حضرت یونس علیه السلام: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جز
(ویرایش)
 
(۲ نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است)
سطر ۱: سطر ۱:
 
{{خوب}}
 
{{خوب}}
'''حضرت یونس علیه السلام''' پیامبری الهی است که از طرف خدا مامور به هدایت قومى شد اما علی رغم تلاش بسیاری که کرد آنها ایمان نیاوردند و او آنها را ترک کرد. در بین راه سوار بر كشتى شد. به دنبال هجوم نهنگ به کشتی، مسافران قرعه زدند تا یکی از سرنشینان را برای رهایی از نهنگ طعمه آن بکنند. قرعه به نام او افتاد و نهنگ او را بلعيد ولی یونس با تسبیح خدا و توسل به ذکر {{متن قرآن|«...لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ...»}} نجات یافت و بار ديگر به سوى آن قوم رفت و مردم به وى ايمان آوردند.  
+
'''حضرت یونس علیه السلام''' پیامبری الهی است که از طرف خدا مأمور به هدایت قوم خود و دعوت به [[توحید]] شد، اما علی رغم تلاش بسیار، آنها [[ایمان]] نیاوردند و او آنها را ترک کرد. در بین راه سوار بر کشتى شد و به دنبال هجوم نهنگ به کشتی، مسافران قرعه زدند تا یکی از سرنشینان را برای رهایی از نهنگ طعمه آن بکنند. قرعه به نام او افتاد و نهنگ او را بلعید، ولی یونس با [[تسبیح]] خدا و توسل به ذکر {{متن قرآن|«...لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَک إِنِّی کنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ...»}} نجات یافت و بار دیگر به سوى آن قوم رفت و مردم به وى ایمان آوردند. نام حضرت یونس در [[قرآن]] چهار بار آمده، و یک [[سوره یونس|سوره]] به نام او نامگذاری است.  
  
==وجه تسميه یونس==
+
==نام و نسب حضرت یونس==
  
کلمه یونس‌ لفظ [[یونانی]] می باشد و به معنای کبوتر است. دلیل عربی نبودن کلمة یونس‌ دلیل آن غیرمنصرف بودن آن است‌؛ یعنی هیچگاه کسره و تنوین بر آن درنمی‌آید.<ref>[[اعلام قرآن‌]]، (محمد خزائلی‌)، ص 687 و [[تفسیر نمونه]]‌، ([[آیت الله مکارم شیرازی]])، ص 162ـ166.</ref>
+
کلمه «یونس‌» لفظ یونانی می باشد و به معنای کبوتر است. دلیل عربی نبودن کلمه یونس‌، غیرمنصرف بودن آن است‌؛ یعنی هیچگاه کسره و تنوین بر آن درنمی‌آید.<ref>اعلام قرآن‌، (محمد خزائلی‌)، ص ۶۸۷؛ تفسیر نمونه‌، (آیت الله مکارم شیرازی)، ص ۱۶۲ـ۱۶۶.</ref>
  
==نسب حضرت یونس علیه السلام==
+
پدر حضرت یونس «مَتّی» از عالمان و زاهدان وارسته و شاکر الهی بود، به همین جهت خداوند به [[حضرت داود]] علیه السلام [[وحی]] کرد که همسایه تو در [[بهشت]]، «مَتّی» پدر یونس علیه السلام است. حضرت داود و [[حضرت سلیمان]] علیهماالسلام به زیارت او رفتند و او را ستودند.
  
پدر او «مَتّی» از عالمان و زاهدان وارسته و شاكر الهی بود، به همین جهت خداوند به [[حضرت داود]] علیه السلام [[وحی]] كرد كه همسایه تو در [[بهشت]]، «مَتّی» پدر یونس علیه السلام است. حضرت داود و [[حضرت سلیمان]] علیهاالسلام به زیارت او رفتند و او را ستودند. به گفته بعضی او از ناحیه پدر از نواده‎های [[حضرت هود]] علیه السلام و از ناحیه مادر از [[بنی اسرائیل]] بود.<ref>[[تاریخ انبیاء]]، (عمادزاده)، ‌ص 686.</ref>
+
برخی گفته اند یونس بن مَتی از نوادگان [[حضرت یعقوب علیه السلام|حضرت یعقوب]] علیه السلام است<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۴۷.</ref> و به گفته بعضی او از ناحیه پدر از نواده‎ های [[حضرت هود]] علیه السلام و از ناحیه مادر از [[بنی اسرائیل]] بود.<ref>تاریخ انبیاء، (عمادزاده)، ‌ص ۶۸۶.</ref> و بعضی دیگر او را از نوادگان [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]] علیه‌ السلام دانسته‌اند.<ref>آلوسی، تفسیر آلوسی، ج۷، ص۱۸۴.</ref> ایشان از پیامبرانى است که ظاهراً بعد از [[حضرت موسی علیه السلام|حضرت موسى]] و [[حضرت هارون علیه السلام|هارون]] علیهماالسلام قدم به عرصه وجود گذاشت.
 +
 
 +
به گفته بعضی یونس علیه‌ السلام در حدود ۸۲۵ سال قبل از میلاد، در سرزمین [[نینوا]] ظهور کرد. نینوا شهری در نزدیک موصل (در [[عراق]] کنونی) یا در اطراف [[کوفه]] در سمت [[کربلا]] بود.<ref>طبری، جامع البیان، ج ۱۲، ص ۲۹۳۔ </ref> هم اکنون در نزدیک کوفه در کنار مسجد الحَمراء، قبری به نام مرقد یونس علیه‌ السلام معروف است.<ref>ابن‌الفقیه همدانی، کتاب البلدان، ص۲۱۱.</ref> گروهی از مورخان نیز مدفن حضرت یونس را در محل مأموریت خود در منطقه باستانی نینوا در شمال عراق می‌دانند، که اخیرا توسط گروه تروریستی [[داعش]] تخریب شد.<ref>ابن‌مستوفی، تاریخ اربل، ج۲، ص۱۷۲.</ref>
  
 
==حضرت یونس در قرآن==
 
==حضرت یونس در قرآن==
نام يونس چهار مرتبه در [[قرآن]] درآیات زیر آمده است: [[سوره نساء/متن و ترجمه#163|سوره نساء، آيه 163]] • [[سوره انعام/متن و ترجمه#86|سوره انعام، آيه 86]] • [[سوره یونس/متن و ترجمه#98|سوره یونس، آيه 98]] • [[سوره صافات/متن و ترجمه#139|سوره صافات، آيه 139]]
+
نام یونس چهار مرتبه در [[قرآن کریم]] در آیات زیر آمده است: [[سوره نساء/متن و ترجمه#۱۶۳|سوره نساء، آیه ۱۶۳]] • [[سوره انعام/متن و ترجمه#۸۶|سوره انعام، آیه ۸۶]] • [[سوره یونس/متن و ترجمه#۹۸|سوره یونس، آیه ۹۸]] • [[سوره صافات/متن و ترجمه#۱۳۹|سوره صافات، آیه ۱۳۹]]. آن حضرت یکبار در [[سوره انبیاء]] آیه ۸۷ با وصف «ذوالنون» آمده و یک بار هم به نام «صاحب الحوت» در [[سوره قلم]] آیه ۴۸ نامبرده شده است.
 
