سوره حج

از دانشنامه‌ی اسلامی
(تغییرمسیر از سوره الحج)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
<<انبیاء حج مؤمنون>>
شماره: ۲۲
جزء : ۱۷
محل نزول: مدینه
ترتيب نزول : ۱۰۴
تعداد آیه : ۷۸
متن و ترجمه سوره

فهرست سوره‌های قرآن

«سوره حج» بیست و دومین سوره از قرآن کریم است و دارای ۷۸ آیه می باشد.

نزول سوره

«سوره حج» به قول ابن عباس و عطا، جز چند آیه‌اى از آن مکی است. حسن می‌گوید: جز چند آیه‌اى از آن که در سفر نازل شده، مدنی است. این چند آیه را بعضى ۶ و بعضى ۴ آیه دانسته‌ اند.[۱]

این سوره در ترتیب مصحف، بیست و دومین سوره و در ترتیب نزول، صدو چهارمین سوره قرآن کریم است که پیش از آن سوره نور و پس از آن سوره منافقون نازل شده است.

تعداد آیات سوره

به عقیده کوفیان ۷۸ و به عقیده مکیان ۷۷ و به عقیده اهل مدینه ۷۶ و به عقیده اهل بصره ۷۵ و به عقیده اهل شام ۷۴ آیه است.

«الحمیم» و «الجلود» را کوفیان پایان آیه می دانند. «عادٍ و ثمودٍ» را جز شامیان پایان آیه دانسته‌اند. «قوم لوط» را حجازیان و کوفیان پایان آیه دانسته‌اند و «سَمَّاکمُ الْمُسْلِمِینَ» را اهل مکه آیه‌اى دانسته‌اند.[۲]

هدف و محتوای سوره

به فرموده علامه طباطبایی: این سوره مشرکین را با سخن از اصول دین به شیوه انذار و تخویف مورد خطاب قرار می‌دهد، هم چنان که در سوره‌هاى نازل شده قبل از هجرت مورد خطاب بودند. و سوره سیاقى دارد که از آن بر می‌آید مشرکین هنوز شوکت و نیروی داشته‌اند. همچنین مؤمنین را به امثال نماز، حج، عمل خیر، اذن در قتال و جهاد مخاطب قرار داده، در سیاقى که می‌فهماند مؤمنین اجتماعشان تازه تشکیل شده، و روى پاى خود ایستاده، و مختصرى عده و عُدّه و شوکت به دست آورده‌اند.

از این رو به دست می آید این سوره در مدینه، بین زمان هجرت و جنگ بدر نازل شده است. و غرض سوره بیان اصول دین است، البته با بیانى تفصیلى که مشرک و موحد هر دو از آن بهره‌مند شوند. و نیز فروع آن، ولى بیانش در فروع به طور اجمال است، و تنها مؤمنین موحد از آن استفاده می کنند، چون تفاصیل احکام فرعى در روزگارى که این سوره نازل می شده، هنوز تشریع نشده بود، و به همین جهت در این سوره کلیات فروع دین از قبیل نماز و حج را بیان کرده است.

و از آنجایى که دعوت مشرکین به اصول دین توحید از طریق انذار صورت مى‌گرفته، و نیز وادارى مؤمنین به اجمال فروع دین به لسان امر به تقوى بوده، کلام را در وصف روز قیامت بسط داده، و سوره را با زلزله روز قیامت که از علامتهاى آن است و به وسیله آن زمین ویران شده و کوه‌ها فرو می‌ریزد، آغاز نموده است.[۳]

فضیلت سوره

ابى بن کعب گوید: پیامبر فرمود هر کس سوره حج بخواند، ثواب حج و عمره تمام حج کنندگان و عمره کنندگان گذشته و آینده به او داده می‌شود.

امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس سه روز یک بار این سوره را بخواند، از سال خارج نمی شود، مگر اینکه به زیارت خانه خدا برود و اگر در سفر بمیرد، اهل بهشت خواهد بود.[۴]

پانویس

  1. ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۱۶، ص۱۷۶.
  2. .ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۱۶، ص۱۷۶.
  3. المیزان، ج‌۱۴، ص۳۳۸.
  4. ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۱۶، ص۱۷۶.

