روضه خوانی: تفاوت بین نسخهها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
|||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| + | [[پرونده:Ruzeh.jpg|thumb|230px|left|روضهی خانگی (روضه اصغر بگیرم گرچه منزل کوچک است) - مهدی لاری]] | ||
{{مدخل دائره المعارف|کتاب [[فرهنگ عاشورا(کتاب)|فرهنگ عاشورا]]}} | {{مدخل دائره المعارف|کتاب [[فرهنگ عاشورا(کتاب)|فرهنگ عاشورا]]}} | ||
| − | + | «روضه و روضه خوانى»، به معناى ذکر مصیبت [[سیدالشهدا]] (علیه السلام) و [[مرثیه|مرثیه]] خوانى براى [[معصوم|معصومین]] (علیهم السلام) است که مورد تشویق [[ائمه|امامان]] (علیهم السلام) بوده و یکى از عوامل زنده ماندن نهضت حسینى و پیوند روحى و عاطفى [[شیعه|شیعه]] با اولیاء [[دین]] است. | |
| − | + | [[اشک در عزای امام حسین علیه السلام|اشک ریختن]] و گریستن در مصائب [[اهل البیت|اهل بیت]] (علیهم السلام) نشانه عشق به آنان است و علاوه بر سازندگی هاى تربیتى براى سوگوار، موجب اجر و پاداش الهى در [[آخرت]] و بهرهمندى از [[شفاعت]] ایشان است. | |
| − | معناى روضه در اصل، باغ و بوستان | + | معناى روضه در اصل، باغ و بوستان است، اما سبب اشتهار مرثیه خوانى به «روضه» آن است که مرثیه خوانان در گذشته، حوادث [[کربلا|کربلا]] را از روى کتابى به نام «[[روضة الشهدا (کتاب)|روضة الشهداء]]» مىخواندند که تألیف [[ملا حسین کاشفی|ملا حسین کاشفى]] (متوفى ۹۱۰ هجرى) است. «کاشفى کتاب روضة الشهدا را در واقعه [[کربلا]] به فارسى نوشت و چون مطالب این کتاب را در مجالس عزادارى از روى کتاب بر سر منبر مىخواندند، خوانندگان این کتاب به «روضه خوان» معروف شدند و به تدریج خواندن روضه از روى کتاب منسوخ شد و روضه خوان ها مطالب کتاب را حفظ کرده و در مجالس عزادارى مىخواندند. در زمان [[صفویه]] اقامه عزادارى بسیار رواج گرفت».<ref>موسیقى مذهبى ایران، ص ۸.</ref> |
| − | + | در اینجا نمونهاى از متن «روضة الشهدا» را که نثرى زیبا و ادبى است، جهت آشنایى مىآوریم: «... آخر نظرى کن به حسرت [[حضرت آدم علیه السلام|آدم]] صفى و نوحه [[حضرت نوح علیه السلام|نوح]] نجى و در آتش انداختن [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم خلیل]] و قربانى کردن [[حضرت یعقوب علیه السلام|یعقوب]] در بیت الاحزان و بلیَت [[حضرت یوسف علیه السلام|یوسف]] در چاه و زندان و شبانى و سرگردانى [[حضرت موسی علیه السلام|موسى کلیم]] و بیمارى و بى تیمارى [[حضرت ایوب علیه السلام|ایوب]] و اره شکافنده بر فرق [[حضرت زکریا علیه السلام|زکریاى]] مظلوم و تیغ زهر آبداده بر حلق [[حضرت یحیی علیه السلام|یحیى]] معصوم و الم لب و دندان [[پیامبر اسلام|سرور انبیاء]] و جگر پاره پاره [[حضرت حمزه علیه السلام|حمزه]] سیدالشهدا و محنت [[اهل البیت|اهل بیت]] رسالت و مصیبت خانواده [[عصمت]] و سرشک دردآلود [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|بتول عذرا]] و فرق خون آلوده [[امام علی علیه السلام|على مرتضى]] و لب زهرچشیده نور دیده زهرا و رخ به خون آغشته شهید [[کربلا|کربلا]] و دیگر احوال بلاکشان این امت و محنت رسیدگان عالى همت، همه با جان غم اندوخته در کانون غم و الم سر تا پاى سوخته. ز اندوه این ماتم جان گسل * روان گردد از دیدهها خون دل».<ref>درآمدى بر نمایش و نیایش در ایران، جابر عناصرى، ص ۷۹.</ref> | |
| − | + | نثر شیوا و ادیبانه «[[روضة الشهدا (کتاب)|روضة الشهداء]]» ستودنى است، هر چند از نظر نقل، حاوى برخى مطالب ضعیف و بى مأخذ است. به علاوه این کتاب در تحلیل حادثه [[عاشورا]] دیدگاهى [[تصوف|صوفیانه]] دارد و حوادث را بیشتر به منشأ غیبى و مسائل [[آزمایش الهی|آزمایش]] و ابتلاء اولیاء نسبت مىدهد، تا بُعد حماسى و اجتماعى و قابل اسوه گیرى در مبارزات ضد [[ظلم]]. | |
