عنایة الأصول فی شرح کفایة الأصول (کتاب)

کتاب «عنایة الأصول فی شرح کفایة الأصول» تألیف سید مرتضی حسینی فیروزآبادی (م، ۱۴۱۰ ق) در زمینه اصول فقه‌‌‌‌ است. این کتاب در واقع شرح و تعلیق بر «کفایة الأصول» اثر آخوند خراسانى است، که مؤلف در آن، شرحى جامع از مطالب پیچیده و مشکل «کفایه» آورده است.


نویسنده	سید مرتضی حسینی فیروزآبادی
موضوع	اصول فقه شیعه
زبان	عربی
تعداد جلد	۶


عنایةالأصول فی شرح کفایةالأصول

مؤلف کتاب

سید مرتضی حسینی فیروزآبادی (۱۳۲۹-۱۴۱۰ ق) فرزند آیت‌الله سيد محمد فيروزآبادی، از علما و فقهای مجاهد شیعه معاصر بود. او از شاگردان علمای بزرگی چون میرزا ابوالحسن مشکینى، سید ابوالحسن اصفهانى، شیخ محمدحسین اصفهانى و سید جمال‌الدین گلپایگانى بود. او خود از علماى قرن حاضر و از اساتید برجسته حوزه‌هاى علمیه نجف اشرف و قم به شمار مى‌آمد.

آیت‌الله فیروزآبادى، آثارى پرمایه و گرانبها از خود به یادگار گذاشت، به گونه اى که آن تألیفات نزد علماى بزرگوار مورد قبول قرار گرفت و بیشتر آنها در ردیف مصادر مهم درسى حوزه هاى علمیه درآمد. برخی از مهمترین آثار او عبارتند از: عنایة الاصول، فضائل الخمسه من الصحاح السته، منتخب المسائل، خلاصة الجواهر، الفروع المهمة فى احکام الائمة.

معرفی کتاب

کتاب «عنایة الأصول فی شرح کفایة الأصول» با سبکى روان به شرح و بسط موضوعات و مباحث آخوند خراسانى در «کفایة الاصول» پرداخته است.

سید مرتضی حسینی فیروزآبادی -که خود بیش از ۶ دوره کتاب «کفایة الأصول» را تدریس نموده- در مقدمه اثر حاضر این گونه به معرفى آن پرداخته است: «این تعلیقه‌اى است که بر کتاب کفایة الأصول نگاشته‌ام. این تعلیقه مشکلى در مطالب کفایه باقى نمى‌گذارد، مگر آن که آن را حل نموده و عبارت پیچیده‌اى را رها نکرده مگر آن که آن را روشن و واضح مى‌سازد. علاوه بر آن، این کتاب عهده‌دار شرح دیدگاه‌هاى اصولى شیخ انصارى - أعلى الله مقامه - نیز مى‌باشد... این کتاب با عباراتى روشن و روان بدون هیچگونه تفصیل بیهوده که موجب خستگى گردد و یا خلاصه‌گویى زیاده از حد که موجب اخلال در مقصود و ادا نشدن حق مطلب گردد، مى‌باشد. به امید آن که عموم طلاب و کسانى که مشغول فراگیرى علوم و معارف اسلامى مى‌باشند از آن بهره‌مند گردند...».

این کتاب از بهترین شرحهایى است که بر «کفایه» نگاشته شده و بسیار مورد توجه و استقبال طلاب و فضلاى حوزه‌هاى علمیه قرار گرفته و تاکنون چاپ‌هاى متعددى در نجف، تهران، قم و بیروت از آن به عمل آمده است. نگارش این کتاب در ماه صفر سال ۱۳۷۳ قمرى به پایان رسیده است.

محتوای کتاب

مؤلف در کتاب «عنایة الأصول» براى روشن شدن مباحث، علاوه بر نظریات اصولی آخوند خراسانى، به دیدگاه‌هاى دیگر علما مانند شیخ انصارى و محمدحسین حائری اصفهانی (صاحب فصول) و دیگر علما نیز اشاره مى‌کند و گاهى نیز به تاریخچه مسائل اشاره دارد که اصل مسأله از کجا شروع شده و چه عاملى موجب گشته تا آخوند خراسانى این دیدگاه خاص را اتخاذ نماید. از این جهت، کتاب حاضر کتابى ارزشمند و مفید است که با مراجعه به این کتاب علاوه بر شرح عبارات پیچیده «کفایه»، تاریخچه و دیگر جوانب مسائل نیز روشن مى‌گردد.

سید مرتضى حسینى در این کتاب، نظریات شیخ انصارى را در مباحث الفاظ، از کتاب «مطارح الأنظار» و نظریات ایشان را در مباحث عقلى و اصول عملیه، از کتاب «رسائل» او نقل مى‌کند.

مؤلف در این اثر، پس از شرح دیدگاه‌ها و روشن کردن مطالب کتاب، در بسیارى موارد به طرح دیدگاه‌هاى خود نیز پرداخته و به آراء و نظریات آخوند خراسانى اشکال وارد کرده و به نقد و بررسى آن پرداخته و نهایتاً آن را تأیید نموده یا رد کرده است. این ویژگى موجب گشته تا این کتاب تنها یک کتاب شرح نباشد، بلکه کتابى استدلالى بوده و ذهن طالب علم را براى آشنایى با نظریات نو و درسهاى تحقیقى خارج اصول آشنا سازد.

کتاب «عنایة الأصول» در ۶ جلد است و هر جلد شامل یک بخش از مباحث کتاب است: