قاموس قرآن: إثم: تفاوت بین نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
|||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | '''«إِثم»''' در لغت به معنی [[گناه]]، ضرر و کار [[حرام]] است. این کلمه با سائر مشتقات | + | '''«إِثم»''' در لغت به معنی [[گناه]]، ضرر و کار [[حرام]] است. این کلمه با سائر مشتقات آن، ۴۸ بار در [[قرآن|قرآن کریم]] بکار رفته است. |
==إِثم در لغت== | ==إِثم در لغت== | ||
«إِثم» در کتب لغت به معنای [[گناه]]، خمر، [[قمار]] و کار [[حرام]] آمده است؛<ref>[[قاموس المحیط (کتاب)|قاموس المحیط]]، فیروزآبادی.</ref> و یا نام کارهائی است که از [[ثواب]] باز می دارند.<ref>[[مفردات قرآن راغب (کتاب)|مفردات]]، راغب اصفهانی.</ref> | «إِثم» در کتب لغت به معنای [[گناه]]، خمر، [[قمار]] و کار [[حرام]] آمده است؛<ref>[[قاموس المحیط (کتاب)|قاموس المحیط]]، فیروزآبادی.</ref> و یا نام کارهائی است که از [[ثواب]] باز می دارند.<ref>[[مفردات قرآن راغب (کتاب)|مفردات]]، راغب اصفهانی.</ref> | ||
| − | بنظر می آید که معنی اصلی [[اثم]]، ضرر باشد؛ در [[قرآن]] می خوانیم {{متن قرآن| | + | بنظر می آید که معنی اصلی [[اثم]]، ضرر باشد؛ در [[قرآن]] می خوانیم «{{متن قرآن|يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا}}<ref name=":۰">[[آیه 219 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۲۱۹.]]</ref>؛ از تو از خمر و قمار می پرسند، بگو در آندو ضرری بزرگ و نیز منافعی برای مردم هست ولی ضررشان از نفعشان بیشتر است». از مقابلۀ اثم با منافع و «اثمهما» با «نفعهما» بدست می آید که معنی اصلی آن ضرر است، زیرا همیشه ضرر مقابل نفع است. |
| − | در «[[المنار]]» ذیل [[آیه]] فوق گوید: اثم هر آن چیزی است که در آن ضرر و زیان باشد. در این صورت به گناه و [[قمار]] و [[خمر]] و مطلق کار [[حرام]] از آن جهت اثم گفته شده که ضرراند و از خیر باز می دارند. | + | در «[[تفسیر المنار (کتاب)|تفسیر المنار]]» ذیل [[آیه]] فوق گوید: اثم هر آن چیزی است که در آن ضرر و زیان باشد. در این صورت به گناه و [[قمار]] و [[خمر]] و مطلق کار [[حرام]] از آن جهت اثم گفته شده که ضرراند و از خیر باز می دارند. |
| − | همچنین «أثام» در آیۀ {{متن قرآن|«يَلْقَ أَثَامًا»}}<ref>[[سوره فرقان]] | + | همچنین «أثام» در آیۀ {{متن قرآن|«يَلْقَ أَثَامًا»}}<ref name=":1">[[آیه 68 سوره فرقان|سوره فرقان، آیه ۶۸.]]</ref>؛ بمعنی عذاب و عقوبت است، گویا به عذاب از آن جهت «اثام» اطلاق شده که مسبّب از «اثم» است و از باب تسمیۀ مسبّب به اسم سبب است. |
| − | و «آثّم» یعنی: گناهکار و به ضرر افتاده: {{متن قرآن| | + | و «آثّم» یعنی: گناهکار و به ضرر افتاده: «{{متن قرآن|وَمَنْ يَكْتُمْهَا فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ}}<ref name=":2">[[آیه 283 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۲۸۳.]]</ref>؛ هر که کتمان شهادت کند قلبش گناهکار است». |
| − | «اثیم» صیغۀ مبالغه به معنای گناهکار است: {{متن قرآن|«وَيْلٌ لِكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ»}}<ref>[[سوره جاثیة]] | + | «اثیم» صیغۀ مبالغه به معنای گناهکار است: {{متن قرآن|«وَيْلٌ لِكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ»}}<ref name=":3">[[آیه 7 سوره جاثیة|سوره جاثیة، آیه ۷.]]</ref>، و «تأثیم» نسبت دادن گناه به دیگری است: «{{متن قرآن|لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا}}<ref name=":4">[[آیه 25 سوره واقعه|سوره واقعه، آیه ۲۵.]]</ref>؛ در بهشت بیهوده و نسبت دادن گناه بیکدیگر نمی شنوند». |
==إثم در آیات قرآن== | ==إثم در آیات قرآن== | ||
'''إثْم:''' | '''إثْم:''' | ||
| − | *{{متن قرآن|«إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا '''إِثْمَ''' عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»}} | + | *{{متن قرآن|«إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا '''إِثْمَ''' عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»}}<ref>[[آیه 173 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۷۳.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا '''إِثْمَ''' عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»}} | + | *{{متن قرآن|«فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا '''إِثْمَ''' عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»}}<ref>[[آیه 182 سوره بقره|همان، آیه ۱۸۲.