تذکرة الأعیان (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(صفحه‌ای تازه حاوی « بندانگشتی|تذکرة الأعیان == معرفى اجمالى == '''تذكرة الأعيان'''...» ایجاد کرد)
 
 
(۴ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
−
[[پرونده:Ketab196.jpg|بندانگشتی|تذکرة الأعیان]]
+
'''«تذکرة الأعیان»''' تألیف آیت‌الله [[سبحانی تبریزی، جعفر|جعفر سبحانى]]، مشتمل بر شرح احوال، اندیشه‌ها، آثار و خدمات برخى از [[محدثان]]، متکلمان و [[فقیه|فقیهان]] بزرگ [[شیعه]] در طول تاریخ است. این اثر بیشتر از آن‌که تراجم صرف باشد، حاوى نکات و تأملاتى در تاریخ [[علوم اسلامى]] و شرح اندیشه‌ها، مبانى و ادوار تفکر [[اسلام|اسلامى]] است.
 +
{{مشخصات کتاب
  
 +
|عنوان=
  
−
== معرفى اجمالى ==
+
|تصویر= [[پرونده:Ketab196.jpg|240px|وسط]]
−
'''تذكرة الأعيان''' اثر آیت‌الله [[سبحانی تبریزی، جعفر|جعفر سبحانى]]، شرح احوال، انديشه‌ها، آثار و خدمات تعدادى از عالمان، متكلمان و فقيهان بزرگ شيعه در طول تاريخ است.
 
  
−
== انگيزه تأليف ==
+
|نویسنده= جعفر سبحانی
  
 +
|موضوع= شرح حال علمای شیعه
  
−
مؤلف، تراجم علما و اطلاع بر زندگى ابرار و نيكان را از اهداف علم‌آموزى خويش دانسته و مى-گويد كه نزد مدرس تبريزى صاحب ريحانة الادب تلمذ كرده و فنون و روش‌هاى ترسيم زندگى و شخصيت افراد را ياد گرفته است.
+
|زبان= فارسی
  
−
== ساختار ==
+
|تعداد جلد= ۱
  
 +
|عنوان افزوده1=
  
−
اين اثر بيشتر از آن‌كه تراجم صرف باشد حاوى نكات و تأملاتى در تاريخ علوم اسلامى و شرح انديشه‌ها، مبانى و ادوار تفكر اسلامى است.
+
|افزوده1=
  
−
== گزارش محتوا ==
+
|عنوان افزوده2=
  
 +
|افزوده2=
  
−
كتاب، حاوى بررسى احوال 20 تن از فقيهان و فرهيختگان بزرگ شيعه از اعصار كهن تا دوران معاصر است.
+
|لینک=
  
−
نخست از شخصيت، نقش و اقدامات حديثى محمد بن مسلم ثقفى و خدمات او در حفظ مجموعه‌هاى حديثى و اخذ آنها از [[امام صادق]](ع) پرداخته و نكاتى ارزنده راجع به اصول اربعمائه، دانشگاه [[امام صادق]]، مسند نويسى و مسند محمد بن مسلم طرح كرده و آراى رجاليان را بارها آورده است.
+
}}
 +
==مؤلف==
 +
آیت اللّه [[جعفر سبحانی|شیخ جعفر سبحانى]] در سال ۱۳۰۸ شمسی (۱۳۴۷ ق) در [[تبریز]] به دنیا آمد. وی در [[قم]] به تکمیل سطوح و مقدمات همت گماشت و پس از تکمیل سطوح عالیه، به درسهاى خارج فقه و اصول راه یافت و به کسب علم از محضر [[آیت الله بروجردی]]، [[سید محمد حجت کوه کمره ای|سید محمد حجت کوه‌کمرى]] و [[امام خمینی]] پرداخت. آیت الله سبحانی مجموع درسهاى مرحوم امام خمینی را به دقت ضبط و تحریر نمود و به چاپ رسانید.
  
−
از ميان ديگر محدثان مهم شيعه زراره بن اعين و نقش حديثى وى و مجموعه‌هايى كه از اقوال اهل بيت تهيه كرده در اين كتاب مطرح شده و با بررسى زندگى و كارهاى او تأكيد شده كه زراره در تدوين حديث شيعه نقطه عطف بوده است. نويسنده ميان مسند نويسى و مدونات حديثى شيعه و اهل سنت مقايسه كرده است.
+
عضویت در مجلس خبرگان قانون اساسى، مشارکت در «مجله مکتب اسلام» و تأسیس «مؤسسه تحقیقاتی امام صادق علیه‌السلام» از جمله فعالیت‌های اجتماعی ایشان است.
  
