علی بن مهزیار اهوازی
«علی بن مهزیار اهوازی» از فقها و محدثان نامدار شیعه در قرن سوم هجری و از اصحاب امام رضا، امام جواد و امام هادی علیهمالسلام است. ابن مهزیار در طرق بسیاری از احادیث واقع شده و عموم علمای شیعه او را مورد تجلیل و توثیق قرار دادهاند.
| نام کامل | علی بن مهزیار اهوازی |
| زادگاه | اهواز |
| وفات | قرن سوم هجری |
| مدفن | اهواز |
|
| |
| اساتید |
محمد بن ابی عمیر، احمد بن اسحاق اشعری قمی، احمد بن محمد بن ابی نصر بزنطی، حسن بن علی بن فضال، حسن بن محبوب، حسین بن سعید اهوازی،... |
| شاگردان |
|
| آثار |
کتاب حروف القرآن، کتاب الانبیاء، کتاب البشارات،... |
زندگینامه
شرح حال علی بن مهزیار اهوازی در بیشتر منابع رجالی به تفصیل آمده است. نجاشی در رجال خود از این دانشمند گرانمایه چنین یاد می کند: «ابوالحسن علی بن مهزیار اهوازی، از مردم دورق[۱] بود و از موالی است. پدرش مهزیار نصرانی بود و اسلام آورد. و گفته اند که علی نیز در کودکی نصرانی بود ولی بعد مسلمان شد، و خدا با شناخت اسلام و مذهب تشیع بر وی منت نهاد».
صاحب رجال برقی او را از اصحاب امام رضا علیه السلام[۲] و همچنین از اصحاب امام محمدتقی و امام علی النقی علیهماالسلام بشمار آورده است.[۳]
خاندان علی بن مهزیار:
فرزند علی بن مهزیار یعنی «محمد بن علی بن مهزیار» نیز از اصحاب امام هادی علیه السلام شمرده می شود. وی بسیاری از افتخارات پدر را دارا و از جایگاه علمی خاصی برخوردار بود. از سید بن طاووس در کتاب «ربیع الشیعه» نقل شده که محمد بن علی بن مهزیار از سفیران و نمایندگان حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه بوده است.
همچنین فرزند برادر او «علی بن ابراهیم بن مهزیار اهوازی» -که او نیز به علی بن مهزیار شهرت دارد- از افرادی است که در دوران غیبت صغری توفیق تشرف به خدمت امام زمان علیه السلام را داشته است.
وفات:
از تاریخ وفات علی بن مهزیار اهوازی اطلاع دقیقی در دست نیست، ولی سال رحلت او را حدود سال ۲۵۴ هجری تخمین زده اند. اکنون مزار شریف آن راوی بزرگوار شیعه در شهر اهواز دارای بارگاه و بقعه ای مجلل و مورد زیارت مردم است.
جایگاه علمی
شیخ طوسی در کتاب الرجال خود، ضمن اینکه علی بن مهزیار را از اصحاب حضرت رضا و امام جواد و امام هادی علیهم السلام محسوب می دارد، می گوید: او دانشمندی موثق و دارای اعتقادی درست بود.[۴]
و نیز در «الفهرست» می نویسد: «علی بن مهزیار اهوازی رحمت الله علیه دانشمندی جلیل القدر، دارای روایات فراوان و ثقه است. برای اوست سی و سه کتاب مانند کتب حسین بن سعید با زیادت، کتاب حروف القرآن، کتاب الانبیاء، کتاب البشارات».
علی مهزیار علم فقه و شناخت احکام دینی را آموخت، و از امام رضا و امام جواد علیهماالسلام روایت کرده است و از اصحاب خاص امام جواد بشمار می رفت، و از جانب آن حضرت وکالت داشت. بدین گونه در نزد آن حضرت مقامی بس بزرگ یافت، و نیز از اصحاب امام هادی علیه السلام هم بود و در بعضی از نواحی وکیل آن ذوات مقدس بود.
راجع به علی بن مهزیار توقیعاتی مشتمل بر خوبی های وی از جانب امام جواد و امام هادی علیهماالسلام خطاب به شیعیان صادر شده است. او در نقل روایاتش موثق بود، هیچ دانشمندی از وی نکوهش نکرده است، اعتقادی درست داشت و کتاب های مشهوری تصنیف نموده است.
استادان و شاگردان
آیت الله سید ابوالقاسم خویی اساتید و کسانی که علی بن مهزیار از آنان روایت نقل کرده را بیش از پنجاه نفر ذکر کرده است. او توفیق درک بزرگانی از فقها و محدثین را داشت، از جمله:
محمد بن ابی عمیر، احمد بن اسحاق اشعری قمی، احمد بن محمد بن ابی نصر بزنطی، حسن بن علی بن فضال، حسن بن محبوب، حسین بن سعید اهوازی، حماد بن عیسی، صفوان بن یحیی، محمد بن اسماعیل بن بزیع، محمد بن حسن قمی.
همچنین علی بن مهزیار اهوازی خود از اساتید روایی بود، و برخی علما از او بهره علمی بردند. آیت الله خویی در کتاب «معجم رجال الحدیث» به بیش از بیست نفر از آنان اشاره کرده است؛ از جمله: احمد بن محمد بن خالد برقی و ابراهیم بن هاشم قمی.
پانویس
منابع
- مفاخر اسلام (با تلخیص)، علی دوانی، جلد ۱، صفحه ۱۰۷.
- "علی بن مهزیار اهوازی"، محمدرضا حیدریان، مجله فرهنگ کوثر، مهر ۱۳۷۷، شماره ۱۹.
