سنت

«سُنّت» در لغت به معناى سیره و طریقه و شیوه و روش -خوب یا بد- است كه استمرار داشته باشد. در قرآن کریم گاهی سنّت صريحا به خدا نسبت داده شده و به معنای طريقۀ خدا است، مثل: «فَلَمْ يَكُ يَنفَعُهُمْ إِيمَانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنَا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبَادِهِ وَ خَسِرَ هُنَالِكَ الْكَافِرُونَ» و می فرماید: «... وَ لَا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ فَهَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ الْأَوَّلِينَ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا». «سُنَّة اللّه» به دو صورت گفته شده؛ يكى براى روش حکمت خدايى و ديگر روش طاعت و بندگى به او.

اما «سُنّت» در اصطلاح -بسته به مورد استفاده- معانی مختلفی دارد، از جمله:

• به معنای مستحب؛ که عمل به آن ثواب دارد و ترک آن عقاب ندارد.
• عملی که مطابق عمل صاحب شرع است. در مقابل این لفظ، بدعت قرار دارد.
• سنت به معنای «سخن و عمل و تقریر پیامبر» در نزد اهل سنت و «سخن و عمل و تقریر معصوم» نزد شیعه، یکی از منابع استنباط احکام شرعی است.

«معصومین» در نزد شیعه علاوه بر پیامبر اکرم، امامان و حضرت فاطمه (سلام الله علیهم اجمعین) هستند. دلیل شیعه در سنت دانستن قول و فعل و تقریر‌ ائمه اطهار و استناد بدانها -علاوه بر معصوم دانستن ایشان- که خود لزوم تبعیت از آنها را در پی دارد، برخى از آیات قرآن مجید و احادیث متواتر است؛ از آن جمله حدیث ثقلین از پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) است که فرمود: «من دو چیز گرانبها بعد از خود براى شما باقى مى‌گذارم که به آنها رجوع کنید و مادام که به این دو رجوع نمایید گمراه نخواهید شد، کتاب خدا و عترتم، یعنی اهل بیتم».

برخی از علمای اهل سنت، سنت صحابه را نیز همچون سنت پیامبر حجت دانسته‌اند. اهل سنت معتقدند هر کس اطلاق نام صحابی بر او صحیح باشد، عادل است.

منابع

• الإصابة فى تمییز الصحابة، ابن حجر عسقلانی، بیروت، دارالکتب العلمیة، ط الأولى، ۱۴۱۵ق.
• فرق تسنن، مهدی فرمانیان، قم، نشر ادیان، ۱۳۸۶ش.
• الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد، شیخ مفید، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
• الإفصاح فى فقه اللغة، حسین یوسف موسى، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، چاپ چهارم، ۱۴۱۰ق.

فقه/اصول فقه
اصول فقه	مبحث الفاظ: مشتق، اوامر، نواهی، مفاهیم، عام و خاص ، مطلق و مقید ، مجمل و مبین	منابع اصول فقه
	ملازمات عقلیه: مستقلات عقلیه و غیر مستقلات عقلیه
	مباحث حجت: کتاب، سنت، اجماع، حجیت ظواهر، شهرت، سیره ، قیاس، تعادل و تراجیح
	مباحث اصول عملیه :اصل برائت، اصل احتیاط، اصل تخییر، اصل استصحاب
پیوندهای مرتبط:	رده:اصول فقه | رده:اصولیون | رده:منابع اصول فقه | رده:اصطلاحات اصول فقه	قواعد فقهی | احکام