چارقل: تفاوت بین نسخه‌ها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
(برداشتن لینک غیر فعال) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
{{خوب}} | {{خوب}} | ||
| + | {{مدخل دائرة المعارف|[[دانشنامه جهان اسلام]]}} | ||
| + | '''«چار قُل»'''، مخفّف «چهار قُل»، عنوانی برای چهار [[سوره]] مبارکه: [[سوره کافرون|کافرون]]، [[سوره اخلاص|اخلاص]]، [[سوره فلق|فلق]] و [[سوره ناس|ناس]] در [[قرآن کریم]] است که با کلمۀ «قُل» شروع می‌شوند. خواندن «چهار قُل» برای [[تعویذ]] و در امان ماندن خود و فرزند و مال از بلایا، در روایات مطرح شده و از قدیم‌الایام تاکنون در میان فارسی‌زبانان نیز رایج بوده است. | ||
| + | [[پرونده:چارقل.jpg|بندانگشتی|]] | ||
| − | + | ==سوره‌ها با فعل امر قُل== | |
| − | + | «چار قُل»، به چهار سوره از [[قرآن کریم]] که با فعل امر «قُل» آغاز می‌شوند، اشاره دارد که عبارت‌اند از: | |
| − | + | * [[سوره کافرون|سوره کافرون]]: {{متن قرآن|«قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ»}} | |
| + | * [[سوره اخلاص]]: {{متن قرآن|«قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ»}} | ||
| + | * [[سوره فلق]]: {{متن قرآن|«قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ»}} | ||
| + | * [[سوره ناس]]: {{متن قرآن|«قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ»}} | ||
| − | + | هر چند در قرآن کریم، [[سوره جن]] نیز با «قُل» آغاز می‌شود {{متن قرآن|«قُلْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّهُ اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِنَ الْجِنِّ...»}}،<ref>[[سوره جن]]: ۱.</ref> ولی فقط این چهار سوره کوتاه را در شمار این عنوان گنجانده‌اند. از این چهار سوره با نامهای «سُوَر قُل»،<ref>رامیار، تاریخ قرآن، ص۵۹۷.</ref> «قَلاقِل» و «ذات القلاقِل» نیز یاد شده است. | |
| − | + | ==چهار قُل برای تعویذ== | |
| − | در | + | در یک [[حدیث|حدیث]] نبوی، مشهور به حدیث «ذات‌القلاقل»، برای [[تعویذ]] و در امان ماندن خود و فرزند و مال از آسیب، خواندن این چهار [[سوره|سوره]] توصیه شده است.<ref>رجوع کنید به قطب راوندی، سلوه الحزین، ص۸۵؛ مجلسی، ج۵۱، ص۲۶۰، ج۸۹، ص۳۴۱؛ برای نسخه‌ای از روایت این حدیث رجوع کنید به آقا بزرگ تهرانی، ج۶، ص۳۷۶.</ref> همچنین از قدیم‌الایام تاکنون در میان فارسی‌زبانان رایج بوده و در متون نظم و نثر، گاهی این تعبیر بکار رفته است.<ref>برای نمونه رجوع کنید به سنایی، حدیقه الحقیقه و شریعه الطریقه، ص۴۰۴، ۵۶۷؛ جامی، دیوان، ج۲، ص۴۹۴؛ نظیری، دیوان، ص۳۱۷؛ آل‌احمد، دید و بازدید، ص۱۹؛ کتیرائی، از خشت تا خشت، ص۴۶.</ref> |
| − | + | هر چند در حوزه فضائل‌القرآن و خواص [[قرآن|قرآن]] هیچ‌گونه خواص، [[ثواب|ثواب]] یا فضیلتی برای قرائت این چهار سوره با هم ذکر نشده، اما در برخی [[حدیث|احادیث]]، خواندن سوره‌های [[سوره اخلاص|اخلاص]]، [[سوره فلق|فلق]] و [[سوره ناس|ناس]] به همراه [[سوره حمد]]<ref>حویزی، تفسیر نورالثقلین، ج۵، ص۷۰۵.</ref> یا [[آیة الکرسی|آیة الکرسی]]<ref>حویزی، تفسیر نورالثقلین، ج۵، ص۷۰۲.</ref> و یا این چهار سوره به همراه [[سوره نصر]]<ref>طبرسی، ج۱۰، ص۸۳۹؛ ابوالفتوح رازی، روض‌الجنان و روح‌الجنان فی تفسیر القرآن، ج۲۰، ص۴۳۳؛ سیوطی، ج ۸، ص۶۰۰.</ref> به عنوان حرز و [[ذکر (اصطلاح اخلاق و عرفان)|ذکر]] و [[تعویذ]] توصیه شده است. | |
| − | + | علاوه بر این، در برخی [[نماز|نمازها]] مانند [[نماز شب|نماز شب]] و [[نمازهای مستحب|نمازهای مستحب]] در شبهای ماه [[رجب]]، خواندن این چهار سوره سفارش شده است.<ref>رجوع کنید به خطیب شربینی، مغنی‌المحتاج الی معرفه معانی الفاظ المنهاج، ج۱، ص۲۲۱؛ حرّعاملی، ج۸، ص۹۲؛ دمیاطی، اعانه الطالبین، ج۱، ص۲۹۰.</ref> | |
==تفسیر القلاقل== | ==تفسیر القلاقل== | ||
| − | گفتنی است | + | گفتنی است که [[ابن سینا|ابن‌سینا]] در کتابی با نام «تفسیرالقلاقل» به [[تفسیر قرآن|تفسیر]] سه [[سوره]] از چارقُل (سوره‌های اخلاص، فلق و ناس) پرداخته است. این اثر به کوشش احسان یارشاطر با عنوان تفسیر [[سوره توحید]]، تفسیر [[سوره فلق]] و تفسیر [[سوره ناس]] در پنج رساله به چاپ رسیده است. |
| + | |||
| + | همچنین ابوالمکارم محمود بن محمد حسنی واعظ، در تفسیری با نام «بلابل القلاقل» به تفسیر آیاتی که با فعل امر «قُل» آغاز می‌شود، پرداخته است. | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
| − | |||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | |||
| + | *"چارقل"، محمدعلی لسانی فشارکی، [[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، جلد۱۱. | ||
{{قرآن}} | {{قرآن}} | ||
نسخهٔ کنونی تا ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۲۱
«چار قُل»، مخفّف «چهار قُل»، عنوانی برای چهار سوره مبارکه: کافرون، اخلاص، فلق و ناس در قرآن کریم است که با کلمۀ «قُل» شروع می‌شوند. خواندن «چهار قُل» برای تعویذ و در امان ماندن خود و فرزند و مال از بلایا، در روایات مطرح شده و از قدیم‌الایام تاکنون در میان فارسی‌زبانان نیز رایج بوده است.
