چهل حدیث حج (کتاب)
 | |
| نویسنده | حسین انصاریان |
| موضوع | احادیث و آداب حج |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | ۱ |
|
| |
کتاب «چهل حدیث حج» تألیف شیخ حسین انصاریان (متولد ۱۳۲۳ ش) از اساتید اخلاق و خطیبان مشهور است که در آن، تعدادى از روايات اهل‌بيت (علیهم‌السلام) در زمينه حكمت‌ها و اسرار مناسک و آداب فريضۀ حج را به‌صورت تحليلى و با نگرش اخلاقى و عرفانى شرح داده است.
معرفی کتاب
کتاب «چهل حدیث حج» که در راستاى عمل به سنت حسنه نگارش «چهل حدیث»، به رشته تحریر در آمده، مشتمل بر تعدادى از احادیث و رهنمودهای اهل‌بيت (علیهم‌السلام) در کیفیت مناسک حج و ثواب اعمال این سفر معنوى بوده و با توضیحاتى ساده و روان، امکان استفاده عموم حاجیان از آن را فراهم آورده است.
نویسنده محترم در مقدمه درباره انگیزه نگارش اين اثر می‌گوید: «... براى بيان مسائل ظاهر و باطن حج، آيات فراوانى در كتاب حق آمده و روايات بسيار مهمى در معتبرترين كتب حديث ضبط شده است. از آنجا كه فرصت زائر در زمان حج، اندک و ظرفيت قلبى و معنوى بسيارى از مسافران راه عشق، محدود است و كسى را وقت مطالعه و دقت در آن همه آيه و روايت نيست، بعثه مقام معظم رهبرى، از اينجانب درخواست كرد تا چهل حديث در رابطه با اين حقيقت عرشى و معنوى بنويسم و توضيح بدهم تا مسافران راه حق و فضيلت و مسير عشق و معرفت بيش از پيش با برنامه‌هاى باطنى و اخلاقى و عرفانى حج آشنا شوند...».
روش نویسنده در كتاب حاضر، استنادى و تحليلى است و گرايش موعظه‌اى، اخلاقى و عرفانى بر آن غلبه دارد.
محتوای کتاب
برخى از نكات جالب و آموزنده اين اثر، عبارت است از:
۱. حيات بدون دعا و زندگى منهاى اشک و زارى، حيات جمادى است. نياز انسان به دعا، نيازى مبرم و احتياجش به گريه و زارى در پيشگاه حق، احتياجى طبيعى است.
گريه بر هر درد بى‌درمان دواست * چشم گريان چشمه فيض خداست
تا نگريد طفل كى نوشد لبن * تا نگريد ابر كى رويد چمن؟
۲. آن‌كه نسبت به دعا كبر ورزد، آن‌كه احساس نياز به دعا نكند، آن‌كه خود را محتاج به انابه و تضرع نداند، از گروه مستكبران و به فرموده كتاب حق (قرآن)، مستحق عذاب الهى است.
۳. جمله عرشى و ملكوتىِ «دنيا مزرعه آخرت است» از رسول الهى، معروف و مشهور مى‌باشد. آرى آخرتِ آباد، ثمره دنياى حلال و معادِ پاک ميوه مال حلال و عمل صالح و اخلاق حسنه است... حضرت باقر(ع) فرمود: آن‌كه از چهار طريق مال و ثروت به دست آورد، چهار عمل از او پذيرفته نخواهد شد؛ آن‌كه از طريق غِشّ در معامله و ربا و خيانت و سرقت كسب مال كند، زكات و صدقه و حج و عمره او در پيشگاه حق قبول نمى‌شود و نيز فرمود: خداوند حج و عمره‌اى كه مخارجش از مال حرام تأمين شده نمى‌پذيرد.
۴. حجر اسماعيل كه در دامن بيت و داخل مطاف است، محل زندگى هاجر، آن انسان والا و كم‌نظير و جايگاه زندگى اسماعيل، آن نمونه اعلاى انسانيت و اقامه‌كننده نماز و اداكننده زكات و وفادار به پيمان و آن شخصيتى است كه خداوند عزيز در قرآن مجيد، او را «صادق الوعد» ستوده و نسبت به او اعلام رضايت فرموده است؛ آن بزرگ‌پيامبرى كه زن و فرزند را به نماز و عبادت خدا دعوت مى‌كرد و در كنار بيت زندگى را به عبادت و مناجات و خدمت به مردم منطقه و تربيت عباد حق مى‌گذراند. حجر اسماعيل، بنا بر مشهور، مدفن عده‌اى از انبيا و سفراى حق و محل دفن هاجر و اسماعيل است. امامان شيعه در آن محل به عبادت و مناجات با قاضى‌الحاجات مى‌پرداختند و به دعا و راز و نياز در آن مكان شريف اصرار داشتند... على بن مزيد مى‌گويد: «امام جعفر صادق(ع) را در حجر اسماعيل زير ناودان ديدم كه متوجه بيت بود و دو دست به دعا برداشته، به محضر حق عرضه مى‌داشت: الهى به ناتوانيم و اندک چاره‌ام رحم كن. الهى رحمت دنيا و آخرتت را بر من نازل فرما و از روزى واسعت بر من زياد گردان و شرّ فاسقان جن و انس را و فاسقان عرب و عجم را از من دور كن. خدايا روزی ام را وسعت ده و بر من تنگ مگير. الهى به من رحمت آور و مرا عذاب مكن. از من راضى شو و بر من غضب منما. به‌حقيقت كه شنونده دعایى و نزديكى و اجابت‌كننده خواسته بندگانى.
۵. انسان جامع همه استعدادهاست. قواى روحانى و ملكوتى، در حدى كه انسان را به عالى‌ترين مدارج كمال برساند، در انسان قرار داده شده. ظرف رسيدن به كمالات و حقايق همين دنيايى است كه انسان در آن زندگى مى‌كند و زندگى دنيا همراه با تبعاتى همانند جسم، غريزه، شهوت، خوردن و آشاميدن و پوشيدن و كسب و كار و تجارت و كوشش است. رابطه انسان با اين امور نبايد بى‌حدومرز باشد. اگر راه شكم و شهوت بدون مرز و حد باشد، انسان به‌تدريج محكوم اين دو برنامه شده و از وجود او موجودى تبهكار و آلوده و ستمگر ساخته خواهد شد. راه جلوگيرى از بى‌حدومرز شدن شكم و شهوت، فقط و فقط عبادت است؛ آن‌هم عبادتى كه وحى آن را نظام داده است... بينايان راه فرموده‌اند: «بدان كه مقصود اصلى از آفرينش انسان معرفت حق و رسيدن به عشق او و مأنوس شدن با حضرت اوست»... حضرت رضا(ع) فرمود: «امام جعفر صادق(ع) فرمود: چون زائر از پس اتمام برنامه‌هاى منا كوچ كند، ملكى دستش را بين دو شانه او گذارد و به او گويد زندگى را از سر بگير!».
۶. ثواب عهده‌دار امور زائر در نبود زائر: قال علی بن الحسين(ع): «من خلف حاجاً فی أهله و ماله كان له كأجره حتى كأنه يستلم الأحجار»؛ حضرت سجاد(ع) فرمود: «آن‌كه در وطن، در نبود زائر، عهده‌دار امور خانوادگى و مالى حاجى شود، اجرش مانند اجر حاجى است و حتى مانند اين است كه خود او به زيارت رفته باشد».
منابع
- نرم افزار کتابخانه جامع حج، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
- مرکز تحقیقات حج، آینه آثار (فهرست آثار منتشر شده بعثه)، نشر مشعر، ص۲۲.