 
آن حضرت همچنین يكبار با وصف «[[ذوالنون]]» آمده در [[سوره انبياء]] آيه 87 و يك بار هم به نام [[صاحب الحوت]] در [[سوره قلم]] آيه 48 نامبرده شده است.
 
 
 
[[قرآن کریم]] قسمتی از سرگذشت اين [[پیامبر]] و قوم او را در سوره صافات آورده است:
 
 
 
:{{متن قرآن|«وَ إِنَّ يُونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ (140) إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ (141) فَساهَمَ فَكانَ مِنَ الْمُدْحَضِينَ (141) فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَ هُوَ مُلِيمٌ (142) فَلَوْ لاأَنَّهُ كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ (143) لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ (144) فَنَبَذْناهُ بِالْعَراءِ وَ هُوَ سَقِيمٌ (145) وَ أَنْبَتْنا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِنْ يَقْطِينٍ (145) وَ أَرْسَلْناهُ إِلى مِائَةِ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ (147) فَآمَنُوا فَمَتَّعْناهُمْ إِلى حِينٍ (148)}}؛
 
  
یونس از پیامبران بود (140) [ياد كن‏] هنگامى را كه به سوى آن كشتى پر [از جمعيت و بار] گريخت، (141) و با سرنشينان كشتى قرعه انداخت [و قرعه به نامش افتاد] و از مغلوب شدگان شد [و او را به دريا انداختند.] (141) پس آن ماهى بزرگ او را بلعيد، در حالى كه سزاوار سرزنش بود. (142) [و در شكم ماهى به تسبيح خدا مشغول شد كه‏] اگر او از تسبيح‏‌كنندگان نبود، (143) بى‏ترديد تا روزى كه مردم برانگيخته مى‏شوند در شكم ماهى مى‏ماند. (144) پس او را در حالى كه بيمار بود به زمينى خشك و بى‏گياه افكنديم. (145) و بر او بوته گياهى از نوعى كدوبن رويانديم، (146) و او را به سوى [قومى‏] يكصد هزار نفر [ى‏] يا بيشتر فرستاديم. (147) پس ايمان آوردند در نتيجه آنان را تا پايان عمرشان [از نعمت ها و مواهب خود] بهره‏مند كرديم. (148)».
+
خداى تعالى در آیاتی یونس علیه السلام را ستایش کرده است. از جمله در سوره انبیاء، آیه ۸۸ او را از مؤمنین خوانده و در [[سوره قلم]]، آیه ۵۰ فرموده: او را "اجتباء" کرده است و "اجتباء" به این است که خداوند بنده اى را خالص براى خود کند. و نیز او را از صالحان خوانده و در [[سوره انعام]]، آیه ۸۷ در زمره انبیاء شمرده و فرموده: که او را بر عالمیان برترى داده و او و سایر انبیاء را به سوى [[صراط مستقیم]] هدایت کرده است.<ref>ترجمه المیزان (موسوى همدانى سید محمدباقر)، ج۱۷، ص۲۵۶.</ref>
  
در سوره انبياء چگونگی [[تسبيح]] گويى او در شكم ماهى بیان شده است كه خداوند به سبب آن او را نجات داد:
+
قرآن کریم قسمتی از سرگذشت این پیامبر و قوم او را در [[سوره صافات]] (۱۴۸-۱۴۰) آورده است:
:{{متن قرآن|«وَ ذَاالنُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنادى فِي الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ * فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ نَجَّيْناهُ مِنَ الْغَمِّ وَكَذلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ »}}.<ref>[[سوره انبياء]]، آيه 88-87</ref>
 
  
:و صاحب ماهی [حضرت یونس] را [یاد کن] زمانی که خشمناک [از میان قومش] رفت و گمان کرد که ما [زندگی را] بر او تنگ نخواهیم گرفت، پس در تاریکی ها [ی شب، زیر آب، و دل ماهی] ندا داد که معبودی جز تو نیست تو از هر عیب و نقصی منزّهی، همانا من از ستمکارانم.
+
:{{متن قرآن|«وَ إِنَّ یونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ * إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْک الْمَشْحُونِ * فَساهَمَ فَکانَ مِنَ الْمُدْحَضِینَ * فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَ هُوَ مُلِیمٌ * فَلَوْ لا أَنَّهُ کانَ مِنَ الْمُسَبِّحِینَ * لَلَبِثَ فِی بَطْنِهِ إِلى یوْمِ یبْعَثُونَ * فَنَبَذْناهُ بِالْعَراءِ وَ هُوَ سَقِیمٌ * وَ أَنْبَتْنا عَلَیهِ شَجَرَةً مِنْ یقْطِینٍ * وَ أَرْسَلْناهُ إِلى مِائَةِ أَلْفٍ أَوْ یزِیدُونَ * فَآمَنُوا فَمَتَّعْناهُمْ إِلى حِینٍ»}}؛ «و یونس از پیامبران بود، [یاد کن‏] هنگامى را که به سوى آن کشتى پر [از جمعیت و بار] گریخت، و با سرنشینان کشتى قرعه انداخت [و قرعه به نامش افتاد] و از مغلوب شدگان شد [و او را به دریا انداختند.] پس آن ماهى بزرگ او را بلعید، در حالى که سزاوار سرزنش بود. در شکم ماهى به تسبیح خدا مشغول شد که‏] اگر او از تسبیح‏‌کنندگان نبود، بى‏ تردید تا روزى که مردم برانگیخته مى‏ شوند در شکم ماهى مى‏ ماند. پس او را در حالى که بیمار بود به زمینى خشک و بى‏ گیاه افکندیم. و بر او بوته گیاهى از نوعى کدو رویاندیم، و او را به سوى [قومى‏] یکصد هزار نفر [ى‏] یا بیشتر فرستادیم. پس ایمان آوردند در نتیجه آنان را تا پایان عمرشان [از نعمت ها و مواهب خود] بهره ‏مند کردیم.».
  
