هانی بن ثبیت حضرمی
| هانی بن ثبیت حضرمی | |
| نام کامل | هانی بن ثبیت حضرمی |
| زادروز | نامعلوم |
| زادگاه | نامعلوم |
| وفات | نامعلوم (پس از سال ۱۰۵ق) |
| مدفن | نامعلوم |
| آثار | |
| شناخته‌شده برای |
از عاملان واقعه کربلا و کشندهٔ عبدالله بن علی و جعفر بن علی؛ از شاهدان زنده‌ماندهٔ کربلا که خاطراتش را بازگو کرد |
هانی بن ثبیت حضرمی، از سپاهیان عمر بن سعد در واقعه کربلا بود. بر پایهٔ گزارش طبری، او عبدالله بن علی و جعفر بن علی، فرزندان امام علی علیه السلام، را در روز عاشورا کشت و سر جعفر را آورد.[۱] او از کشتار کربلا جان به در برد و سال‌ها بعد، در سن پیری، خاطرات آن روز را برای راویان بازگو کرد.[۲]
محتویات
نام و نسب
منابع کهن او را «هانی بن ثبیت حضرمی» خوانده‌اند.[۳] نسبت «حضرمی» او را به حضرموت، از سرزمین‌های جنوبی یمن، پیوند می‌دهد. از تاریخ تولد، کنیه و خانوادهٔ او گزارشی در دست نیست. طبری او را در شمار راویان و شاهدان کربلا آورده و از او روایت‌هایی نقل کرده است.[۴]
در واقعه کربلا
عبدالله و جعفر از فرزندان امام علی علیه السلام بودند که در کربلا در کنار امام حسین علیه السلام بودند.[۵] طبری در گزارش روز عاشورا می‌نویسد که هانی بن ثبیت حضرمی بر عبدالله بن علی یورش برد و او را کشت، سپس بر جعفر بن علی حمله کرد و او را کشت و سرش را آورد.[۶] در جای دیگری نیز از حملهٔ او در گیرودار نبرد یاد شده است.[۷] بر پایهٔ گزارش طبری، او خود در شمار کسانی بود که در کشتن امام حسین علیه السلام حضور داشتند.[۸]
روایت او از عاشورا
هانی بن ثبیت سال‌ها پس از کربلا زنده بود. ابوهذیل، از مردم سکون، می‌گوید او را در مجالس حضرمیان در روزگار خالد بن عبدالله دیدم که پیرمردی بسیار سالخورده بود و می‌گفت: «كُنْتُ مِمَّنْ شَهِدَ قَتْلَ الْحُسَيْنِ»؛ «من از کسانی بودم که در کشتن حسین حاضر بودند.»[۹]
او سپس صحنه‌ای را چنین وصف می‌کند: «إِذْ خَرَجَ غُلَامٌ مِنْ آلِ الْحُسَيْنِ... يَتَلَفَّتُ يَمِينًا وَشِمَالًا... إِذْ أَقْبَلَ رَجُلٌ يَرْكُضُ... فَقَطَعَهُ بِالسَّيْفِ»؛ «ناگهان نوجوانی از خاندان حسین (ع) بیرون آمد... هراسان به راست و چپ می‌نگریست... که مردی سواره شتابان آمد... و او را با شمشیر دو نیم کرد.» او می‌افزاید که دو مروارید در گوش نوجوان با هر بار برگشتنش می‌جنبید.[۱۰] به گفتهٔ سکونی، هانی بن ثبیت خودِ آن کشنده بود، اما چون او را نکوهیدند، از خود به کنایه سخن گفت.[۱۱] این جزئیات نشان می‌دهد که او سال‌ها بعد نیز از یادآوری آن روز پرهیز نداشته است.
جایگاه روایی
طبری روایت هانی را از طریق هشام بن محمد (ابن کلبی) و ابوهذیل سکونی نقل می‌کند.[۱۲] این روایت از آن جهت اهمیت دارد که از زبان یکی از عاملان کربلا نقل شده و صحنهٔ کشته شدن نوجوانی از خاندان امام حسین علیه السلام را از نگاه او وصف می‌کند.[۱۳] با این حال، چون راوی خود در آن رویداد دست داشته، گزارش او باید با احتیاط خوانده شود.
سرانجام
منابع کهن از کشته شدن هانی بن ثبیت به دست مختار ثقفی گزارشی نیاورده‌اند؛ برعکس، طبری او را در روزگار خالد بن عبدالله (از والیان اموی عراق در سدهٔ دوم هجری) پیرمردی سالخورده می‌بیند.[۱۴] بنابراین او از معدود عاملان کربلاست که نه در خون‌خواهی مختار کشته شد و نه در گزارش‌های دیگر به مرگ خشونت‌بار او اشاره شده است. تاریخ دقیق مرگ او دانسته نیست.
ارزیابی
هانی بن ثبیت در منابع کهن دو چهره دارد: عامل کربلا که دو فرزند امام علی علیه السلام را کشت، و راوی سالخورده‌ای که خاطرات آن روز را بازمی‌گوید.[۱۵] روایت او، به سبب جزئیاتش، یکی از منابع توصیف صحنهٔ کربلاست. با این حال، در منابع، گزارش روشنی از انگیزه یا سرنوشت او پس از کربلا دیده نمی‌شود و تنها به زنده ماندن او تا سال‌ها بعد اشاره شده است.[۱۶]
پانویس
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۱۳ و ۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۱۳ و ۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۳۶.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۴۴۹.
منابع
- طبری، محمد بن جریر؛ تاریخ الطبری (تاریخ الرسل و الملوک)، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۸ق؛ ج۵.
