عنایة الأصول فی شرح کفایة الأصول (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(بخش های كتاب‏)
 
(۸ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
==مؤلف‌==
+
کتاب '''«عنایة الأصول فی شرح کفایة الأصول»''' تألیف [[سید مرتضی حسینی فیروزآبادی]] (م، ۱۴۱۰ ق) در زمینه [[اصول فقه‌‌‌‌]] است. این کتاب در واقع شرح و تعلیق بر «[[کفایة الاصول (کتاب)|کفایة الأصول]]» اثر [[آخوند خراسانی|آخوند خراسانى]] است، که مؤلف در آن، شرحى جامع از مطالب پیچیده و مشکل «کفایه» آورده است.
 +
{{مشخصات کتاب
  
سيد مرتضى حسينى يزدى فيروزآبادى، از علماى قرن حاضر و از دانشمندان و اساتيد برجسته حوزه‌هاى علميه [[نجف]] اشرف و [[قم]].(1329-1410 هجرى قمرى)
+
|عنوان=
  
==موضوع‌==
+
|تصویر= [[پرونده:عناية الأصول.jpg|۲۴۰px|وسط]]
  
اين كتاب در شرح «كفاية الأصول» آخوند خراسانى است. مؤلف در اين كتاب شرحى جامع از مطالب پيچيده و مشكل كفايه آورده است. اين كتاب از بهترين شرحهايى است كه بر كفايه نگاشته شده و بسيار مورد توجه و عنايت طلاب و فضلاى حوزه‌هاى علميه قم و نجف قرار گرفته است.
+
|نویسنده= سید مرتضی حسینی فیروزآبادی
  
==ارزش و اعتبار كتاب‌==
+
|موضوع= اصول فقه شیعه
  
سيد مرتضى حسينى فيروزآبادى - مؤلف كتاب - از شاگردان آيت الله ميرزا ابوالحسن مشكينى و آيت الله حاج ميرزا على ايروانى، دو تن از شاگردان برجسته آخوند خراسانى بوده و خود نيز بيش از 6 دوره كتاب كفاية الأصول را تدريس نموده و از اساتيد برجسته حوزه‌هاى علميه [[نجف]] اشرف و [[قم]] به شمار مى‌آمد.
+
|زبان= عربی
  
كتاب حاضر بسيار مورد استقبال طلاب فاضل و علماى حوزه‌هاى علميه قرار گرفته و يكى از شرحهاى مهمى است كه براى شرح و توضيح ديدگاههاى آخوند خراسانى در كفاية الأصول مورد مراجعه قرار مى‌گيرد.
+
|تعداد جلد= ۶
  
==شيوه نگارش‌==
+
|عنوان افزوده1=
  
اين كتاب با سبكى روان به شرح و بسط موضوعات و مباحث كفايه پرداخته است. مؤلف براى روشن شدن مباحث به نظريات و ديدگاه‌هاى ديگر علما مانند شيخ انصارى و صاحب فصول نيز اشاره مى‌كند و گاهى نيز به تاريخچه مسائل اشاره دارد كه اصل مسأله از كجا شروع شده و چه عاملى موجب گشته تا آخوند خراسانى اين ديدگاه خاص را اتخاذ نمايد.
+
|افزوده1=
  
مؤلف در اين كتاب نظريات شيخ انصارى را در مباحث الفاظ، از كتاب «مطارح الأنظار» و نظريات ايشان را در مباحث عقلى و اصول عمليه، از كتاب رسائل نقل مى‌كند. وى در اين كتاب براى روشن شدن بيشتر مباحث به شرح ديدگاه‌هاى اصولى شيخ انصارى و صاحب فصول و ديگر علما نيز پرداخته است و از اين جهت كتاب حاضر كتابى ارزشمند و مفيد است كه با مراجعه به اين كتاب علاوه بر شرح عبارات پيچيده كفايه، تاريخچه و ديگر جوانب مسائل نيز روشن مى‌گردد.
+
|عنوان افزوده2=
  
مؤلف در اين كتاب پس از شرح ديدگاه‌ها و روشن كردن مطالب كتاب در بسيارى موارد به طرح ديدگاه‌هاى خود نيز پرداخته و به آراء و نظريات آخوند خراسانى اشكال وارد كرده و به نقد و بررسى آن پرداخته و نهايتاً آن را تأييد نموده يا رد كرده است.
+
|افزوده2=
  