و در [[سوره قلم]] متعرض ناله اندوهگين او در شكم ماهى شده و سپس بيرون شدنش و رسيدن به مقام [[اجتباء]] (برگزیدگی) را آورده:
+
در [[سوره انبیاء|سوره انبیاء]] چگونگی [[تسبیح]] گویى او در شکم ماهى بیان شده است که خداوند به سبب آن او را نجات داد:
:{{متن قرآن|«فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَ لاتَكُنْ كَصاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نادى  وَ هُوَ مَكْظُومٌ لَوْ لا أَنْ تَدارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ فَاجْتَباهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ»}}.<ref>سوره قلم، آيه 49-50</ref>
 
:باز تو برای حکم خدای خود صبر کن و مانند صاحب ماهی (یونس که از خشم در عذاب امت تعجیل کرد) مباش که (عاقبت پشیمان شد و در ظلمت زندان شکم ماهی افتاد و) به حال غم و اندوه (خدا را بر نجات خود) خواند. اگر رحمت و لطفی از سوی پروردگارش او را در نیافته بود، یقیناً نکوهش شده به صحرایی بی آب و گیاه افکنده می شد. پس پروردگارش او را برگزید و از شایستگان قرار داد
 
  
و در [[سوره يونس]] از [[ايمان]] آوردن قومش و برطرف شدن عذاب از ايشان سخن گفته است:
+
:{{متن قرآن|«وَ ذَاالنُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیهِ فَنادى فِی الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَک إِنِّی کنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ * فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ نَجَّیناهُ مِنَ الْغَمِّ وَکذلِک نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ»}}.<ref>سوره انبیاء، آیه ۸۸-۸۷</ref> «و صاحب ماهی [حضرت یونس] را [یاد کن] زمانی که خشمناک [از میان قومش] رفت و گمان کرد که ما [زندگی را] بر او تنگ نخواهیم گرفت، پس در تاریکی ها [ی شب، زیر آب، و دل ماهی] ندا داد که معبودی جز تو نیست تو از هر عیب و نقصی منزّهی، همانا من از ستمکارانم».
:{{متن قرآن|«فَلَوْ لاكانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِيمانُها إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ الْخِزْيِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَتَّعْناهُمْ إِلى حِينٍ»}}.<ref>سوره يونس، آيه 98</ref>
 
  
:پس چرا هیچ شهری نبوده است که [اهلش] ایمان بیاورد تا ایمانشان به آنان سود دهد؟ مگر قوم یونس که وقتی ایمان آوردند، عذاب رسوایی را در زندگی دنیا از آنان برطرف کردیم و آنان را تا پایان عمرشان [از الطاف و نعمت های خود] برخوردار نمودیم.
+
و در [[سوره قلم]] متعرض ناله اندوهگین او در شکم ماهى شده و سپس بیرون شدنش و رسیدن به مقام اجتباء (برگزیدگی) را آورده است:
  
خلاصه آنچه از مجموع [[آيات]] قرآنى استفاده مى شود با كمك قرائن موجود در اطراف اين داستان اين است كه: يونس علیه السلام يكى از [[پیامبران]] بوده كه خدا وى را به سوى مردمى گسيل داشته كه جمعيت بسيارى بوده اند، يعنى آمارشان از صد هزار نفر تجاوز مى كرده و آن قوم دعوت وى را اجابت نكردند و به غير از تكذيب عكس العملى نشان ندادند تا آن كه عذابى كه يونس علیه السلام با آن تهديدشان مى كرد فرارسيد.  
+
:{{متن قرآن|«فَاصْبِرْ لِحُکمِ رَبِّک وَ لاتَکنْ کصاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نادى  وَ هُوَ مَکظُومٌ * لَوْ لا أَنْ تَدارَکهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ * فَاجْتَباهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِینَ»}}.<ref>سوره قلم، آیه ۴۸-۵۰</ref> «باز تو برای حکم خدای خود صبر کن و مانند صاحب ماهی (یونس که از خشم در عذاب امت تعجیل کرد) مباش که (عاقبت پشیمان شد و در ظلمت زندان شکم ماهی افتاد و) به حال غم و اندوه (خدا را بر نجات خود) خواند. اگر رحمت و لطفی از سوی پروردگارش او را در نیافته بود، یقیناً نکوهش شده به صحرایی بی آب و گیاه افکنده می شد. پس پروردگارش او را برگزید و از شایستگان قرار داد».
  
و يونس علیه السلام خودش از ميان قوم بيرون رفت. همين كه عذاب نزديك ايشان رسيد و با چشم خود آن را ديدند، همگى به خدا [[ايمان]] آورده و [[توبه]] كردند خدا هم آن عذاب را كه در دنيا خوارشان مى ساخت، از ايشان برداشت.
+
و در [[سوره یونس]] از [[ایمان]] آوردن قومش و برطرف شدن عذاب از ایشان سخن گفته است:
  
و اما يونس علیه السلام وقتى خبردار شد كه آن عذابى كه خبر داده بود از ايشان برداشته شده و گويا متوجه نشده كه قوم او ايمان آورده و توبه كرده اند، لذا ديگر به سوى ايشان برنگشت در حالى كه از آنان خشمگين و ناراحت بود. همچنان پيش رفت در نتيجه ظاهر حالش حال كسى بود كه از خدا فرار مى كند و به عنوان قهر كردن از اين كه چرا خدا او را نزد اين مردم خوار كرد دور مى شود و نيز در حالى مى رفت كه گمان مى كرد دست ما به او نمى رسد، پس سوار كشتى پر از جمعيت شد و رفت. در بين راه نهنگى بر سر راه كشتى آمد، چاره اى نديدند جز اين كه يك نفر را نزد آن بيندازند تا سرگرم خوردن او شود و از سر راه كشتى به كنارى رود به اين منظور قرعه انداختند و قرعه به نام يونس درآمد، او را در دريا انداختند، نهنگ او را بلعيد و كشتى نجات يافت.
+
:{{متن قرآن|«فَلَوْ لا کانَتْ قَرْیةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِیمانُها إِلَّا قَوْمَ یونُسَ لَمَّا آمَنُوا کشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ الْخِزْی فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ مَتَّعْناهُمْ إِلى حِینٍ»}}.<ref>سوره یونس، آیه ۹۸</ref> «پس چرا هیچ شهری نبوده است که [اهلش] ایمان بیاورد تا ایمانشان به آنان سود دهد؟ مگر قوم یونس که وقتی ایمان آوردند، عذاب رسوایی را در زندگی دنیا از آنان برطرف کردیم و آنان را تا پایان عمرشان [از الطاف و نعمت های خود] برخوردار نمودیم».
  
