زیارت ناحیه مقدسه: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(یک نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است)
سطر ۱: سطر ۱:
{{مدخل دائرة المعارف|کتاب [[فرهنگ عاشورا(کتاب)|فرهنگ عاشورا]]}}
 
 
 
[[زیارتنامه|زیارتنامه‌اى]] است که به [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام زمان‌]] علیه السلام نسبت داده شده و [[شيخ طوسى|شیخ طوسى]] با [[سند حدیث|سند]] خود آن را روایت کرده است. به این صورت که از ناحیه مقدس حضرت‌ حجت‌ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) این روایت به دست ‌شیخ محمد بن غالب اصفهانى صادر شده است.
 
[[زیارتنامه|زیارتنامه‌اى]] است که به [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام زمان‌]] علیه السلام نسبت داده شده و [[شيخ طوسى|شیخ طوسى]] با [[سند حدیث|سند]] خود آن را روایت کرده است. به این صورت که از ناحیه مقدس حضرت‌ حجت‌ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) این روایت به دست ‌شیخ محمد بن غالب اصفهانى صادر شده است.
  
 
متن ‌[[زيارت|زیارت]]، خطاب به [[سیدالشهدا]] و [[شهدای کربلا|شهداى کربلا]] است و نام یکایک آنان، اغلب با ذکر اوصاف‌ و خصوصیاتشان و نیز اسامى قاتلان آن شهدا در آن آمده است.
 
متن ‌[[زيارت|زیارت]]، خطاب به [[سیدالشهدا]] و [[شهدای کربلا|شهداى کربلا]] است و نام یکایک آنان، اغلب با ذکر اوصاف‌ و خصوصیاتشان و نیز اسامى قاتلان آن شهدا در آن آمده است.
  
آغاز زیارت، این گونه‌ است: «السلام علیک یا اول قتیل من نسل خیر سلیل...». متن زیارت، در کتاب «[[اقبال الاعمال]]» ص ۵۷۳، از [[سید بن طاووس|سید بن ‌طاووس]] و نیز در [[بحارالانوار]]، ج ۹۸، ص ۲۶۹ از [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] نقل شده است.
+
این زیارت، در کتاب «[[اقبال الاعمال]]» ص ۵۷۳، از [[سید بن طاووس|سید بن ‌طاووس]] و نیز در [[بحارالانوار]]، ج ۹۸، ص ۲۶۹ از [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] نقل شده است.<ref>جواد محدثی، [[فرهنگ عاشورا(کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، نشر معروف.</ref>
 +
 
 +
== دو زیارت ناحیه مقدسه ==
 +
کهن‌ترین منبعی که متن این زیارت را با سندی نسبتاً مفصل ثبت کرده، کتاب «المزار الکبیر» نوشته محمدبن‌جعفر مشهدی (سده ششم هجری) است. ابن‌مشهدی این زیارت را به دو طریق از حسن‌بن‌محمد طوسی (فرزند شیخ طوسی) نقل کرده است.
 +
 
 +
سلسله سند این روایت به این ترتیب است: حسن‌بن‌محمد طوسی از پدرش (شیخ طوسی)، و او از محمدبن‌احمد بن‌ عیاش، و او از ابومنصور بن عبدالمنعم بن نعمان بغدادی روایت می‌کند. بنابر این روایت، ابومنصور نقل کرده است که در سال ۲۵۲ ه.ق، به دست محمدبن‌غالب اصفهانی، این زیارت از ناحیه مقدسه (امام زمان(عج)) صادر شده است.  
  
[[زیارت رجبیه امام حسین علیه السلام|زیارت رجبیه]] نیز مشتمل بر اسماء شهداست که در بحارالانوار (ج ۹۸، ص ۳۴۰) ذکر شده است. در این زیارت به برخى حوادث پس از شهادت [[امام حسين|امام حسین]] علیه السلام و اوضاع [[كربلا|کربلا]] و اهل بیت و [[ذوالجناح]] و سراسیمه شدن عترت [[پیامبر اسلام|پیغمبر]] در آن صحرا نیز اشاره شده است.<ref>براى تحقیق پیرامون سند این زیارت و صحت آن، ر.ک: «انصارالحسین‌»، ص ۱۴۶ تا ۱۶۲. در ضمن، در جلد ۴۵، بحارالانوار، ص ۶۵ نیز این زیارت آمده است.</ref>
+
ابن‌مشهدی در کتاب خود، زیارت دیگری نقل کرده که هیچ سندی ندارد و فقط اشاره دارد که این زیارت از ناحیه مقدسه صادر شده است.  
 +
 
 +
سید ابن‌طاووس (سده هفتم هجری) در کتاب «مصباح الزائر»، همین روایت دوم را نقل کرده و گفته است كه اين زيارتي است كه [سيد] مرتضـي علـم الهـدي امـام را با آن زیارت نموده است.
  
 
==سند روایت==
 
==سند روایت==
  
در باره اعتبار سند این زیارت باید گفت که سه نفر در سلسله سند این زیارت قرار گرفته‌اند که نمی‌توان وثاقت آنان را تأیید کرد:
+
به اعتبار سند این زیارت اشکالاتی به این شرح وارد شده:
۱. ابومنصور بن عبدالمنعم بن نعمان بغدادی.
 
۲. محمد بن أحمد بن عیّاش.
 
۳. محمد بن غالب اصفهانی.
 
