سید محمد سلطان الواعظین شیرازی: تفاوت بین نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
جز (صفحهای جدید حاوی ' {{بخشی از یک کتاب}} ==سلطان الواعظين شيرازى == '''مدافع حريم تشيع''' از آن روز كه دشم...' ایجاد کرد) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| (۱۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | + | '''«آیتالله سید محمد اشرفی شیرازی»''' معروف به '''«سلطان الواعظین»''' (۱۳۱۴-۱۳۹۱ ق)، خطیب و متکلم نامدار [[شیعه]] معاصر و از شاگردان [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائرى]] بود. او سفرهاى متعددى به خارج از [[ایران|ایران]] داشت و با عالمان فرق و مذاهب دیگر اسلامی به مناظره مىپرداخت و آراء و [[عقاید]] تشیع را اثبات میکرد، که باعث گرویدن افراد بسیاری به این مذهب حقه گردید. کتاب «[[شبهای پیشاور (کتاب)|شبهاى پیشاور]]» حاصل همان مناظرات و از معروفترین آثار سلطان الواعظین است. | |
| − | |||
| − | + | {{شناسنامه عالم | |
| + | |نام کامل = سید محمد سلطان الواعظین موسوی شیرازی | ||
| + | |تصویر=[[پرونده:Soltan.png|200px|center]] | ||
| + | |زادروز = ۱۳۱۴ قمری | ||
| + | |زادگاه = [[تهران]] | ||
| + | |وفات = ۱۳۹۱ قمری | ||
| + | |مدفن = [[قم]]، قبرستان ابوحسین | ||
| + | |اساتید = [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائرى]]، [[سید محمد حجت کوه کمره ای|سید محمد حجت کوه کمری]]، [[سید محمدتقی خوانساری|سید محمدتقى خوانسارى]]،... | ||
| + | |شاگردان = | ||
| + | |آثار = [[شبهای پیشاور (کتاب)|شبهاى پیشاور]]، گروه رستگاران، صد مقاله سلطانى، توحید سلطانى، حکمت الهی، اثبات الحجة، راه سعادت،... | ||
| + | }} | ||
| + | ==ولادت و خاندان== | ||
| + | سید محمد موسوی سلطان الواعظین در سال ۱۳۱۴ ه.ق در [[تهران]] چشم به جهان گشود.<ref>زندگینامه رجال و مشاهیر ایران، حسن مرسلوند، ج ۴، ص ۱۵۴.</ref> این تاریخ تولد با فرموده خود ایشان - با توجه به مقدمه اى که بر کتاب «[[شبهای پیشاور (کتاب)|شبهاى پیشاور]]» نوشته و در آن سال سفر خود به این شهر را در سن سى سالگى ذکر کرده - نیز تأیید مى شود.<ref> شب هاى پیشاور، سلطان الواعظین شیرازى، ص ۹۲.</ref> | ||
| − | + | نسب شریف وى چنان که مرحوم آیت الله [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی|نجفى مرعشى]] نگاشته اند، با ۲۵ واسطه به [[امام کاظم]] علیه السلام مى رسد.<ref> شب هاى پیشاور، بخش تصاویر و اسناد در پایان کتاب. | |
| + | </ref> این سلسله شریفه در [[ایران|ایران]] - که به حضرت سید امیر محمد عابد، فرزند بلاواسطه حضرت موسى بن جعفر علیه السلام ختم مى شود - داراى احترام خاصى در طول تاریخ بوده است. مهاجرت آن ها به ایران در زمان [[مأمون]] و حضور [[امام رضا علیه السلام|امام رضا]] علیه السلام، در مرو صورت گرفته است. | ||
| − | + | حضرت سید امیر محمد عابد فرزندان عالى قدرى داشته است که افضل آن ها در [[علم]] و [[زهد]] و [[تقوا|تقوى]]، حضرت [[سید ابراهیم مجاب|سید ابراهیم مجاب]] بوده است. نوادگان او در قرون اخیر به مجابى شهره گشته اند. یکى از این سادات جلیل القدر مجابى، مرحوم آقا سید حسن واعظ شیرازى مى باشد. وى جد بزرگ مرحوم سلطان الواعظین است. آقا سید حسن در مسیر سفرى که به [[مشهد]] مقدس داشته است، به تقاضاى فتحعلى شاه قاجار در [[تهران]] اقامت گزیده و به وعظ و [[خطابه]] و تبلیغ مشغول مى شود. وى در سال ۱۲۹۱ ه.ق درگذشت. بعد از او فرزندش آقا سید قاسم بحرالعلوم که به [[زهد]] و [[تقوى]] مشهور بود ریاست (نقابت) سلسله جلیله [[سادات]] شیرازى را به دست گرفت و بعد از ایشان ریاست این خاندان به مرحوم حاج سید على اکبر اشرف الواعظین پدر محمد سلطان الواعظین رسید. | |
| − | + | ==تحصیلات و اساتید== | |
| − | + | سلطان الواعظین در همان اوان کودکى در خدمت پدر ارجمندش مشغول فراگیرى معارف دینى شد و سپس در مدرسه پامنار [[تهران]] از محضر اساتید و علماى دیگر بهره مند شد. ایشان پس از مدتى، در سال ۱۳۲۶ ه.ق، راهى [[عتبات عالیات|عتبات عالیات]] شد و در جوار بارگاه [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه السلام در [[کربلا]] اقامت گزید و مشغول تحصیل علوم دینى گردید. | |