−
در ادامه شرح احوال شيخ مرتضى، سعد‌الدين بن براج، احمد بن على طبرسى، على بن حسن حلبى، سيد ابوالمكارم بن زهره، يحيى بن بطريق، قطب‌الدين كيدرى، يحيى حلى و على بن عيسى [[اربلی، علی بن عیسی|اربلى]] از عالمان و فقيهان قرن پنجم تا قرن هفتم مطرح شده و به اجمال در شرح انديشه‌ها و آثار اين شخصيت‌ها، مسيرى از تاريخ و ادوار فقه و اجتهاد شيعى و نقش هر يك از اين عالمان در تداوم آن ارائه كرده است.
+
آیت الله سبحانى علاوه بر تدریس [[فقه]]، [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]]، [[فلسفه]]، [[علم کلام|کلام]]، [[رجال]]، [[تفسیر]]، [[درایه]]، [[تاریخ اسلام]] و [[تشیع]]، [[ملل و نحل]] و ادبیات، در هر یک از آن‌ رشته‌ها آثار مفید و متعددى را به جامعه اسلامى تقدیم نموده است. از مهمترین آثار ایشان می توان به کتاب‌های [[فروغ ابدیت]]، [[منشور جاوید (کتاب)|منشور جاوید]]، مفاهیم القرآن، الموجز فی علم الأصول، [[آیین وهابیت (کتاب)|آیین وهابیت]]، [[تاریخ فقه اسلامی (کتاب)|تاریخ الفقه الاسلامی ادواره]] و المحاضرات فی الالهیات، اشاره نمود.
  
−
نيز رفع شبهات علمى و عقيدتى، تأسيس مناهج فقهى، گسترش علوم تفسيرى در ميان شيعه، شكل‌گيرى كتب فتوايى و استدلالى فقهى از امتيازات تفكر شيعه است كه توسط اين فقيهان صورت گرفته است. فقه شيعه با [[حلی، حسن بن یوسف|علامه حلى]] در قرن هشتم به اوج استحكام، گستردگى، مستدل بودن، جامعيت و فروعات فتوايى مى‌رسد به اين جهت نويسنده موسوعه‌هاى فقهى [[حلی، حسن بن یوسف|علامه حلى]] مانند تبصره، ارشاد الاذهان، قواعد الاحكام، مختلف الشيعه، تذكرة الفقهاء، منتهى المطلب و تحرير و نهايه را معرفى و مشخصات و مباحث هر يك را توضيح داده است.
+
==انگیزه تألیف==
  
−
سپس از آراى فلسفى و مكتب سرنوشت ساز [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|صدر المتألهين شيرازى]] و شرح احوال و آثار او بحث كرده و در شش اصل، خطوط كلى انديشه وى را كه بر پايه اصالت وجود و تشكيك در وجود قرار دارد توضيح داده است. سپس تأثير اين اصول در پاسخ به شبهات معاد مورد بررسى قرار گرفته است.
+
[[جعفر سبحانی|آیت اللّه جعفر سبحانى]]، تراجم علما و اطلاع بر زندگى ابرار و نیکان را از اهداف علم‌آموزى خویش دانسته و مى گوید که نزد [[محمدعلی مدرس تبریزی|محمدعلی مدرس تبریزى]] صاحب «[[ریحانة الادب]]» تلمذ کرده و فنون و روش‌هاى ترسیم زندگى و شخصیت افراد را یاد گرفته است.
  
−
در ادامه زندگى‌نامه و آثار عبدالفتاح مراغى عالم شيعى قرن سيزدهم هجرى و تأثير او در شناسايى قواعد فقهى طرح شده و به اجمال كتاب العناوين وى معرفى شده است. [[شيخ انصارى]] و انديشه‌هاى فقهى و منهج و مكتب او در ادامه به تفصيل با مراجعه به آثار و كتب تأثيرگذارش معرفى گرديده است. درباره زين‌العابدين گلپايگانى، عبدالصمد خامنه‌اى و فضل الله نورى و غلامرضا قمى كه از عالمان قرن سيزده و چهارده هستند اطلاعاتى ارائه شده است و بخش پايانى به شرح مفصل زندگى، تحصيلات، سفرها و آثار و انديشه‌هاى مفسر بزرگ معاصر محمدحسین طباطبايى صاحب [[الميزان في تفسير القرآن|الميزان]] اختصاص يافته و علاوه بر توضيح اين تفسير و آراى تفسيرى وى، گزيده‌اى از خدمات و اقدامات فلسفى و آثار علمى فلسفى ايشان و تأثيرى كه در حوزه علميه گذاشته و مشخصات تدريس و روش فلسفى وى ارائه شده است.
+
==محتوای کتاب==
  