اين ويژگى موجب گشته تا اين كتاب تنها يك كتاب شرح نباشد بلكه كتابى استدلالى بوده و ذهن طالب علم را براى آشنايى با نظريات نو و درسهاى تحقيقى خارج اصول آشنا سازد.
+
|لینک= [http://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/۷۸۹۴۲/عنایة-الأصول-فی-شرح-کفایة-الأصول--آخوند-خراسانی  عنایةالأصول فی شرح کفایةالأصول]
  
==بخش های كتاب‌==
+
}}
 +
==مؤلف کتاب==
  
كتاب عناية الأصول در 6 جلد است و هر جلد شامل يك بخش از مباحث كتاب است:
+
[[سید مرتضی حسینی فیروزآبادی]] (۱۳۲۹-۱۴۱۰ ق) فرزند آیت‌الله [[آيت الله فيروزآبادی|سيد محمد فيروزآبادی]]، از علما و فقهای مجاهد [[شیعه]] معاصر بود. او از شاگردان علمای بزرگی چون [[میرزا ابوالحسن مشکینی|میرزا ابوالحسن مشکینى]]، [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]]، [[محمدحسین غروی اصفهانی|شیخ محمدحسین اصفهانى]] و [[سید جمال الدین گلپایگانی|سید جمال‌الدین گلپایگانى]] بود. او خود از علماى قرن حاضر و از اساتید برجسته حوزه‌هاى علمیه [[نجف]] اشرف و [[قم]] به شمار مى‌آمد.
  
* بخش اول: موضوع علم است تا پايان بحث اوامر
+
آیت‌الله فیروزآبادى، آثارى پرمایه و گرانبها از خود به یادگار گذاشت، به گونه اى که آن تألیفات نزد علماى بزرگوار مورد قبول قرار گرفت و بیشتر آنها در ردیف مصادر مهم درسى [[حوزه علمیه|حوزه هاى علمیه]] درآمد. برخی از مهمترین آثار او عبارتند از: [[عنایة الاصول (کتاب)|عنایة الاصول]]، فضائل الخمسه من الصحاح السته، منتخب  المسائل، خلاصة الجواهر، الفروع المهمة فى احکام الائمة.
* بخش دوم: نواهى تا پايان بحث مجمل و مبين‌
 
* بخش سوم: مباحث قطع و ظن‌
 
* بخش چهارم: مباحث تخيير و اشتغال‌
 
* بخش پنجم: مباحث استصحاب‌
 
* بخش ششم: مباحث تعادل و تراجيح و مباحث اجتهاد و تقليد
 
  
==تاريخ نگارش‌==
+
==معرفی کتاب==
 +
کتاب «عنایة الأصول فی شرح کفایة الأصول» با سبکى روان به شرح و بسط موضوعات و مباحث [[آخوند خراسانی|آخوند خراسانى]] در «[[کفایة الاصول (کتاب)|کفایة الاصول]]» پرداخته است.
  
نگارش اين كتاب در عصر روز شنبه هفتم ماه [[صفر]] سال 1373 هجرى قمرى به پايان رسيده است.
+
[[سید مرتضی حسینی فیروزآبادی]] -که خود بیش از ۶ دوره کتاب «[[کفایة الاصول (کتاب)|کفایة الأصول]]» را تدریس نموده- در مقدمه اثر حاضر این گونه به معرفى آن پرداخته است: «این تعلیقه‌اى است که بر کتاب کفایة الأصول نگاشته‌ام. این تعلیقه مشکلى در مطالب کفایه باقى نمى‌گذارد، مگر آن که آن را حل نموده و عبارت پیچیده‌اى را رها نکرده مگر آن که آن را روشن و واضح مى‌سازد. علاوه بر آن، این کتاب عهده‌دار شرح دیدگاه‌هاى اصولى [[شیخ انصارى]] - أعلى الله مقامه - نیز مى‌باشد... این کتاب با عباراتى روشن و روان بدون هیچگونه تفصیل بیهوده که موجب خستگى گردد و یا خلاصه‌گویى زیاده از حد که موجب اخلال در مقصود و ادا نشدن حق مطلب گردد، مى‌باشد. به امید آن که عموم طلاب و کسانى که مشغول فراگیرى علوم و معارف اسلامى مى‌باشند از آن بهره‌مند گردند...».
  
==كتاب از ديدگاه مؤلف‌==
+
این کتاب از بهترین شرحهایى است که بر «کفایه» نگاشته شده و بسیار مورد توجه و استقبال طلاب و فضلاى [[حوزه علمیه|حوزه‌هاى علمیه]] قرار گرفته و تاکنون چاپ‌هاى متعددى در [[نجف]]، [[تهران]]، [[قم]] و بیروت از آن به عمل آمده است. نگارش این کتاب در ماه [[صفر]] سال ۱۳۷۳ قمرى به پایان رسیده است.
  