| − | + | ایشان در این شهر از محضر اساتیدى همچون آیت الله فاضل مرندى و آیت الله شهرستانى کسب فیض نمود.<ref>زندگینامه رجال و مشاهیر ایران: حسن مرسلوند، ج ۴، ص ۱۵۴.</ref> وى پس از مدتى به تهران بازگشت و بعد از درگذشت پدر گرامیش در سال ۱۳۵۱ ه.ق از آن جا به [[قم]] آمد و از محضر برخى بزرگان [[حوزه علمیه قم]] نیز استفاده نمود<ref>آثار الحجة، مرحوم محمد شریف رازى، ج ۲، ص ۱۵۱.</ref> که برخى از آن ها عبارتند از: | |
| − | + | * آیت الله [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائرى]] | |
| + | * آیت الله [[سید محمد حجت کوه کمره ای|سید محمد حجت کوهکمری]] | ||
| + | * آیت الله [[سید محمدتقی خوانساری|سید محمدتقى خوانسارى]] | ||
| + | * آیت الله [[آیت الله محمدعلی شاه آبادی|میرزا محمدعلى شاهآبادى]] | ||
| − | + | سلطان الواعظین حدود پنج سال در قم از محضر اساتید فوق استفاده کرد و سپس به تهران بازگشت. ایشان از عده اى از مراجع و بزرگان حوزه [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] روایت [[حدیث]] و کتب روایى را داشت، از جمله حضرات آیات عظام: [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائرى]]، [[عبدالله مامقانی|شیخ عبدالله مامقانى]]، [[آقا ضیاءالدین عراقی|آقا ضیاءالدین عراقى]]، سید ابوالقاسم طباطبائى غروى و [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی|سید شهاب الدین مرعشى نجفى]]. تصویر همه این اجازه نامه ها در پایان کتاب شریف شب هاى پیشاور به چاپ رسیده است. | |
| − | + | ==آثار و تألیفات== | |
| + | مرحوم سلطان الواعظین شیرازی، اگرچه بیشتر عمر خویش را صرف تبلیغ، وعظ و [[خطابه]] کرد و در این جهت هم به حق موفق بود، باز از تألیف و تدوین کتب سودمند و نافع براى جامعه اسلامى غافل نماند. این آثار مکتوب عبارتند از: | ||
| − | + | *۱- [[شبهای پیشاور (کتاب)|شبهاى پیشاور]]: سید محمد سلطان الواعظین در این کتاب - که مشروح مذاکره و مناظره او در طول ده شب با بعضى از علماى [[اهل سنت]] در پیشاور [[پاکستان]] است - اهم موضوعات مورد اختلاف را مطرح نموده و با استدلالى قوى و با استفاده کامل از منابع روائى و تاریخى اهل سنت، مبانى و معتقدات [[شیعه|شیعه]] را به اثبات رسانده است. این کتاب در عین این که مطالب دقیق و تخصصىِ اختلافى را آورده است، با نثرى شیوا و روان براى همه اقشار علمى قابل استفاده مى باشد. این کتاب ارزشمند، بارها در زمان حیات مؤلف محترم و بعد از ایشان، به چاپ رسیده است. این اثر به تازگى با همت سید حسین موسوى به عربى ترجمه شده، و با تحقیق و تعلیق مترجم، به وسیله مؤسسه البلاغ در بیروت با عنوان «لیالى بیشاور» به چاپ رسیده است. | |
| − | + | *۲- صد مقاله سلطانى: چنانکه مؤلف محترم خود در مقدمه گفته است: این کتاب مجموعه صد مقاله اى است که آن ها را پیرامون [[تورات]]، [[انجیل]] و [[قرآن کریم]]، براى درج و چاپ در نشریه دینى «پرچم اسلام»<ref>هفته نامه دینى - طبى پرچم اسلام بین سال هاى ۱۳۳۰-۱۳۲۵ ش به مدیریت دکتر سید عبدالکریم فقیهى شیرازى در تهران منتشر مى شد. شخصى که به سوى محمدرضا شاه تیراندازى کرد خبرنگار این نشریه بود. رجوع کنید به شناسنامه مطبوعات ایران: مسعود برزین، ص ۱۰۵.</ref> نگاشته و مقالات مزبور از این نشریه جمع آورى شده و پس از تدوین و به وسیله خود مؤلف به چاپ رسیده است. سلطان الواعظین حدود پنجاه مقاله اول را به بررسى تحریف هاى صورت گرفته در تورات و انجیل اختصاص داده است. حدود پنجاه مقاله دیگر را نیز در اثبات مراتب [[اعجاز قرآن|اعجاز]] و حقانیت قرآن کریم نگاشته است. | |
| − | + | *۳- گروه رستگاران: این کتاب در دو جلد قطور، همانند کتاب «شبهاى پیشاور»، بیشتر حول محور اثبات حقانیت [[شیعه]] است. مؤلف محترم در جلد دوم کتاب به پاسخ نوشته هاى شهرستانى در «[[الملل و النحل (کتاب)|الملل و النحل]]» و رد ادعاهاى او در مورد شیعه مى پردازد. وى سپس تفاوت هاى گوناگون شیعه و [[اهل سنت|سنى]] را به اختصار تشریح کرده و [[عقاید]] آن ها را مطرح مى سازد. او بخش پایانى جلد دوم در عقاید شیعیان را، با اتکا به مبانى [[قرآن]] و [[حدیث]] اثبات مى کند. | |
| + | [[پرونده:Najieh.jpg|thumb|left|200px|گروه رستگاران؛ یکی از آثار آیتالله سلطان الواعظین]] | ||