منابع

پیوست

سوره حج/متن و ترجمه

سوره قبلی:

۲۱.الأنبياء

۲۲.الحج سوره بعدی:

۲۳.المؤمنون

۱.سوره فاتحه ۲.سوره بقره ۳.سوره آل عمران ۴.سوره نساء ۵.سوره مائده ۶.سوره انعام ۷.سوره اعراف ۸.سوره انفال ۹.سوره توبه ۱۰.سوره یونس ۱۱.سوره هود ۱۲.سوره یوسف ۱۳.سوره رعد ۱۴.سوره ابراهیم ۱۵.سوره حجر ۱۶.سوره نحل ۱۷.سوره اسراء ۱۸.سوره کهف ۱۹.سوره مریم ۲۰.سوره طه ۲۱.سوره انبیاء ۲۲.سوره حج ۲۳.سوره مومنون ۲۴.سوره نور ۲۵.سوره فرقان ۲۶.سوره شعراء ۲۷.سوره نمل ۲۸.سوره قصص ۲۹.سوره عنکبوت ۳۰.سوره روم ۳۱.سوره لقمان ۳۲.سوره سجده ۳۳.سوره احزاب ۳۴.سوره سبأ ۳۵.سوره فاطر ۳۶.سوره یس ۳۷.سوره صافات ۳۸.سوره ص ۳۹.سوره زمر ۴۰.سوره غافر ۴۱.سوره فصلت ۴۲.سوره شوری ۴۳.سوره زخرف ۴۴.سوره دخان ۴۵.سوره جاثیه ۴۶.سوره احقاف ۴۷.سوره محمد ۴۸.سوره فتح ۴۹.سوره حجرات ۵۰.سوره ق ۵۱.سوره ذاریات ۵۲.سوره طور ۵۳.سوره نجم ۵۴.سوره قمر ۵۵.سوره الرحمن ۵۶.سوره واقعه ۵۷.سوره حدید ۵۸.سوره مجادله ۵۹.سوره حشر ۶۰.سوره ممتحنه ۶۱.سوره صف ۶۲.سوره جمعه ۶۳.سوره منافقون ۶۴.سوره تغابن ۶۵.سوره طلاق ۶۶.سوره تحریم ۶۷.سوره ملک ۶۸.سوره قلم ۶۹.سوره الحاقه ۷۰.سوره معارج ۷۱.سوره نوح ۷۲.سوره جن ۷۳.سوره مزمل ۷۴.سوره مدثر ۷۵.سوره قیامه ۷۶.سوره انسان ۷۷.سوره مرسلات ۷۸.سوره نبأ ۷۹.سوره نازعات ۸۰.سوره عبس ۸۱.سوره تکویر ۸۲.سوره انفطار ۸۳.سوره مطففین ۸۴.سوره انشقاق ۸۵.سوره بروج ۸۶.سوره طارق ۸۷.سوره اعلی ۸۸.سوره غاشیه ۸۹.سوره فجر ۹۰.سوره بلد ۹۱.سوره شمس ۹۲.سوره لیل ۹۳.سوره ضحی ۹۴.سوره انشراح ۹۵.سوره تین ۹۶.سوره علق ۹۷.سوره قدر ۹۸.سوره بینه ۹۹.سوره زلزال ۱۰۰.سوره عادیات ۱۰۱.سوره قارعه ۱۰۲.سوره تکاثر ۱۰۳.سوره عصر ۱۰۴.سوره همزه ۱۰۵.سوره فیل ۱۰۶.سوره قریش ۱۰۷.سوره ماعون ۱۰۸.سوره کوثر ۱۰۹.سوره کافرون ۱۱۰.سوره نصر ۱۱۱.سوره مسد ۱۱۲.سوره اخلاص ۱۱۳.سوره فلق ۱۱۴.سوره ناس

قرآن
متن و ترجمه قرآن
اوصاف قرآن (اسامی و صفات قرآن، اعجاز قرآن، عدم تحریف در قرآن)
اجزاء قرآن آیه، سوره، جزء، حزب، حروف مقطعه
ترجمه و تفسیر قرآن تاریخ تفسیر، روشهای تفسیری قرآن، سیاق آیات، اسرائیلیات، تاویل، فهرست تفاسیر شیعه، فهرست تفاسیر اهل سنت، ترجمه های قرآن
علوم قرآنی تاریخ قرآن: نزول قرآن، جمع قرآن، شان نزول، کاتبان وحی، قراء سبعه
دلالت الفاظ قرآن: عام و خاص، مجمل و مبین، مطلق و مقید، محکم و متشابه، مفهوم و منطوق، نص و ظاهر، ناسخ و منسوخ
تلاوت قرآن تجوید، آداب قرائت قرآن، تدبر در قرآن
رده ها: سوره های قرآن * آیات قرآن * واژگان قرآنی * شخصیت های قرآنی * قصه های قرآنی * علوم قرآنی * معارف قرآن