سيد مرتضى حسينى در مقدمه كتاب اين گونه به معرفى كتاب خود پرداخته است: «إن هذه تعليقة علقتها على كفاية الأصول... وليعلم أنه لاتدع هذه التعليقة مشكلة في الكفاية إلا وقد حلتها ولا معضلة إلا و أوضحتها، بل و تتكفل هي حل مطالب شيخنا الأنصاري أيضاً - أعلى الله مقامه - ...كل ذلك بعبارات واضحة جلية خالية عن الإطناب الممل والإيجاز المخل رجاء أن ينتفع بها عموم الطلاب والمشتغلين...».
+
==محتوای کتاب==
  
يعنى: «اين تعليقه‌اى است كه بر كتاب كفاية الأصول نگاشته‌ام. اين تعليقه مشكلى در مطالب كفايه باقى نمى‌گذارد مگر آن كه آن را حل نموده و عبارت پيچيده‌اى را رها نكرده مگر آن كه آن را روشن و واضح مى‌سازد. علاوه بر آن اين كتاب عهده‌دار شرح ديدگاه‌هاى اصولى شيخ انصارى - أعلى الله مقامه - نيز مى‌باشد... اين كتاب با عباراتى روشن و روان بدون هيچگونه تفصيل بيهوده كه موجب خستگى گردد و يا خلاصه‌گويى زياده از حد كه موجب اخلال در مقصود و ادا نشدن حق مطلب گردد، مى‌باشد. به اميد آن كه عموم طلاب و كسانى كه مشغول فراگيرى علوم و معارف اسلامى مى‌باشند از آن بهره‌مند گردند...».
+
مؤلف در کتاب «عنایة الأصول» براى روشن شدن مباحث، علاوه بر نظریات اصولی [[آخوند خراسانی|آخوند خراسانى]]، به دیدگاه‌هاى دیگر علما مانند [[شیخ مرتضی انصاری|شیخ انصارى]] و [[محمدحسین حائری اصفهانی]] (صاحب فصول) و دیگر علما نیز اشاره مى‌کند و گاهى نیز به تاریخچه مسائل اشاره دارد که اصل مسأله از کجا شروع شده و چه عاملى موجب گشته تا [[آخوند خراسانی|آخوند خراسانى]] این دیدگاه خاص را اتخاذ نماید. از این جهت، کتاب حاضر کتابى ارزشمند و مفید است که با مراجعه به این کتاب علاوه بر شرح عبارات پیچیده «کفایه»، تاریخچه و دیگر جوانب مسائل نیز روشن مى‌گردد.
  
==چاپ‌هاى كتاب‌==
+
سید مرتضى حسینى در این کتاب، نظریات شیخ انصارى را در مباحث الفاظ، از کتاب «مطارح الأنظار» و نظریات ایشان را در مباحث عقلى و [[اصول عملیه]]، از کتاب «[[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]]» او نقل مى‌کند.
  
كتاب عناية الأصول بسيار مورد استقبال قرار گرفته و تاكنون چاپ‌هاى متعددى در [[نجف]] اشرف، تهران، قم و بيروت از آن به عمل آمده است از جمله:
+
مؤلف در این اثر، پس از شرح دیدگاه‌ها و روشن کردن مطالب کتاب، در بسیارى موارد به طرح دیدگاه‌هاى خود نیز پرداخته و به آراء و نظریات آخوند خراسانى اشکال وارد کرده و به نقد و بررسى آن پرداخته و نهایتاً آن را تأیید نموده یا رد کرده است. این ویژگى موجب گشته تا این کتاب تنها یک کتاب شرح نباشد، بلکه کتابى استدلالى بوده و ذهن طالب علم را براى آشنایى با نظریات نو و درسهاى تحقیقى خارج [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] آشنا سازد.
  
* چاپ اول: در [[نجف]] اشرف سال 1384 هجرى قمرى و توسط مطبعة النجف
+
کتاب «عنایة الأصول» در ۶ جلد است و هر جلد شامل یک بخش از مباحث کتاب است:
* چاپ دوم: در [[تهران]] سال 1395 هجرى قمرى
+
 
* چاپ سوم: در [[قم]] سال 1400 هجرى قمرى و توسط انتشارات فيروزآبادى
+
*بخش اول: موضوع علم است تا پایان بحث اوامر
* چاپ چهارم: در [[بيروت]] سال 1400 هجرى قمرى
+
*بخش دوم: نواهى، تا پایان بحث [[مجمل و مبین|مجمل و مبین‌]]
 +
*بخش سوم: مباحث قطع و ظن‌ّ
 +
*بخش چهارم: مباحث تخییر و اشتغال‌
 +
*بخش پنجم: مباحث [[اصل استصحاب|استصحاب‌]]
 +
*بخش ششم: مباحث [[تعادل و تراجیح|تعادل و تراجیح]] و مباحث [[اجتهاد]] و [[تقلید|تقلید]]
  
 
==منابع==
 
==منابع==
* نرم افزار اصول فقه، مرکز نور
 
  
[[رده:منابع اصول فقه]]
+
*نرم افزار جامع اصول فقه، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.
 
