مجالس المؤمنین (کتاب)

از دانشنامه‌ی اسلامی
(تغییرمسیر از مجالس المؤمنین)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مجالس المومنین.jpg
نویسنده قاضی نورالله شوشتری
موضوع زندگی‌نامه علما
زبان فارسی
تعداد جلد ۲

«مجالس المومنین» اثر معروف قاضی نورالله شوشتری (م، ۱۰۱۹ ق) است ﻛﻪ دارای ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻰ ﻭ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ می باشد. این کتاب مشتمل بر احوال گروهی از علما، حکما، ادبا، عرفا، شعرا و رجال متقدم و راویانی است که به اعتقاد مؤلف همگی شیعه مذهب‌اند. همچنین دربردارنده حکایات و قصه‌ها و روایات آن‌ها است.

مؤلف

نورﺍﷲ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺷﺮﻳﻒﺍﻟﺪﻳﻦ ﺣﺴﻴﻨﻲ ﻣﺮﻋﺸﻲ، معروف به قاضی نورالله شوشتری (۹۶۵ - ۱۰۱۹ ق) از عالمان بزرگ شیعه در قرن دهم هجری است. ﻭﻱ ﻣﻌﺎﺻﺮ شیخ بهایی ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﺗﺸﻴﻊ ﺩﺭ ﺍﻛﺒﺮﺁﺑﺎﺩ ﻫﻨﺪ به شهادت رسید.

قاضی نورالله، فقه را بر مبنای مذاهب پنجگانه «شیعه»، «حنفیه»، «مالکیه»، «حنبلیه» و «شافعیه» برای طلاب هر مذهب تدریس می‌نمود و در خاتمه و بیان اقوال، نظر شیعه را با ظرافتی خاص بر کرسی می‌نشاند.

از جمله مهمترین کتب قاضی شوشتری علاوه بر «ﻣﺠﺎﻟﺲ ﺍﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ» عبارتند از: احقاق الحق، الصوارم المهرقه و مصائب النواصب.

محتوای کتاب

کتاب «ﻣﺠﺎﻟﺲ ﺍﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ» از یک مقدمه و دوازده «مجلس» تدوین شده که هر مجلس حکم یک فصل از کتاب را دارد که در هر کدام به گوشه هایی از تاریخ اسلام، تشیع و ایران پرداخته و برخی از بزرگان تصوف، متکلمان، مشاهیر، حکما و شعرا را معرفی کرده است.

نویسنده، در مقدمه، مباحثی همچون: تحقیق تعریف مطلق شیعه، القای خلاف (اختلاف صحابه) در کنار بستر رسول خدا (ص)، عدد امامان دوازده‌گانه و علت اینکه امامان دوازده فرد هستند را مطرح کرده است.

مرحوم شهید قاضی نورالله شوشتری، مجلس اول کتاب خود را با ذکر بعضی اماکن و سرزمین‌هایی که به ائمه هدى(ع) اختصاص دارد، شروع می‌نماید.

نویسنده، مجلس دوم کتاب را به ذکر طوایفى که به مذهب تشیع گرویده و به آن مشهورند، اختصاص داده است.

مجلس سوم کتاب درباره بزرگان مذهب تشیع و عالمان آن است‎؛ مانند حضرت ابوطالب(ع)، حمزة بن عبدالمطلب، جعفر بن ابى‎ طالب، عبدالله بن عباس و... .

قاضى نورالله شوشترى مجلس چهارم را به ذکر تابعین اختصاص مى ‎دهد و تعدادى از آنها را که داراى نقش مهمى در تاریخ اسلام بوده‌اند، برمی‌شمارد که از آن جمله‌اند: مالک اشتر نخعى، اویس قرنى، صعصعة بن صوحان، رشید هجرى، حبیب بن مظاهر اسدى و...

وی در مجلس پنجم، از نام و سیره بعضى از متکلمین و محدثین و فقهاء و مجتهدین و اعیان قراء و نحاة و لغویین، یاد می‌کند.

نویسنده در جلد دوم، مجالس ششم تا دوازدم را با موضوعات: ذکر جمعی از بزرگان صوفیه، مشاهیر حکمای اسلام و متکلمان اعلام، ذکر ملوک و سلاطین، امرا و سپهسالاران، وزرای عظام، شعرای عرب و شعرای عجم، گنجانده است.

منابع

  • معرفی و نقد کتاب مستطاب مجالس المؤمنین، علی شوره زاری، کتاب ماه کلیات سال سیزدهم بهمن ۱۳۸۸ شماره ۲.
  • قاضی نورالله شوشتری، همین دانشنامه.
  • ویکی نور.
منابع مرجع
دائره المعارف ها * دانشنامه جهان اسلام * دائرة المعارف بزرگ اسلامی * دائرة المعارف قرآن کریم * دانشنامه فرهنگ فاطمی * دانشنامه امام حسین علیه السلام * دانشنامه امیرالمومنین علیه السلام * دانشنامه قرآن و حدیث * دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی * دايره‌المعارف فارسي (مصاحب)‌
فرهنگ های تخصصی *فرهنگ قرآن * فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام * فرهنگ عاشورا * قاموس قرآن * نثر طوبی * سفینه البحار
واژه نامه ها * المنجد * تاج العروس * جمهرة اللغة * قاموس المحیط * لسان العرب * مجمع البحرین * مفردات قرآن راغب * معجم مقاییس اللغة
سرگذشت نامه ها *ريحانة الادب * روضات الجنات * طبقات اعلام الشیعه‌ * اعیان الشیعه * مجالس المؤمنین * گلشن ابرار * ستارگان حرم * اثر آفرینان
کتابشناسی ها * الذریعه الی تصانیف الشیعه * کشف الظنون * الفهرست ابن ندیم * فهرست کتاب های چاپی فارسی
منابع مرجع الکترونیکی * ویکی شیعه * دانشنامه اسلامی