سید محمدباقر موحد ابطحی

«آیت‌الله سید محمدباقر موحد ابطحی» (۱۳۰۵-۱۳۹۲ ش)، فقیه، محدث و رجالی برجسته شیعه معاصر و از شاگردان آیت‌الله آقا رحیم ارباب بود. این عالم ربانی، منشأ خدمات اجتماعی و فرهنگی متعددی بود و نیز با بنیان نهادن مدرسه و مرکز پژوهشی «الامام المهدی» در قم، به گردآوری احادیث و اخبار اهل بیت علیهم‌السلام همت گماشت که ره‌آورد آن، انتشار ده‌ها کتاب ارزنده مانند «جامع الأخبار و الآثار عن النبی و الائمةالاطهار» است.

نام کامل	سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی
زادروز	۱۳۰۵ شمسی
زادگاه	اصفهان
وفات	۱۳۹۲ شمسی
مدفن	قم، حرم حضرت معصومه سلام الله علیها
اساتید	آقا رحیم ارباب، سید حسین بروجردی، سید محمد حجت حجت کوه‌کمره‌ای، سید احمد خوانساری،...
آثار	المدخل الی تفسیر الموضوعی للقرآن کریم، الصحیفة السجادیة الجامعة، جامع الاخبار و الآثار عن النبی و الائمةالاطهار، فقه جامع الاحادیث، معجم اسناد روایات، عوالم العلوم،...

ولادت و نسب

سید محمدباقر ابطحی، در سال ۱۳۴۶ قمری (۲ اسفند ۱۳۰۶ شمسی) در شب دوم ماه مبارک رمضان، در خانواده ای از سادات جلیل القدر اهل علم و معرفت در اصفهان به دنیا آمد. پدرش، آیت الله حاج سید مرتضی موحد ابطحی از علمای اصفهان بود. جدّ مادری اش نیز آیت الله سید محمدتقی موسوی فقیه احمدآبادی، نویسنده کتاب «مکیال المکارم» است.

ابطحی شهرت سلسله ای از سادات است و در کتاب «گنجینه دانشمندان» در تشریح این خاندان آمده است: این شجره طیبه، نسبشان به حضرت موسی بن جعفر علیهما السلام می رسد و از سادات جلیل القدر موسوی محسوب می شوند. سیادت این سلسلۀ جلیله مورد گواهی علمای بزرگ و مشاهیر سادات موسوی مانند صاحب روضات می باشد... .

تحصیلات و استادان

سید محمدباقر، پس از يادگيری خواندن و نوشتن و آموختن صرف و نحو نزد پدر بزرگوارش وارد حوزه علمیه اصفهان شد.

وی اصول و لمعتين را در مدرسه صدر اصفهان نزد اساتيدی همچون پدر بزرگوارشان، سيد محمدباقر سدهی، آقا ضياء تجويدی، شیخ محمدحسن نجف آبادی و شیخ حبیب الله حبیب آبادی تلمذ کرد.

سطوح عالی حوزه را از محضر درس بزرگانی همچون مرحوم والدشان، آیت الله آقا رحیم ارباب و مرحوم طبیب زاده بهره علمی گرفت.

منطق را نزد شیخ محمدرضا كلباسی، علوم طبيعی و رياضی را نزد آیت الله مجدالعلما نجفی و قسمتی از اسفار را نزد فیلسوف بزرگ شیخ محمود مفید آموخت.

در طب، کتاب شرح نفيسی و اسباب را نزد مرحوم والد گرانقدر خود و «قانون» بوعلی سینا را نزد مرحوم طبیب زاده تلمذ کرد و مدتی را نیز به فراگیری طب به صورت عملی نزد حكيم مشهور میرزا ابوالقاسم گوگردی مشغول بود.

