چهل حدیث حج (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) جز (مهدی موسوی صفحهٔ چهل حدیث حج ( از انصاریان) را به چهل حدیث حج (کتاب) منتقل کرد) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۷: | سطر ۷: | ||
|نویسنده= حسین انصاریان | |نویسنده= حسین انصاریان | ||
| − | |موضوع= احادیث | + | |موضوع= احادیث و آداب حج |
| − | |زبان= فارسی | + | |زبان= فارسی |
|تعداد جلد= ۱ | |تعداد جلد= ۱ | ||
| سطر ۲۴: | سطر ۲۴: | ||
}} | }} | ||
| − | کتاب '''«چهل حدیث حج»''' تألیف | + | کتاب '''«چهل حدیث حج»''' تألیف [[حسین انصاریان|شیخ حسین انصاریان]] (متولد ۱۳۲۳ ش) از اساتید [[اخلاق]] و خطیبان مشهور است که در آن، تعدادى از روايات [[اهل البیت|اهل‌بيت]] (علیهم‌السلام) در زمينه [[حكمت|حكمت‌ها]] و اسرار مناسک و آداب فريضۀ [[حج]] را به‌صورت تحليلى و با نگرش [[اخلاق|اخلاقى]] و [[عرفان|عرفانى]] شرح داده است. |
| − | + | == معرفی کتاب == | |
| + | کتاب «چهل حدیث حج» که در راستاى عمل به [[سنت]] حسنه نگارش «چهل [[حدیث]]»، به رشته تحریر در آمده، مشتمل بر تعدادى از احادیث و رهنمودهای [[اهل البیت|اهل‌بيت]] (علیهم‌السلام) در کیفیت مناسک [[حج]] و [[ثواب]] اعمال این سفر معنوى بوده و با توضیحاتى ساده و روان، امکان استفاده عموم حاجیان از آن را فراهم آورده است. | ||
| + | |||
| + | نویسنده محترم در مقدمه درباره انگیزه نگارش اين اثر می‌گوید: «... براى بيان مسائل ظاهر و باطن حج، [[آیات|آيات]] فراوانى در كتاب حق آمده و روايات بسيار مهمى در معتبرترين كتب حديث ضبط شده است. از آنجا كه فرصت زائر در زمان حج، اندک و ظرفيت قلبى و معنوى بسيارى از مسافران راه عشق، محدود است و كسى را وقت مطالعه و دقت در آن همه آيه و روايت نيست، بعثه [[سید علی حسینی خامنه ای|مقام معظم رهبرى]]، از اينجانب درخواست كرد تا چهل حديث در رابطه با اين حقيقت عرشى و معنوى بنويسم و توضيح بدهم تا مسافران راه حق و فضيلت و مسير عشق و معرفت بيش از پيش با برنامه‌هاى باطنى و [[اخلاق|اخلاقى]] و [[عرفان|عرفانى]] حج آشنا شوند...». | ||
| + | |||
| + | روش نویسنده در كتاب حاضر، استنادى و تحليلى است و گرايش موعظه‌اى، اخلاقى و عرفانى بر آن غلبه دارد. | ||
| + | |||
| + | == محتوای کتاب == | ||
| + | برخى از نكات جالب و آموزنده اين اثر، عبارت است از: | ||
| + | |||
| + | ۱. حيات بدون [[دعا]] و زندگى منهاى اشک و زارى، حيات جمادى است. نياز [[انسان]] به دعا، نيازى مبرم و احتياجش به گريه و زارى در پيشگاه حق، احتياجى طبيعى است. | ||
| + | |||
| + | گريه بر هر درد بى‌درمان دواست * چشم گريان چشمه فيض خداست | ||
| + | |||
| + | تا نگريد طفل كى نوشد لبن * تا نگريد ابر كى رويد چمن؟ | ||
| + | |||
| + | ۲. آن‌كه نسبت به دعا [[كبر]] ورزد، آن‌كه احساس نياز به دعا نكند، آن‌كه خود را محتاج به [[انابه]] و تضرع نداند، از گروه مستكبران و به فرموده كتاب حق ([[قرآن]])، مستحق [[عذاب]] الهى است. | ||
| + | |||
