زیارت کربلا

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Icon-encycolopedia.jpg

این صفحه مدخلی از کتاب فرهنگ عاشورا است

(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)


از مقدسترين و بافضيلت‌ترين زيارت هايى كه در فرهنگ دينى و روايات اسلامى بيان ‌شده است، زيارت قبر سیدالشهدا علیه السلام در كربلاست و براى زيارت هيچ امامى، حتى ‌زيارت قبر رسول خدا صلی الله علیه و آله به اين اندازه سفارش و دستور نيست.

در احاديث، گاهى ‌زيارت امام حسين‌ علیه السلام از زيارت كعبه هم برتر و بالاتر به حساب آمده و براى زيارت آن ‌حضرت، پاداشى برابر دهها و صدها حج و عمره بيان شده است و لحن روايات، به گونه‌اى‌ است كه آن را براى يك شيعه در حد يك ‌«فريضه‌» مى‌شمارد و ترك آن را ناپسند مى‌داند وهيچ عذر و بهانه و خوف و خطر را مانع از آن به حساب نمى‌آورد و ترك آن را جفا مى‌داند.

از امام صادق‌ علیه السلام روايت است: «زيارة الحسين بن على واجبه على كل من ‌يقر للحسين بالامامة من الله عز و جل‌»[۱] زيارت حسين بن على‌ علیه السلام، بر هر كس كه او را از سوى خداوند، «امام‌» مى‌داند، واجب است.

ميان عقيده به امامت و ديدار امام (چه در حال حيات و چه پس از مرگ) نوعى ملازمه‌ است و در روايات، به اين نكته اهميت داده شده است. زيارت خائفانه سيدالشهدا هم ارج‌ بيشتر و ثواب افزونترى دارد. اين، هم نشانه تاثير اجتماعى‌ «زيارت‌» و هم ميزان عشق و فداكارى ‌«زائر» است.

امام صادق علیه السلام به ‌«ابن بكير» كه سخن از خوف و هراس در راه ‌زيارت سيدالشهدا مى‌گفت، فرمود: آيا دوست ندارى كه خداوند، تو را در راه ما ترسان ‌ببيند...؟[۲]

و در حديثى كه زراره از امام باقر علیه السلام درباره زيارت خائفانه آن حضرت ‌مى‌پرسد، حضرت پاسخ مى‌دهد: خداوند، از هراس قيامت، ايمنش مى‌دارد.[۳]

امام‌ صادق علیه السلام نيز به ‌«محمد بن مسلم‌» كه با خوف و هراس به زيارت سيدالشهدا مى‌رفت، فرمود: هر چه مساله دشوارتر و پرمخاطره‌تر باشد، پاداش زيارت هم به اندازه آن است و هر كس خائفانه قبر آن حضرت را زيارت كند، خداوند هراس او را در روز قيامت، ايمن ‌مى‌سازد: «ما كان من هذا اشد فالثواب فيه على قدر الخوف و من خاف فى اتيانه آمن الله‌ روعته يوم يقوم الناس لرب العالمين...».[۴]

در حديث مفصلى، امام صادق‌ علیه السلام به ثواب هاى آن ‌اشاره كرده، مى‌فرمايد: كسى كه هنگام زيارت آن حضرت، دچار ستم سلطانى شود و او را در آنجا بكشند، با اولين قطره خونش، همه گناهانش بخشوده مى‌شود و هر كه در اين راه‌ به زندان افتد در مقابل هر روزى كه زندانى و اندوهگين گردد، در قيامت برايش يك شادى است و اگر در راه زيارت كتك بخورد، براى هر ضربه‌اى يك حورى بهشتى است ‌و در برابر هر درد و رنجى كه بر جسمش وارد مى‌شود، يك ‌«حسنه‌» براى اوست.[۵]

و مى‌فرمايد: «من اتى قبر الحسين عارفا بحقه غفرالله ما تقدم من ذنبه و ما تاخر».[۶] هر كه‌ عارفانه قبر سيدالشهدا را زيارت كند، خداوند گناهان گذشته و آينده‌اش را مى‌آمرزد.

آرى... براى رسيدن به كربلا، بايد اراده‌اى آهنين، قلبى شجاع، عشقى سوزان داشت و در اين سفر، بايد ره توشه‌اى از صبر و يقين، پاپوشى از «توكل‌»، سلاحى از «ايمان‌» و مركبى از «جان‌» داشت تا به منزل رسيد، چرا كه راه كربلا از «صحراى عشق‌» و «ميدان‌ فداكارى‌» و پيچ و خم خوف و خطر مى‌گذرد.

پاداش هاى زيارت كربلا نيز شگفت است. از قبيل: پاداش نبرد در ركاب پيامبر و امام عدل، اجر شهيدان بدر، ثواب حج و عمره مكرر، پاداش آزاد كردن هزار بنده و آماده كردن هزار اسب براى مجاهدان راه خدا و...[۷] البته ‌تفاوت اجر و ثواب، به معرفت زائر و كيفيت زيارت و شرايط اجتماعى هم بستگى دارد.

كربلا از يك سو، سمبل مظلوميت اهل بيت و امامان شيعه است، از سويى ديگر مظهر دفاع بزرگ آل على و عترت پيامبر از اسلام و قرآن. توجه و روى آوردن به مزار سيدالشهدا در واقع تكرار همه روزه و همواره حق و يادآورى مظلوميت است.

