غزوات پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله

از دانشنامه‌ی اسلامی
(تغییرمسیر از غزوه)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

غزوه به جهادهایی گفته می شود که خود رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در آنها شرکت می کردند که به آنها غزوه می گفتند و تعداد آنها را 26 یا 27 عدد نوشته اند.

معنای لغوی غَزْوِه

غَزْوَه به فتح اول و سکون دوم (جمع آن غَزْوات) در لغت به معنای جنگیدن می‌باشد و از کلمه «الغزو» گرفته شده است. [۱] اسم فاعل آن «غازی‌» و جمع آن «غُزاة» و «غُزّی‌» آمده است، مانند قاضی، قضاة- سابق، سُبّق(به معنای رفتن به پیکار دشمن و غارت او) [۲] و از این نمونه است کلمه «غُزّی‌» در آیه زیر:

«یا ایُّها الَّذینَ امَنُوا لا تَکُونُوا کَالَّذینَ کَفَرُوا وَ قالُوا لِاخْوانِهِمْ اذا ضَرَبُوا فیِ‌الْارْضِ اوْ کانُوا غُزّیً... لَوْ کانُوا عِنْدَنا ما ماتُوا وَ ما قُتِلُوا» [۳]

ای گرویدگان به دین اسلام، شما مانند آنان که راه کفر و نفاق پیمودند، نباشید که گفتند: اگر برادران و خویشاوندان ما به سفر نرفته و یا به جنگ حاضر نمی‌شدند، به چنگ مرگ نمی‌افتادند و کشته نمی‌شدند.

پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) فرمود:

«دَعا مُوسی وَامَّنَ هاروُنُ (ع) وَامَنَّتِ الْمَلائِکَةُ (ع) فَقالَ اللَّهُ تَبارَکَ وَتَعالی قَدْ اجِیْبَتْ دَعْوَتُکُما فَاسْتَقیما وَ مَنْ غَزا فی‌ سَبیلِ اللَّهِ اسْتُجیبُ لَهُ کَمَا اسْتُجیبُ لَکُما الی‌ یَوْمِ‌الْقِیامَةِ»

حضرت موسی دعایی کرد و هارون آمین گفت و فرشتگان نیز آمین گفتند. پس خدای تبارک و تعالی فرمود: هر آینه دعای شما مستجاب شد پس استقامت و پایداری ورزید و هر که در راه خدا جهاد کند، دعایش مستجاب شود، چنانچه دعای شما به اجابت رسید تا روز قیامت. [۴]

معنای اصطلاحی غزوه

در اصطلاح اغلب تاریخ نویسان غزوه به جنگهایی گفته می‌شود که به فرماندهی شخص پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) بوده است، و بقیه جنگهای زمان رسول خدا (صلی الله علیه وآله) که آن حضرت در آن حضور نداشته «سریّه» یا «بعث» نامیده شده است.

برخی از غزوات مهم

جنگ بدر

پس از هجرت مسلمانان به مدینه اولین نبردی که بین مسلمانان و کفار قریش رخ داد غزوه بدر بود. پيامبر اکرم صلی الله علیه و آله در سال دوم هجرت براي حفظ اسلام و دفاع از حقوق مسلمانان و خنثي کردن توطئه هاي قريش به پاخاست و سرانجام در «بدر» در برابر لشکريان قريش قرار گرفت و با وجود اين که تعداد مسلمانان يک سوم کفار بود مسلمانان پيروز گشتند.

جنگ احد

قريش که شکست سختي از مسلمانان در جنگ بدر خورده بودند در سال سوم هجرت به منظور انتقام رهسپار مدينه شدند و در احد با ارتش اسلام رو به رو گرديدند.در غزوه احد ابتدا پیروزی به نفع مسلمانان بود.ولی در انتها به علت نافرماني برخي مسلمانان از راهنمايي هاي نظامي و امنيتي پيامبر صلی الله علیه و آله به نفع مسلمانان منتهي نشد و مسلمانان شکست خوردند.در غزوه بسیاری از اصحاب پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و حضرت حضرت حمزه سيد الشهداء علیه السلام به شهادت رسیدند.

جنگ بني النضير

منافقان و يهوديان مدينه از شکست مسلمانان در احد و کشته شدن رجال علوي سخت خوشحال بودند و به دنبال فرصتي بودند تا در مدينه شورش کنند و به قبايل خارج از مدينه بفهمانند که کوچکترين اتحاد و وحدت کلمه اي در مدينه وجود ندارد و دشمنان خارجي مي توانند اسلام را سرنگون کنند.