| + | ۳. جمله عرشى و ملكوتىِ «[[دنيا]] مزرعه [[آخرت]] است» از [[پیامبر اسلام|رسول الهى]]، معروف و مشهور مى‌باشد. آرى آخرتِ آباد، ثمره دنياى [[حلال]] و [[معاد|معادِ]] پاک ميوه مال حلال و [[عمل صالح]] و [[اخلاق]] حسنه است... [[امام باقر علیه السلام|حضرت باقر]](ع) فرمود: آن‌كه از چهار طريق مال و ثروت به دست آورد، چهار عمل از او پذيرفته نخواهد شد؛ آن‌كه از طريق غِشّ در معامله و [[ربا]] و [[خیانت|خيانت]] و سرقت كسب مال كند، [[زكات]] و [[صدقه]] و [[حج]] و [[عمره]] او در پيشگاه حق قبول نمى‌شود و نيز فرمود: خداوند حج و عمره‌اى كه مخارجش از مال [[حرام]] تأمين شده نمى‌پذيرد. | ||
| + | |||
| + | ۴. [[حجر اسماعيل]] كه در دامن [[بيت الله الحرام|بيت]] و داخل [[طواف کعبه|مطاف]] است، محل زندگى [[هاجر]]، آن انسان والا و كم‌نظير و جايگاه زندگى [[حضرت اسماعيل|اسماعيل]]، آن نمونه اعلاى انسانيت و اقامه‌كننده [[نماز]] و اداكننده زكات و وفادار به پيمان و آن شخصيتى است كه خداوند عزيز در [[قرآن مجيد]]، او را «صادق الوعد» ستوده و نسبت به او اعلام رضايت فرموده است؛ آن بزرگ‌پيامبرى كه زن و فرزند را به نماز و [[عبادت]] خدا دعوت مى‌كرد و در كنار بيت زندگى را به عبادت و مناجات و خدمت به مردم منطقه و تربيت عباد حق مى‌گذراند. حجر اسماعيل، بنا بر مشهور، مدفن عده‌اى از انبيا و سفراى حق و محل دفن هاجر و اسماعيل است. [[ائمه اطهار|امامان]] شيعه در آن محل به عبادت و مناجات با قاضى‌الحاجات مى‌پرداختند و به دعا و راز و نياز در آن مكان شريف اصرار داشتند... على بن مزيد مى‌گويد: «[[امام صادق علیه السلام|امام جعفر صادق]](ع) را در حجر اسماعيل زير ناودان ديدم كه متوجه بيت بود و دو دست به دعا برداشته، به محضر حق عرضه مى‌داشت: الهى به ناتوانيم و اندک چاره‌ام رحم كن. الهى رحمت دنيا و آخرتت را بر من نازل فرما و از [[رزق|روزى]] واسعت بر من زياد گردان و شرّ فاسقان [[جن]] و [[انسان|انس]] را و فاسقان عرب و عجم را از من دور كن. خدايا روزی ام را وسعت ده و بر من تنگ مگير. الهى به من رحمت آور و مرا عذاب مكن. از من راضى شو و بر من [[غضب]] منما. به‌حقيقت كه شنونده دعایى و نزديكى و اجابت‌كننده خواسته بندگانى. | ||
| + | |||
| + | ۵. انسان جامع همه استعدادهاست. قواى روحانى و ملكوتى، در حدى كه انسان را به عالى‌ترين مدارج كمال برساند، در انسان قرار داده شده. ظرف رسيدن به كمالات و حقايق همين دنيايى است كه انسان در آن زندگى مى‌كند و زندگى دنيا همراه با تبعاتى همانند جسم، [[غریزه|غريزه]]، [[شهوت رانی|شهوت]]، خوردن و آشاميدن و پوشيدن و كسب و كار و تجارت و كوشش است. رابطه انسان با اين امور نبايد بى‌حدومرز باشد. اگر راه شكم و شهوت بدون مرز و حد باشد، انسان به‌تدريج محكوم اين دو برنامه شده و از وجود او موجودى تبهكار و آلوده و ستمگر ساخته خواهد شد. راه جلوگيرى از بى‌حدومرز شدن شكم و شهوت، فقط و فقط [[عبادت]] است؛ آن‌هم عبادتى كه [[وحى]] آن را نظام داده است... بينايان راه فرموده‌اند: «بدان كه مقصود اصلى از آفرينش انسان [[معرفت]] حق و رسيدن به عشق او و مأنوس شدن با حضرت اوست»... [[امام رضا|حضرت رضا]](ع) فرمود: «امام جعفر صادق(ع) فرمود: چون زائر از پس اتمام برنامه‌هاى [[منا]] كوچ كند، [[فرشته|ملكى]] دستش را بين دو شانه او گذارد و به او گويد زندگى را از سر بگير!». | ||
| + | |||