| − | + | از آثار مرحوم سلطان الواعظین شیرازى تنها سه اثر فوق به چاپ رسیده است؛ ولى ایشان تألیفات دیگرى نیز دارند که متأسفانه آن ها را به زیور طبع نیاراسته اند. این آثار به شرح ذیل مى باشد:<ref> برگرفته از مقدمه کتاب گروه رستگاران.</ref> | |
| − | + | *۱- عقاید سلطانى: در ۱ جلد. | |
| − | + | *۲- سرادقات سلطانى: در صفات و علائم مؤمنین، در ۴ جلد. | |
| − | + | *۳- فضایح الصوفیه: در حالات و مناشى پیدایش اهل [[تصوف]]. | |
| − | به | + | *۴- مجموعه سلطانى: به صورت کشکول در ۱۲ جلد. |
| − | + | *۵- توحید سلطانى: در معرفت الهى و صفات ثبوتیه و سلبیه، در ۲ جلد. | |
| − | + | *۶- معراجیه: در بیانِ دلایل عقلیه و نقلیه بر اثبات [[معراج]] جسمانى. | |
| − | + | *۷- راهنماى اهل توحید: در صفات و شرایط [[نبوت]] و راهنمایان [[توحید|توحید]]، در ۲ جلد. | |
| − | + | *۸- المآل البیّنه: در اثبات وجود [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام عصر]] علیه السلام. | |
| − | + | *۹- راه سعادت: در تشریح ساختار معنوى انسان ([[اخلاق]] و صفات حمیده) در ۲ جلد. | |
| − | + | *۱۰- حکمت الهى: در [[حدیث]]، در ۲ جلد. | |
| − | + | *۱۱- اثبات الحجه: در شرایط و صفات [[امامت]] و حالات [[ائمه اطهار]]، در ۲ جلد. | |
| − | + | مقالاتى نیز از آن عالم ربانى در مجلات مانند: معارف جعفرى، پرچم اسلام و... به چاپ رسیده است. قلم شیوا و روان ایشان، مطالب علمى را براى توده مردم قابل درک و فهم مى کند. شایسته است اهل فضل و تمکن، بعضى از تألیفات سودمند ایشان را که هنوز به چاپ نرسیده است، به زیور طبع بیارایند. | |
| − | + | ==جلسات مناظره در پیشاور== | |
| + | سلطان الواعظین سفرهاى متعددى به خارج از [[ایران|ایران]] داشت، وى در همه این مسافرت ها علاوه بر مجالس وعظ و منبر و تبلیغ، با علماى بزرگ فرق و مذاهب نیز به گفتگو و تبادل نظر مى پرداخت و آراء و [[عقاید]] حقه [[شیعه]] را با ایشان مطرح مى ساخت. | ||
| − | + | او سفرهایى را به [[مصر]]، [[سوریه]]، [[لبنان]]، [[اردن]]، [[فلسطین]] و هندوستان انجام داد، و مهمترین آن ها - که مناظره معروف او در آن تحقق یافت و باعث شهرت وى گشت - سفر به شهر پیشاور [[پاکستان]] بود. ایشان در [[ربیع الاول]] سال ۱۳۴۵ ه.ق که تنها سى سال از عمرشان مى گذشت، پس از سفر به [[عتبات عالیات|عتبات]] و استعانت از سلطان الاولیاء [[امیرالمومنین|حضرت امیرالمؤمنین]] علیه السلام راهى هندوستان شد. | |
| − | + | در کراچى، بمبئى، لاهور، پنجاب، حیدرآباد و بسیارى نقاط دیگر هند مورد استقبال و احترام مسلمان ها و غیرمسلمان ها واقع شد و جلساتى از بحث و مناظره را برقرار کرد. بعد از آن ایشان را به دهلى نو دعوت کردند و جلسه مناظره با عده اى از علماى هند را برایشان فراهم ساختند. در بعضى از این جلسات که در دهلى انجام مى شد، رهبر بزرگ هند مهاتما گاندى نیز شرکت مى کرد.<ref> شب هاى پیشاور، سلطان الواعظین، ص ۹۳.</ref> | |
| − | + | بعد از این جلسات، سلطان الواعظین به دعوت محمد سرورخان که از متنفذین خاندان قزلباش هندوستان بشمار مى رفت، براى سخنرانى و [[خطابه]] راهى پیشاور شد. این مجلس با حضور جمع زیادى از مردم پیشاور و حومه آن و نیز عده اى از علماى فریقین ([[شیعه]] و [[اهل سنت|سنى]]) در [[امام باره]] ([[حسینیه|حسینیه]]) مرحوم عادل بیک برقرار شد. سلطان الواعظین در این جلسات مباحثى در زمینه [[خلافت]] و [[ولایت]] و عقاید شیعه مطرح ساخت. | |
| − | + | در پایان یکى از این سخنرانى ها دو تن از علماى سنی کابل نزد سلطان الواعظین آمده و تقاضا مى کنند در ارتباط با سخنان او با ایشان مناظره کنند. این دو نفر به نام هاى حافظ محمد رشید و شیخ عبدالسلام از آن شب به بعد، پس از [[نماز مغرب]] و [[نماز عشاء]] در حضور جمع زیادى از علما و رجال و مردم شهر، پیرامون مسائل مورد اختلاف با سلطان الواعظین به گفتگو مى نشستند. | |
| − | + | این جلساتِ پرشور که از شب جمعه ۲۳ [[رجب]] ۱۳۴۵ ه.ق شروع شد، تا ده شب به طول انجامید. جلسه مناظره هر شب بعد از نماز مغرب و عشاء تا ۶ یا ۷ ساعت و گاهى نیز تا [[اذان]] صبح ادامه مى یافت. ر پیشاور و شهرهاى اطراف آن، چون فرق مسلمین در کنار هم زندگى مى کنند و با یکدیگر در ارتباط هستند، لذا چنین محفلى با استقبال زیادى روبرو گردید و صورت مذاکرات هر شب، توسط روزنامه هاى محلى منتشر مى شد. | |