سید محمدباقر ابطحی سپس در ۱۷ سالگی، در ربیع الاول سال ۱۳۶۵ ق. مهاجرت به قم نمود و در مدرسه حجتیه اقامت و از دراسات و ابحاث فقه و اصول مرحوم آیت اللَّه سید محمد حجت کوه‌کمری و نیز محضر و درس آیت اللَّه سید حسین بروجردی حاضر شد و با این که در آن موقع سنش از بیست تجاوز نکرده بود، کاملا با ایراد و نقد و صحبت کردن در درس معظم له، جلب نظر ایشان را نموده و پاسخ می گرفت و کتاب قضاء و شهادات را در محضر آیت اللَّه سید احمد خوانساری استفاده نمود.

همچنین وی در سال ۱۳۷۰ ق. به حوزه علمیه نجف رفت و از محضر آیات عظام سید عبدالهادی شیرازی، سید محسن حکیم، سید محمود شاهرودی و سید ابوالقاسم خوئی بهره مند شد، اما بعد از مدتی به علت ناسازگاری آب و هوای نجف با وضعیت مزاجی و بیمار شدن وی به توصیه فقیه و عارف وارسته آیت الله سید جمال الدين گلپایگانی به قم مراجعت کرد.

آیت الله ابطحی بعد از ورود مجدد به قم، تفسیر، فلسفه، اسفار و شفاء را از فیلسوف بزرگ علامه طباطبائی بهره علمی گرفته و به مقام منيع اجتهاد و استنباط نايل شد.

آثار و تألیفات

استاد موحد ابطحی، با تشكيل گروهی از محققین فعال در مؤسسه تحقيقاتی "الامام المهدی علیه السلام" به اقدامی گسترده در امر تألیف، تحقیق و نشر آثار اهل بیت علیهم السلام پرداخت که تاکنون بیش از يكصد عنوان کتاب از تالیفات و تحقیقات معظم له تقدیم محققان و پژوهشگران علوم اهل بیت علیهم السلام شده است.

جامع الاخبار و الآثار عن النبی و الائمه الاطهار علیهم السلام - یکی از آثار آیت الله سید محمدباقر موحد ابطحی

کتاب‌ها

1. المدخل الی تفسیر الموضوعی للقرآن کریم، در ۱۰ جلد
2. الصحیفة السجادیة الجامعة
3. جامع الاخبار و الآثار عن النبی و الائمة الاطهار علیهم السلام، در ۲ جلد
4. الصحیفة العلویة الجامعة
5. صحیفه فاطمه زهرا و چهار فرزندش
6. صحیفه امام صادق علیه السلام
7. الصحیفة الرضویة الجامعة
8. الدُرر اللامعة فی احادیث الجامعة
9. عوالم العلوم
10. فقه جامع الاحادیث
11. معجم اسناد روایات.

مقالات:

1. بررسی بعد سیاسی حج
2. اهمیت خانه خدا و کیفیت اداره حرمین شریفین
3. علل جلوگیری آل سعود از حج حجّاج ایرانی از ۱۳۶۷ تا ۱۳۶۹ ه.ش
4. برائت از مشرکین در حج
5. گفتاری پیرامون اهمیت عید فطر و عید قربان

فعالیت‌ها و خدمات فرهنگی

آیت الله موحد ابطحی سال هاي متمادی به تدريس سطوح عاليه و خارج فقه و اصول در حوزه علميه قم پرداخت و شاگردانی را پروراند.

همچنین ایشان با تصمیم قطعی، تمام اوقات خود را مصروف احيای مصادر اولیه و تألیف جامعی بزرگ که شامل آثار اهل بیت، معارف، تفسير، فقه، احوال انبیاء و ائمه طاهرين، عقاید، اخلاق، آداب و غیره با حفظ اتحاد روایات با تمام مصادر و جوامع حدیث چون بحارالانوار و وسائل الشيعه و تفسير برهان، قرار داد و با این هدف الهی، مدرسه مؤسسه تحقيقاتی "الامام المهدی علیه السلام" را در سال ۱۳۵۶ شمسی در قم احداث کرد.