| + | ۶. [[ثواب]] عهده‌دار امور زائر در نبود زائر: قال علی بن الحسين(ع): «من خلف حاجاً فی أهله و ماله كان له كأجره حتى كأنه يستلم الأحجار»؛ [[امام سجاد|حضرت سجاد]](ع) فرمود: «آن‌كه در وطن، در نبود زائر، عهده‌دار امور خانوادگى و مالى حاجى شود، اجرش مانند اجر حاجى است و حتى مانند اين است كه خود او به [[زيارت]] رفته باشد». | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | * مرکز تحقیقات حج، آینه آثار (فهرست آثار منتشر شده بعثه)، نشر مشعر، | + | *[[نرم افزار کتابخانه جامع حج ۲|نرم افزار کتابخانه جامع حج]]، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی. |
| − | + | *مرکز تحقیقات حج، آینه آثار (فهرست آثار منتشر شده بعثه)، نشر مشعر، ص۲۲. | |
| − | |||
| − | |||
[[رده:منابع حدیثی]] | [[رده:منابع حدیثی]] | ||
{{حدیث}} | {{حدیث}} | ||
| + | [[رده:حج]] | ||
| + | [[رده:کتاب‌های اخلاق اسلامی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۹ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۲
 | |
| نویسنده | حسین انصاریان |
| موضوع | احادیث و آداب حج |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | ۱ |
|
| |
کتاب «چهل حدیث حج» تألیف شیخ حسین انصاریان (متولد ۱۳۲۳ ش) از اساتید اخلاق و خطیبان مشهور است که در آن، تعدادى از روايات اهل‌بيت (علیهم‌السلام) در زمينه حكمت‌ها و اسرار مناسک و آداب فريضۀ حج را به‌صورت تحليلى و با نگرش اخلاقى و عرفانى شرح داده است.
معرفی کتاب
کتاب «چهل حدیث حج» که در راستاى عمل به سنت حسنه نگارش «چهل حدیث»، به رشته تحریر در آمده، مشتمل بر تعدادى از احادیث و رهنمودهای اهل‌بيت (علیهم‌السلام) در کیفیت مناسک حج و ثواب اعمال این سفر معنوى بوده و با توضیحاتى ساده و روان، امکان استفاده عموم حاجیان از آن را فراهم آورده است.
نویسنده محترم در مقدمه درباره انگیزه نگارش اين اثر می‌گوید: «... براى بيان مسائل ظاهر و باطن حج، آيات فراوانى در كتاب حق آمده و روايات بسيار مهمى در معتبرترين كتب حديث ضبط شده است. از آنجا كه فرصت زائر در زمان حج، اندک و ظرفيت قلبى و معنوى بسيارى از مسافران راه عشق، محدود است و كسى را وقت مطالعه و دقت در آن همه آيه و روايت نيست، بعثه مقام معظم رهبرى، از اينجانب درخواست كرد تا چهل حديث در رابطه با اين حقيقت عرشى و معنوى بنويسم و توضيح بدهم تا مسافران راه حق و فضيلت و مسير عشق و معرفت بيش از پيش با برنامه‌هاى باطنى و اخلاقى و عرفانى حج آشنا شوند...».
روش نویسنده در كتاب حاضر، استنادى و تحليلى است و گرايش موعظه‌اى، اخلاقى و عرفانى بر آن غلبه دارد.
محتوای کتاب
برخى از نكات جالب و آموزنده اين اثر، عبارت است از:
۱. حيات بدون دعا و زندگى منهاى اشک و زارى، حيات جمادى است. نياز انسان به دعا، نيازى مبرم و احتياجش به گريه و زارى در پيشگاه حق، احتياجى طبيعى است.
گريه بر هر درد بى‌درمان دواست * چشم گريان چشمه فيض خداست
تا نگريد طفل كى نوشد لبن * تا نگريد ابر كى رويد چمن؟
۲. آن‌كه نسبت به دعا كبر ورزد، آن‌كه احساس نياز به دعا نكند، آن‌كه خود را محتاج به انابه و تضرع نداند، از گروه مستكبران و به فرموده كتاب حق (قرآن)، مستحق عذاب الهى است.
