صفوة التفاسیر (شبر) (کتاب)

از دانشنامه‌ی اسلامی
(تغییرمسیر از صفوه التفاسیر)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
نویسنده سید عبدالله شبر
موضوع تفاسیر شیعه
زبان عربی
تعداد جلد ۱
تحقيق حامد حفى داود

کتاب «صفوة التفاسیر» تألیف سید عبدالله شُبَّر (م، ۱۲۴۲ ق) است، که گزیده‌اى از تفاسیر پیش از مؤلف می‌باشد. در این تفسیر علاوه بر مباحث لغوی، ادبی، فقهى و کلامى، آیات قرآن کریم بر اساس روایات ائمه معصوم علیهم‌السلام تفسیر شده است. این تفسیراست.

مؤلف

سید عبدالله حسینى کاظمى معروف به «شُبّر» (۱۱۸۸-۱۲۴۲ ق)، فقیهى آگاه، محدثى خبیر، مفسرى متبحر و جامع علوم معقول و منقول بود. وی از محضر عالمان بزرگى بهره برده که از آن جمله‌اند: سید علی طباطبایی، میرزا ابوالقاسم قمی، سید محسن أعرجى، شیخ جعفر کاشف ‎الغطاء.

علامه شبّر در رشته هاى مختلف علوم اسلامى همچون: فقه، حدیث، تفسیر، معارف و اخلاق صاحب نظر بود و در تمامى این زمینه ها تألیفات سودمندى دارد و این سبب گشته بود وى در عصر خود به مجلسى ثانى مشهور شود. سید عبدالله شبر در ۴۳ سالگى مرجعیتى فراگیر یافت.

برخى از تألیفات ایشان عبارتند از: صفوة التفاسیر، الجوهر الثمین فی تفسیر القرآن المبین، تفسیر القرآن الکریم، جامع المعارف والاحکام، الأصول الأصلیة، أنیس الزائر، أدب سلوک الدین و الدنیا، البرهان المبین، جامع الاخبار.

معرفى کتاب

«صفوة التفاسیر» یا «تفسیر کبیر»، یکی از آثار تفسیری سید عبدالله شبر است، که حاوی گزیده‌ای از تفاسیر پیشین می‌باشد و بر اساس اعتماد به نقل توأم با عقل، گزینش شده است. این تفسیر یکى از بهترین تفاسیر در نزد شیعیان است که تا به حال نوشته شده است.

علامه شبّر در تفسیر «صفوة التفاسیر»، با حسن انتخاب و احاطه‌اى که به روایات معصومان علیهم‌السّلام داشته و با اعمال ذوق، تفسیرى کامل و جامع به جهان اسلام تقدیم کرده است.

تفسیر کبیر شبّر با نام «صفوة التفاسیر» تاکنون به چاپ نرسیده، ولى نسخه‌هاى کامل خطى آن موجود است، در دو مجلد بزرگ که مجلد اول آن از آغاز قرآن تا پایان سوره رعد است (در گنجینه نسخه‌هاى خطى کتابخانه نجفى مرعشى در قم) و مجلد دوم از سوره رعد تا پایان قرآن که در گنجینه نسخه‌هاى خطى کتابخانه مجلس شوراى اسلامى در تهران نگهدارى مى‌شود.

لازم به ذکر است، محمدعلی صابونی -از مفسران معاصر اهل سنت- نیز تفسیری با همین عنوان (صفوة التفاسیر) تألیف کرده است.

محتواى کتاب

مؤلف مقدمه اى نسبتاً طولانى نگاشته و آن را در شانزده بخش تنظیم کرده و در آن به طور گسترده از مسائل مختلف سخن گفته است که این مقدمه خود رساله اى مستقل در علوم قرآنى شمرده مى شود. وى سپس به تفسیر آیات به روشى مزجى و ترکیبى پرداخته و گاه از قرائت، شرح واژه‌ها، اِعراب از حیث لغت و نحو و گاه بلاغت سخن گفته است.

علامه شبر در این تفسیر، به تفسیر آیات بر اساس روایات وارد شده از ائمه معصوم علیهم السلام پرداخته و کمتر آراى دیگران را آورده و به مباحث فقهى و کلامى نیز به مناسبت، با دقت و ظرافت کامل وارد شده است.

مؤلف در این تفسیر و تفاسیر و آثار دیگرش، از ذوق سرشار و قدرت ادبى و نیز اطلاعات علمى گسترده خود در فهم روایات بهره فراوان برده است که از حسن سلیقه و ذکاوت والاى وى حکایت دارد.

منابع

  • تفسیر و مفسران، محمدهادی معرفت، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید، قم، ۱۳۸۰ش.
  • کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری.
***
تفسیر قرآن
درباره تفسیر قرآن: تفسیر قرآن -تاریخ تفسیر - روشهای تفسیری قرآن
اصطلاحات: اسباب نزول -اسرائیلیات -سیاق آیات
شاخه های تفسیر قرآن:

تفسیر روایی (تفاسیر روایی) • تفسیر اجتهادی (تفاسیر اجتهادی) • تفسیر فقهی ( تفاسیر فقهی) • تفسیر ادبی ( تفاسیر ادبی) • تفسیر تربیتی ( تفاسیر تربیتی) • تفسیر كلامی ( تفاسیر كلامی) • تفسیر فلسفی ( تفاسیر فلسفی ) • تفسیر عرفانی (تفاسیر عرفانی ) • تفسیر علمی (تفاسیر علمی)

روشهای تفسیری قرآن:
تفاسیر به تفکیک مذهب مولف:
مسابقه از خطبه ۱۳۳ و ۱۳۳ و ۱۶۷ نهج البلاغه