آنگاه خداى [[سبحان]] او را در شكم ماهى چند شبانه روز زنده نگه داشت و حفظ كرد يونس علیه السلام فهميد كه اين جريان يك بلا و آزمايشى است كه خدا وى را بدان مبتلا كرده و اين مؤاخذه اى است از خدا در برابر رفتارى كه او با قوم خود كرد، لذا از همان تاريكى شكم ماهى فريادش بلند شد به اين كه: {{متن قرآن|«...لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ...»}}.
+
خلاصه آنچه از مجموع [[آیه|آیات]] قرآنى استفاده مى شود با کمک قرائن موجود در اطراف این داستان این است که: یونس علیه السلام یکى از [[پیامبران]] بوده که خدا وى را به سوى مردمى گسیل داشته که جمعیت بسیارى بوده اند، یعنى آمارشان از صد هزار نفر تجاوز مى کرده و آن قوم دعوت وى را اجابت نکردند و به غیر از تکذیب عکس العملى نشان ندادند تا آن که [[عذاب|عذابى]] که یونس علیه السلام با آن تهدیدشان مى کرد فرارسید. و یونس علیه السلام خودش از میان قوم بیرون رفت. همین که عذاب نزدیک ایشان رسید و با چشم خود آن را دیدند، همگى به خدا [[ایمان]] آورده و [[توبه]] کردند خدا هم آن عذاب را که در دنیا خوارشان مى ساخت، از ایشان برداشت.  
  
خداى سبحان اين ناله او را پاسخ گفت و به نهنگ دستور داد تا يونس را بالاى آب و كنار دريا بيفكند. نهنگ چنين كرد. يونس وقتى به زمين افتاد مريض بود. خداى تعالى بوته كدويى بالاى سرش رويانيد تا بر او سايه بيفكند. پس همين كه حالش جا آمد و مثل اولش شد خدا او را به سوى قومش فرستاد و قوم هم دعوت او را پذيرفتند و به وى [[ايمان]] آوردند. در نتيجه با اين كه اجلشان رسيده بود، خداوند تا يك مدت معين عمرشان داد.<ref>[[ترجمه الميزان]] (موسوى همدانى سيد محمدباقر)، ج17، ص252.</ref>
+
و اما یونس علیه السلام گویا متوجه نشده که قوم او ایمان آورده و توبه کرده اند، لذا دیگر به سوى ایشان برنگشت، در حالى که از آنان خشمگین و ناراحت بود. همچنان پیش رفت در نتیجه ظاهر حالش حال کسى بود که از خدا فرار مى کند و به عنوان قهر کردن از این که چرا خدا او را نزد این مردم خوار کرد دور مى شود و نیز در حالى مى رفت که گمان مى کرد دست ما به او نمى رسد، پس سوار کشتى پر از جمعیت شد و رفت. در بین راه نهنگى بر سر راه کشتى آمد، چاره اى ندیدند جز این که یک نفر را نزد آن بیندازند تا سرگرم خوردن او شود و از سر راه کشتى به کنارى رود. به این منظور قرعه انداختند و قرعه به نام یونس درآمد، او را در دریا انداختند، نهنگ او را بلعید و کشتى نجات یافت.
  
==حضرت یونس در روايات==
+
آنگاه خداى سبحان او را در شکم ماهى چند شبانه روز زنده نگه داشت و حفظ کرد. یونس علیه السلام فهمید که این جریان یک بلا و آزمایشى است که خدا وى را بدان مبتلا کرده و این مؤاخذه اى است از خدا در برابر رفتارى که او با قوم خود کرد، لذا از همان تاریکى شکم ماهى فریادش بلند شد به این که: {{متن قرآن|«...لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَک إِنِّی کنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ...»}}. این ذکر، به [[ذکر یونسیه]] مشهور است.
  
* روايتی از [[امام باقر]] عليه السلام منقول است كه: مدت مكث آن حضرت در شكم ماهى سه روز بود، و چون ندا كرد در تاريكى شكم ماهى و تاريكى دريا و تاريكى شب كه {{متن قرآن|«...لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ...»}} خدا دعاى او را مستجاب گردانيد.<ref> [[حيوة القلوب]] ([[علامه مجلسی]])، ج2، ص1240.</ref>
+
خداى سبحان این ناله او را پاسخ گفت و به نهنگ دستور داد تا یونس را بالاى آب و کنار دریا بیفکند. نهنگ چنین کرد. یونس وقتى به زمین افتاد مریض بود. خداى تعالى بوته کدویى بالاى سرش رویانید تا بر او سایه بیفکند. پس همین که حالش جا آمد، خدا او را به سوى قومش فرستاد و قوم هم دعوت او را پذیرفتند و به وى [[ایمان]] آوردند. در نتیجه با این که [[اجل|اجلشان]] رسیده بود، خداوند تا یک مدت معین عمرشان داد.<ref>ترجمه المیزان (موسوى همدانى سید محمدباقرج۱۷، ص۲۵۲.</ref>
  
* در [[حدیث]] معتبر از حضرت امام محمدباقر عليه السلام منقول است كه: اول كسى كه براى او قرعه زدند، [[حضرت مریم]] عليهاالسلام بود و بعد از او براى حضرت يونس عليه السلام قرعه زدند در وقتى كه با آن جماعت به كشتى سوار شد و كشتى در ميان دريا ايستاد، سه مرتبه قرعه زدند هر سه مرتبه به اسم آن حضرت بيرون آمد! پس چون يونس به جانب سينه كشتى رفت ديد ماهى عظيمى دهان گشوده است، پس خود را به دهان ماهى انداخت.<ref>حيوة القلوب (علامه مجلسی)، ج2، ص1243.</ref>
+
==حضرت یونس در روایات==
  
* [[ابوبصير]] نقل كرده كه وى گفت: محضر [[امام صادق]] عليه السلام عرضه داشتم: به چه علت خداوند [[عزوجل]] عذابى را كه تا بالا سر قوم يونس آمده بود از ايشان برگرداند در حالى كه نسبت به هيچ قومى غير از ايشان چنين نكرد؟
+
*در روایتی از [[امام باقر]] علیه السلام منقول است که: مدت مکث آن حضرت در شکم ماهى سه روز بود، و چون ندا کرد در تاریکى شکم ماهى و تاریکى دریا و تاریکى شب که {{متن قرآن|«...لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَک إِنِّی کنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ...»}} خدا دعاى او را مستجاب گردانید.<ref> حیوة القلوب (علامه مجلسی)، ج۲، ص۱۲۴۰.</ref>
  