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا '''إِثْمَ''' عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقَىٰ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ»}} | + | *{{متن قرآن|«وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا '''إِثْمَ''' عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقَىٰ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ»}}<ref>[[آیه 203 سوره بقره|همان، آیه ۲۰۳.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَمَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا '''إِثْمُهُ''' عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ»}} | + | *{{متن قرآن|«فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَمَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا '''إِثْمُهُ''' عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ»}}<ref>[[آیه 181 سوره بقره|همان، آیه ۱۸۱.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا '''إِثْمٌ''' كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ»}} | + | *{{متن قرآن|«يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا '''إِثْمٌ''' كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ»}}<ref name=":۰" />. |
| − | *{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ '''إِثْمٌ''' وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ»}} | + | *{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ '''إِثْمٌ''' وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ»}}<ref>[[آیه 12 سوره حجرات|سوره حجرات، آیه ۱۲.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدَادُوا '''إِثْمًا''' وَلَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ»}}.<ref>[[سوره آل عمران]] | + | *{{متن قرآن|«وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدَادُوا '''إِثْمًا''' وَلَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ»}}.<ref>[[آیه 178 سوره آل عمران|سوره آل عمران، آیه ۱۷۸.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَإِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَكَانَ زَوْجٍ وَآتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئًا أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَانًا وَ '''إِثْمًا''' مُبِينًا»}} | + | *{{متن قرآن|«وَإِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَكَانَ زَوْجٍ وَآتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئًا أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَانًا وَ '''إِثْمًا''' مُبِينًا»}}<ref>[[آیه 20 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۲۰.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَىٰ '''إِثْمًا''' عَظِيمًا»}} | + | *{{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَىٰ '''إِثْمًا''' عَظِيمًا»}}<ref>[[آیه 48 سوره نساء|همان، آیه ۴۸.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَكَفَىٰ بِهِ '''إِثْمًا''' مُبِينًا»}} | + | *{{متن قرآن|«انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَكَفَىٰ بِهِ '''إِثْمًا''' مُبِينًا»}}<ref>[[آیه 50 سوره نساء|همان، آیه ۵۰.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَمَنْ يَكْسِبْ '''إِثْمًا''' فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَىٰ نَفْسِهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا»}} | + | *{{متن قرآن|«وَمَنْ يَكْسِبْ '''إِثْمًا''' فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَىٰ نَفْسِهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا»}}<ref>[[آیه 111 سوره نساء|همان، آیه ۱۱۱.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ '''إِثْمًا''' ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَ '''إِثْمًا''' مُبِينًا»}} | + | *{{متن قرآن|«وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ '''إِثْمًا''' ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَ '''إِثْمًا''' مُبِينًا»}}<ref>[[آیه 112 سوره نساء|همان، آیه ۱۱۲.