| − | + | در این مباحثات مسائلى از قبیل: دلالت [[آیه|آیات]] و روایات بر مقام [[شیعه]]، عقاید [[فرقه های شیعه|فرق مختلف شیعه]]، [[ظلم]] و ستم خلفا در طول تاریخ نسبت به شیعه، مذاهب اربعه [[اهل سنت]]، [[احادیث]] مختلف در فضیلت [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه السلام، دلالت آیات مختلف بر شأن و منزلت آن حضرت، مسأله [[واقعه سقیفه بنی ساعده|سقیفه]]، [[غصب فدک]]، [[شورای شش نفره خلافت|شوراى خلافت]]، [[بدعت]] هاى [[معاویه]]، قیام و شهادت حضرت [[سیدالشهداء|سیدالشهداء]] علیه السلام و بسیارى از مباحث تاریخى و اعتقادى دیگر مطرح شده است. | |
| + | [[پرونده:Soltan2.png|بندانگشتی|سلطانالواعظین در جوانی]] | ||
| − | + | استدلال مرحوم سلطان الواعظین در طول این مناظره، فقط از کتب و منابع اهل سنت مى باشد، و این خود نشانه تسلط و احاطه آن بزرگوار به منابع [[تفسیر قرآن|تفسیرى]] و روائى [[اهل سنت|عامه]] است. این احاطه تا جایى است که در برخى موارد موجب حیرت علماى [[اهل سنت]] حاضر در مجلس مى شود و تحسین ایشان را برمى انگیزد. به راستى حضور ذهن و قدرت حافظه ایشان در ذکر منابع و کتب مختلف براى یک مطلب، حیرت انگیز است. | |
| − | در | + | سید در این مناظره طولانى و کم نظیر، چنان باصلابت و [[منطق]] قوى وارد بحث شد که پس از مدت کوتاهى، یکه تاز میدان گردید و آقایان اهل سنت بیشتر به مستمع تبدیل شدند، بى آن که بتوانند سخنى بگویند. در شب دهم و پایان مذاکرات، تعدادى از رجال و بزرگان حاضر در مجلس به مذهب حقه [[تشیع]] مشرف شدند. |
| − | بعد از | + | مؤلف محترم، مشروح مذاکرات را که روز بعد از جلسه توسط جراید محلى چاپ مى شد، مجدداً بررسى کرده و پس از تنظیم در کتابى قطور - که همان کتاب ارجمند «[[شبهای پیشاور (کتاب)|شب هاى پیشاور]]» می باشد - به چاپ رسانده است. |
| − | + | ==ویژگیهای اخلاقی== | |
| − | + | مرحوم سلطان الواعظین انسانى سلیم النفس، بلند همت و بااراده بود. در بیان، بسیار شیوا و صریح اللهجه و در عین حال مؤدب و عفیف بود. دانشمند محقق، مرحوم محمد شریف رازى، درباره وی نوشته است: «او با نگارنده محبت تام داشت و گاه گاهى موفق به زیارتش مى شدم، وى را عالمى بلند همت، منیع الطبع و کریم النفس مى دیدم».<ref>گنجینه دانشمندان، شیخ محمد شریف رازى، ج ۲، ص ۳۷۶.</ref> | |
| − | در | + | آن مدافع حریم [[ولایت]]، عشق سرشارى به [[اهل بیت]] علیهم السلام داشت، و این محبت و شیفتگى را با هیچ متاعى مقابله نمى کرد. وى عمرى را خالصانه در راه تعظیم، تکریم و ترویج خاندان [[عصمت]] و طهارت با قلم و بیان خویش [[جهاد]] نمود و دمى از این کوششِ مدام را نیاسود. به ویژه آن مرحوم عاشق پیشواى بزرگ شیعه حضرت [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] علیه السلام بود و در همه تألیفات و بیانات خود، سعى بلیغى در ارائه شناخت بهتر و روشنتر شدن مقام، منزلت و فضیلت آن امام مظلوم داشت. آقاى کیائى طالقانى از آن مرحوم نقل کردند که فرموده بود: «اگر تمام کتب [[شیعه|شیعه]] هم از بین برود، بنده مى توانم با اتکا به کتب و منابع [[اهل سنت|عامه]]، [[خلافت]] و [[ولایت]] حضرت امیر علیه السلام را اثبات بنمایم». |
| − | + | ==وفات== | |
| − | + | مرحوم سلطان الواعظین شیرازی، پس از سال ها تلاش خستگى ناپذیر، واپسین سال هاى عمر خویش را با بیمارى شدید قلبى مى گذراند، به طورى که تقریباً در ده سال آخر زندگى کاملاً خانه نشین شد. روح پاک وى سرانجام روز جمعه ۱۷ [[شعبان]] ۱۳۹۱ ه.ق، (برابر با ۱۶ مهرماه ۱۳۵۰ ه.ش) در [[تهران]] به ملاء اعلى پرکشید. پیکر ایشان پس از انتقال به [[قم]]، با [[تشییع جنازه|تشییع]] باشکوهى توسط علما و فضلاى [[حوزه علمیه]]، در قبرستان ابوحسین (قبرستان نو) به خاک سپرده شد. | |
| − | + | نقل شده، بعد از فوت سلطان الواعظین، آیت الله حائرى تهرانى، مرحوم حاج سید جواد سهدهى را - که از منبرى هاى برجسته تهران بود - در خواب مى بینند که در باغ بسیار بزرگى با وضع خوشى مقیم است. مى پرسد: آقاى سهدهى چطورى؟ مى گوید: بسیار خوبم. از وقتى که آقاى سلطان الواعظین آمده است، به هر کدام ما (اهل منبر) یک درجه داده اند.<ref>گنجینه دانشمندان، ج ۲، ص ۳۷۶.</ref> | |
| − | + | ==پانویس== | |