 +
کتاب «تذکرة الأعیان»، حاوى بررسى احوال ۲۰ تن از [[محدث|محدثان]]، فقیهان و فرهیختگان بزرگ [[شیعه]] از اعصار کهن تا دوران معاصر است.
  
−
== منبع ==
+
مؤلف نخست به شخصیت، نقش و اقدامات حدیثى [[محمد بن مسلم ثقفی کوفی|محمد بن مسلم ثقفى]] و خدمات او در حفظ مجموعه‌هاى [[حدیث|حدیثى]] و اخذ آنها از [[امام صادق]](ع) پرداخته و نکاتى ارزنده راجع به [[اصول اربعمائه‌‌‌|اصول اربعمائه]]، دانشگاه امام صادق، [[مسند|مُسند]] نویسى و مسند محمد بن مسلم طرح کرده و آراى رجالیان را بارها آورده است.
−
ویکی نور
+
 
 +
از میان دیگر محدثان مهم شیعه، [[زرارة بن اعین|زراره بن اعین]] و نقش حدیثى وى و مجموعه‌هایى که از اقوال [[اهل بیت]] تهیه کرده در این کتاب مطرح شده و با بررسى زندگى و کارهاى او تأکید شده که زراره در تدوین حدیث شیعه نقطه عطف بوده است. نویسنده میان مسند نویسى و مدوّنات حدیثى [[شیعه]] و [[اهل سنت]] مقایسه کرده است.
 +
 
 +
در ادامه، شرح احوال [[سید مرتضى]]، [[ابن براج|سعد‌الدین بن براج]]، [[احمد بن علی طبرسی|احمد بن على طبرسى]]، على بن حسن حلبى، [[ابن زهره|سید ابوالمکارم بن زهره]]، [[یحیی بن بطریق|یحیى بن بطریق]]، قطب‌الدین کیدرى، [[یحیی بن سعید حلی|یحیى بن سعید حلى]] و [[علی بن عیسی اربلی|على بن عیسى اربلى]] -از عالمان و فقیهان قرن پنجم تا قرن هفتم هجری- مطرح شده و به اجمال در شرح اندیشه‌ها و آثار این شخصیت‌ها، مسیرى از تاریخ و ادوار [[فقه]] و [[اجتهاد]] شیعى و نقش هر یک از این عالمان در تداوم آن ارائه کرده است.
 +
 
 +
نیز رفع شبهات علمى و [[عقاید|عقیدتى]]، تأسیس مناهج فقهى، گسترش علوم [[تفسیر قرآن|تفسیرى]] در میان شیعه، شکل‌گیرى کتب [[فتوا|فتوایى]] و استدلالى فقهى از امتیازات تفکر شیعه است که توسط این فقیهان صورت گرفته است. فقه شیعه با [[حلی، حسن بن یوسف|علامه حلى]] در قرن هشتم به اوج استحکام، گستردگى، مستدل بودن، جامعیت و فروعات فتوایى مى‌رسد؛ به این جهت، نویسنده موسوعه‌هاى فقهى علامه حلى مانند [[تبصرة المتعلمین فی احکام الدین (کتاب)|تبصرة المتعلمین]]، [[ارشاد الاذهان الی احکام الایمان (کتاب)|ارشاد الاذهان]]، [[قواعد الأحکام (کتاب)|قواعد الاحکام]]، [[مختلف الشیعه (کتاب)|مختلف الشیعه]]، [[تذکرة الفقهاء (کتاب)|تذکرة الفقهاء]]، [[تحریر الاحکام الشرعیه علی مذهب الامامیه (کتاب)|تحریر الاحکام]] و نهایه را معرفى و مشخصات و مباحث هر یک را توضیح داده است.
 +
 
 +
سپس از آراى [[فلسفه|فلسفى]] و مکتب سرنوشت ساز [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|صدر المتألهین شیرازى]] و شرح احوال و آثار او بحث کرده و در شش اصل، خطوط کلى اندیشه وى را که بر پایه اصالت وجود و تشکیک در وجود قرار دارد توضیح داده است. سپس تأثیر این اصول در پاسخ به شبهات معاد مورد بررسى قرار گرفته است.
 +
 