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«فَإِنْ عُثِرَ عَلَىٰ أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا '''إِثْمًا''' فَآخَرَانِ يَقُومَانِ مَقَامَهُمَا مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيَانِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ»}} | + | *{{متن قرآن|«فَإِنْ عُثِرَ عَلَىٰ أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا '''إِثْمًا''' فَآخَرَانِ يَقُومَانِ مَقَامَهُمَا مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيَانِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ»}}<ref>[[آیه 107 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۱۰۷.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَانًا وَ '''إِثْمًا''' مُبِينًا»}} | + | *{{متن قرآن|«وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَانًا وَ '''إِثْمًا''' مُبِينًا»}}<ref>[[آیه 58 سوره احزاب|سوره احزاب، آیه ۵۸.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَانًا وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى '''الْإِثْمِ''' وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ»}} | + | *{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَانًا وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى '''الْإِثْمِ''' وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ»}}<ref>[[آیه 2 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۲.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«ثُمَّ أَنْتُمْ هؤُلاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَکمْ وَ تُخْرِجُونَ فَریقاً مِنْکمْ مِنْ دِیارِهِمْ تَظاهَرُونَ عَلَیهِمْ '''بِالْإِثْمِ''' وَ الْعُدْوانِ وَ إِنْ یأْتُوکمْ أُسارى تُفادُوهُمْ وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَیکمْ إِخْراجُهُمْ أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْکتابِ وَ تَکفُرُونَ بِبَعْضٍ فَما جَزاءُ مَنْ یفْعَلُ ذلِک مِنْکمْ إِلاَّ خِزْی فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ یوْمَ الْقِیامَةِ یرَدُّونَ إِلى أَشَدِّ الْعَذابِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ»}} | + | *{{متن قرآن|«ثُمَّ أَنْتُمْ هؤُلاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَکمْ وَ تُخْرِجُونَ فَریقاً مِنْکمْ مِنْ دِیارِهِمْ تَظاهَرُونَ عَلَیهِمْ '''بِالْإِثْمِ''' وَ الْعُدْوانِ وَ إِنْ یأْتُوکمْ أُسارى تُفادُوهُمْ وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَیکمْ إِخْراجُهُمْ أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْکتابِ وَ تَکفُرُونَ بِبَعْضٍ فَما جَزاءُ مَنْ یفْعَلُ ذلِک مِنْکمْ إِلاَّ خِزْی فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ یوْمَ الْقِیامَةِ یرَدُّونَ إِلى أَشَدِّ الْعَذابِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ»}}<ref>[[آیه 85 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۸۵.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ '''بِالْإِثْمِ''' وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ»}} | + | *{{متن قرآن|«وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ '''بِالْإِثْمِ''' وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ»}}<ref>[[آیه 188 سوره بقره|همان، آیه ۱۸۸.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ '''بِالْإِثْمِ''' فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ»}} | + | *{{متن قرآن|«وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ '''بِالْإِثْمِ''' فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ»}}<ref>[[آیه 206 سوره بقره|همان، آیه ۲۰۶.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نُهُوا عَنِ النَّجْوَىٰ ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا نُهُوا عَنْهُ وَيَتَنَاجَوْنَ '''بِالْإِثْمِ''' وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَإِذَا جَاءُوكَ حَيَّوْكَ بِمَا لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللَّهُ وَيَقُولُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ لَوْلَا يُعَذِّبُنَا اللَّهُ بِمَا نَقُولُ حَسْبُهُمْ جَهَنَّمُ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمَصِيرُ»}} | + | *{{متن قرآن|«أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نُهُوا عَنِ النَّجْوَىٰ ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا نُهُوا عَنْهُ وَيَتَنَاجَوْنَ '''بِالْإِثْمِ''' وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَإِذَا جَاءُوكَ حَيَّوْكَ بِمَا لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللَّهُ وَيَقُولُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ لَوْلَا يُعَذِّبُنَا اللَّهُ بِمَا نَقُولُ حَسْبُهُمْ جَهَنَّمُ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمَصِيرُ»}}<ref>[[آیه 8 سوره مجادله|سوره مجادله، آیه ۸.