| + | <references /> | ||
| + | ==منابع== | ||
| − | + | * [[ستارگان حرم (کتاب)|ستارگان حرم]]، مهدى سلیمانى آشتیانى، جلد ۹. | |
| − | + | ==آرشیو عکس و تصویر== | |
| + | <gallery mode="packed" heights="170"> | ||
| + | پرونده:الواعظین (2).jpg|ردیف جلو از راست: ناشناس، [[آیت الله سید عبدالله شیرازی|سید عبدالله موسوی شیرازی]] و [[سید محمد سلطان الواعظین شیرازی|سید محمد موسوی شیرازی]] (سلطان الواعظین) | ||
| + | پرونده:خوانساری00.jpg|ردیف پایین از راست: [[سید مرتضی مرتضوی لنگرودی|سید مرتضی مرتضوی لنگرودى]]، محمدرضا تنکابنی، [[سید احمد خوانساری|سید احمد موسوی خوانساری]]، [[سید محمد سلطان الواعظین شیرازی|سید محمد موسوی شیرازی]] (سلطان الواعظین) و محمود حلبی | ||
| + | پرونده:الواعظین (7).jpg|1. [[سید ابوالقاسم کاشانی|سید ابوالقاسم حسینی کاشانی]]، 2. نصرالله شاه آبادی، 3. سید هدایت الله تقوی شیرازی و [[سید محمد سلطان الواعظین شیرازی|سید محمد موسوی شیرازی]] (سلطان الواعظین) | ||
| + | پرونده:الواعظین (6).jpg|تشییع پیکر سید محمد موسوی شیرازی (سلطان الواعظین) در [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه سلام الله علیها]] | ||
| + | پرونده:الواعظین (4).jpg|مقبره سید محمد موسوی شیرازی (سلطان الواعظین) در قبرستان نو - [[قم]] | ||
| + | پرونده:الواعظین (5).jpg|مدفن سید محمد موسوی شیرازی (سلطان الواعظین) | ||
| + | </gallery> | ||
| − | + | [[رده:علمای قرن چهاردهم|سلطان الواعظین شیرازی،سید محمد]] | |
| − | + | [[رده:علماء شیعه]] | |
| − | + | [[رده:متکلمان]] | |
| − | + | [[رده:خطیبان]] | |
| − | + | [[رده:مدفونین در قبرستان نو]] | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
نسخهٔ کنونی تا ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۴
«آیتالله سید محمد اشرفی شیرازی» معروف به «سلطان الواعظین» (۱۳۱۴-۱۳۹۱ ق)، خطیب و متکلم نامدار شیعه معاصر و از شاگردان شیخ عبدالکریم حائرى بود. او سفرهاى متعددى به خارج از ایران داشت و با عالمان فرق و مذاهب دیگر اسلامی به مناظره مىپرداخت و آراء و عقاید تشیع را اثبات میکرد، که باعث گرویدن افراد بسیاری به این مذهب حقه گردید. کتاب «شبهاى پیشاور» حاصل همان مناظرات و از معروفترین آثار سلطان الواعظین است.
 | |
| نام کامل | سید محمد سلطان الواعظین موسوی شیرازی |
| زادروز | ۱۳۱۴ قمری |
| زادگاه | تهران |
| وفات | ۱۳۹۱ قمری |
| مدفن | قم، قبرستان ابوحسین |
|
| |
| اساتید |
شیخ عبدالکریم حائرى، سید محمد حجت کوه کمری، سید محمدتقى خوانسارى،... |
|
| |
| آثار |
شبهاى پیشاور، گروه رستگاران، صد مقاله سلطانى، توحید سلطانى، حکمت الهی، اثبات الحجة، راه سعادت،... |
محتویات
ولادت و خاندان
سید محمد موسوی سلطان الواعظین در سال ۱۳۱۴ ه.ق در تهران چشم به جهان گشود.[۱] این تاریخ تولد با فرموده خود ایشان - با توجه به مقدمه اى که بر کتاب «شبهاى پیشاور» نوشته و در آن سال سفر خود به این شهر را در سن سى سالگى ذکر کرده - نیز تأیید مى شود.[۲]
نسب شریف وى چنان که مرحوم آیت الله نجفى مرعشى نگاشته اند، با ۲۵ واسطه به امام کاظم علیه السلام مى رسد.[۳] این سلسله شریفه در ایران - که به حضرت سید امیر محمد عابد، فرزند بلاواسطه حضرت موسى بن جعفر علیه السلام ختم مى شود - داراى احترام خاصى در طول تاریخ بوده است. مهاجرت آن ها به ایران در زمان مأمون و حضور امام رضا علیه السلام، در مرو صورت گرفته است.
حضرت سید امیر محمد عابد فرزندان عالى قدرى داشته است که افضل آن ها در علم و زهد و تقوى، حضرت سید ابراهیم مجاب بوده است. نوادگان او در قرون اخیر به مجابى شهره گشته اند. یکى از این سادات جلیل القدر مجابى، مرحوم آقا سید حسن واعظ شیرازى مى باشد. وى جد بزرگ مرحوم سلطان الواعظین است. آقا سید حسن در مسیر سفرى که به مشهد مقدس داشته است، به تقاضاى فتحعلى شاه قاجار در تهران اقامت گزیده و به وعظ و خطابه و تبلیغ مشغول مى شود. وى در سال ۱۲۹۱ ه.ق درگذشت. بعد از او فرزندش آقا سید قاسم بحرالعلوم که به زهد و تقوى مشهور بود ریاست (نقابت) سلسله جلیله سادات شیرازى را به دست گرفت و بعد از ایشان ریاست این خاندان به مرحوم حاج سید على اکبر اشرف الواعظین پدر محمد سلطان الواعظین رسید.