سوره‌ها با فعل امر قُل
«چار قُل»، به چهار سوره از قرآن کریم که با فعل امر «قُل» آغاز می‌شوند، اشاره دارد که عبارت‌اند از:
- سوره کافرون: «قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ»
- سوره اخلاص: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ»
- سوره فلق: «قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ»
- سوره ناس: «قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ»
هر چند در قرآن کریم، سوره جن نیز با «قُل» آغاز می‌شود «قُلْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّهُ اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِنَ الْجِنِّ...»،[۱] ولی فقط این چهار سوره کوتاه را در شمار این عنوان گنجانده‌اند. از این چهار سوره با نامهای «سُوَر قُل»،[۲] «قَلاقِل» و «ذات القلاقِل» نیز یاد شده است.
چهار قُل برای تعویذ
در یک حدیث نبوی، مشهور به حدیث «ذات‌القلاقل»، برای تعویذ و در امان ماندن خود و فرزند و مال از آسیب، خواندن این چهار سوره توصیه شده است.[۳] همچنین از قدیم‌الایام تاکنون در میان فارسی‌زبانان رایج بوده و در متون نظم و نثر، گاهی این تعبیر بکار رفته است.[۴]
هر چند در حوزه فضائل‌القرآن و خواص قرآن هیچ‌گونه خواص، ثواب یا فضیلتی برای قرائت این چهار سوره با هم ذکر نشده، اما در برخی احادیث، خواندن سوره‌های اخلاص، فلق و ناس به همراه سوره حمد[۵] یا آیة الکرسی[۶] و یا این چهار سوره به همراه سوره نصر[۷] به عنوان حرز و ذکر و تعویذ توصیه شده است.
علاوه بر این، در برخی نمازها مانند نماز شب و نمازهای مستحب در شبهای ماه رجب، خواندن این چهار سوره سفارش شده است.[۸]
تفسیر القلاقل
گفتنی است که ابن‌سینا در کتابی با نام «تفسیرالقلاقل» به تفسیر سه سوره از چارقُل (سوره‌های اخلاص، فلق و ناس) پرداخته است. این اثر به کوشش احسان یارشاطر با عنوان تفسیر سوره توحید، تفسیر سوره فلق و تفسیر سوره ناس در پنج رساله به چاپ رسیده است.
همچنین ابوالمکارم محمود بن محمد حسنی واعظ، در تفسیری با نام «بلابل القلاقل» به تفسیر آیاتی که با فعل امر «قُل» آغاز می‌شود، پرداخته است.
پانویس
- ↑ سوره جن: ۱.
- ↑ رامیار، تاریخ قرآن، ص۵۹۷.
- ↑ رجوع کنید به قطب راوندی، سلوه الحزین، ص۸۵؛ مجلسی، ج۵۱، ص۲۶۰، ج۸۹، ص۳۴۱؛ برای نسخه‌ای از روایت این حدیث رجوع کنید به آقا بزرگ تهرانی، ج۶، ص۳۷۶.
- ↑ برای نمونه رجوع کنید به سنایی، حدیقه الحقیقه و شریعه الطریقه، ص۴۰۴، ۵۶۷؛ جامی، دیوان، ج۲، ص۴۹۴؛ نظیری، دیوان، ص۳۱۷؛ آل‌احمد، دید و بازدید، ص۱۹؛ کتیرائی، از خشت تا خشت، ص۴۶.
- ↑ حویزی، تفسیر نورالثقلین، ج۵، ص۷۰۵.
- ↑ حویزی، تفسیر نورالثقلین، ج۵، ص۷۰۲.
- ↑ طبرسی، ج۱۰، ص۸۳۹؛ ابوالفتوح رازی، روض‌الجنان و روح‌الجنان فی تفسیر القرآن، ج۲۰، ص۴۳۳؛ سیوطی، ج ۸، ص۶۰۰.
- ↑ رجوع کنید به خطیب شربینی، مغنی‌المحتاج الی معرفه معانی الفاظ المنهاج، ج۱، ص۲۲۱؛ حرّعاملی، ج۸، ص۹۲؛ دمیاطی، اعانه الطالبین، ج۱، ص۲۹۰.
منابع
- "چارقل"، محمدعلی لسانی فشارکی، دانشنامه جهان اسلام، جلد۱۱.
