حیاة القلوب (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
|||
| (۴ نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است) | |||
| سطر ۳: | سطر ۳: | ||
|عنوان= | |عنوان= | ||
| − | |تصویر= [[پرونده: | + | |تصویر= [[پرونده:حیات القلوب.jpg|240px|وسط]] |
|نویسنده= علامه محمدباقر مجلسی | |نویسنده= علامه محمدباقر مجلسی | ||
| − | |موضوع= | + | |موضوع= سیره پیامبران و امامان |
|زبان= فارسی | |زبان= فارسی | ||
| − | |تعداد جلد= | + | |تعداد جلد= ۳ |
|عنوان افزوده1= | |عنوان افزوده1= | ||
| سطر ۲۵: | سطر ۲۵: | ||
}} | }} | ||
| − | + | '''«حیاة القُلوب»''' تألیف [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]]، کتابی در بیان تاریخ زندگی [[انبیاء]] الهی از جمله [[پیامبر اسلام]] و همچنین [[ائمه]] (علیهم‌السلام) به زبان فارسی است. ارائه [[آیه|آیات]] و [[حدیث|احادیث]] و دیدگاه [[شیعه|شیعى]] از تاریخ انبیاء که تفاوت اساسى با نظر [[اهل سنت]] دارد، همراه با آشنایى نویسنده با روایات گوناگون به جهت تدوین دائرةالمعارف «[[بحارالأنوار (کتاب)|بحارالانوار]]»، این اثر را ارزش خاصى داده است. | |
| − | ==مؤلف== | + | ==مؤلف کتاب== |
| − | محمدباقر | + | [[علامه مجلسى|محمدباقر مجلسى]] (۱۰۳۷- ۱۱۱۰ ق)، مشهور به علامه مجلسى، [[فقیه]]، [[محدث]]، متکلم، [[شیخ الاسلام|شیخ الاسلام]] [[اصفهان]] در اواخر دوره [[صفویه|صفوی]] است. پدر او [[محمدتقی مجلسی|محمدتقی مجلسی]] یکی از مفاخر و بزرگان و اعلام [[شیعه]] بود. |
| − | + | از جمله اساتید ایشان، [[ملا صالح مازندرانی]]، [[فیض کاشانی]] و [[ملا خلیل قزوینی]] ذکر شده است. | |
| − | + | کتاب «[[بحارالأنوار (کتاب)|بحارالأنوار]]» علامه مجلسى، گسترده‌ترین کتاب حدیثی شیعه است که در طول چهل سال تدوین شده است. از دیگر آثار ایشان، '''حیوة القلوب'''، [[حلیة المتقین|حلیة المتقین]]، [[زاد المعاد (کتاب)|زاد المعاد]]، [[جلاء العیون]]، [[حق اليقين (کتاب)|حق الیقین]]، [[مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول (کتاب)|مرآة العقول]]، [[ملاذ الاخیار|ملاذ الأخیار]] و [[الوجيزة فى علم الرجال (کتاب)|الوجیزة فى الرجال]] را می توان نام برد. | |
| − | + | ==انگیزه نگارش== | |
| − | + | [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] در مقدمه کتاب، انگیزه خود را از نگاشتن این کتاب، ارائه کتابی جامع و همه جانبه در زمینه تاریخ زندگی [[رسول اکرم]] (ص)، سیره و [[اخلاق]] و [[معجزه|معجزات]] و احوال و سرگذشت [[غزوات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله|جنگ‌های پیامبر]] و نیز دلایل [[امامت]] و خلافت [[ائمه|امامان]](ع) و [[اخلاق]] و آداب پسندیده امامان و [[حضرت فاطمه]](س) بیان کرده است. | |
| − | + | البته تنها این مسئله انگیزه این نگارش نبوده است. بلکه از آنجا که بیشتر کتاب‌هایی که در این موضوع تا آن زمان به زبان فارسی نگاشته شده بود، بیشتر به روایاتی پرداخته شده بود که از کتابهای [[اهل سنت]] بود، احادیثی که بدون توجه به صحت یا عدم صحت [[سند حدیث|سند]] یا محتوای آن گردآوری شده بود و تهمت‌ها و نسبتهای ناروایی به پیامبران عظیم القدر و اوصیای ایشان می‌داد، مرحوم مجلسی لازم دید کتابی بنویسد که روایات آن از اصحاب امامان [[شیعه]] باشد تا از این نقیصه دور باشد. همچنین در این باره باید افزود: عصر علامه مجلسى، عصر شکوفائى مکتب [[اهل البیت|اهل بیت]](ع) بود و علاقمندان به این خاندان رغبت زیادى به آشنائى با تاریخ و آثار این خاندان داشتند. اما بیشتر آثار تدوین شده درباره [[معصوم|معصومین]] تا آن زمان به زبان عربى بود و این نیاز، علامه مجلسى را بر آن داشت تا آثار و اخبار معصومین را در قالب تألیفات فارسى در آورد که کتاب «حیوة القلوب» از آن جمله است. چنانکه مؤلف در مقدمه اشاره مى کند عده اى از او خواسته اند بخشهاى مربوط به تاریخ [[پیامبران]] و [[ائمه اطهار|ائمه]] از کتاب «[[بحارالأنوار (کتاب)|بحارالانوار]]» را به فارسى ترجمه کند و او این کتاب را تألیف کرده است. | |