تحصیلات و اساتید
سلطان الواعظین در همان اوان کودکى در خدمت پدر ارجمندش مشغول فراگیرى معارف دینى شد و سپس در مدرسه پامنار تهران از محضر اساتید و علماى دیگر بهره مند شد. ایشان پس از مدتى، در سال ۱۳۲۶ ه.ق، راهى عتبات عالیات شد و در جوار بارگاه امام حسین علیه السلام در کربلا اقامت گزید و مشغول تحصیل علوم دینى گردید.
ایشان در این شهر از محضر اساتیدى همچون آیت الله فاضل مرندى و آیت الله شهرستانى کسب فیض نمود.[۴] وى پس از مدتى به تهران بازگشت و بعد از درگذشت پدر گرامیش در سال ۱۳۵۱ ه.ق از آن جا به قم آمد و از محضر برخى بزرگان حوزه علمیه قم نیز استفاده نمود[۵] که برخى از آن ها عبارتند از:
- آیت الله شیخ عبدالکریم حائرى
- آیت الله سید محمد حجت کوهکمری
- آیت الله سید محمدتقى خوانسارى
- آیت الله میرزا محمدعلى شاهآبادى
سلطان الواعظین حدود پنج سال در قم از محضر اساتید فوق استفاده کرد و سپس به تهران بازگشت. ایشان از عده اى از مراجع و بزرگان حوزه اجازه روایت حدیث و کتب روایى را داشت، از جمله حضرات آیات عظام: شیخ عبدالکریم حائرى، شیخ عبدالله مامقانى، آقا ضیاءالدین عراقى، سید ابوالقاسم طباطبائى غروى و سید شهاب الدین مرعشى نجفى. تصویر همه این اجازه نامه ها در پایان کتاب شریف شب هاى پیشاور به چاپ رسیده است.
آثار و تألیفات
مرحوم سلطان الواعظین شیرازی، اگرچه بیشتر عمر خویش را صرف تبلیغ، وعظ و خطابه کرد و در این جهت هم به حق موفق بود، باز از تألیف و تدوین کتب سودمند و نافع براى جامعه اسلامى غافل نماند. این آثار مکتوب عبارتند از:
- ۱- شبهاى پیشاور: سید محمد سلطان الواعظین در این کتاب - که مشروح مذاکره و مناظره او در طول ده شب با بعضى از علماى اهل سنت در پیشاور پاکستان است - اهم موضوعات مورد اختلاف را مطرح نموده و با استدلالى قوى و با استفاده کامل از منابع روائى و تاریخى اهل سنت، مبانى و معتقدات شیعه را به اثبات رسانده است. این کتاب در عین این که مطالب دقیق و تخصصىِ اختلافى را آورده است، با نثرى شیوا و روان براى همه اقشار علمى قابل استفاده مى باشد. این کتاب ارزشمند، بارها در زمان حیات مؤلف محترم و بعد از ایشان، به چاپ رسیده است. این اثر به تازگى با همت سید حسین موسوى به عربى ترجمه شده، و با تحقیق و تعلیق مترجم، به وسیله مؤسسه البلاغ در بیروت با عنوان «لیالى بیشاور» به چاپ رسیده است.
- ۲- صد مقاله سلطانى: چنانکه مؤلف محترم خود در مقدمه گفته است: این کتاب مجموعه صد مقاله اى است که آن ها را پیرامون تورات، انجیل و قرآن کریم، براى درج و چاپ در نشریه دینى «پرچم اسلام»[۶] نگاشته و مقالات مزبور از این نشریه جمع آورى شده و پس از تدوین و به وسیله خود مؤلف به چاپ رسیده است. سلطان الواعظین حدود پنجاه مقاله اول را به بررسى تحریف هاى صورت گرفته در تورات و انجیل اختصاص داده است. حدود پنجاه مقاله دیگر را نیز در اثبات مراتب اعجاز و حقانیت قرآن کریم نگاشته است.
- ۳- گروه رستگاران: این کتاب در دو جلد قطور، همانند کتاب «شبهاى پیشاور»، بیشتر حول محور اثبات حقانیت شیعه است. مؤلف محترم در جلد دوم کتاب به پاسخ نوشته هاى شهرستانى در «الملل و النحل» و رد ادعاهاى او در مورد شیعه مى پردازد. وى سپس تفاوت هاى گوناگون شیعه و سنى را به اختصار تشریح کرده و عقاید آن ها را مطرح مى سازد. او بخش پایانى جلد دوم در عقاید شیعیان را، با اتکا به مبانى قرآن و حدیث اثبات مى کند.
از آثار مرحوم سلطان الواعظین شیرازى تنها سه اثر فوق به چاپ رسیده است؛ ولى ایشان تألیفات دیگرى نیز دارند که متأسفانه آن ها را به زیور طبع نیاراسته اند. این آثار به شرح ذیل مى باشد:[۷]
- ۱- عقاید سلطانى: در ۱ جلد.
- ۲- سرادقات سلطانى: در صفات و علائم مؤمنین، در ۴ جلد.
- ۳- فضایح الصوفیه: در حالات و مناشى پیدایش اهل تصوف.
- ۴- مجموعه سلطانى: به صورت کشکول در ۱۲ جلد.
- ۵- توحید سلطانى: در معرفت الهى و صفات ثبوتیه و سلبیه، در ۲ جلد.