 +
در ادامه، زندگى‌نامه و آثار [[عبد الفتاح حسینی مراغی|عبدالفتاح مراغى]] عالم شیعى قرن سیزدهم هجرى و تأثیر او در شناسایى [[قواعد فقهی|قواعد فقهى]] طرح شده و به اجمال کتاب «[[العناوین (کتاب)|العناوین]]» وى معرفى شده است. [[شیخ انصارى]] و اندیشه‌هاى فقهى و منهج و مکتب او در ادامه به تفصیل با مراجعه به آثار و کتب تأثیرگذارش معرفى گردیده است. درباره [[سید زین العابدین کاشانی|زین‌العابدین گلپایگانى]]، عبدالصمد خامنه‌اى و [[شیخ فضل الله نوری|شیخ فضل الله نورى]] و غلامرضا قمى که از عالمان قرن سیزده و چهارده هستند، اطلاعاتى ارائه شده است و بخش پایانى به شرح مفصل زندگى، تحصیلات، سفرها و آثار و اندیشه‌هاى مفسر بزرگ معاصر [[علامه طباطبایى]] صاحب «[[المیزان فی تفسیر القرآن|تفسیر المیزان]]» اختصاص یافته و علاوه بر توضیح این [[تفسیر]] و آراى تفسیرى وى، گزیده‌اى از خدمات و اقدامات [[فلسفه|فلسفى]] و آثار علمى و فلسفى ایشان و تأثیرى که در [[حوزه علمیه]] گذاشته و مشخصات تدریس و روش فلسفى وى ارائه شده است.
 +
==منابع==
 +
 
 +
*[[نرم افزار جامع فقه اهلبیت (علیهم السلام) ۲|نرم افزار جامع فقه أهل البیت علیهم‌السلام]]، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
 +
 
 +
[[رده:سرگذشت نامه ها]]
 +
[[رده:کتابهای درباره شیعه]]
 +
[[رده:کتابهای شخصیت شناسی]]
 +
[[رده:کتابهای تراجم]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۵

«تذکرة الأعیان» تألیف آیت‌الله جعفر سبحانى، مشتمل بر شرح احوال، اندیشه‌ها، آثار و خدمات برخى از محدثان، متکلمان و فقیهان بزرگ شیعه در طول تاریخ است. این اثر بیشتر از آن‌که تراجم صرف باشد، حاوى نکات و تأملاتى در تاریخ علوم اسلامى و شرح اندیشه‌ها، مبانى و ادوار تفکر اسلامى است.

Ketab196.jpg
نویسنده جعفر سبحانی
موضوع شرح حال علمای شیعه
زبان فارسی
تعداد جلد ۱

مؤلف

آیت اللّه شیخ جعفر سبحانى در سال ۱۳۰۸ شمسی (۱۳۴۷ ق) در تبریز به دنیا آمد. وی در قم به تکمیل سطوح و مقدمات همت گماشت و پس از تکمیل سطوح عالیه، به درسهاى خارج فقه و اصول راه یافت و به کسب علم از محضر آیت الله بروجردی، سید محمد حجت کوه‌کمرى و امام خمینی پرداخت. آیت الله سبحانی مجموع درسهاى مرحوم امام خمینی را به دقت ضبط و تحریر نمود و به چاپ رسانید.

عضویت در مجلس خبرگان قانون اساسى، مشارکت در «مجله مکتب اسلام» و تأسیس «مؤسسه تحقیقاتی امام صادق علیه‌السلام» از جمله فعالیت‌های اجتماعی ایشان است.

آیت الله سبحانى علاوه بر تدریس فقه، اصول، فلسفه، کلام، رجال، تفسیر، درایه، تاریخ اسلام و تشیع، ملل و نحل و ادبیات، در هر یک از آن‌ رشته‌ها آثار مفید و متعددى را به جامعه اسلامى تقدیم نموده است. از مهمترین آثار ایشان می توان به کتاب‌های فروغ ابدیت، منشور جاوید، مفاهیم القرآن، الموجز فی علم الأصول، آیین وهابیت، تاریخ الفقه الاسلامی ادواره و المحاضرات فی الالهیات، اشاره نمود.

