ایوب بن نوح

ایوب بن نوح
نام کامل	أیوب بن نوح بن دراج نخعی
زادروز	نامعلوم
زادگاه	کوفه
وفات	نامعلوم
مدفن	نامعلوم
آثار
شناخته‌شده برای	از راویان ثقه و وکیلان امام رضا علیه السلام و امام حسن عسکری علیه السلام، معروف به پرهیزگاری و عبادت بسیار

ایوب بن نوح، از راویان و وکیلان شیعه در سدهٔ سوم هجری بود. نجاشی او را وکیل امام رضا علیه السلام و امام حسن عسکری علیه السلام، «عظیم‌المنزلة» نزد آن دو، امین، بسیار پرهیزگار و ثقه در روایات دانسته است. او از تیرهٔ نخعی و از خاندانی کوفی بود که در شمار راویان و فقیهان شیعه جای داشتند.

نام و نسب

نجاشی او را «ایوب بن نوح بن دراج النخعی، ابوالحسین» خوانده است. پدرش نوح بن دراج، قاضی کوفه بود و به گفتهٔ نجاشی، اعتقاد درستی داشت؛ برادرش جمیل بن دراج نیز از راویان شناخته‌شدهٔ شیعه است. این خاندان از چهره‌های حدیثی کوفه بودند و نامشان در اسناد روایی دیده می‌شود. قاضی بودن پدرش نشان می‌دهد که خاندان او در دستگاه قضایی و اجتماعی کوفه جایگاهی داشته و در همان حال به تشیع گرایش یافته است.

وکالت و جایگاه

نجاشی می‌نویسد: «كَانَ وَكِيلًا لِأَبِي الْحَسَنِ وَ أَبِي مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ، عَظِيمَ الْمَنْزِلَةِ عِنْدَهُمَا، مَأْمُوناً»؛ «او وکیل امام رضا و امام حسن عسکری علیهما السلام بود و نزد آن دو جایگاهی بزرگ داشت و امین بود.» وکالت در دورهٔ امامان، مسئولیت گردآوری و رساندن اموال و پاسخ به پرسش‌های شیعیان بود و به کسانی سپرده می‌شد که امانت و پرهیزگاری‌شان شناخته‌شده باشد. در سدهٔ سوم هجری، وکیلان به سبب فشار دستگاه عباسی بیشتر پنهانی فعالیت می‌کردند و امانت‌داری، مهم‌ترین شرط این مسئولیت بود؛ ایوب بن نوح از کسانی است که این شرط را در منابع رجالی احراز کرده است.

وثاقت و سیره

نجاشی او را «شَدِيدَ الْوَرَعِ، كَثِيرَ الْعِبَادَةِ، ثِقَةً فِي رِوَايَاتِهِ» وصف کرده است: بسیار پرهیزگار، عبادت‌کنندهٔ فراوان و در روایاتش مورد اعتماد. این اوصاف، او را در شمار راویانی قرار می‌دهد که هم در نقل حدیث و هم در رفتار دینی، مورد قبول اصحاب بوده‌اند. نجاشی او را در شمار کسانی آورده که نزد امامان جایگاهی بزرگ داشتند؛ این تعبیر در منابع رجالی معمولاً برای وکیلان برجسته به کار می‌رود.

خاندان و گرایش شیعی

نجاشی گزارش می‌کند که محمد بن سکین گفت: «نُوحُ بْنُ دَرَّاجٍ دَعَانِي إِلَى هَذَا الْأَمْرِ»؛ «نوح بن دراج مرا به این امر [تشیع] فراخواند.» این گزارش نشان می‌دهد که گرایش شیعی در خاندان ایوب بن نوح، پیش از او و از سوی پدرش آغاز شده بود.

روایت

ایوب بن نوح از گروهی از اصحاب امام صادق علیه السلام روایت کرده است. از او نیز راویانی چون احمد بن محمد بن خالد برقی نقل کرده‌اند. حضور او در اسناد روایی، نشان‌دهندهٔ جایگاه او در شبکهٔ حدیثی شیعه در سدهٔ سوم هجری است.

ارزیابی

ایوب بن نوح از راویان و وکیلانی است که در منابع رجالی شیعه با اوصاف امانت، پرهیزگاری و وثاقت شناخته شده است. خاندان او — پدرش نوح بن دراج و برادرش جمیل بن دراج — نیز از چهره‌های حدیثی کوفه بودند و همین، جایگاه او را در تاریخ حدیث شیعه برجسته می‌کند. وثاقت او در منابع رجالی تصریح شده و همین، اعتبار روایات او را نزد فقیهان امامیه تثبیت کرده است.

منابع

• نجاشی، احمد بن علی؛ رجال النجاشی، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۱۶ق؛ ص۱۰۲.