{{منابع اصول فقه}}
 
{{منابع اصول فقه}}
 +
[[رده:منابع اصول فقه]][[رده:کتاب‌های اصول فقه]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۵

کتاب «عنایة الأصول فی شرح کفایة الأصول» تألیف سید مرتضی حسینی فیروزآبادی (م، ۱۴۱۰ ق) در زمینه اصول فقه‌‌‌‌ است. این کتاب در واقع شرح و تعلیق بر «کفایة الأصول» اثر آخوند خراسانى است، که مؤلف در آن، شرحى جامع از مطالب پیچیده و مشکل «کفایه» آورده است.

۲۴۰px
نویسنده سید مرتضی حسینی فیروزآبادی
موضوع اصول فقه شیعه
زبان عربی
تعداد جلد ۶

عنایةالأصول فی شرح کفایةالأصول

مؤلف کتاب

سید مرتضی حسینی فیروزآبادی (۱۳۲۹-۱۴۱۰ ق) فرزند آیت‌الله سيد محمد فيروزآبادی، از علما و فقهای مجاهد شیعه معاصر بود. او از شاگردان علمای بزرگی چون میرزا ابوالحسن مشکینى، سید ابوالحسن اصفهانى، شیخ محمدحسین اصفهانى و سید جمال‌الدین گلپایگانى بود. او خود از علماى قرن حاضر و از اساتید برجسته حوزه‌هاى علمیه نجف اشرف و قم به شمار مى‌آمد.

آیت‌الله فیروزآبادى، آثارى پرمایه و گرانبها از خود به یادگار گذاشت، به گونه اى که آن تألیفات نزد علماى بزرگوار مورد قبول قرار گرفت و بیشتر آنها در ردیف مصادر مهم درسى حوزه هاى علمیه درآمد. برخی از مهمترین آثار او عبارتند از: عنایة الاصول، فضائل الخمسه من الصحاح السته، منتخب المسائل، خلاصة الجواهر، الفروع المهمة فى احکام الائمة.

معرفی کتاب

کتاب «عنایة الأصول فی شرح کفایة الأصول» با سبکى روان به شرح و بسط موضوعات و مباحث آخوند خراسانى در «کفایة الاصول» پرداخته است.

سید مرتضی حسینی فیروزآبادی -که خود بیش از ۶ دوره کتاب «کفایة الأصول» را تدریس نموده- در مقدمه اثر حاضر این گونه به معرفى آن پرداخته است: «این تعلیقه‌اى است که بر کتاب کفایة الأصول نگاشته‌ام. این تعلیقه مشکلى در مطالب کفایه باقى نمى‌گذارد، مگر آن که آن را حل نموده و عبارت پیچیده‌اى را رها نکرده مگر آن که آن را روشن و واضح مى‌سازد. علاوه بر آن، این کتاب عهده‌دار شرح دیدگاه‌هاى اصولى شیخ انصارى - أعلى الله مقامه - نیز مى‌باشد... این کتاب با عباراتى روشن و روان بدون هیچگونه تفصیل بیهوده که موجب خستگى گردد و یا خلاصه‌گویى زیاده از حد که موجب اخلال در مقصود و ادا نشدن حق مطلب گردد، مى‌باشد. به امید آن که عموم طلاب و کسانى که مشغول فراگیرى علوم و معارف اسلامى مى‌باشند از آن بهره‌مند گردند...».

این کتاب از بهترین شرحهایى است که بر «کفایه» نگاشته شده و بسیار مورد توجه و استقبال طلاب و فضلاى حوزه‌هاى علمیه قرار گرفته و تاکنون چاپ‌هاى متعددى در نجف، تهران، قم و بیروت از آن به عمل آمده است. نگارش این کتاب در ماه صفر سال ۱۳۷۳ قمرى به پایان رسیده است.