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَنَاجَيْتُمْ فَلَا تَتَنَاجَوْا '''بِالْإِثْمِ''' وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ»}} | + | *{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَنَاجَيْتُمْ فَلَا تَتَنَاجَوْا '''بِالْإِثْمِ''' وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ»}}<ref>[[آیه 9 سوره مجادله|همان، آیه ۹.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَتَرَىٰ كَثِيرًا مِنْهُمْ يُسَارِعُونَ فِي '''الْإِثْمِ''' وَالْعُدْوَانِ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ»}} | + | *{{متن قرآن|«وَتَرَىٰ كَثِيرًا مِنْهُمْ يُسَارِعُونَ فِي '''الْإِثْمِ''' وَالْعُدْوَانِ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ»}}<ref>[[آیه 62 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۶۲.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالْإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لَا تَحْسَبُوهُ شَرًّا لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ '''الْإِثْمِ''' وَالَّذِي تَوَلَّىٰ كِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذَابٌ عَظِيمٌ»}} | + | *{{متن قرآن|«إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالْإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لَا تَحْسَبُوهُ شَرًّا لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ '''الْإِثْمِ''' وَالَّذِي تَوَلَّىٰ كِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذَابٌ عَظِيمٌ»}}<ref>[[آیه 11 سوره نور|سوره نور، آیه ۱۱.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ '''الْإِثْمِ''' وَالْفَوَاحِشَ وَإِذَا مَا غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ»}} | + | *{{متن قرآن|«وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ '''الْإِثْمِ''' وَالْفَوَاحِشَ وَإِذَا مَا غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ»}}<ref>[[آیه 37 سوره شوری|سوره شوری، آیه ۳۷.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ '''الْإِثْمِ''' وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَىٰ»}} | + | *{{متن قرآن|«الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ '''الْإِثْمِ''' وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَىٰ»}}<ref>[[آیه 32 سوره نجم|سوره نجم، آیه ۳۲.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلَامِ ذَٰلِكُمْ فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ '''لِإِثْمٍ''' فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»}} | + | *{{متن قرآن|«حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلَامِ ذَٰلِكُمْ فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ '''لِإِثْمٍ''' فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»}}<ref>[[آیه 3 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۳.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ '''بِإِثْمِي''' وَ '''إِثْمِكَ''' فَتَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ وَذَٰلِكَ جَزَاءُ الظَّالِمِينَ»}} | + | *{{متن قرآن|«إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ '''بِإِثْمِي''' وَ '''إِثْمِكَ''' فَتَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ وَذَٰلِكَ جَزَاءُ الظَّالِمِينَ»}}<ref>[[آیه 29 سوره مائده|همان، آیه ۲۹.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«لَوْلَا يَنْهَاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ '''الْإِثْمَ ''' وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَصْنَعُونَ»}} | + | *{{متن قرآن|«لَوْلَا يَنْهَاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ '''الْإِثْمَ ''' وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَصْنَعُونَ»}}<ref>[[آیه 63 سوره مائده|همان، آیه ۶۳.