یکی از ویژگی‌های بارز مرحوم آیت الله سید محمدباقر موحد ابطحی، رابطه عاشقانه‌ای بود که ایشان با امام زمان علیه السلام داشتند، به گونه ­ای که به گفته خود ایشان، دعا و نوشتن عرض حال خدمت حضرت بقیه الله الاعظم علیه السلام در عصرهای جمعه، در شصت سال آخر عمر ایشان ترک نشد. ایشان توفیقات خود را در عرصه‌های مختلف علمی و اجتماعی ناشی از این توسلات می‌دانستند و به موارد خاصی در این زمینه اشاره می‌کردند.

امامزاده سيد محمد بن عبيدالله بن حسن بن عبيدالله بن ابی الفضل العباس علیه‌السلام، در اقلید فارس

از جمله باقیات الصالحات و خدمات فرهنگی و اجتماعی ایشان به این شرح است:

• تبلیغ و اعزام مبلغ در اقلید، سرحد و چهاردانگه
• مناظره با «عبدالعزیز بن باز»، امام جماعت وهابی مسجدالحرام، در مکه
• بنیان نهادن مدرسه امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، قم
• ساخت درمانگاه ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف، اقلید فارس
• ساخت بیمارستان ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف، اقلید فارس
• ساخت مساجد فراوان در اقلید و چهاردانگه
• ساخت هنرستان صنعتی، اقلید فارس
• ساخت کارگاه های قالی بافی، اقلید فارس
• ساخت پایگاه بزرگ امام رضا علیه السلام، اصفهان
• همکاری در احداث لوله کشی آب، مازندران
• همکاری در ساخت کارخانه قند، اقلید فارس
• بازسازی امامزاده سيد محمد بن عبيدالله بن حسن بن عبيدالله بن ابی الفضل العباس علیه‌السلام، اقلید فارس
• طرح نقشه مسجد جمکران، قم

وفات

روح بلند و ملکوتی مرحوم آیت الله سید محمدباقر ابطحی همزمان با ایام شهادت حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها در سال ۱۳۹۲ شمسی به ملکوت اعلی پیوست. پیکر مطهر این عالم ربانی، در روز جمعه به سمت حرم مطهر تشييع شد و پس از اقامه نماز توسط آیت الله وحید خراسانی، در حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها به خاک سپرده شد.

منابع

• گنجينه دانشمندان، محمد شریف رازی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ‎‎‎‎‎‎۱۳۵۲.
• خبرگزاری جمهوری اسلامی.

آرشیو عکس و تصویر

• 

  سید مرتضی موحد ابطحی موسوی و سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی

• 

  از راست: سید محمدعلی موحد ابطحی موسوی، سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی و سید محمدعلی روضاتیان

• 

  سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی در جوانی

• 

  از راست: سید احمد فقیه امامی، ناشناس و سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی

• 

  سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی

• 

  نشسته از راست: سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی، سید مرتضی موحد ابطحی موسوی و محمدعلی موحد ابطحی موسوی - ایستاده از راست: سید حسین موحد ابطحی موسوی، سید مهدی (حجت) موحد ابطحی موسوی، سید علی موحد ابطحی موسوی، سید رضا موحد ابطحی موسوی و سید حسن موحد ابطحی موسوی

• 

  سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی

• 

  سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی به همراه مردم در راهپیمایی انقلاب در اقلید امام زمان علیه السام

• 

  سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی

• 

  از راست: قمی، سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی، سید حسن فقیه امامی، حسن صافی اصفهانی، مهدی مظاهری و سید مجتبی میردامادی

• 

  سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی

• 

  از راست: سید مهدی (حجت) موحد ابطحی موسوی، سید حسن فقیه امامی و سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی

• 

  سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی

• 

  سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی

• 

  تتشییع پیکر سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی

• 

  اقامه نماز میت سید محمدباقر موحد ابطحی موسوی توسط حسین وحید خراسانی در حرم حضرت معصومه سلام الله علیها