اگر كعبه و حج و نماز و جهادى هم باقى مانده است، به بركت ‌شهيد عاشوراست كه احياگر دين شد و اسلام، تا هميشه مديون‌ «ثارالله‌» است. خصومت دشمنان اسلام نيز با حسين‌ علیه السلام و مرقد او از همينجاست.

زيارت آن حضرت، هميشه با سختى و هراس و موانع روبرو بوده‌ است. شوق زيارت كربلا، از آغاز در دل شيعيان حق طلب و انسان هاى آزاده و فضيلت‌خواه بوده است.

شيفتگان سيدالشهدا در اين راه حاضر به بذل جان و مال و دست و پابوده‌اند و «راه بسته كربلا» هميشه چون حسرتى بر دل شيعه بوده است، چه در دوره‌ امويان و عباسيان چه در عصر حكومت بعثيان و در تاريخ معاصر و آرزوى ‌«بازشدن راه ‌كربلا» همواره چون مشعلى در دل عاشقان حسين‌ علیه السلام روشن بوده و تلخي هاى هجران را با اين ‌«اميد» تحمل مى‌كرده‌اند. زائر حسين‌ علیه السلام، عاشقى از خود گذشته است و زيارت كربلا، عبادتى خدايى و ملكوتى.

امام صادق (ع) فرمود : « اِذا اَرَدْتَ الحُسَینَ فَزُرْهُ وَ اَنْتَ حَزینٌ مَکرُوبٌ شُعْثا غُبرا جائِعا عَطشانا »[۸] هرگاه خواستی حسین (ع) را زیارت کنی ، با حالتی اندوهگین و پررنج ، خاک آلوده و پژمرده ، گرسنه و تشنه زیارت کن ... ( در حدیث دیگری است که : ) چون حسین بن علی اینگونه به شهادت رسید[۹]

به قول حافظ:


نيازمند بلا، گو رخ از غبار مشوى كه كيمياى مراد است، خاك كوى نياز

غبار راه زيارت كربلا، خود طراوت و پاكى است و اين آشفتگى و افسردگى، نشاط روح عاشق است.


از شيشه غبار غم نمى‌بايد شست و ز دل، رقم‌ «الم‌» نمى‌بايد شست

پايى كه به راه عشق شد خاك آلود با آب حيات هم نمى‌بايد شستمشفقى دهلوى

پانویس

  1. وسائل الشيعه، ج 10، ص 346، امالى صدوق، ص 123. در «مزار» شيخ مفيد، ص 26 چنين است (از امام ‌باقر علیه السلام): مروا شيعتنا بزيارة قبر الحسين بن على‌ علیه السلام فان اتيانه مفترض على كل مؤمن يقر للحسين عليه السلام بالامامة‌ من الله عز و جل.
  2. همان، 345، بحارالانوار، ج 98، ص 11.
  3. كامل الزيارات، ص 125، وسائل الشيعه، ج 10، ص 356.
  4. وسائل الشيعه، ج 10، ص 357، بحارالانوار، ج 98، ص 11، كامل الزيارات، ص 127.
  5. كامل الزيارات، ص 124. (نقل به تلخيص)
  6. امالى صدوق، ص 197.
  7. در منابعى همچون: كامل الزيارات، وسائل الشيعه، بحارالانوار، ثواب الاعمال و... احاديثش آمده است.
  8. وسائل الشیعه ، ج 10 ، ص 414
  9. بحارالانوار، ج 98، ص 142.

منابع

جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.


امام حسین علیه السلام
زندگی ولادت امام حسین علیه السلامزمان پيامبر اکرم صلی الله علیه و آلهعصر امامت امام علی علیه السلامدوره امامت امام حسن علیه السلامنامه امام حسین علیه السلام و معاويهمخالفت امام حسین با ولایتعهدی یزیدواقعه عاشورا
بستگان پیامبر اکرم(ص) • امام علی(ع) • حضرت زهرا(س) • ابوطالب(ع) • جعفر طیارفاطمه بنت اسد(س) • خدیجه کبری(س) • امام حسن(ع) • حضرت زینب(س) • ام البنین(ع) • عباس بن علی (ع) • محمد بن حنفیهعبدالله بن جعفر طيارعبدالله بن عباسعلی اکبر(ع) • امام سجاد (ع) • علی اصغر (ع) • قاسم بن حسنمسلم بن عقیلفاطمه بنت الحسین (س) • رقیه بنت الحسین (س)
اصحاب اصحاب امام در واقعه کربلامیثم تمارهانی بن عروةجابر بن عبدالله انصاریسلیمان بن صرد خزاعیسلیم بن قیس هلالیابوالاسود دئلی ضحاك بن عبدالله
آثار
مکان های مرتبط مکهمدینهفدکبقیعکوفهکربلاثعلبیهخزیمیهذات عرقذو حسمزبالهزرودشرافشقوق (نام محل)صفاحعذیب الهجاناتقاعقصر مقاتلمغیثهوادی عقیقواقصهمشهد رأس الحسین علیه السلام
11.jpg
واقعه عاشورا
قبل از واقعه
شرح واقعه
پس از واقعه
بازتاب واقعه
وابسته ها