حضرت فرمودند: علتش آن است كه در [[علم خدا]]ى عزوجل بود كه ايشان [[توبه]] مى كنند و به خاطر آن نبايد [[عذاب]] بشوند و اين كه جنابش اين خبر را به يونس عليه السلام نداد به خاطر آن بود كه وى در شكم ماهى با فراغت بال [[عبادت]] خدا را نمايد و بدين ترتيب [[ثواب]] و [[كرامت]] اين عبادت نصيبش گردد.<ref>[[علل الشرائع]] (ترجمه سيد محمدجواد ذهنى تهرانى)، ج1، ص275.</ref>
+
*در [[حدیث]] معتبر از امام باقر علیه السلام منقول است که: اول کسى که براى او قرعه زدند، [[حضرت مریم]] علیهاالسلام بود و بعد از او براى حضرت یونس علیه السلام قرعه زدند در وقتى که با آن جماعت به کشتى سوار شد و کشتى در میان دریا ایستاد، سه مرتبه قرعه زدند هر سه مرتبه به اسم آن حضرت بیرون آمد! پس چون یونس به جانب سینه کشتى رفت دید ماهى عظیمى دهان گشوده است، پس خود را به دهان ماهى انداخت.<ref>حیوة القلوب (علامه مجلسی)، ج۲، ص۱۲۴۳.</ref>
 +
*طبق روایتی از [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه‌ السلام نقل شده است: یونس علیه‌ السلام چهار هفته (۲۸ روز) از قوم خود غایب گردید، هفت روز هنگام رفتن به سوی دریا، هفت روز در شکم ماهی، هفت روز پس از خروج از دریا زیر درخت کدو، و هفت روز هنگام مراجعت به [[نینوا]].<ref>بحارالانوار، ج ۱۴، ص ۳۹۸.</ref>
  
==اخلاق و فضائل و ويژگي هاي حضرت یونس علیه السلام==
+
*[[ابو بصیر|ابوبصیر]] نقل کرده که وى گفت: محضر امام صادق علیه السلام عرضه داشتم: به چه علت خداوند عزوجل عذابى را که تا بالا سر قوم یونس آمده بود از ایشان برگرداند، در حالى که نسبت به هیچ قومى غیر از ایشان چنین نکرد؟ حضرت فرمودند: علتش آن است که در علم خداى عزوجل بود که ایشان [[توبه]] مى کنند و به خاطر آن نباید [[عذاب]] بشوند و این که این خبر را به یونس علیه السلام نداد به خاطر آن بود که وى در شکم ماهى با فراغت بال [[عبادت]] خدا را نماید و بدین ترتیب [[ثواب]] و کرامت این عبادت نصیبش گردد.<ref>علل الشرائع (ترجمه سید محمدجواد ذهنى تهرانى)، ج۱، ص۲۷۵.</ref>
 
+
*[[ام سلمه|اُمّ سلمه]] شبی [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] صلی‌ الله‌ علیه‌ و‌آله‌ را در حال مناجات با خدا دید که این دعا را می‌خواند: «اَللّهُمَّ لا تَکلْنی اِلی نَفْسی طَرْفَهَ عَینٍ اَبَداً». پس علّت را پرسید، پیامبر فرمود: «ایمن نیستم، خداوند یک لحظه یونس علیه‌ السلام را به خودش واگذارد، آن همه دچار بلا شد.»<ref>مجلسی، بحارالانوار، ج۱۴، ص۳۸۴.</ref>
خداى تعالى در چند مورد از [[قرآن کریم]] يونس علیه السلام را ستايش كرده. و در [[سوره انبياء]]، آيه 88 او را از [[مؤمنين]] خوانده و در [[سوره قلم]]، آيه 50 فرموده: او را "اجتباء" كرده. "اجتباء" به اين است كه خداوند بنده اى را خالص براى خود كند و نيز او را از [[صالحان]] خوانده و در [[سوره انعام]]، آيه 87 در زمره [[انبياء]] شمرده و فرموده: كه او را بر عالميان برترى داده و او و ساير انبياء را به سوى [[صراط مستقيم]] [[هدايت]] كرده.<ref>ترجمه الميزان (موسوى همدانى سيد محمدباقر)، ج17، ص256.</ref>
+
*در او به شهر طائف رفت و از رهبران شهر تقاضا کرد به او اجازه دهند دین خود را به جای مکه، در آنجا تبلیغ کند، اما مردم او را از شهر بیرون انداختند. وی در باغ پناه گرفت. غلام آن‌ها عداس برای او انگور آورد و محمد از او پرسید اهل کجاست و غلام خود را اهل نینوا معرفی کرد. محمد در واکنش گفت «شهر یونس صالح، پسر متی!» عداس «شگفت‌زده» شد زیرا «می‌دانست بت‌پرستان عرب یونس نبی را نمی‌شناسند.» او سپس از محمد سؤال کرد که چگونه آن مرد را می‌شناسد و محمد پاسخ داد: «ما برادر هستیم. یونس پیامبر خدا بود و من نیز پیامبر خدا هستم.» عداس بلافاصله اسلام آورد و دست و پاهای محمد را بوسید.
 +
*زمانی که پیامبر اکرم در [[طائف]] پس از آزار و اذیت مردم در باغ عتبه و شیبه، دو عضو قبیله [[قریش]]، مشغول استراحت بود، از خادم آنان «عداس [[مسیحیت|مسیحی]]»، درباره شهر محل ولادت وی سؤال کرد. پس از آنکه گفت از اهالی نینوا است، پیامبر گفت پس از شهر «یونس بن متی» هستی. پیامبر(ص) در گفتگوی با عداس، حضرت یونس را مردی شایسته، برادر خود و پیغمبر خدا معرفی کرد. این مطالب موجب تعجب عداس شد و دست و پای پیامبر را بوسید.<ref>احمد بن علی مقریزی، إمتاع الأسماع، ج۹، ص۱۸۰.</ref>
  
 
==پانویس==
 
==پانویس==
<references/>
+
<references />
 
 
 
==منابع==
 
==منابع==
* تفسير نمونه، ناصر مكارم شيرازى؛ تهران: دارالكتب الإسلامية، اول، 1374 ش.
+
*[[تفسیر نمونه (کتاب)|تفسیر نمونه]]، ناصر مکارم شیرازى؛ تهران: دارالکتب الإسلامیة، اول، ۱۳۷۴ ش.
* ترجمه و تفسير رهنما؛ زين العابدين رهنما، تهران: انتشارات كيهان، 1346 ش.
+
*ترجمه و تفسیر راهنما؛ زین العابدین رهنما، تهران: انتشارات کیهان، ۱۳۴۶ ش.
* ترجمه الميزان، سيد محمدباقر موسوى همدانى؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى حوزه علميه قم، پنجم، 1374 ش.
+
*[[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|المیزان]]، ترجمه سید محمدباقر موسوى همدانى؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى حوزه علمیه قم، ۱۳۷۴ ش.
* [[حيوة القلوب]]، [[علامه مجلسى]]؛ قم: سرور، ششم، 1384 ش.
+
*[[حیوة القلوب]]، علامه مجلسى؛ قم: سرور، ششم، ۱۳۸۴ ش.
* [[علل الشرائع]]/ترجمه ذهنى تهرانى، سيد محمدجواد ذهنى تهرانى؛ [[قم]]، انتشارات مؤمنين، اول، 1380 ش.
+
*[[علل الشرائع]]، ترجمه ذهنى تهرانى، سید محمدجواد ذهنى تهرانى؛ قم، انتشارات مؤمنین، ۱۳۸۰ ش.
  