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَذَرُوا ظَاهِرَ '''الْإِثْمِ''' وَبَاطِنَهُ إِنَّ الَّذِينَ يَكْسِبُونَ الْإِثْمَ سَيُجْزَوْنَ بِمَا كَانُوا يَقْتَرِفُونَ»}} | + | *{{متن قرآن|«وَذَرُوا ظَاهِرَ '''الْإِثْمِ''' وَبَاطِنَهُ إِنَّ الَّذِينَ يَكْسِبُونَ الْإِثْمَ سَيُجْزَوْنَ بِمَا كَانُوا يَقْتَرِفُونَ»}}<ref>[[آیه 120 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۱۲۰.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَ '''الْإِثْمَ''' وَالْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَأَنْ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَأَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ»}} | + | *{{متن قرآن|«قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَ '''الْإِثْمَ''' وَالْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَأَنْ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَأَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ»}}<ref>[[آیه 33 سوره اعراف|سوره اعراف، آیه ۳۳.]]</ref>. |
'''أَثیمٍ:''' | '''أَثیمٍ:''' | ||
| − | *{{متن قرآن|«يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبَا وَيُرْبِي الصَّدَقَاتِ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ '''أَثِيمٍ'''»}} | + | *{{متن قرآن|«يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبَا وَيُرْبِي الصَّدَقَاتِ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ '''أَثِيمٍ'''»}}<ref>[[آیه 276 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۲۷۶.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«طَعَامُ '''الْأَثِيمِ'''»}} | + | *{{متن قرآن|«طَعَامُ '''الْأَثِيمِ'''»}}<ref>[[آیه 44 سوره دخان|سوره دخان، آیه ۴۴.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَيْلٌ لِكُلِّ أَفَّاكٍ '''أَثِيمٍ'''»}} | + | *{{متن قرآن|«وَيْلٌ لِكُلِّ أَفَّاكٍ '''أَثِيمٍ'''»}}<ref name=":3" />[[آیه 7 سوره جاثیة|سوره جاثیة، آیه ۷.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَمَا يُكَذِّبُ بِهِ إِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍ '''أَثِيمٍ'''»}} | + | *{{متن قرآن|«وَمَا يُكَذِّبُ بِهِ إِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍ '''أَثِيمٍ'''»}}<ref>[[آیه 12 سوره مطففین|سوره مطففین، آیه ۱۲.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ '''أَثِيمٍ'''»}} | + | *{{متن قرآن|«مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ '''أَثِيمٍ'''»}}<ref>[[آیه 12 سوره قلم|سوره قلم، آیه ۱۲.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«تَنَزَّلُ عَلَىٰ كُلِّ أَفَّاكٍ '''أَثِيمٍ'''»}} | + | *{{متن قرآن|«تَنَزَّلُ عَلَىٰ كُلِّ أَفَّاكٍ '''أَثِيمٍ'''»}}<ref>[[آیه 222 سوره شعراء|سوره شعراء، آیه ۲۲۲.]]</ref>. |
| − | + | *{{متن قرآن|«وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنْفُسَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا '''أَثِيمًا'''»}}<ref>[[آیه 107 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۱۰۷.]]</ref>. | |
| − | *{{متن قرآن|«وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنْفُسَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا '''أَثِيمًا'''»}} | ||
'''آثِم:''' | '''آثِم:''' | ||
| − | *{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنَانِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ أَوْ آخَرَانِ مِنْ غَيْرِكُمْ إِنْ أَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَأَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ تَحْبِسُونَهُمَا مِنْ بَعْدِ الصَّلَاةِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لَا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَنًا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ وَلَا نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللَّهِ إِنَّا إِذًا لَمِنَ '''الْآثِمِينَ'''»}} | + | *{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنَانِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ أَوْ آخَرَانِ مِنْ غَيْرِكُمْ إِنْ أَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَأَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ تَحْبِسُونَهُمَا مِنْ بَعْدِ الصَّلَاةِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لَا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَنًا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ وَلَا نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللَّهِ إِنَّا إِذًا لَمِنَ '''الْآثِمِينَ'''»}}<ref>[[آیه 106 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۱۰۶.