پيامبر براي اين که از منويات و طرز تفکر يهوديان بني النضير آگاه گردد همراه گروهي از افراد خود عازم دژ آن ها گرديد. پيامبر در برابر درب دژ فرود آمد ولي داخل نشد و ترجيح داد در سايه ديوار دژ با افراد خود بنشيند و با سران بني النضير گفتگو کند.

پيامبر صلی الله علیه و آله در اين گير و دار احساس کردند توطئه اي در راه است، حرکات مرموز و سخنان در گوشي آن ها پيامبر را به شک انداخت. آن ها قصد داشتند پيامبر را از بين ببرند اما آن حضرت توسط جبرئيل از نقشه شوم آن ها باخبر شد و بدون اين که به ياران خود چيزي بگويد وانمود کرد که براي کاري به اطراف مي رود و بر مي گردد، اما حضرت راه مدينه را پيش گرفت. سپس با سران بني النضير تماس گرفت و پيغامي فرستاد مبني بر اين که آن ها پيمان شکني کرده اند و بايد ظرف ده روز مدينه را ترک کنند.

در اين ميان منافقان دست به کار شدند و به يهوديان پيشنهاد کمک دارند. پيامبر پس از اين که متوجه شد يهوديان درهاي دژ را بسته اند و تصميم دارند از دژ دفاع کنند براي محاصره قلعه بني النضير حرکت کرد. سرانجام يهوديان تسليم شدند و مدينه را ترک کردند. اين واقعه در سال چهارم هجرت رخ داد.

جنگ احزاب (خندق)

در سال پنجم هجرت گروهي از يهوديان «بني النضير» به مکه رفتند و قريش را بر ضد اسلام و مسلمانان تحريک کردند. قريش از فرصت استفاده کرده لشکر انبوهي از گروه هاي مختلف تشکيل داد و به سوي مدينه حرکت کرد. مسلمانان براي حفظ مرکز اسلام يعني شهر مدينه به پيشنهاد سلمان فارسي دور شهر را خندق کندند و در برابر چندين هزار از کفار صف بستند. حضرت علي علیه السلام در اين جنگ سردار آنان «عمرو بن عبدو» را از پاي درآورد و سرانجام جنگ به نفع مسلمين تمام شد.به دلیل اتحاد قبایل عرب علیه اسلام در این غزوه به غزوه احزاب معروف گشت.

غزوه بني قريظه

بني قريظه از يهوديان اطراف مدينه بودند که با پيامبر صلی الله علیه و آله پيمان صلح و سازش بسته بودند ولي در غزوه احزاب پيمان شکني کرده بودند و به کمک قريش پرداختند و چون از نظر پيامبر، افرادي خطرناک شناخته شدند چاره اي جز اين نبود که از ميان برداشته شوند. پس از جنگ احزاب پيغمبر صلی الله علیه و آله دستور دادند لشکر اسلام به سوي بني قريظه حرکت کند. مدت 25 روز بود که آن ها در محاصره مسلمانان قرار داشتند تا اين که تسليم شدند.

طايفه اوس از پيامبر خواهش کردند تا از خودشان درگذرد. حضرت فرمود: آيا راضي هستيد؟سعد معاذ که يکي از بزرگان شماست درباره شما حکم کند؟ همه پذيرفتند به اميد اين که سعد از آن ها جانبداري خواهد کرد ولي سعد به کشتن مردان جنگي و تقسيم اموال و اسيري زنانشان حکم کرد.

پيغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: حکم سعد همان حکمي است که خداوند درباره اين افراد صادر فرموده است. و بدين ترتيب تمام جنگجويان آنان کشته شدند.

غزوه بني المصطلق

در سال ششم هجري گروهي از قبيله خزاعه بر ضد مسلمانان به اقداماتي دست زدند. پيامبر اسلام صلی الله علیه و آله از توطئه آن ها باخبر شد و با لشکري به سويشان حرکت کرد تا از خطر آنان جلوگيري کند و در محلي به نام مريسيع با آنان جنگيد و پيروز شد.