  
اما درباره محمدبن‌احمدبن‌عیّاش باید گفت که نجاشی او را درک کرده است و او از دوستان وی و پدرش بوده است و از او اخبار زیادی شنیده است، اما چون استادان نجاشی او را تضعیف کرده‌اند، نجاشی نیز از او دوری جسته و چیزی از او روایت نکرده است. نکته دیگر آنکه با توجه به آنکه تولد شیخ طوسی سال ۳۸۵ ق. بوده است و درگذشت احمدبن‌عیّاش سال ۴۰۱ ق.، بعید به نظر می‌رسد که شیخ طوسی از او بدون واسطه روایت کرده باشد، چنانکه او خود به این امر چنین اشاره کرده است: «اخبرنا عنه جماعة من اصحابنا».
+
*محمد بن‌ احمد بن‌ عیّاش را برخی تضعیف کرده اند.  
 
+
*ابومنصور بن عبدالمنعم بن نعمان بغدادی و محمدبن‌غالب‌اصفهانی مجهول هستند و با بررسی‌هایی که صورت گرفت، تنها در سلسله نقل این زیارت، از آن دو یاد شده است و محتمل است اساساً وجود تاریخی نداشته باشند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/358980 محسن رنجبر، "پژوهشی در بارة دو زیارت ناحیه و زیارت رجبیّه"، مطالعات تاریخ اسلام، سال هفتم، پاییز 1394، شماره 26]</ref>
اما دو نفر دیگر یعنی ابومیسور(ابومنصور)بن‌نعمان‌بغدادی و محمدبن‌غالب‌اصفهانی مجهول هستند و با بررسی‌هایی که صورت گرفت، تنها در سلسله نقل این زیارت، از آن دو یاد شده است و محتمل است اساساً وجود تاریخی نداشته باشند. افزون بر این، از زمان صدور روایت (۳۵۲ق) تا درگذشت شیخ طوسی (م ۴۶۰ق) یعنی بیش از صد سال (که در مقاله به دویست سال اشاره شده)، تنها دو واسطه (یعنی محمدبن‌احمدبن‌عیاش و ابومیسوربن‌عبدالمنعم بغدادی) آن را نقل کرده‌اند که به طور طبیعی و عادی، ممکن نیست. از این‌رو برخی از محققان معاصر، سند این زیارت را ضعیف دانسته‌اند<ref>[https://ensani.ir/fa/article/358980 محسن رنجبر، "پژوهشی در بارة دو زیارت ناحیه و زیارت رجبیّه"، مطالعات تاریخ اسلام، سال هفتم، پاییز 1394، شماره 26]</ref>
 
  
 
==پانویس==
 
==پانویس==
 
<references />
 
<references />
 
==منابع==
 
 
* جواد محدثی، [[فرهنگ عاشورا(کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، نشر معروف.
 
  
 
==پیوند==
 
==پیوند==

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۳۳

زیارتنامه‌اى است که به امام زمان‌ علیه السلام نسبت داده شده و شیخ طوسى با سند خود آن را روایت کرده است. به این صورت که از ناحیه مقدس حضرت‌ حجت‌ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) این روایت به دست ‌شیخ محمد بن غالب اصفهانى صادر شده است.

متن ‌زیارت، خطاب به سیدالشهدا و شهداى کربلا است و نام یکایک آنان، اغلب با ذکر اوصاف‌ و خصوصیاتشان و نیز اسامى قاتلان آن شهدا در آن آمده است.

این زیارت، در کتاب «اقبال الاعمال» ص ۵۷۳، از سید بن ‌طاووس و نیز در بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۲۶۹ از علامه مجلسی نقل شده است.[۱]

دو زیارت ناحیه مقدسه

کهن‌ترین منبعی که متن این زیارت را با سندی نسبتاً مفصل ثبت کرده، کتاب «المزار الکبیر» نوشته محمدبن‌جعفر مشهدی (سده ششم هجری) است. ابن‌مشهدی این زیارت را به دو طریق از حسن‌بن‌محمد طوسی (فرزند شیخ طوسی) نقل کرده است.

سلسله سند این روایت به این ترتیب است: حسن‌بن‌محمد طوسی از پدرش (شیخ طوسی)، و او از محمدبن‌احمد بن‌ عیاش، و او از ابومنصور بن عبدالمنعم بن نعمان بغدادی روایت می‌کند. بنابر این روایت، ابومنصور نقل کرده است که در سال ۲۵۲ ه.ق، به دست محمدبن‌غالب اصفهانی، این زیارت از ناحیه مقدسه (امام زمان(عج)) صادر شده است.

ابن‌مشهدی در کتاب خود، زیارت دیگری نقل کرده که هیچ سندی ندارد و فقط اشاره دارد که این زیارت از ناحیه مقدسه صادر شده است.

سید ابن‌طاووس (سده هفتم هجری) در کتاب «مصباح الزائر»، همین روایت دوم را نقل کرده و گفته است كه اين زيارتي است كه [سيد] مرتضـي علـم الهـدي امـام را با آن زیارت نموده است.

سند روایت

به اعتبار سند این زیارت اشکالاتی به این شرح وارد شده:

  • محمد بن‌ احمد بن‌ عیّاش را برخی تضعیف کرده اند.
  • ابومنصور بن عبدالمنعم بن نعمان بغدادی و محمدبن‌غالب‌اصفهانی مجهول هستند و با بررسی‌هایی که صورت گرفت، تنها در سلسله نقل این زیارت، از آن دو یاد شده است و محتمل است اساساً وجود تاریخی نداشته باشند.[۲]

پانویس

پیوند

متن زیارت ناحیه مقدسه

مسابقه از خطبه ۱۹۱ نهج البلاغه