زیتون

«زَیتون» نام درختی است که در قرآن کریم از آن به نیکویی یاد شده و داراى خواص غذايى و درمانى فراوانى است؛ که بسیار پر سود و پر بقاست و هزار سال عمر کند. «زيتون» به درخت زيتون و ميوه آن هر دو گفته مى‌‏شود، ولى به روغن آن «زَيت» گويند.

زیتون در قرآن

نام «زيتون»، شش بار در قرآن کریم آمده است و بسیار از آن تجلیل شده؛ چنانکه در سوره تین به آن سوگند یاد شده است:

• «وَ التّین وَ الزَیتون».
• «وَ هُوَ الَّذِي أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرَاكِبًا وَ مِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَ جَنَّاتٍ مِنْ أَعْنَابٍ وَ الزَّيْتُونَ وَ الرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَ غَيْرَ مُتَشَابِهٍ انظُرُوا إِلَىٰ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَ يَنْعِهِ إِنَّ فِي ذَٰلِكُمْ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ».
• «وَ هُوَ الَّذِي أَنشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشَاتٍ وَ غَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ وَ النَّخْلَ وَ الزَّرْعَ مُخْتَلِفًا أُكُلُهُ وَ الزَّيْتُونَ وَ الرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَ غَيْرَ مُتَشَابِهٍ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ وَ لَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ».
• «يُنبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّيْتُونَ وَ النَّخِيلَ وَ الْأَعْنَابَ وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ».
• «اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِي زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لَا شَرْقِيَّةٍ وَ لَا غَرْبِيَّةٍ يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِيءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُورٌ عَلَىٰ نُورٍ يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشَاءُ وَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ».
• «وَ زَيْتُونًا وَ نَخْلًا».

و در آیه دیگر، زیتون چنین به وصف آمده است: «وَشَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْنَاءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَصِبْغٍ لِلْآكِلِينَ»؛ و درختی را از طور سیناء (کوهی در منتهی الیه جنوب غربی فلسطین که در عصر نزول قرآن منبع زیتون بیشتر در آنجا بوده) به وجود آوردیم تا شمار را روغن (چراغ) و نانخورش باشد.

زیتون در احادیث

زیتون غذای پیامبران بوده و نزد پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله از بهترین نان خورشها بوده است و امیرالمؤمنین عليه السلام بسیار از آن تناول می نموده اند.

• از حضرت رسول نقل شده که فرمود: بخورید زیتون را و بدن خویش را بدان مالش دهید که آن درختی مبارک است.
• در حدیث دیگر از آن حضرت است که فرمود: بر شما باد به خوردن روغن زیتون که صفرا را می گشاید و بلغم را برطرف می سازد و پی را محکم و خوی را نیکو و نفس را خوشبو و اندوه را زایل می کند.
• از امام صادق علیه السلام نقل شده که زیتون باد (گاز معده) را می راند و منی را افزایش می دهد.
• نقل است که در حضور امام صادق علیه السلام گفته شد زیتون تولید باد می کند. حضرت فرمود: خیر، زیتون باد را می پراند.
• امام رضا عليه السلام فرمود: ... زيتون، بلغم را برطرف مى‌سازد، رنگ صورت را صفا داده، اعصاب را تقويت نموده، بيمارى و درد و ضعف را از بين مى‌برد و آتش خشم را فرو مى‌نشاند.

منابع

• فرهنگ معارف و معاریف، سید مصطفی حسینی دشتی.
• تفسیر نور، محسن قرائتی، ج۱۰ ص۵۲۹.
• تفسير احسن الحديث، سید علی‌اکبر قرشی، ج۱۲، ص۲۷۹.

قرآن
متن و ترجمه قرآن
اوصاف قرآن	(اسامی و صفات قرآن، اعجاز قرآن، عدم تحریف در قرآن)
اجزاء قرآن	آیه، سوره، جزء، حزب، حروف مقطعه
ترجمه و تفسیر قرآن	تاریخ تفسیر، روشهای تفسیری قرآن، سیاق آیات، اسرائیلیات، تاویل، فهرست تفاسیر شیعه، فهرست تفاسیر اهل سنت، ترجمه های قرآن
علوم قرآنی	تاریخ قرآن: نزول قرآن، جمع قرآن، شان نزول، کاتبان وحی، قراء سبعه
	دلالت الفاظ قرآن: عام و خاص، مجمل و مبین، مطلق و مقید، محکم و متشابه، مفهوم و منطوق، نص و ظاهر، ناسخ و منسوخ
تلاوت قرآن	تجوید، آداب قرائت قرآن، تدبر در قرآن
رده ها: سوره های قرآن * آیات قرآن * واژگان قرآنی * شخصیت های قرآنی * قصه های قرآنی * علوم قرآنی * معارف قرآن