- ۶- معراجیه: در بیانِ دلایل عقلیه و نقلیه بر اثبات معراج جسمانى.
- ۸- المآل البیّنه: در اثبات وجود امام عصر علیه السلام.
- ۹- راه سعادت: در تشریح ساختار معنوى انسان (اخلاق و صفات حمیده) در ۲ جلد.
- ۱۰- حکمت الهى: در حدیث، در ۲ جلد.
- ۱۱- اثبات الحجه: در شرایط و صفات امامت و حالات ائمه اطهار، در ۲ جلد.
مقالاتى نیز از آن عالم ربانى در مجلات مانند: معارف جعفرى، پرچم اسلام و... به چاپ رسیده است. قلم شیوا و روان ایشان، مطالب علمى را براى توده مردم قابل درک و فهم مى کند. شایسته است اهل فضل و تمکن، بعضى از تألیفات سودمند ایشان را که هنوز به چاپ نرسیده است، به زیور طبع بیارایند.
جلسات مناظره در پیشاور
سلطان الواعظین سفرهاى متعددى به خارج از ایران داشت، وى در همه این مسافرت ها علاوه بر مجالس وعظ و منبر و تبلیغ، با علماى بزرگ فرق و مذاهب نیز به گفتگو و تبادل نظر مى پرداخت و آراء و عقاید حقه شیعه را با ایشان مطرح مى ساخت.
او سفرهایى را به مصر، سوریه، لبنان، اردن، فلسطین و هندوستان انجام داد، و مهمترین آن ها - که مناظره معروف او در آن تحقق یافت و باعث شهرت وى گشت - سفر به شهر پیشاور پاکستان بود. ایشان در ربیع الاول سال ۱۳۴۵ ه.ق که تنها سى سال از عمرشان مى گذشت، پس از سفر به عتبات و استعانت از سلطان الاولیاء حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام راهى هندوستان شد.
در کراچى، بمبئى، لاهور، پنجاب، حیدرآباد و بسیارى نقاط دیگر هند مورد استقبال و احترام مسلمان ها و غیرمسلمان ها واقع شد و جلساتى از بحث و مناظره را برقرار کرد. بعد از آن ایشان را به دهلى نو دعوت کردند و جلسه مناظره با عده اى از علماى هند را برایشان فراهم ساختند. در بعضى از این جلسات که در دهلى انجام مى شد، رهبر بزرگ هند مهاتما گاندى نیز شرکت مى کرد.[۸]
بعد از این جلسات، سلطان الواعظین به دعوت محمد سرورخان که از متنفذین خاندان قزلباش هندوستان بشمار مى رفت، براى سخنرانى و خطابه راهى پیشاور شد. این مجلس با حضور جمع زیادى از مردم پیشاور و حومه آن و نیز عده اى از علماى فریقین (شیعه و سنى) در امام باره (حسینیه) مرحوم عادل بیک برقرار شد. سلطان الواعظین در این جلسات مباحثى در زمینه خلافت و ولایت و عقاید شیعه مطرح ساخت.
در پایان یکى از این سخنرانى ها دو تن از علماى سنی کابل نزد سلطان الواعظین آمده و تقاضا مى کنند در ارتباط با سخنان او با ایشان مناظره کنند. این دو نفر به نام هاى حافظ محمد رشید و شیخ عبدالسلام از آن شب به بعد، پس از نماز مغرب و نماز عشاء در حضور جمع زیادى از علما و رجال و مردم شهر، پیرامون مسائل مورد اختلاف با سلطان الواعظین به گفتگو مى نشستند.
این جلساتِ پرشور که از شب جمعه ۲۳ رجب ۱۳۴۵ ه.ق شروع شد، تا ده شب به طول انجامید. جلسه مناظره هر شب بعد از نماز مغرب و عشاء تا ۶ یا ۷ ساعت و گاهى نیز تا اذان صبح ادامه مى یافت. ر پیشاور و شهرهاى اطراف آن، چون فرق مسلمین در کنار هم زندگى مى کنند و با یکدیگر در ارتباط هستند، لذا چنین محفلى با استقبال زیادى روبرو گردید و صورت مذاکرات هر شب، توسط روزنامه هاى محلى منتشر مى شد.
در این مباحثات مسائلى از قبیل: دلالت آیات و روایات بر مقام شیعه، عقاید فرق مختلف شیعه، ظلم و ستم خلفا در طول تاریخ نسبت به شیعه، مذاهب اربعه اهل سنت، احادیث مختلف در فضیلت حضرت علی علیه السلام، دلالت آیات مختلف بر شأن و منزلت آن حضرت، مسأله سقیفه، غصب فدک، شوراى خلافت، بدعت هاى معاویه، قیام و شهادت حضرت سیدالشهداء علیه السلام و بسیارى از مباحث تاریخى و اعتقادى دیگر مطرح شده است.
استدلال مرحوم سلطان الواعظین در طول این مناظره، فقط از کتب و منابع اهل سنت مى باشد، و این خود نشانه تسلط و احاطه آن بزرگوار به منابع تفسیرى و روائى عامه است. این احاطه تا جایى است که در برخى موارد موجب حیرت علماى اهل سنت حاضر در مجلس مى شود و تحسین ایشان را برمى انگیزد. به راستى حضور ذهن و قدرت حافظه ایشان در ذکر منابع و کتب مختلف براى یک مطلب، حیرت انگیز است.
سید در این مناظره طولانى و کم نظیر، چنان باصلابت و منطق قوى وارد بحث شد که پس از مدت کوتاهى، یکه تاز میدان گردید و آقایان اهل سنت بیشتر به مستمع تبدیل شدند، بى آن که بتوانند سخنى بگویند. در شب دهم و پایان مذاکرات، تعدادى از رجال و بزرگان حاضر در مجلس به مذهب حقه تشیع مشرف شدند.