غزوه خيبر

در قلعه هاي خيبر گروه زيادي از يهوديان زندگي مي کردند که با مشرکين روابط نظامي و اقتصادي داشتند و چون امنيت مسلمانان از سوي آنان تهديد مي شد در سال هفتم هجري مسلمانان به خيبر که ستاد مرکزي دشمن به شمار مي رفت حرکت کردند و پس از محاصره و جنگ، يهوديان تسليم حکومت اسلامي شدند.

فتح مکه

قريشيان در پيمان صلح حديبيه با پيامبر قرار بسته بودند که نسبت به مسلمانان و هم پيمانان آن ها تجاوز و تعدي نکنند اما آنان پيمان خود را شکستند و با قبيله بني بکر همکاري کردند تا قبيله خزاعه را که هم پيمانان مسلمين بودند نابود سازند. پيامبر اسلام صلی الله علیه و آله براي جلوگيري از تجاوز آنان بپاخاست و سرانجام بي خبر به طرف مکه حرکت کرد و با تدبير صحيحي وارد مکه شد و شهر مکه را فتح کرد. اين پيروزي در سال هشتم هجرت رخ داد.

غزوه حنين

قبيله هوازن لشکري بر ضد اسلام تشکيل دادند. پيامبر صلی الله علیه و آله پس از فتح مکه از موضوع باخبر شد و با 12 هزار نفر به سراغ آنان رفت و در سال هشتم هجرت در وادي حنين جنگ آغاز شد و سرانجام کفار شکست خوردند و تسليم شدند.

غزوه طائف

پس از غزوه حنين و در همان سال حضرت رسول صلی الله علیه و آله متوجه طائف شدند تا قبیله ثقیف را که با هوازن هم دست شده بودند سرکوب کنند ولي پس از مدتي محاصره از فتح آن جا صرف نظر کرده به مکه مراجعت فرمود.


غزوه تبوک

نفوذ اسلام در عربستان و فتوحات درخشان مسلمانان در حجاز پشت دشمنان اسلام را به لرزه مي انداخت و آنان را به فکر وادار مي کرد. روم آن روز تنها حريف زورمند ايران بود که نيروي نظامي بزرگي داشت و از فتوحاتي که در نبرد با ايران نصيبش شده بود سخت مغرور بود.

در سال نهم ارتش روم با ادوات جنگي بسيار و مجهز به آخرين نمونه از سلاح هاي آن روز در نوار مرزي شام مستقر شدند و قبايل مرز نشيني چون عامله، غسان به آنان پيوستند.

اين خبر به گوش پيامبر رسيد و حضرت چاره اي نديدند جز اين که با لشکري عظيم پاسخ متجاوزان را بدهند. سپاه اسلام سرانجام در سال نهم هجري به سرزمين تبوک گام نهاد اما اثري از سپاه روم نبود.

گويا سران روم از افزوني سپاه اسلام و شهادت و فداکاري کم نظير آنان که نمونه کوچک آن را در نبرد موته ديده بودند، آگاهي يافته و صلاح ديده بودند سپاه خويش را به داخل کشور بازگردانند و در عمل خبر اجتماع بر ضد مسلمانان را تکذيب کرده و چنين وانمود کنند که هرگز فکر حمله اي در مغز آنان نبوده و آن ها نسبت به حوادث عربستان بي طرف هستند.

پيامبر صلی الله علیه و آله با افراد عالي رتبه مشورت کرد و نتيجه شوراي نظامي اين شد که سپاه اسلام به خاطر سختي هاي زيادي که در طي راه تبوک ديده اند براي تجديد قوا به مدينه باز گردند. مسلمانان در اين مسافرت به هدف خود که پراکنده ساختن سپاه روم و رعب و هراس افکندن در دل روميان بود رسيده بودند، و اين هراس تا مدت ها آنان را از فکر حمله و تشکيل سپاه باز مي داشت.