۳. جمله عرشى و ملكوتىِ «دنيا مزرعه آخرت است» از رسول الهى، معروف و مشهور مى‌باشد. آرى آخرتِ آباد، ثمره دنياى حلال و معادِ پاک ميوه مال حلال و عمل صالح و اخلاق حسنه است... حضرت باقر(ع) فرمود: آن‌كه از چهار طريق مال و ثروت به دست آورد، چهار عمل از او پذيرفته نخواهد شد؛ آن‌كه از طريق غِشّ در معامله و ربا و خيانت و سرقت كسب مال كند، زكات و صدقه و حج و عمره او در پيشگاه حق قبول نمى‌شود و نيز فرمود: خداوند حج و عمره‌اى كه مخارجش از مال حرام تأمين شده نمى‌پذيرد.
۴. حجر اسماعيل كه در دامن بيت و داخل مطاف است، محل زندگى هاجر، آن انسان والا و كم‌نظير و جايگاه زندگى اسماعيل، آن نمونه اعلاى انسانيت و اقامه‌كننده نماز و اداكننده زكات و وفادار به پيمان و آن شخصيتى است كه خداوند عزيز در قرآن مجيد، او را «صادق الوعد» ستوده و نسبت به او اعلام رضايت فرموده است؛ آن بزرگ‌پيامبرى كه زن و فرزند را به نماز و عبادت خدا دعوت مى‌كرد و در كنار بيت زندگى را به عبادت و مناجات و خدمت به مردم منطقه و تربيت عباد حق مى‌گذراند. حجر اسماعيل، بنا بر مشهور، مدفن عده‌اى از انبيا و سفراى حق و محل دفن هاجر و اسماعيل است. امامان شيعه در آن محل به عبادت و مناجات با قاضى‌الحاجات مى‌پرداختند و به دعا و راز و نياز در آن مكان شريف اصرار داشتند... على بن مزيد مى‌گويد: «امام جعفر صادق(ع) را در حجر اسماعيل زير ناودان ديدم كه متوجه بيت بود و دو دست به دعا برداشته، به محضر حق عرضه مى‌داشت: الهى به ناتوانيم و اندک چاره‌ام رحم كن. الهى رحمت دنيا و آخرتت را بر من نازل فرما و از روزى واسعت بر من زياد گردان و شرّ فاسقان جن و انس را و فاسقان عرب و عجم را از من دور كن. خدايا روزی ام را وسعت ده و بر من تنگ مگير. الهى به من رحمت آور و مرا عذاب مكن. از من راضى شو و بر من غضب منما. به‌حقيقت كه شنونده دعایى و نزديكى و اجابت‌كننده خواسته بندگانى.
۵. انسان جامع همه استعدادهاست. قواى روحانى و ملكوتى، در حدى كه انسان را به عالى‌ترين مدارج كمال برساند، در انسان قرار داده شده. ظرف رسيدن به كمالات و حقايق همين دنيايى است كه انسان در آن زندگى مى‌كند و زندگى دنيا همراه با تبعاتى همانند جسم، غريزه، شهوت، خوردن و آشاميدن و پوشيدن و كسب و كار و تجارت و كوشش است. رابطه انسان با اين امور نبايد بى‌حدومرز باشد. اگر راه شكم و شهوت بدون مرز و حد باشد، انسان به‌تدريج محكوم اين دو برنامه شده و از وجود او موجودى تبهكار و آلوده و ستمگر ساخته خواهد شد. راه جلوگيرى از بى‌حدومرز شدن شكم و شهوت، فقط و فقط عبادت است؛ آن‌هم عبادتى كه وحى آن را نظام داده است... بينايان راه فرموده‌اند: «بدان كه مقصود اصلى از آفرينش انسان معرفت حق و رسيدن به عشق او و مأنوس شدن با حضرت اوست»... حضرت رضا(ع) فرمود: «امام جعفر صادق(ع) فرمود: چون زائر از پس اتمام برنامه‌هاى منا كوچ كند، ملكى دستش را بين دو شانه او گذارد و به او گويد زندگى را از سر بگير!».
۶. ثواب عهده‌دار امور زائر در نبود زائر: قال علی بن الحسين(ع): «من خلف حاجاً فی أهله و ماله كان له كأجره حتى كأنه يستلم الأحجار»؛ حضرت سجاد(ع) فرمود: «آن‌كه در وطن، در نبود زائر، عهده‌دار امور خانوادگى و مالى حاجى شود، اجرش مانند اجر حاجى است و حتى مانند اين است كه خود او به زيارت رفته باشد».
منابع
- نرم افزار کتابخانه جامع حج، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
- مرکز تحقیقات حج، آینه آثار (فهرست آثار منتشر شده بعثه)، نشر مشعر، ص۲۲.
