذاریات ۵۲.سوره طور ۵۳.سوره نجم ۵۴.سوره قمر ۵۵.سوره الرحمن ۵۶.سوره واقعه ۵۷.سوره حدید ۵۸.سوره مجادله ۵۹.سوره حشر ۶۰.سوره ممتحنه ۶۱.سوره صف ۶۲.سوره جمعه ۶۳.سوره منافقون ۶۴.سوره تغابن ۶۵.سوره طلاق ۶۶.سوره تحریم ۶۷.سوره ملک ۶۸.سوره قلم ۶۹.سوره الحاقه ۷۰.سوره معارج ۷۱.سوره نوح ۷۲.سوره جن ۷۳.سوره مزمل ۷۴.سوره مدثر ۷۵.سوره قیامه ۷۶.سوره انسان ۷۷.سوره مرسلات ۷۸.سوره نبأ ۷۹.سوره نازعات ۸۰.سوره عبس ۸۱.سوره تکویر ۸۲.سوره انفطار ۸۳.سوره مطففین ۸۴.سوره انشقاق ۸۵.سوره بروج ۸۶.سوره طارق ۸۷.سوره اعلی ۸۸.سوره غاشیه ۸۹.سوره فجر ۹۰.سوره بلد ۹۱.سوره شمس ۹۲.سوره لیل ۹۳.سوره ضحی ۹۴.سوره انشراح ۹۵.سوره تین ۹۶.سوره علق ۹۷.سوره قدر ۹۸.سوره بینه ۹۹.سوره زلزال ۱۰۰.سوره عادیات ۱۰۱.سوره قارعه ۱۰۲.سوره تکاثر ۱۰۳.سوره عصر ۱۰۴.سوره همزه ۱۰۵.سوره فیل ۱۰۶.سوره قریش ۱۰۷.سوره ماعون ۱۰۸.سوره کوثر ۱۰۹.سوره کافرون ۱۱۰.سوره نصر ۱۱۱.سوره مسد ۱۱۲.سوره اخلاص ۱۱۳.سوره فلق ۱۱۴.سوره ناس

قرآن
متن و ترجمه قرآن
اوصاف قرآن (اسامی و صفات قرآن، اعجاز قرآن، عدم تحریف در قرآن)
اجزاء قرآن آیه، سوره، جزء، حزب، حروف مقطعه
ترجمه و تفسیر قرآن تاریخ تفسیر، روشهای تفسیری قرآن، سیاق آیات، اسرائیلیات، تاویل، فهرست تفاسیر شیعه، فهرست تفاسیر اهل سنت، ترجمه های قرآن
علوم قرآنی تاریخ قرآن: نزول قرآن، جمع قرآن، شان نزول، کاتبان وحی، قراء سبعه
دلالت الفاظ قرآن: عام و خاص، مجمل و مبین، مطلق و مقید، محکم و متشابه، مفهوم و منطوق، نص و ظاهر، ناسخ و منسوخ
تلاوت قرآن تجوید، آداب قرائت قرآن، تدبر در قرآن
رده ها: سوره های قرآن * آیات قرآن * واژگان قرآنی * شخصیت های قرآنی * قصه های قرآنی * علوم قرآنی * معارف قرآن