جدول کامل غزوات

غزوات رسول خدا (ص)
غزوه ودّان(غزوه ابوا)
تاریخ وقوع صفر سال دوم هجری
تعداد نفرات دو سپاه ـــــ
هدف غزوه اطلاع از وضعیت کاروان قریش
جبهه مقابل نبردی رخ نداد
نتیجه غزوه بستن پیمان دوستی با قبیله بنی ضمره
آیات نازل شده در مورد غزوه ــــــ
اتفاقات مهم جانشین رسول خدا(ص) در مدینه سعد بن عباده بود
غزوه بواط
تاریخ وقوع ربيع الاول سال دوم هجرت‌
تعداد نفرات دو سپاه دويست نفر
هدف غزوه كاروانى از قريش‌
جبهه مقابل نبردی رخ نداد
نتیجه غزوه نتیجه ای نداشت
آیات نازل شده در مورد غزوه ــــ
اتفاقات مهم جانشين رسول خدا در مدينه «سائب بن عثمان بن مظعون» يا «سعد بن معاذ» بود
غزوه عشيره‌
تاریخ وقوع جمادى الاولى سال دوم هجرت‌
تعداد نفرات دو سپاه صد و پنجاه يا دويست نفر
هدف غزوه كاروان قريش كه رهسپار شام بود
جبهه مقابل نبردی رخ نداد
نتیجه غزوه صلح با قبيله «بنى مدلج»
آیات نازل شده در مورد غزوه ــــ
اتفاقات مهم دادن لقب ابوتراب به امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب(علیه اسلام)
غزوه بدرکبری
تاریخ وقوع رمضان سال سوم هجری
تعداد نفرات دو سپاه مسلمانان 313 و مشرکان 950 نفر
هدف غزوه جلوگیری از بازگشت کاروان قریشیان به سرپرستی ابوسفیان
جبهه مقابل با مشرکان قریشی
نتیجه غزوه پیروزی مسلمانان
آیات نازل شده در مورد غزوه بخش عمده ای از سوره انفال
اتفاقات مهم یاری فرشتگان به سپاه اسلام و کشته شدن بسیاری از سران مشرکان قریشی مانند :ابوجهل،امیة بن خلف،عتبة بن ربیعة و....
غزوه كدر(قرقرة الکدر)
تاریخ وقوع رمضان دوم هجری
تعداد نفرات دو سپاه دویست نفر
هدف غزوه سرکوب جمعی از «بنی سلیم» و «غطفان» بر ضد مسلمانان شوریده بودند
جبهه مقابل نیردی رخ نداد
نتیجه غزوه گرفتن غنیمت از دشمن
آیات نازل شده در مورد غزوه ـــــــ
اتفاقات مهم پانصد شتر هم در این غزوه به دست مسلمانان افتاد که پس از اخراج خمس به هر مردی از اصحاب غزوه دو شتر رسید
غزوه بنى قينقاع
تاریخ وقوع شوّال سال دوّم‌
تعداد نفرات دو سپاه ــــــــ
هدف غزوه سرکوبی بنی قینقاع به دلیل عهد شکنی
جبهه مقابل يهود بنى قينقاع
نتیجه غزوه از مدينه اخراج شدند و به «أذرعات» شام رفتند و اموالشان پس از إخراج خمس بر مسلمانان قسمت شد.
آیات نازل شده در مورد غزوه آيه 58، سوره انفال- آيه‌هاى 12- 13، سوره آل عمران و آيات 51- 56 سوره مائده‌‌
اتفاقات مهم اینان پس از واقعه بدر، از راه نافرمانى و حسد درآمدند و عهد و پيمان خود را نقض كردند.
غزوه سويق‌
تاریخ وقوع ذى الحجّه سال دوّم‌
تعداد نفرات دو سپاه دويست نفر مسلمان و دويست سوار از قريش‌
هدف غزوه مقابله با ابوسفیان که برای انتقام بدر آمده بود
جبهه مقابل ابوسفیان و مشرکان قریش
نتیجه غزوه فرار ابوسفیان و سپاهیانش
آیات نازل شده در مورد غزوه ــــــــ
اتفاقات مهم أبو سفيان و همراهان در حال گريختن، به منظور سبكبارى قسمتى از باروبنه خود را ريخته بودند و از جمله: مقدار زيادى «سويق»
غزوه غطفان‌ یا غزوه ذى أمر
تاریخ وقوع محرّم سال سوّم‌
تعداد نفرات دو سپاه چهارصد و پنجاه نفر از مسلملنان
هدف غزوه مقابله با جمعى از بنى ثعلبه و محارب که در ذى أمرّ فراهم گشته‌ بودند تا در پيرامون مدينه دست به چپاول زنند.
جبهه مقابل قبیله بنی غطفان
نتیجه غزوه فرار یاغیان
آیات نازل شده در مورد غزوه آيه 11 سوره مائده‌
اتفاقات مهم اسلام دعثور بن حارث‌ که قصد ترور رسول خدا(صلی الله علیه و آله) را داشت
غزوه بحران‌
تاریخ وقوع ربيع الآخر سال سوّم‌
تعداد نفرات دو سپاه سيصد مرد از مسلمانان
هدف غزوه مقابله با گروه بسيارى از بنى سليم که در ناحيه بحران برای حمله به مدینه جمع شده بودند‌
جبهه مقابل قبیله بنی سلیم
نتیجه غزوه فراز بنی سلیم و نیردی رخ نداد