 
{{پیامبران}}
 
{{پیامبران}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۳۷

حضرت یونس علیه السلام پیامبری الهی است که از طرف خدا مأمور به هدایت قوم خود و دعوت به توحید شد، اما علی رغم تلاش بسیار، آنها ایمان نیاوردند و او آنها را ترک کرد. در بین راه سوار بر کشتى شد و به دنبال هجوم نهنگ به کشتی، مسافران قرعه زدند تا یکی از سرنشینان را برای رهایی از نهنگ طعمه آن بکنند. قرعه به نام او افتاد و نهنگ او را بلعید، ولی یونس با تسبیح خدا و توسل به ذکر «...لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَک إِنِّی کنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ...» نجات یافت و بار دیگر به سوى آن قوم رفت و مردم به وى ایمان آوردند. نام حضرت یونس در قرآن چهار بار آمده، و یک سوره به نام او نامگذاری است.

نام و نسب حضرت یونس

کلمه «یونس‌» لفظ یونانی می باشد و به معنای کبوتر است. دلیل عربی نبودن کلمه یونس‌، غیرمنصرف بودن آن است‌؛ یعنی هیچگاه کسره و تنوین بر آن درنمی‌آید.[۱]

پدر حضرت یونس «مَتّی» از عالمان و زاهدان وارسته و شاکر الهی بود، به همین جهت خداوند به حضرت داود علیه السلام وحی کرد که همسایه تو در بهشت، «مَتّی» پدر یونس علیه السلام است. حضرت داود و حضرت سلیمان علیهماالسلام به زیارت او رفتند و او را ستودند.

برخی گفته اند یونس بن مَتی از نوادگان حضرت یعقوب علیه السلام است[۲] و به گفته بعضی او از ناحیه پدر از نواده‎ های حضرت هود علیه السلام و از ناحیه مادر از بنی اسرائیل بود.[۳] و بعضی دیگر او را از نوادگان حضرت ابراهیم علیه‌ السلام دانسته‌اند.[۴] ایشان از پیامبرانى است که ظاهراً بعد از حضرت موسى و هارون علیهماالسلام قدم به عرصه وجود گذاشت.

به گفته بعضی یونس علیه‌ السلام در حدود ۸۲۵ سال قبل از میلاد، در سرزمین نینوا ظهور کرد. نینوا شهری در نزدیک موصل (در عراق کنونی) یا در اطراف کوفه در سمت کربلا بود.[۵] هم اکنون در نزدیک کوفه در کنار مسجد الحَمراء، قبری به نام مرقد یونس علیه‌ السلام معروف است.[۶] گروهی از مورخان نیز مدفن حضرت یونس را در محل مأموریت خود در منطقه باستانی نینوا در شمال عراق می‌دانند، که اخیرا توسط گروه تروریستی داعش تخریب شد.[۷]

حضرت یونس در قرآن

نام یونس چهار مرتبه در قرآن کریم در آیات زیر آمده است: سوره نساء، آیه ۱۶۳سوره انعام، آیه ۸۶سوره یونس، آیه ۹۸سوره صافات، آیه ۱۳۹. آن حضرت یکبار در سوره انبیاء آیه ۸۷ با وصف «ذوالنون» آمده و یک بار هم به نام «صاحب الحوت» در سوره قلم آیه ۴۸ نامبرده شده است.

خداى تعالى در آیاتی یونس علیه السلام را ستایش کرده است. از جمله در سوره انبیاء، آیه ۸۸ او را از مؤمنین خوانده و در سوره قلم، آیه ۵۰ فرموده: او را "اجتباء" کرده است و "اجتباء" به این است که خداوند بنده اى را خالص براى خود کند. و نیز او را از صالحان خوانده و در سوره انعام، آیه ۸۷ در زمره انبیاء شمرده و فرموده: که او را بر عالمیان برترى داده و او و سایر انبیاء را به سوى صراط مستقیم هدایت کرده است.[۸]

قرآن کریم قسمتی از سرگذشت این پیامبر و قوم او را در سوره صافات (۱۴۸-۱۴۰) آورده است:

«وَ إِنَّ یونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ * إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْک الْمَشْحُونِ * فَساهَمَ فَکانَ مِنَ الْمُدْحَضِینَ * فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَ هُوَ مُلِیمٌ * فَلَوْ لا أَنَّهُ کانَ مِنَ الْمُسَبِّحِینَ * لَلَبِثَ فِی بَطْنِهِ إِلى یوْمِ یبْعَثُونَ * فَنَبَذْناهُ بِالْعَراءِ وَ هُوَ سَقِیمٌ * وَ أَنْبَتْنا عَلَیهِ شَجَرَةً مِنْ یقْطِینٍ * وَ أَرْسَلْناهُ إِلى مِائَةِ أَلْفٍ أَوْ یزِیدُونَ * فَآمَنُوا فَمَتَّعْناهُمْ إِلى حِینٍ»؛ «و یونس از پیامبران بود، [یاد کن‏] هنگامى را که به سوى آن کشتى پر [از جمعیت و بار] گریخت، و با سرنشینان کشتى قرعه انداخت [و قرعه به نامش افتاد] و از مغلوب شدگان شد [و او را به دریا انداختند.] پس آن ماهى بزرگ او را بلعید، در حالى که سزاوار سرزنش بود. [و در شکم ماهى به تسبیح خدا مشغول شد که‏] اگر او از تسبیح‏‌کنندگان نبود، بى‏ تردید تا روزى که مردم برانگیخته مى‏ شوند در شکم ماهى مى‏ ماند. پس او را در حالى که بیمار بود به زمینى خشک و بى‏ گیاه افکندیم. و بر او بوته گیاهى از نوعى کدو رویاندیم، و او را به سوى [قومى‏] یکصد هزار نفر [ى‏] یا بیشتر فرستادیم. پس ایمان آوردند در نتیجه آنان را تا پایان عمرشان [از نعمت ها و مواهب خود] بهره ‏مند کردیم.».