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ '''آثِمًا''' أَوْ كَفُورًا»}} | + | *{{متن قرآن|«فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ '''آثِمًا''' أَوْ كَفُورًا»}}<ref>[[آیه 24 سوره انسان|سوره دهر، آیه ۲۴.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«وَإِنْ كُنْتُمْ عَلَىٰ سَفَرٍ وَلَمْ تَجِدُوا كَاتِبًا فَرِهَانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمَانَتَهُ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَ وَمَنْ يَكْتُمْهَا فَإِنَّهُ '''آثِمٌ''' قَلْبُهُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ»}} | + | *{{متن قرآن|«وَإِنْ كُنْتُمْ عَلَىٰ سَفَرٍ وَلَمْ تَجِدُوا كَاتِبًا فَرِهَانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمَانَتَهُ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَ وَمَنْ يَكْتُمْهَا فَإِنَّهُ '''آثِمٌ''' قَلْبُهُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ»}}<ref name=":2" />. |
'''أَثاماً:''' | '''أَثاماً:''' | ||
| − | *{{متن قرآن|«وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ يَلْقَ '''أَثَامًا'''»}} | + | *{{متن قرآن|«وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ يَلْقَ '''أَثَامًا'''»}}<ref name=":1" />. |
'''تَأْثیمٌ:''' | '''تَأْثیمٌ:''' | ||
| − | *{{متن قرآن|«يَتَنَازَعُونَ فِيهَا كَأْسًا لَا لَغْوٌ فِيهَا وَلَا '''تَأْثِيمٌ'''»}} | + | *{{متن قرآن|«يَتَنَازَعُونَ فِيهَا كَأْسًا لَا لَغْوٌ فِيهَا وَلَا '''تَأْثِيمٌ'''»}}<ref>[[آیه 23 سوره طور|سوره طور، آیه ۲۳.]]</ref>. |
| − | *{{متن قرآن|«لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا '''تَأْثِيمًا'''»}} | + | *{{متن قرآن|«لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا '''تَأْثِيمًا'''»}}<ref name=":4" />. |
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| سطر ۷۷: | سطر ۷۶: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | *[[قاموس قرآن قرشی (کتاب)|قاموس قرآن]]، | + | *[[قاموس قرآن قرشی (کتاب)|قاموس قرآن]]، سید علیاکبر قرشی، تهران: دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۰۷. |
{{قرآن}} | {{قرآن}} | ||
[[رده:واژگان قرآنی]] | [[رده:واژگان قرآنی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۹
«إِثم» در لغت به معنی گناه، ضرر و کار حرام است. این کلمه با سائر مشتقات آن، ۴۸ بار در قرآن کریم بکار رفته است.
إِثم در لغت
«إِثم» در کتب لغت به معنای گناه، خمر، قمار و کار حرام آمده است؛[۱] و یا نام کارهائی است که از ثواب باز می دارند.[۲]
بنظر می آید که معنی اصلی اثم، ضرر باشد؛ در قرآن می خوانیم «يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا[۳]؛ از تو از خمر و قمار می پرسند، بگو در آندو ضرری بزرگ و نیز منافعی برای مردم هست ولی ضررشان از نفعشان بیشتر است». از مقابلۀ اثم با منافع و «اثمهما» با «نفعهما» بدست می آید که معنی اصلی آن ضرر است، زیرا همیشه ضرر مقابل نفع است.
در «تفسیر المنار» ذیل آیه فوق گوید: اثم هر آن چیزی است که در آن ضرر و زیان باشد. در این صورت به گناه و قمار و خمر و مطلق کار حرام از آن جهت اثم گفته شده که ضرراند و از خیر باز می دارند.
همچنین «أثام» در آیۀ «يَلْقَ أَثَامًا»[۴]؛ بمعنی عذاب و عقوبت است، گویا به عذاب از آن جهت «اثام» اطلاق شده که مسبّب از «اثم» است و از باب تسمیۀ مسبّب به اسم سبب است.
و «آثّم» یعنی: گناهکار و به ضرر افتاده: «وَمَنْ يَكْتُمْهَا فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ[۵]؛ هر که کتمان شهادت کند قلبش گناهکار است».
«اثیم» صیغۀ مبالغه به معنای گناهکار است: «وَيْلٌ لِكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ»[۶]، و «تأثیم» نسبت دادن گناه به دیگری است: «لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا[۷]؛ در بهشت بیهوده و نسبت دادن گناه بیکدیگر نمی شنوند».