آیات نازل شده در مورد غزوه ـــــــ
اتفاقات مهم _________
غزوه احد
تاریخ وقوع شوّال سال سوّم‌
تعداد نفرات دو سپاه از مسلمانان در اول هزار نفر، و در ميدان جنگ هفتصد نفر و از مشرکان سه هزار مرد جنگى‌
هدف غزوه دفاع از شهر مدینه در برابر تهاجم قریشیان
جبهه مقابل قریش
نتیجه غزوه شکست مسلمانان و کشته شدن بیش از هفتاد نفر از صحابه
آیات نازل شده در مورد غزوه شصت آیه از سوره آل عمران
اتفاقات مهم دفاع جانانه حضرت علی (ع) از رسول خدا (ص)و اسلام و نزول عبارت لافتی الی علی لا سیف الی ذوالفقار،فرار بسیاری از صحابه و رها کردن رسول خدا(ص) در میدان جنگ،کشته شدن حمزه بن عبدالمطلب سیدالشهدا و مثله کردن بدن او توسط هند جگرخوار مادر معاویه و نافرمانی از دستورات رسول خدا(ص) توسط تیراندازان محافظ دهانه کوه احد
غزوه حمراء الأسد
تاریخ وقوع شوّال سال سوّم‌
تعداد نفرات دو سپاه بازماندگان غزوه احد
هدف غزوه برای دفاع از قریش که قصد بازگشت به مدینه و نابودی کامل اسلام را داشتند
جبهه مقابل قریش
نتیجه غزوه پشیمان شدن قریش و بازگشت آنها به مکه
آیات نازل شده در مورد غزوه برخی از آیات سوره آل عمران
اتفاقات مهم ترفند زیبای رسول خدا(ص) در روشن کردن آتش های بسیار برای نشان دادن عظمت سپاه و فریب دادن قریش ، ممانعت از یاری کسانی که در احد در میان راه بازگشتند در این نبرد
غزوه بنى نضير
تاریخ وقوع ربيع الأوّل سال چهارم‌
تعداد نفرات دو سپاه ــــــــــ
هدف غزوه مقابله با یهودیانی که تصمیم به ترور رسول خدا(ص) داشتند و عهد خود را با ایشان شکستند
جبهه مقابل یهودیان بنی نضیر
نتیجه غزوه اخراج ایشان از مدینه
آیات نازل شده در مورد غزوه سوره حشر
اتفاقات مهم رسول خدا اموال يهوديان «بنى نضير» را بر مهاجرين قسمت كرد و با نظر انصار به ایشان به جز سهل بن حنیف و ابودجانه چيزى نداد
غزوه ذات الرقاع
تاریخ وقوع جمادى الأولى سال چهارم‌
تعداد نفرات دو سپاه ـــــــــ
هدف غزوه مقابله با قبيله «غطفان» كه سپاهيانى براى جنگ با مسلمين فراهم ساخته بودن
جبهه مقابل قبیله بنی غطفان
نتیجه غزوه نبردی رخ نداد
آیات نازل شده در مورد غزوه آيه‌ هاى 101 تا 103 از سوره نساء
اتفاقات مهم نماز خوف در اين غزوه مقرّر شد، جانشینی أبو ذرّ غفارى» در مدينه
غزوه بدر الموعد
تاریخ وقوع شعبان سال چهارم‌
تعداد نفرات دو سپاه هزار و پانصد نفر از مسلمانان
هدف غزوه وفا به عهدی که سال گذشته با ابوسفیان بر سر جنگ در این منطقه بسته بودند
جبهه مقابل قریش
نتیجه غزوه قریشیان و ابوسفیان حاضر به آمدن نشدند و عهد خود را شکستند
آیات نازل شده در مورد غزوه آيات 84- 100 سوره نساء
اتفاقات مهم مسلمانان مقدارى كالاى تجارتى به همراه آورده بودند كه در هشت روز اقامت در «بدر» به فروش رسيد
غزوه دومة الجندل‌
تاریخ وقوع ربيع الأوّل سال پنجم‌
تعداد نفرات دو سپاه هزار مرد مسلمان
هدف غزوه تجمع گروهی عظيم در «دومة الجندل» که قصد حمله مدينه را داشتند
جبهه مقابل ـــــــ
نتیجه غزوه دشمن به طرف مغرب كوچيد و فرار کرد
آیات نازل شده در مورد غزوه ــــــــــ
اتفاقات مهم به عقیده مسعودی نخستين جنگ با روميان بود،
غزوه خندق یا احزاب
تاریخ وقوع شوّال سال پنجم‌
تعداد نفرات دو سپاه از همه قبايل مشرکان ده هزار نفر به فرماندهی ابوسفیان و سپاهيان اسلامى سه هزار مرد جنگی
هدف غزوه جمعى از يهوديان‌ رهسپار مكّه شدند و قریش و چند قبیله دیگر را تحریک به حمله به مدینه کردند
جبهه مقابل قريش‌، بنى سليم‌، بنى أسد بن خزيمة،غطفان و یهودیان بنی قریظه
نتیجه غزوه مشرکان که قادر به عبور از خندق های کنده شده نبودند،پس از مدتی که شهر را محاصره کردند و نفاقی که بین آنها و یهودیان بنی قریظه افتاد بدون کسب نتیجه ای بازگشتند