انگیزه تألیف

آیت اللّه جعفر سبحانى، تراجم علما و اطلاع بر زندگى ابرار و نیکان را از اهداف علم‌آموزى خویش دانسته و مى گوید که نزد محمدعلی مدرس تبریزى صاحب «ریحانة الادب» تلمذ کرده و فنون و روش‌هاى ترسیم زندگى و شخصیت افراد را یاد گرفته است.

محتوای کتاب

کتاب «تذکرة الأعیان»، حاوى بررسى احوال ۲۰ تن از محدثان، فقیهان و فرهیختگان بزرگ شیعه از اعصار کهن تا دوران معاصر است.

مؤلف نخست به شخصیت، نقش و اقدامات حدیثى محمد بن مسلم ثقفى و خدمات او در حفظ مجموعه‌هاى حدیثى و اخذ آنها از امام صادق(ع) پرداخته و نکاتى ارزنده راجع به اصول اربعمائه، دانشگاه امام صادق، مُسند نویسى و مسند محمد بن مسلم طرح کرده و آراى رجالیان را بارها آورده است.

از میان دیگر محدثان مهم شیعه، زراره بن اعین و نقش حدیثى وى و مجموعه‌هایى که از اقوال اهل بیت تهیه کرده در این کتاب مطرح شده و با بررسى زندگى و کارهاى او تأکید شده که زراره در تدوین حدیث شیعه نقطه عطف بوده است. نویسنده میان مسند نویسى و مدوّنات حدیثى شیعه و اهل سنت مقایسه کرده است.

در ادامه، شرح احوال سید مرتضى، سعد‌الدین بن براج، احمد بن على طبرسى، على بن حسن حلبى، سید ابوالمکارم بن زهره، یحیى بن بطریق، قطب‌الدین کیدرى، یحیى بن سعید حلى و على بن عیسى اربلى -از عالمان و فقیهان قرن پنجم تا قرن هفتم هجری- مطرح شده و به اجمال در شرح اندیشه‌ها و آثار این شخصیت‌ها، مسیرى از تاریخ و ادوار فقه و اجتهاد شیعى و نقش هر یک از این عالمان در تداوم آن ارائه کرده است.

نیز رفع شبهات علمى و عقیدتى، تأسیس مناهج فقهى، گسترش علوم تفسیرى در میان شیعه، شکل‌گیرى کتب فتوایى و استدلالى فقهى از امتیازات تفکر شیعه است که توسط این فقیهان صورت گرفته است. فقه شیعه با علامه حلى در قرن هشتم به اوج استحکام، گستردگى، مستدل بودن، جامعیت و فروعات فتوایى مى‌رسد؛ به این جهت، نویسنده موسوعه‌هاى فقهى علامه حلى مانند تبصرة المتعلمین، ارشاد الاذهان، قواعد الاحکام، مختلف الشیعه، تذکرة الفقهاء، تحریر الاحکام و نهایه را معرفى و مشخصات و مباحث هر یک را توضیح داده است.

سپس از آراى فلسفى و مکتب سرنوشت ساز صدر المتألهین شیرازى و شرح احوال و آثار او بحث کرده و در شش اصل، خطوط کلى اندیشه وى را که بر پایه اصالت وجود و تشکیک در وجود قرار دارد توضیح داده است. سپس تأثیر این اصول در پاسخ به شبهات معاد مورد بررسى قرار گرفته است.

در ادامه، زندگى‌نامه و آثار عبدالفتاح مراغى عالم شیعى قرن سیزدهم هجرى و تأثیر او در شناسایى قواعد فقهى طرح شده و به اجمال کتاب «العناوین» وى معرفى شده است. شیخ انصارى و اندیشه‌هاى فقهى و منهج و مکتب او در ادامه به تفصیل با مراجعه به آثار و کتب تأثیرگذارش معرفى گردیده است. درباره زین‌العابدین گلپایگانى، عبدالصمد خامنه‌اى و شیخ فضل الله نورى و غلامرضا قمى که از عالمان قرن سیزده و چهارده هستند، اطلاعاتى ارائه شده است و بخش پایانى به شرح مفصل زندگى، تحصیلات، سفرها و آثار و اندیشه‌هاى مفسر بزرگ معاصر علامه طباطبایى صاحب «تفسیر المیزان» اختصاص یافته و علاوه بر توضیح این تفسیر و آراى تفسیرى وى، گزیده‌اى از خدمات و اقدامات فلسفى و آثار علمى و فلسفى ایشان و تأثیرى که در حوزه علمیه گذاشته و مشخصات تدریس و روش فلسفى وى ارائه شده است.

منابع