در سوره انبیاء چگونگی تسبیح گویى او در شکم ماهى بیان شده است که خداوند به سبب آن او را نجات داد:

«وَ ذَاالنُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیهِ فَنادى فِی الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَک إِنِّی کنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ * فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ نَجَّیناهُ مِنَ الْغَمِّ وَکذلِک نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ».[۹] «و صاحب ماهی [حضرت یونس] را [یاد کن] زمانی که خشمناک [از میان قومش] رفت و گمان کرد که ما [زندگی را] بر او تنگ نخواهیم گرفت، پس در تاریکی ها [ی شب، زیر آب، و دل ماهی] ندا داد که معبودی جز تو نیست تو از هر عیب و نقصی منزّهی، همانا من از ستمکارانم».

و در سوره قلم متعرض ناله اندوهگین او در شکم ماهى شده و سپس بیرون شدنش و رسیدن به مقام اجتباء (برگزیدگی) را آورده است:

«فَاصْبِرْ لِحُکمِ رَبِّک وَ لاتَکنْ کصاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نادى وَ هُوَ مَکظُومٌ * لَوْ لا أَنْ تَدارَکهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ * فَاجْتَباهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِینَ».[۱۰] «باز تو برای حکم خدای خود صبر کن و مانند صاحب ماهی (یونس که از خشم در عذاب امت تعجیل کرد) مباش که (عاقبت پشیمان شد و در ظلمت زندان شکم ماهی افتاد و) به حال غم و اندوه (خدا را بر نجات خود) خواند. اگر رحمت و لطفی از سوی پروردگارش او را در نیافته بود، یقیناً نکوهش شده به صحرایی بی آب و گیاه افکنده می شد. پس پروردگارش او را برگزید و از شایستگان قرار داد».

و در سوره یونس از ایمان آوردن قومش و برطرف شدن عذاب از ایشان سخن گفته است:

«فَلَوْ لا کانَتْ قَرْیةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِیمانُها إِلَّا قَوْمَ یونُسَ لَمَّا آمَنُوا کشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ الْخِزْی فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ مَتَّعْناهُمْ إِلى حِینٍ».[۱۱] «پس چرا هیچ شهری نبوده است که [اهلش] ایمان بیاورد تا ایمانشان به آنان سود دهد؟ مگر قوم یونس که وقتی ایمان آوردند، عذاب رسوایی را در زندگی دنیا از آنان برطرف کردیم و آنان را تا پایان عمرشان [از الطاف و نعمت های خود] برخوردار نمودیم».

خلاصه آنچه از مجموع آیات قرآنى استفاده مى شود با کمک قرائن موجود در اطراف این داستان این است که: یونس علیه السلام یکى از پیامبران بوده که خدا وى را به سوى مردمى گسیل داشته که جمعیت بسیارى بوده اند، یعنى آمارشان از صد هزار نفر تجاوز مى کرده و آن قوم دعوت وى را اجابت نکردند و به غیر از تکذیب عکس العملى نشان ندادند تا آن که عذابى که یونس علیه السلام با آن تهدیدشان مى کرد فرارسید. و یونس علیه السلام خودش از میان قوم بیرون رفت. همین که عذاب نزدیک ایشان رسید و با چشم خود آن را دیدند، همگى به خدا ایمان آورده و توبه کردند خدا هم آن عذاب را که در دنیا خوارشان مى ساخت، از ایشان برداشت.

و اما یونس علیه السلام گویا متوجه نشده که قوم او ایمان آورده و توبه کرده اند، لذا دیگر به سوى ایشان برنگشت، در حالى که از آنان خشمگین و ناراحت بود. همچنان پیش رفت در نتیجه ظاهر حالش حال کسى بود که از خدا فرار مى کند و به عنوان قهر کردن از این که چرا خدا او را نزد این مردم خوار کرد دور مى شود و نیز در حالى مى رفت که گمان مى کرد دست ما به او نمى رسد، پس سوار کشتى پر از جمعیت شد و رفت. در بین راه نهنگى بر سر راه کشتى آمد، چاره اى ندیدند جز این که یک نفر را نزد آن بیندازند تا سرگرم خوردن او شود و از سر راه کشتى به کنارى رود. به این منظور قرعه انداختند و قرعه به نام یونس درآمد، او را در دریا انداختند، نهنگ او را بلعید و کشتى نجات یافت.

آنگاه خداى سبحان او را در شکم ماهى چند شبانه روز زنده نگه داشت و حفظ کرد. یونس علیه السلام فهمید که این جریان یک بلا و آزمایشى است که خدا وى را بدان مبتلا کرده و این مؤاخذه اى است از خدا در برابر رفتارى که او با قوم خود کرد، لذا از همان تاریکى شکم ماهى فریادش بلند شد به این که: «...لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَک إِنِّی کنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ...». این ذکر، به ذکر یونسیه مشهور است.

خداى سبحان این ناله او را پاسخ گفت و به نهنگ دستور داد تا یونس را بالاى آب و کنار دریا بیفکند. نهنگ چنین کرد. یونس وقتى به زمین افتاد مریض بود. خداى تعالى بوته کدویى بالاى سرش رویانید تا بر او سایه بیفکند. پس همین که حالش جا آمد، خدا او را به سوى قومش فرستاد و قوم هم دعوت او را پذیرفتند و به وى ایمان آوردند. در نتیجه با این که اجلشان رسیده بود، خداوند تا یک مدت معین عمرشان داد.[۱۲]

