روضة المتقین (کتاب)
 | |
| نویسنده | محمدتقی مجلسی |
| موضوع | احاديث فقهی شيعه |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | ۱۴ |
| تحقیق | سیدحسین موسوی کرمانی و علیپناه اشتهاردی |
|
| |
«روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه» تألیف ملا محمدتقی مجلسی (م ۱۰۷۰ ق)، از بهترین شروح کتاب «من لایحضره الفقیه» در ۱۴ جلد است. مؤلف در اين كتاب، با شرح روايات فقهی اهلبيت عليهمالسلام و بيان حال اسناد روايات، اثرى ماندگار و ارزشمند را براى حوزههاى علميه شيعه بر جاى نهاده است.
محتویات
مؤلف
ملا محمدتقی مجلسی (۱۰۷۰-۱۰۰۳ ق)، از علما و محدثان مشهور شیعه در قرن یازدهم هجری است. وی مدرس حوزه علمیه اصفهان در دوران صفویه و پدر علامه محمدباقر مجلسی (صاحب بحارالانوار) است.
مرحوم مجلسی، از محضر بزرگانی چون شیخ بهائی و ملا عبداللّه شوشتری کسب فیض کرده است. او خود شاگردانی مانند محقق خوانساری، سید نعمت الله جزایری و ملا محمدصالح مازندرانی تربیت نمود.
وی بر احیای احادیث پای می فشرد و توانش را در خدمت نشر گفته های اهل بیت (علیهم السلام) بذل نمود. شرح «زیارت جامعه»، شرح «صحیفه سجادیه»، «الاحیاء الاحادیث» و «لوامع صاحبقرانی» از دیگر آثار ارزشمند اوست.
معرفی کتاب
«روضة المتقین» اثر ملا محمدتقی مجلسی، شرحى مزجى بر كتاب «من لایحضره الفقیه» شیخ صدوق (متوفی ۳۸۱ ق) یکی از کتب اربعه روایی معتبر شیعه و حاوی روایات فقهی است.
«روضة المتقین» يكى از بهترين کتابهايى است كه در شرح كتاب «من لايحضره الفقيه» به نگارش درآمده است و مجلسی در آخر کتاب، آن را عصاره دانش و معلومات فقهی و کلامی خود در طول پنجاه سال تحصیل و تحقیق معرفی نموده است. «روضة المتقین» حاصل قلم پخته مؤلّف در سنین کمال است. تدوین چنین کتاب ارزشمندی به احاطه و تسلط بر بسیاری از علوم، از جمله: لغت، رجال، فقه، اصول فقه، تفسیر و کلام، نیاز داشته که خود نمایانگر وسعت و وفور علم مؤلف آن میباشد. لازم به ذکر است مرحوم مجلسی شرح دیگری نیز بر کتاب «من لایحضره الفقیه» به فارسی به نام «لوامع صاحبقرانی» دارد.
آقا بزرگ تهرانى در كتاب «الذريعة» مىفرمايد: مؤلف در سال ۱۰۶۳ قمرى نگارش كتاب را به پايان رسانده و تاريخ نگارش نسخهاى كه وقف آستان قدس رضوى شده سال ۱۰۶۴ و ۱۰۶۵ قمرى مىباشد. و تاريخ وقف نامه كتاب نيز سال ۱۰۸۳ قمرى و نویسنده وقف نامه نيز علامه مجلسى از طرف پدر بزرگوار خود مىباشد.
محتوای کتاب
كتاب «روضة المتقين» در ۱۴ جلد مىباشد و ترتيب مباحث آن به ترتيب كتاب «من لایحضره الفقیه» مىباشد. جلد اول در شرح خطبه «من لا يحضر» و كتاب الطهارة، جلد دوم كتاب الصلاة، جلد سوم زكات، خمس و صوم و همينطور تا جلد سيزدهم كه شامل باب نوادر مىباشد.
مؤلف در اين كتاب به شرح جملات شيخ صدوق و بررسى اسناد روايات و بيان صحيح و غير صحيح آن بنابر طريق شيخ صدوق و يا شيخ كلينى و بررسى متن روايات و فقه الرواية، پرداخته است. اين كتاب از منابع با ارزش فقه روايات نيز مىباشد؛ يعنى بررسى دلالت و معنا و مفهوم روايات اهلبيت پيامبر(ص).
در این کتاب به مقتضای روایات، مطالب سودمندی از سوی شارح آورده شده و نه تنها در زمینه فقه و احکام عملی، بلکه در دیگر زمینهها از جمله بحث های رجالی، کلامی، عرفانی و ادبی، نیز سخن گفته شده است. مؤلف در اين كتاب به نظرات علماى تسنن در عصر ائمه عليهمالسلام نيز اشاره دارد.
محمدتقی مجلسی لغات مبهم و نکات مفصّل حدیث را توضیح می دهد و گاه معنای اصطلاحی آن را هم بیان می کند و به اراده معنای مجازی (و نه حقیقی) توسط معصومی که روایت از او نقل میشود، تذکر می دهد و از این رهگذر، از بروز اشکالات احتمالی در حدیث پیشگیری میکند. او اضطراب متن را به مانند اضطراب سند نشان می دهد و برای فهم معنای حدیث، نسخه های گوناگون و متن کامل حدیث را می یابد و آن را ارائه می دهد.
منابع
- نرم افزار جامع فقه اهل البیت علیهمالسلام، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
- کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری، ص ۳۵۰-۳۵۱.
- گلشن ابرار (ج۱، ص۲۱۸)، زندگینامه علامه محمدتقی مجلسی از سید محمد میرخندان.
- درسنامه فهم حدیث، عبدالهادی مسعودی، ج۱ ص۵۰.
| فقه | ||
| کلیات: | تاریخ فقه، ابواب فقه، احکام، اجتهاد، منابع اجتهاد در فقه شیعه، تقلید، اصول فقه، قواعد فقهی | |
| منابع: | عروة الوثقى، شرایع الاسلام، علل الشرائع، لمعه، جواهرالكلام، المكاسب المحرمه، مدارک الاحکام و ... | |
| ↓ رده ها ↓ | ||
| فقه: | فقیهان، منابع فقهی، اصطلاحات فقهی، آیات الاحکام، منابع اجتهاد در فقه شیعه، قواعد فقه | |
| اصول فقه: | اصول فقه، اصولیون، منابع اصول فقه، اصطلاحات اصول فقه | |
| احکام: | احکام، احکام عبادی، احکام اقتصادی، احکام خانواده، احکام روابط اجتماعی، احکام قضایی و جزایی، احکام اطعمه و اشربه، اصطلاحات احكام | |