| − | == | + | == معرفی کتاب == |
| + | '''«حیات القلوب»''' یکی از تألیفات با ارزش [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] به زبان فارسی است. این کتاب در قصص و احوالات [[پیامبران|پیغمبران]] عظام و اوصیاء ایشان می باشد و جزو کتب اخبار محسوب می گردد. موضوع این کتاب مستطاب، بیان فضایل و کمالات و [[مناقب]] و [[معجزه|معجزات]] و تواریخ حالات انبیاء و اولیاء عالی نسب است و چون مطالعه این کتاب موجب حیات ابدی دلهای اهل [[ایمان]] می گردد، آن را به «حیوة القلوب» مسمّی گردانیده است. | ||
| − | + | این کتاب ارزشمند مورد توجه علاقمندان در عصر علامه مجلسی و پس از آن بوده است، به ویژه برای کسانی که خواهان آشنائی با قصص انبیاء عظام علیهم السلام و جانشینان آنان و بعضی از قصه های مذکور در [[قرآن]] و آگاهی از سیره سید البشر [[پیامبر اسلام|رسول گرامی]] صلی الله علیه وآله و وقایع مربوط به عصر [[بعثت]] و قبل از آن و همچنین بعد از بعثت تا [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت]] و از هجرت تا [[رحلت پيامبر اسلام|رحلت پیامبر]] مورد توجه قرار گرفته است. | |
| + | |||
| + | ==محتوای کتاب== | ||
| + | |||
| + | «حیات القلوب» در سه جلد توسط [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] تألیف شده است. جلد اول آن درباره [[پیامبران|پیامبران]] علیهم السلام و شامل ۳۷ باب، جلد دوم در احوال [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله شامل ۶۵ باب و جلد سوم در [[امامت]] و شامل دو باب و ۴۵ فصل می باشد. اهتمام مجلسى به موضوع امامت و نیاز [[شیعه|شیعه]] در آن زمان، سبب شده یک جلد این مجموعه را به [[امام]] شناسى اختصاص دهد. در این جلد، دو باب وجود دارد که یکى درباره اصل امامت و باب دیگر در بیان [[آیه|آیات]] تفسیر شده به [[ائمه اطهار|امامان]] شیعه است. | ||
| + | |||
| + | این کتاب مشتمل بر تعداد بسیاری از روایات و اقوال مختلف در موضوعات مطرح شده در هر یک از جلدهای آن است؛ از این رو در تحقیق کتاب توسط سید علی امامیان سعی شده است که از بیشتر مصادری که مؤلف آنها را مد نظر داشته، استفاده و به آنها ارجاع شود و علاوه بر آنهایی که خود او ذکر کرده، در بعضی موارد از مصادر دیگری استفاده شده که آن مطالب یا روایات در آنها آمده است، چه از کتاب های [[شیعه]] باشد و چه از کتاب های [[اهل سنت]]، تا بهره بردن از کتاب کاملتر شود. | ||
| + | |||
| + | مرحوم مجلسى در این کتاب از منابع بسیارى استفاده کرده که در واقع همان منابع «[[بحارالأنوار (کتاب)|بحارالانوار]]» است. اما هنگام نقل روایات بدون نام بردن از مصادر خود غالباً با عنوان [[حدیث|حدیث]] معتبر یا موثق یاد کرده و مصحح کتاب در پاورقى به آن منابع رهنمون شده است. | ||
| + | |||