حضرت یونس در روایات

  • در روایتی از امام باقر علیه السلام منقول است که: مدت مکث آن حضرت در شکم ماهى سه روز بود، و چون ندا کرد در تاریکى شکم ماهى و تاریکى دریا و تاریکى شب که «...لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَک إِنِّی کنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ...» خدا دعاى او را مستجاب گردانید.[۱۳]
  • در حدیث معتبر از امام باقر علیه السلام منقول است که: اول کسى که براى او قرعه زدند، حضرت مریم علیهاالسلام بود و بعد از او براى حضرت یونس علیه السلام قرعه زدند در وقتى که با آن جماعت به کشتى سوار شد و کشتى در میان دریا ایستاد، سه مرتبه قرعه زدند هر سه مرتبه به اسم آن حضرت بیرون آمد! پس چون یونس به جانب سینه کشتى رفت دید ماهى عظیمى دهان گشوده است، پس خود را به دهان ماهى انداخت.[۱۴]
  • طبق روایتی از امام صادق علیه‌ السلام نقل شده است: یونس علیه‌ السلام چهار هفته (۲۸ روز) از قوم خود غایب گردید، هفت روز هنگام رفتن به سوی دریا، هفت روز در شکم ماهی، هفت روز پس از خروج از دریا زیر درخت کدو، و هفت روز هنگام مراجعت به نینوا.[۱۵]
  • ابوبصیر نقل کرده که وى گفت: محضر امام صادق علیه السلام عرضه داشتم: به چه علت خداوند عزوجل عذابى را که تا بالا سر قوم یونس آمده بود از ایشان برگرداند، در حالى که نسبت به هیچ قومى غیر از ایشان چنین نکرد؟ حضرت فرمودند: علتش آن است که در علم خداى عزوجل بود که ایشان توبه مى کنند و به خاطر آن نباید عذاب بشوند و این که این خبر را به یونس علیه السلام نداد به خاطر آن بود که وى در شکم ماهى با فراغت بال عبادت خدا را نماید و بدین ترتیب ثواب و کرامت این عبادت نصیبش گردد.[۱۶]
  • اُمّ سلمه شبی پیامبر اکرم صلی‌ الله‌ علیه‌ و‌آله‌ را در حال مناجات با خدا دید که این دعا را می‌خواند: «اَللّهُمَّ لا تَکلْنی اِلی نَفْسی طَرْفَهَ عَینٍ اَبَداً». پس علّت را پرسید، پیامبر فرمود: «ایمن نیستم، خداوند یک لحظه یونس علیه‌ السلام را به خودش واگذارد، آن همه دچار بلا شد.»[۱۷]
  • در او به شهر طائف رفت و از رهبران شهر تقاضا کرد به او اجازه دهند دین خود را به جای مکه، در آنجا تبلیغ کند، اما مردم او را از شهر بیرون انداختند. وی در باغ پناه گرفت. غلام آن‌ها عداس برای او انگور آورد و محمد از او پرسید اهل کجاست و غلام خود را اهل نینوا معرفی کرد. محمد در واکنش گفت «شهر یونس صالح، پسر متی!» عداس «شگفت‌زده» شد زیرا «می‌دانست بت‌پرستان عرب یونس نبی را نمی‌شناسند.» او سپس از محمد سؤال کرد که چگونه آن مرد را می‌شناسد و محمد پاسخ داد: «ما برادر هستیم. یونس پیامبر خدا بود و من نیز پیامبر خدا هستم.» عداس بلافاصله اسلام آورد و دست و پاهای محمد را بوسید.
  • زمانی که پیامبر اکرم در طائف پس از آزار و اذیت مردم در باغ عتبه و شیبه، دو عضو قبیله قریش، مشغول استراحت بود، از خادم آنان «عداس مسیحی»، درباره شهر محل ولادت وی سؤال کرد. پس از آنکه گفت از اهالی نینوا است، پیامبر گفت پس از شهر «یونس بن متی» هستی. پیامبر(ص) در گفتگوی با عداس، حضرت یونس را مردی شایسته، برادر خود و پیغمبر خدا معرفی کرد. این مطالب موجب تعجب عداس شد و دست و پای پیامبر را بوسید.[۱۸]

پانویس

  1. اعلام قرآن‌، (محمد خزائلی‌)، ص ۶۸۷؛ تفسیر نمونه‌، (آیت الله مکارم شیرازی)، ص ۱۶۲ـ۱۶۶.
  2. ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۴۷.
  3. تاریخ انبیاء، (عمادزاده)، ‌ص ۶۸۶.
  4. آلوسی، تفسیر آلوسی، ج۷، ص۱۸۴.
  5. طبری، جامع البیان، ج ۱۲، ص ۲۹۳۔
  6. ابن‌الفقیه همدانی، کتاب البلدان، ص۲۱۱.
  7. ابن‌مستوفی، تاریخ اربل، ج۲، ص۱۷۲.
  8. ترجمه المیزان (موسوى همدانى سید محمدباقر)، ج۱۷، ص۲۵۶.
  9. سوره انبیاء، آیه ۸۸-۸۷
  10. سوره قلم، آیه ۴۸-۵۰
  11. سوره یونس، آیه ۹۸
  12. ترجمه المیزان (موسوى همدانى سید محمدباقر)، ج۱۷، ص۲۵۲.
  13. حیوة القلوب (علامه مجلسی)، ج۲، ص۱۲۴۰.
  14. حیوة القلوب (علامه مجلسی)، ج۲، ص۱۲۴۳.
  15. بحارالانوار، ج ۱۴، ص ۳۹۸.
  16. علل الشرائع (ترجمه سید محمدجواد ذهنى تهرانى)، ج۱، ص۲۷۵.
  17. مجلسی، بحارالانوار، ج۱۴، ص۳۸۴.
  18. احمد بن علی مقریزی، إمتاع الأسماع، ج۹، ص۱۸۰.

منابع

  • تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازى؛ تهران: دارالکتب الإسلامیة، اول، ۱۳۷۴ ش.
  • ترجمه و تفسیر راهنما؛ زین العابدین رهنما، تهران: انتشارات کیهان، ۱۳۴۶ ش.
  • المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوى همدانى؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى حوزه علمیه قم، ۱۳۷۴ ش.
  • حیوة القلوب، علامه مجلسى؛ قم: سرور، ششم، ۱۳۸۴ ش.
  • علل الشرائع، ترجمه ذهنى تهرانى، سید محمدجواد ذهنى تهرانى؛ قم، انتشارات مؤمنین، ۱۳۸۰ ش.
پیامبران
پیامبران اولوالعزم
محمد (ص) * عیسی * موسی * نوح * ابراهیم
سایر پیامبران
آدم * ادریس * یعقوب * یوسف * یونس * اسحاق * اسماعیل * الیاس * ایوب * خضر * داوود * سلیمان * ذوالکفل * زکریا * شعیب * صالح * لوط * هارون * هود * یحیی * یسع * شعیا * اِرميا * جرجیس * حبقوق * يوشع بن نون


قرآن
متن و ترجمه قرآن
اوصاف قرآن (اسامی و صفات قرآن، اعجاز قرآن، عدم تحریف در قرآن)
اجزاء قرآن آیه، سوره، جزء، حزب، حروف مقطعه
ترجمه و تفسیر قرآن تاریخ تفسیر، روشهای تفسیری قرآن، سیاق آیات، اسرائیلیات، تاویل، فهرست تفاسیر شیعه، فهرست تفاسیر اهل سنت، ترجمه های قرآن
علوم قرآنی تاریخ قرآن: نزول قرآن، جمع قرآن، شان نزول، کاتبان وحی، قراء سبعه
دلالت الفاظ قرآن: عام و خاص، مجمل و مبین، مطلق و مقید، محکم و متشابه، مفهوم و منطوق، نص و ظاهر، ناسخ و منسوخ
تلاوت قرآن تجوید، آداب قرائت قرآن، تدبر در قرآن
رده ها: سوره های قرآن * آیات قرآن * واژگان قرآنی * شخصیت های قرآنی * قصه های قرآنی * علوم قرآنی * معارف قرآن