آیات نازل شده در مورد غزوه آيات 214 سوره بقره، 26- 27 سوره آل عمران، 62- 64 سوره نور و 9- 25 سوره أحزاب‌
اتفاقات مهم سلمان فارسی پیشنهاد کندن خندق به مسلمانان داد،کشته شدن عمرو بن عبدود دلاور قریش به دست حضرت علی (علیه السلا) و جمله رسول خدا(ص) در این مورد« لضربة علىّ خير- أو أفضل- من عبادة الثقلين،زخمی شدن سعد بن معاذ رییس قبیله اوس و شهادت او پس از آن
غزوه بنى قريظه‌
تاریخ وقوع ذى‌قعده و ذى حجّه سال پنجم‌
تعداد نفرات دو سپاه سه هزار نفر از مسلمانان‌
هدف غزوه خیانت بنی قریظه که هم پیمان مسلمانان بودند در غزوه خندق و حمله آنان از پشت سر به مسلمانان
جبهه مقابل یهودیان بنی قریظه
نتیجه غزوه پس از آن که یهودیان از محاصره به تنگ آمدند ،سعد بن معاذ صحابی رسول خدا(ص) را به عنوان حکم برگزیدند و حکم به اعدام مردان آنها و اخراج زنان و فرزندان آنها داد
آیات نازل شده در مورد غزوه آیات 26 و 27 سوره احزاب
اتفاقات مهم لغزش أبولبابه‌ و داستان توبه او
غزوه بنى لحيان
تاریخ وقوع جمادى- الأولى سال ششم‌
تعداد نفرات دو سپاه ـــــــــــــ
هدف غزوه خونخواهى شهداى رجيع‌
جبهه مقابل بنى لحيان‌
نتیجه غزوه دشمن خبر يافته و به كوهها گريخته بود
آیات نازل شده در مورد غزوه ــــــــــــــ
اتفاقات مهم ــــــــــــــــــــــــــــــ
غزوه ذى قرد
تاریخ وقوع جمادى الأولى سال ششم‌
تعداد نفرات دو سپاه ـــــــــ
هدف غزوه مقابله با عيينة بن حصن‌ که با سوارانى از غطفان بر شتران ماده شيرده رسول خدا(ص) غارت بردند و مردى از «بنى غفار» را كشتند
جبهه مقابل بنی غطفان
نتیجه غزوه فرار یاغیان و کشته شدن عده ای از دو طرف در درگیری های به وجود آمده
آیات نازل شده در مورد غزوه ـــــــــــــ
اتفاقات مهم پسر ابوذر غفاری کشته شد و زنش را به اسارت بردند که سپس او را برگرداندند
غزوه بنى مصطلق
تاریخ وقوع شعبان سال ششم‌
تعداد نفرات دو سپاه ـــــــــــــــ
هدف غزوه مقابله با قبیله بنی مصطلق که هر که را توانسته بود،برای مقابله با رسول خدا(ص) جمع کرده بود و قصد حمله به مدینه را داشت
جبهه مقابل بنى المصطلق‌
نتیجه غزوه متفرق شدن قبایل و به اسارت در آمدن مردان و رئیس قبیله بنی المصطلق که با ازدواج رسول خدا(ص) با دختر او همه آنها مسلمان شده و آزاد شدند
آیات نازل شده در مورد غزوه سوره منافقون
اتفاقات مهم نزاع بین مهاجرین و انصار توسط هجاه بن‌ مسعود غفارى مزدور «عمر بن خطّاب» با «سنان بن وبر- جهنى» از انصار، آشکار شدن نفاق عبدلله بن ابی و تلاش های او برای برهم زدن رابطه انصار با رسول خدا(ص) و گزارش زید بن ارقم به رسول خدا(ص) در مورد او
غزوه حديبيه
تاریخ وقوع ذى‌قعده سال ششم‌
تعداد نفرات دو سپاه هزار ششصد یا چهارصد نفر
هدف غزوه رسول خدا(ص) قصد حج داشتند ولی مکیان از ورود ایشان به مکه جلوگیری کردن
جبهه مقابل قریش
نتیجه غزوه بستن صلح حدیبیه با قریش
آیات نازل شده در مورد غزوه سوره فتح
اتفاقات مهم بیعت دوباره انصار با رسول خدا که به بیعت رضوان یا بیعت شجره معروف شد بر سر دفاع از رسول خدا(ص)
غزوه خيبر
تاریخ وقوع محرّم سال هفتم‌
تعداد نفرات دو سپاه یک هزار و چهارصد
هدف غزوه به دلیل تحریک ها، آزار و اذیت هایی که یهودیان علیه اسلام انجام می دادند رسول خدا(ص) تصمیم گرفتند تا برای همیشه ریشه آنها را برکنند
جبهه مقابل یهودیان خیبر
نتیجه غزوه فتح خیبر و قلعه های آن
آیات نازل شده در مورد غزوه آیه 15 سوره فتح و آیه 94 سوره نساء
اتفاقات مهم دلاوری های بیشمار امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب(علیه السلام) و کندن در قلعه قموص‌ و کشتن مرحب پهلوان یهودیان، ترور رسول خدا(ص) توسط پیرزن یهودی که ناکام ماند،تسلیم شدن اهالی فدک که به موجب آن فدک خالصه رسول خدا(ص) شد و ایشان آن را به حضرت زهرا(س) بخشید