إثم در آیات قرآن
إثْم:
- «إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»[۸].
- «فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»[۹].
- «وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقَىٰ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ»[۱۰].
- «فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَمَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ»[۱۱].
- «يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ»[۳].
- «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ»[۱۲].
- «وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدَادُوا إِثْمًا وَلَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ».[۱۳].
- «وَإِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَكَانَ زَوْجٍ وَآتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئًا أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَانًا وَ إِثْمًا مُبِينًا»[۱۴].
- «إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَىٰ إِثْمًا عَظِيمًا»[۱۵].
- «انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَكَفَىٰ بِهِ إِثْمًا مُبِينًا»[۱۶].
- «وَمَنْ يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَىٰ نَفْسِهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا»[۱۷].
- «وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَ إِثْمًا مُبِينًا»[۱۸].
- «فَإِنْ عُثِرَ عَلَىٰ أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْمًا فَآخَرَانِ يَقُومَانِ مَقَامَهُمَا مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيَانِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ»[۱۹].
- «وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَانًا وَ إِثْمًا مُبِينًا»[۲۰].
- «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَانًا وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ»[۲۱].
- «ثُمَّ أَنْتُمْ هؤُلاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَکمْ وَ تُخْرِجُونَ فَریقاً مِنْکمْ مِنْ دِیارِهِمْ تَظاهَرُونَ عَلَیهِمْ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ إِنْ یأْتُوکمْ أُسارى تُفادُوهُمْ وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَیکمْ إِخْراجُهُمْ أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْکتابِ وَ تَکفُرُونَ بِبَعْضٍ فَما جَزاءُ مَنْ یفْعَلُ ذلِک مِنْکمْ إِلاَّ خِزْی فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ یوْمَ الْقِیامَةِ یرَدُّونَ إِلى أَشَدِّ الْعَذابِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ»[۲۲].
- «وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ»[۲۳].
- «وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ»[۲۴].
- «أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نُهُوا عَنِ النَّجْوَىٰ ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا نُهُوا عَنْهُ وَيَتَنَاجَوْنَ بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَإِذَا جَاءُوكَ حَيَّوْكَ بِمَا لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللَّهُ وَيَقُولُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ لَوْلَا يُعَذِّبُنَا اللَّهُ بِمَا نَقُولُ حَسْبُهُمْ جَهَنَّمُ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمَصِيرُ»[۲۵].
- «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَنَاجَيْتُمْ فَلَا تَتَنَاجَوْا بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ»[۲۶].
- «وَتَرَىٰ كَثِيرًا مِنْهُمْ يُسَارِعُونَ فِي الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ»[۲۷].
- «إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالْإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لَا تَحْسَبُوهُ شَرًّا لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ الْإِثْمِ وَالَّذِي تَوَلَّىٰ كِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذَابٌ عَظِيمٌ»[۲۸].
- «وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ وَإِذَا مَا غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ»[۲۹].
- «الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَىٰ»[۳۰].
- «حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلَامِ ذَٰلِكُمْ فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»[۳۱].
- «إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَ إِثْمِكَ فَتَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ وَذَٰلِكَ جَزَاءُ الظَّالِمِينَ»[۳۲].
- «لَوْلَا يَنْهَاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَصْنَعُونَ»[۳۳].
- «وَذَرُوا ظَاهِرَ الْإِثْمِ وَبَاطِنَهُ إِنَّ الَّذِينَ يَكْسِبُونَ الْإِثْمَ سَيُجْزَوْنَ بِمَا كَانُوا يَقْتَرِفُونَ»[۳۴].
- «قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَ الْإِثْمَ وَالْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَأَنْ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَأَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ»[۳۵].
أَثیمٍ:
- «يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبَا وَيُرْبِي الصَّدَقَاتِ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍ»[۳۶].