| + | اولویت مجلسى در مراجعه به منابع [[شیعه|شیعى]] بوده است. در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیات داستان انبیاء، به «[[تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیه السلام|تفسیر منسوب به امام عسکرى]]» و «[[تفسیر قمی (کتاب)|تفسیر قمى]]» زیاد ارجاع شده و در احادیث از کتب [[شیخ کلینی|کلینى]] و [[شیخ صدوق|صدوق]] و [[شیخ مفید|مفید]] و [[شیخ طوسی|طوسى]] و [[شیخ طبرسی|طبرسى]] و [[قطب راوندى|راوندی]] مکرر نقل مى شود. حتى در موضوع سیره و مغازى به منابع معمول [[اهل سنت]] استناد نکرده و به کتبى چون «[[الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد (کتاب)|الارشاد]]» و «[[اعلام الورى (کتاب)|اعلام الورى]]» و «[[مناقب ابن شهر آشوب (کتاب)|مناقب ابن شهرآشوب]]» و [[تفاسیر شیعه|تفاسیر شیعى]] و مانند آنها ارجاع داده است. این مطلب نه تنها از ارجاعات مصحح در پاورقى، بلکه از تصریح خود مؤلف به مؤلفان این کتابها آشکار است. البته در مواردى که اعتراف مخالفان شیعه ضرورت داشته، به کتبى چون «[[صحیح بخاری (کتاب)|صحیح بخارى]]» و «[[صحیح مسلم (کتاب)|صحیح مسلم]]» و کتب مناقب [[اهل بیت]] که اهل سنت تألیف کرده اند توجه شده است. | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | |||
| − | + | *[http://www.tahoordanesh.com/page.php?pid=15579 دایرةالمعارف طهور، ذیل مدخل "حیوة القلوب"]، (۱۷ خرداد ۱۳۹۱). | |
| − | [http:// | + | *[[نرم افزار مجموعه آثار مجلسیین]]، [[مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی|مركز تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى نور]]. |
| + | |||
[[رده:منابع تاریخ انبیا(ع)]] | [[رده:منابع تاریخ انبیا(ع)]] | ||
[[رده:منابع تاریخ زندگی حضرت محمد(ص)]] | [[رده:منابع تاریخ زندگی حضرت محمد(ص)]] | ||
| + | [[رده:منابع تاریخ زندگی ائمه (ع)]] | ||
| + | [[رده:کتابهای با موضوع پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله]] | ||
| + | [[رده:کتابهای با موضوع اهل البیت علیهم السلام]] | ||
[[رده:منابع حدیثی]] | [[رده:منابع حدیثی]] | ||
| + | [[رده:کتابهای اعتقادی]] | ||
[[رده:آثار محمدباقر مجلسی]] | [[رده:آثار محمدباقر مجلسی]] | ||
{{حدیث}} | {{حدیث}} | ||
نسخهٔ کنونی تا ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۳
 | |
| نویسنده | علامه محمدباقر مجلسی |
| موضوع | سیره پیامبران و امامان |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | ۳ |
|
| |
«حیاة القُلوب» تألیف علامه مجلسی، کتابی در بیان تاریخ زندگی انبیاء الهی از جمله پیامبر اسلام و همچنین ائمه (علیهم‌السلام) به زبان فارسی است. ارائه آیات و احادیث و دیدگاه شیعى از تاریخ انبیاء که تفاوت اساسى با نظر اهل سنت دارد، همراه با آشنایى نویسنده با روایات گوناگون به جهت تدوین دائرةالمعارف «بحارالانوار»، این اثر را ارزش خاصى داده است.
مؤلف کتاب
محمدباقر مجلسى (۱۰۳۷- ۱۱۱۰ ق)، مشهور به علامه مجلسى، فقیه، محدث، متکلم، شیخ الاسلام اصفهان در اواخر دوره صفوی است. پدر او محمدتقی مجلسی یکی از مفاخر و بزرگان و اعلام شیعه بود.
از جمله اساتید ایشان، ملا صالح مازندرانی، فیض کاشانی و ملا خلیل قزوینی ذکر شده است.
کتاب «بحارالأنوار» علامه مجلسى، گسترده‌ترین کتاب حدیثی شیعه است که در طول چهل سال تدوین شده است. از دیگر آثار ایشان، حیوة القلوب، حلیة المتقین، زاد المعاد، جلاء العیون، حق الیقین، مرآة العقول، ملاذ الأخیار و الوجیزة فى الرجال را می توان نام برد.
انگیزه نگارش
علامه مجلسی در مقدمه کتاب، انگیزه خود را از نگاشتن این کتاب، ارائه کتابی جامع و همه جانبه در زمینه تاریخ زندگی رسول اکرم (ص)، سیره و اخلاق و معجزات و احوال و سرگذشت جنگ‌های پیامبر و نیز دلایل امامت و خلافت امامان(ع) و اخلاق و آداب پسندیده امامان و حضرت فاطمه(س) بیان کرده است.