مؤلف محترم، مشروح مذاکرات را که روز بعد از جلسه توسط جراید محلى چاپ مى شد، مجدداً بررسى کرده و پس از تنظیم در کتابى قطور - که همان کتاب ارجمند «شب هاى پیشاور» می باشد - به چاپ رسانده است.
ویژگیهای اخلاقی
مرحوم سلطان الواعظین انسانى سلیم النفس، بلند همت و بااراده بود. در بیان، بسیار شیوا و صریح اللهجه و در عین حال مؤدب و عفیف بود. دانشمند محقق، مرحوم محمد شریف رازى، درباره وی نوشته است: «او با نگارنده محبت تام داشت و گاه گاهى موفق به زیارتش مى شدم، وى را عالمى بلند همت، منیع الطبع و کریم النفس مى دیدم».[۹]
آن مدافع حریم ولایت، عشق سرشارى به اهل بیت علیهم السلام داشت، و این محبت و شیفتگى را با هیچ متاعى مقابله نمى کرد. وى عمرى را خالصانه در راه تعظیم، تکریم و ترویج خاندان عصمت و طهارت با قلم و بیان خویش جهاد نمود و دمى از این کوششِ مدام را نیاسود. به ویژه آن مرحوم عاشق پیشواى بزرگ شیعه حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام بود و در همه تألیفات و بیانات خود، سعى بلیغى در ارائه شناخت بهتر و روشنتر شدن مقام، منزلت و فضیلت آن امام مظلوم داشت. آقاى کیائى طالقانى از آن مرحوم نقل کردند که فرموده بود: «اگر تمام کتب شیعه هم از بین برود، بنده مى توانم با اتکا به کتب و منابع عامه، خلافت و ولایت حضرت امیر علیه السلام را اثبات بنمایم».
وفات
مرحوم سلطان الواعظین شیرازی، پس از سال ها تلاش خستگى ناپذیر، واپسین سال هاى عمر خویش را با بیمارى شدید قلبى مى گذراند، به طورى که تقریباً در ده سال آخر زندگى کاملاً خانه نشین شد. روح پاک وى سرانجام روز جمعه ۱۷ شعبان ۱۳۹۱ ه.ق، (برابر با ۱۶ مهرماه ۱۳۵۰ ه.ش) در تهران به ملاء اعلى پرکشید. پیکر ایشان پس از انتقال به قم، با تشییع باشکوهى توسط علما و فضلاى حوزه علمیه، در قبرستان ابوحسین (قبرستان نو) به خاک سپرده شد.
نقل شده، بعد از فوت سلطان الواعظین، آیت الله حائرى تهرانى، مرحوم حاج سید جواد سهدهى را - که از منبرى هاى برجسته تهران بود - در خواب مى بینند که در باغ بسیار بزرگى با وضع خوشى مقیم است. مى پرسد: آقاى سهدهى چطورى؟ مى گوید: بسیار خوبم. از وقتى که آقاى سلطان الواعظین آمده است، به هر کدام ما (اهل منبر) یک درجه داده اند.[۱۰]
پانویس
- ↑ زندگینامه رجال و مشاهیر ایران، حسن مرسلوند، ج ۴، ص ۱۵۴.
- ↑ شب هاى پیشاور، سلطان الواعظین شیرازى، ص ۹۲.
- ↑ شب هاى پیشاور، بخش تصاویر و اسناد در پایان کتاب.
- ↑ زندگینامه رجال و مشاهیر ایران: حسن مرسلوند، ج ۴، ص ۱۵۴.
- ↑ آثار الحجة، مرحوم محمد شریف رازى، ج ۲، ص ۱۵۱.
- ↑ هفته نامه دینى - طبى پرچم اسلام بین سال هاى ۱۳۳۰-۱۳۲۵ ش به مدیریت دکتر سید عبدالکریم فقیهى شیرازى در تهران منتشر مى شد. شخصى که به سوى محمدرضا شاه تیراندازى کرد خبرنگار این نشریه بود. رجوع کنید به شناسنامه مطبوعات ایران: مسعود برزین، ص ۱۰۵.
- ↑ برگرفته از مقدمه کتاب گروه رستگاران.
- ↑ شب هاى پیشاور، سلطان الواعظین، ص ۹۳.
- ↑ گنجینه دانشمندان، شیخ محمد شریف رازى، ج ۲، ص ۳۷۶.
- ↑ گنجینه دانشمندان، ج ۲، ص ۳۷۶.
منابع
- ستارگان حرم، مهدى سلیمانى آشتیانى، جلد ۹.
آرشیو عکس و تصویر
ردیف جلو از راست: ناشناس، سید عبدالله موسوی شیرازی و سید محمد موسوی شیرازی (سلطان الواعظین)
ردیف پایین از راست: سید مرتضی مرتضوی لنگرودى، محمدرضا تنکابنی، سید احمد موسوی خوانساری، سید محمد موسوی شیرازی (سلطان الواعظین) و محمود حلبی
1. سید ابوالقاسم حسینی کاشانی، 2. نصرالله شاه آبادی، 3. سید هدایت الله تقوی شیرازی و سید محمد موسوی شیرازی (سلطان الواعظین)
تشییع پیکر سید محمد موسوی شیرازی (سلطان الواعظین) در حرم حضرت معصومه سلام الله علیها
مقبره سید محمد موسوی شیرازی (سلطان الواعظین) در قبرستان نو - قم
مدفن سید محمد موسوی شیرازی (سلطان الواعظین)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