غزوه

فتح مكه‌
تاریخ وقوع رمضان سال هشتم‌
تعداد نفرات دو سپاه ده هزار مسلمان
هدف غزوه شکستن یکی از مفاد صلح حدیبیه توسط قریشیان
جبهه مقابل قریش
نتیجه غزوه فتح مکه و تسلیم شدن قریشیان
آیات نازل شده در مورد غزوه آیات 1 تا 3 سوره نصر
اتفاقات مهم اسلام آوردن ظاهری بسیاری از مشرکان مانند ابوسفیان،دادن امان نامه به تمام مردم مکه مگر چند نفر،شکستن بت های مکه و کعبه توسط رسول خدا(ص) و امام علی (ع)،
غزوه حنين
تاریخ وقوع شوّال سال هشتم‌
تعداد نفرات دو سپاه دوازده هزار سپاهى‌ از مسلمانان
هدف غزوه تصمیم به حمله به رسول خدا(ص) توسط قبیله هوازن و ثقیف برای جلوگیری از نشر اسلام بعد از فتح مکه
جبهه مقابل قبيله هوازن و ثقيف و نصر و جشم
نتیجه غزوه شکست خوردن سپاه کفر و فرار آنها و به اسارت درآمدن خانواده و اموال ایشان
آیات نازل شده در مورد غزوه آیات 25 تا 28 سوره توبه
اتفاقات مهم در ابتدا امر به دلیل هجوم ناگهانی هوازن مسلمانان ترسیده و فرار کرده و رسول خدا(ص) را تنها گذاشته و جز حضرت علی(علیه السلام) و عده ای از بنی هاشم سایرین فرار کردند و در ادامه بازگشتند، مسئله مؤلفة القلوبهم و بخشیدن مقدار قابل توجهی غنیمت در این غزوه رخ داد. به تصریح قرآن در این غزوه فرشتگان به سپاه اسلام کمک کردند.
غزوه طائف‌
تاریخ وقوع شوّال سال هشتم‌
تعداد نفرات دو سپاه دوازده هزار نفر مسلمان
هدف غزوه پس از غلبه در نبرد حنین به و تسلیم شدن هوازن رسول خدا(ص) به دنبال هم پیمانان آنها یعنی قبیله ثقیف به طرف طائف حرکت کردند
جبهه مقابل قبیله ثقیف
نتیجه غزوه به دلیل استحکامات قوی شهر طائف موفق به گشودن این شهر نشدند و با دادن تلفاتی که به دلیل تیراندازی بر سپاه اسلام وارد شده بود به مکه بازگشتند
آیات نازل شده در مورد غزوه ـــــــــــــــــ
اتفاقات مهم ــــــــــــــــــــــ
غزوه تبوك‌
تاریخ وقوع رجب سال نهم‌
تعداد نفرات دو سپاه سی هزار مرد مسلمان
هدف غزوه شایع شدن خبری مبنی بر این كه دولت روم سپاه عظيمى فراهم كرده و هرقل جيره يك سال سپاهيان خود را پرداخته و قبائل: «لخم» و «جذام» و «عامله» و «غسّان» را نيز آماده جنگ با مسلمانان ساخته‌
جبهه مقابل رومیان و قبایل «لخم» ، «جذام» ، «عامله» و «غسّان»
نتیجه غزوه به دلیل کذب بودن خبر سپاهی در کار نبود و مسلمانان تنها به بستن پیمان نامه هایی با قبایل یاد شده بازشگتند
آیات نازل شده در مورد غزوه بخش اعظمی از سوره توبه
اتفاقات مهم نفاق بسیاری در این غزوه مشخص شد از جمله کسانی که با بهانه های غیر موجه به همراه سپاه نیامدند، تخریب مسجد ضرار،جانشینی حضرت علی (علیه اسلام) در مدینه و بیان حدیث منزلت توسط رسول خدا(ص) در مورد حضرت علی(علیه اسلام)،سؤقصد به جان رسول خدا(ص) در عقبه و برملا شدن نقشه منافقان توسط ایشان