البته تنها این مسئله انگیزه این نگارش نبوده است. بلکه از آنجا که بیشتر کتاب‌هایی که در این موضوع تا آن زمان به زبان فارسی نگاشته شده بود، بیشتر به روایاتی پرداخته شده بود که از کتابهای اهل سنت بود، احادیثی که بدون توجه به صحت یا عدم صحت سند یا محتوای آن گردآوری شده بود و تهمت‌ها و نسبتهای ناروایی به پیامبران عظیم القدر و اوصیای ایشان می‌داد، مرحوم مجلسی لازم دید کتابی بنویسد که روایات آن از اصحاب امامان شیعه باشد تا از این نقیصه دور باشد. همچنین در این باره باید افزود: عصر علامه مجلسى، عصر شکوفائى مکتب اهل بیت(ع) بود و علاقمندان به این خاندان رغبت زیادى به آشنائى با تاریخ و آثار این خاندان داشتند. اما بیشتر آثار تدوین شده درباره معصومین تا آن زمان به زبان عربى بود و این نیاز، علامه مجلسى را بر آن داشت تا آثار و اخبار معصومین را در قالب تألیفات فارسى در آورد که کتاب «حیوة القلوب» از آن جمله است. چنانکه مؤلف در مقدمه اشاره مى کند عده اى از او خواسته اند بخشهاى مربوط به تاریخ پیامبران و ائمه از کتاب «بحارالانوار» را به فارسى ترجمه کند و او این کتاب را تألیف کرده است.
معرفی کتاب
«حیات القلوب» یکی از تألیفات با ارزش علامه مجلسی به زبان فارسی است. این کتاب در قصص و احوالات پیغمبران عظام و اوصیاء ایشان می باشد و جزو کتب اخبار محسوب می گردد. موضوع این کتاب مستطاب، بیان فضایل و کمالات و مناقب و معجزات و تواریخ حالات انبیاء و اولیاء عالی نسب است و چون مطالعه این کتاب موجب حیات ابدی دلهای اهل ایمان می گردد، آن را به «حیوة القلوب» مسمّی گردانیده است.
این کتاب ارزشمند مورد توجه علاقمندان در عصر علامه مجلسی و پس از آن بوده است، به ویژه برای کسانی که خواهان آشنائی با قصص انبیاء عظام علیهم السلام و جانشینان آنان و بعضی از قصه های مذکور در قرآن و آگاهی از سیره سید البشر رسول گرامی صلی الله علیه وآله و وقایع مربوط به عصر بعثت و قبل از آن و همچنین بعد از بعثت تا هجرت و از هجرت تا رحلت پیامبر مورد توجه قرار گرفته است.
محتوای کتاب
«حیات القلوب» در سه جلد توسط علامه مجلسی تألیف شده است. جلد اول آن درباره پیامبران علیهم السلام و شامل ۳۷ باب، جلد دوم در احوال پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله شامل ۶۵ باب و جلد سوم در امامت و شامل دو باب و ۴۵ فصل می باشد. اهتمام مجلسى به موضوع امامت و نیاز شیعه در آن زمان، سبب شده یک جلد این مجموعه را به امام شناسى اختصاص دهد. در این جلد، دو باب وجود دارد که یکى درباره اصل امامت و باب دیگر در بیان آیات تفسیر شده به امامان شیعه است.
این کتاب مشتمل بر تعداد بسیاری از روایات و اقوال مختلف در موضوعات مطرح شده در هر یک از جلدهای آن است؛ از این رو در تحقیق کتاب توسط سید علی امامیان سعی شده است که از بیشتر مصادری که مؤلف آنها را مد نظر داشته، استفاده و به آنها ارجاع شود و علاوه بر آنهایی که خود او ذکر کرده، در بعضی موارد از مصادر دیگری استفاده شده که آن مطالب یا روایات در آنها آمده است، چه از کتاب های شیعه باشد و چه از کتاب های اهل سنت، تا بهره بردن از کتاب کاملتر شود.
مرحوم مجلسى در این کتاب از منابع بسیارى استفاده کرده که در واقع همان منابع «بحارالانوار» است. اما هنگام نقل روایات بدون نام بردن از مصادر خود غالباً با عنوان حدیث معتبر یا موثق یاد کرده و مصحح کتاب در پاورقى به آن منابع رهنمون شده است.
اولویت مجلسى در مراجعه به منابع شیعى بوده است. در تفسیر آیات داستان انبیاء، به «تفسیر منسوب به امام عسکرى» و «تفسیر قمى» زیاد ارجاع شده و در احادیث از کتب کلینى و صدوق و مفید و طوسى و طبرسى و راوندی مکرر نقل مى شود. حتى در موضوع سیره و مغازى به منابع معمول اهل سنت استناد نکرده و به کتبى چون «الارشاد» و «اعلام الورى» و «مناقب ابن شهرآشوب» و تفاسیر شیعى و مانند آنها ارجاع داده است. این مطلب نه تنها از ارجاعات مصحح در پاورقى، بلکه از تصریح خود مؤلف به مؤلفان این کتابها آشکار است. البته در مواردى که اعتراف مخالفان شیعه ضرورت داشته، به کتبى چون «صحیح بخارى» و «صحیح مسلم» و کتب مناقب اهل بیت که اهل سنت تألیف کرده اند توجه شده است.
منابع