محتوای کتاب

مؤلف در کتاب «عنایة الأصول» براى روشن شدن مباحث، علاوه بر نظریات اصولی آخوند خراسانى، به دیدگاه‌هاى دیگر علما مانند شیخ انصارى و محمدحسین حائری اصفهانی (صاحب فصول) و دیگر علما نیز اشاره مى‌کند و گاهى نیز به تاریخچه مسائل اشاره دارد که اصل مسأله از کجا شروع شده و چه عاملى موجب گشته تا آخوند خراسانى این دیدگاه خاص را اتخاذ نماید. از این جهت، کتاب حاضر کتابى ارزشمند و مفید است که با مراجعه به این کتاب علاوه بر شرح عبارات پیچیده «کفایه»، تاریخچه و دیگر جوانب مسائل نیز روشن مى‌گردد.

سید مرتضى حسینى در این کتاب، نظریات شیخ انصارى را در مباحث الفاظ، از کتاب «مطارح الأنظار» و نظریات ایشان را در مباحث عقلى و اصول عملیه، از کتاب «رسائل» او نقل مى‌کند.

مؤلف در این اثر، پس از شرح دیدگاه‌ها و روشن کردن مطالب کتاب، در بسیارى موارد به طرح دیدگاه‌هاى خود نیز پرداخته و به آراء و نظریات آخوند خراسانى اشکال وارد کرده و به نقد و بررسى آن پرداخته و نهایتاً آن را تأیید نموده یا رد کرده است. این ویژگى موجب گشته تا این کتاب تنها یک کتاب شرح نباشد، بلکه کتابى استدلالى بوده و ذهن طالب علم را براى آشنایى با نظریات نو و درسهاى تحقیقى خارج اصول آشنا سازد.

کتاب «عنایة الأصول» در ۶ جلد است و هر جلد شامل یک بخش از مباحث کتاب است:

منابع

  • نرم افزار جامع اصول فقه، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.
منابع اصول فقه
متون به ترتیب تاریخ وفات مولفین
التذکرة بأصول الفقه

شیخ مفید

(م413ق)

الذریعه

سید مرتضی

(436-335)

عدة الاصول

شیخ طوسی

(460-385)

غنیة النزوع

ابن زهره

(585-510)

تهذیب الوصول

علامه حلی

(726-648)

مبادی الوصول

علامه حلی

(726-648)

القواعد و الفوائد

شهید اول

(786-734)

تمهید القواعد

شهید ثانی

(965-911)

معالم الدین

صاحب معالم

(م1011)

زبدة الاصول

شیخ بهائی

(1030-953)

الوافیه فی الاصول

فاضل تونی

(م 1071)

الفوائد الحائریه

وحید بهبهانی

(م1206)

قوانین الاصول

میرزای قمی

(م1231)

فرائد الاصول

شیخ انصاری

(م1281)

کفایة الاصول

آخوند خراسانی

(م1329)

مفاتیح الاصول

سید محمد مجاهد

(م1342)

فوائد الاصول (نائینی)

میرزا محمدحسین نائینی

(1355-1276)

وقایة الأذهان

محمد رضا نجفی اصفهانی

(م 1362)

اصول الفقه

شيخ محمدرضا مظفر

(م 1383)

منتهی الاصول

سید محمد حسن بجنوردی

(1395-1316)

المعالم الجدیده

سید محمد باقر صدر

(1399-1355)

اصول الاستنباط

سید علی نقی حیدری

(1403-1325)

مناهج الوصول

امام خمینی

(1409-1320)

الاصول العامه

سید محمد تقی حکیم

(1346-)

شروح
شروح معالم الدین ← حاشیه معالم، سلطان العلماء (م 1064) - حاشیه معالم، ملا محمد صالح مازندرانی (م 1081) - هدایة المسترشدین، شیخ محمدتقی اصفهانی (م 1248)
شروح فرائد الاصول ← أوثق الوسائل، میرزا موسی بن جعفر بن احمد تبریزی - بحر الفوائد، میرزا محمد حسن آشتیانی - درر الفوائد فی الحاشیه علی الفرائد، آخوند خراسانی - فوائد الرضویه، آقا رضا همدانی
شروح کفایه ← انوار الهدایه، امام خمینی - حاشیة الکفایه، علامه طباطبائی - الحاشیة علی الکفایه، سید حسین بروجردی - حقائق الاصول، سید محسن حکیم - عنایة الاصول، سید مرتضی حسینی یزدی

منتهی الدرایه، سید محمد جعفر جزائری شوشتری - نهایة الدرایة، آیت الله کمپانی - نهایة النهایة، میرزا علی ایروانی

مسابقه از خطبه ۱۸۳ نهج البلاغه