پانویس

  1. لسان العرب، ابوالفضل جمال الدین محمد بن مکرم، ج۱۵، ص۱۲۳، نشر دار صادر.
  2. لسان العرب، ابوالفضل جمال الدین محمد بن مکرم، ج۱۵، ص۱۲۳، نشر دار صادر.
  3. آل عمران/سوره۳، آیه۱۵۶.
  4. مستدرک الوسائل، ج۱۱، ص۷، ح۱۲۲۷۶.
حضرت محمد (صلی الله علیه و آله)
رحمة للعالمین.jpg
رویدادهای مهم زندگی
حمله اصحاب فیل به مکهسفر پیامبر اکرم به شامازدواج با حضرت خدیجه کبری (س) • گذاشتن سنگ حجرالاسود در جای خویش • مبعثمعراجولادت حضرت فاطمه سلام الله علیهارفتن به شعب ابی طالبعام الحزنسفر به طائفهجرت به مدینهازدواج حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س)غزوه بدرغزوه احدغزوه احزابصلح حدیبیهغزوه خیبرسریه ذات السلاسل فتح مکهغزوه حنینغزوه تبوکغدیر خم
بستگان
امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (ع) •عبدالله بن عبدالمطلب(س) • عبدالمطلبابوطالب(ع) • حمزه بن عبدالمطلب(ع) • عباس بن عبدالمطلبابولهبجعفر طیارآمنه(س) • فاطمه بنت اسد(س) • خدیجه کبری(س) • حضرت زهرا(س) • امام حسن(ع) • امام حسین(ع) • حضرت زینب(س)
اصحاب
سلمان فارسیعمار بن یاسرابوذرمقدادابوسَلَمه مخزومىزيد بن حارثهعثمان بن مظعونمصعب بن عمیرابوبکرطلحهزبیرعثمان بن عفانعمر بن خطابسعد بن ابی وقاصعبدالله بن مسعوداسعد بن زرارهسعد بن معاذسعد بن عبادهعثمان بن حنیفسهل بن حنیفابو ایوب انصاری حذیفة بن یمانخالد بن سعيدخزیمة بن ثابتعبدالله بن رواحهاویس قرنیعبدالله بن مسعود بلال حبشی
مکان های مرتبط
مکهمدینهغار حراکعبهشعب ابوطالبغدیر خمفدکبقیعغار ثورمسجد قبامسجد النبیمسجد الحرام