- «طَعَامُ الْأَثِيمِ»[۳۷].
- «وَيْلٌ لِكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ»[۶]سوره جاثیة، آیه ۷.</ref>.
- «وَمَا يُكَذِّبُ بِهِ إِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ»[۳۸].
- «مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ»[۳۹].
- «تَنَزَّلُ عَلَىٰ كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ»[۴۰].
- «وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنْفُسَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا»[۴۱].
آثِم:
- «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنَانِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ أَوْ آخَرَانِ مِنْ غَيْرِكُمْ إِنْ أَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَأَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ تَحْبِسُونَهُمَا مِنْ بَعْدِ الصَّلَاةِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لَا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَنًا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ وَلَا نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللَّهِ إِنَّا إِذًا لَمِنَ الْآثِمِينَ»[۴۲].
- «فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِمًا أَوْ كَفُورًا»[۴۳].
- «وَإِنْ كُنْتُمْ عَلَىٰ سَفَرٍ وَلَمْ تَجِدُوا كَاتِبًا فَرِهَانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمَانَتَهُ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَ وَمَنْ يَكْتُمْهَا فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ»[۵].
أَثاماً:
- «وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ يَلْقَ أَثَامًا»[۴].
تَأْثیمٌ:
- «يَتَنَازَعُونَ فِيهَا كَأْسًا لَا لَغْوٌ فِيهَا وَلَا تَأْثِيمٌ»[۴۴].
- «لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا»[۷].
پانویس
- ↑ قاموس المحیط، فیروزآبادی.
- ↑ مفردات، راغب اصفهانی.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ سوره بقره، آیه ۲۱۹.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ سوره فرقان، آیه ۶۸.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ سوره بقره، آیه ۲۸۳.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ سوره جاثیة، آیه ۷.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ سوره واقعه، آیه ۲۵.
- ↑ سوره بقره، آیه ۱۷۳.
- ↑ همان، آیه ۱۸۲.
- ↑ همان، آیه ۲۰۳.
- ↑ همان، آیه ۱۸۱.
- ↑ سوره حجرات، آیه ۱۲.
- ↑ سوره آل عمران، آیه ۱۷۸.
- ↑ سوره نساء، آیه ۲۰.
- ↑ همان، آیه ۴۸.
- ↑ همان، آیه ۵۰.
- ↑ همان، آیه ۱۱۱.
- ↑ همان، آیه ۱۱۲.
- ↑ سوره مائده، آیه ۱۰۷.
- ↑ سوره احزاب، آیه ۵۸.
- ↑ سوره مائده، آیه ۲.
- ↑ سوره بقره، آیه ۸۵.
- ↑ همان، آیه ۱۸۸.
- ↑ همان، آیه ۲۰۶.
- ↑ سوره مجادله، آیه ۸.
- ↑ همان، آیه ۹.
- ↑ سوره مائده، آیه ۶۲.
- ↑ سوره نور، آیه ۱۱.
- ↑ سوره شوری، آیه ۳۷.
- ↑ سوره نجم، آیه ۳۲.
- ↑ سوره مائده، آیه ۳.
- ↑ همان، آیه ۲۹.
- ↑ همان، آیه ۶۳.
- ↑ سوره انعام، آیه ۱۲۰.
- ↑ سوره اعراف، آیه ۳۳.
- ↑ سوره بقره، آیه ۲۷۶.
- ↑ سوره دخان، آیه ۴۴.
- ↑ سوره مطففین، آیه ۱۲.
- ↑ سوره قلم، آیه ۱۲.
- ↑ سوره شعراء، آیه ۲۲۲.
- ↑ سوره نساء، آیه ۱۰۷.
- ↑ سوره مائده، آیه ۱۰۶.
- ↑ سوره دهر، آیه ۲۴.
- ↑ سوره طور، آیه ۲۳.
منابع
- قاموس قرآن، سید علیاکبر قرشی، تهران: دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۰۷.