| − | + | از آنجا که [[مرثیه|مرثیه]] خوانى و ذکر مصیبت، [[سنت]] پسندیده دینى در احیاء خاطره و نام و فضایل [[اهل البیت|اهل بیت]] پیامبر است، بجاست که اهل منبر و مداحان و ذاکران، با توجه به اهمیت و نقش بسزاى روضه خوانى، در ارائه الگوهاى شایسته بکوشند و چهره خوبى از [[ائمه اطهار|ائمه]] معصومین ارائه کنند. در این زمینه باید به درستى و صحت مطالب نقل شده، اعتبار منابع مورد استفاده، استوارى و زیبایى اشعار انتخابى و دورى کردن از هر حرف و روضه و [[شعر|شعرى]] که با مقام والاى [[اولیاء الله|اولیاء خدا]] ناسازگار است، توجه داشته باشند.<ref>در زمینه آداب اهل وعظ و منبر، از جمله ر.ک: «لؤلؤ و مرجان»، مرحوم میرزا حسین نورى.</ref> | |
| − | در | + | در فضیلت گریستن و گریاندن افراد براى [[امام حسین]] (علیه السلام) به این [[حدیث]] توجه کنید: [[امام صادق]] (علیه السلام) فرمود: {{متن حدیث|«من انشد فى الحسین علیه السلام بیت شعر فبکى و ابکى عشرة فله و لهم الجنة»}}؛<ref>کامل الزیارات، جعفر بن قولویه، ص ۱۰۵.</ref> هر کس درباره حسین علیه السلام شعرى بگوید و گریه کند و ده نفر را بگریاند، براى او و آنان [[بهشت]] است. |
| − | + | ==پانویس== | |
| + | <references /> | ||
| − | + | ==منابع== | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | *[[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، جواد محدثی، نشر معروف. | |
| − | |||
| − | + | [[رده:عزای ابا عبدالله علیه السلام]] | |
| − | + | {{الگو:واقعه عاشورا}} | |
نسخهٔ کنونی تا ۱۰ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۶
«روضه و روضه خوانى»، به معناى ذکر مصیبت سیدالشهدا (علیه السلام) و مرثیه خوانى براى معصومین (علیهم السلام) است که مورد تشویق امامان (علیهم السلام) بوده و یکى از عوامل زنده ماندن نهضت حسینى و پیوند روحى و عاطفى شیعه با اولیاء دین است.
اشک ریختن و گریستن در مصائب اهل بیت (علیهم السلام) نشانه عشق به آنان است و علاوه بر سازندگی هاى تربیتى براى سوگوار، موجب اجر و پاداش الهى در آخرت و بهرهمندى از شفاعت ایشان است.
معناى روضه در اصل، باغ و بوستان است، اما سبب اشتهار مرثیه خوانى به «روضه» آن است که مرثیه خوانان در گذشته، حوادث کربلا را از روى کتابى به نام «روضة الشهداء» مىخواندند که تألیف ملا حسین کاشفى (متوفى ۹۱۰ هجرى) است. «کاشفى کتاب روضة الشهدا را در واقعه کربلا به فارسى نوشت و چون مطالب این کتاب را در مجالس عزادارى از روى کتاب بر سر منبر مىخواندند، خوانندگان این کتاب به «روضه خوان» معروف شدند و به تدریج خواندن روضه از روى کتاب منسوخ شد و روضه خوان ها مطالب کتاب را حفظ کرده و در مجالس عزادارى مىخواندند. در زمان صفویه اقامه عزادارى بسیار رواج گرفت».[۱]
در اینجا نمونهاى از متن «روضة الشهدا» را که نثرى زیبا و ادبى است، جهت آشنایى مىآوریم: «... آخر نظرى کن به حسرت آدم صفى و نوحه نوح نجى و در آتش انداختن ابراهیم خلیل و قربانى کردن یعقوب در بیت الاحزان و بلیَت یوسف در چاه و زندان و شبانى و سرگردانى موسى کلیم و بیمارى و بى تیمارى ایوب و اره شکافنده بر فرق زکریاى مظلوم و تیغ زهر آبداده بر حلق یحیى معصوم و الم لب و دندان سرور انبیاء و جگر پاره پاره حمزه سیدالشهدا و محنت اهل بیت رسالت و مصیبت خانواده عصمت و سرشک دردآلود بتول عذرا و فرق خون آلوده على مرتضى و لب زهرچشیده نور دیده زهرا و رخ به خون آغشته شهید کربلا و دیگر احوال بلاکشان این امت و محنت رسیدگان عالى همت، همه با جان غم اندوخته در کانون غم و الم سر تا پاى سوخته. ز اندوه این ماتم جان گسل * روان گردد از دیدهها خون دل».[۲]
نثر شیوا و ادیبانه «روضة الشهداء» ستودنى است، هر چند از نظر نقل، حاوى برخى مطالب ضعیف و بى مأخذ است. به علاوه این کتاب در تحلیل حادثه عاشورا دیدگاهى صوفیانه دارد و حوادث را بیشتر به منشأ غیبى و مسائل آزمایش و ابتلاء اولیاء نسبت مىدهد، تا بُعد حماسى و اجتماعى و قابل اسوه گیرى در مبارزات ضد ظلم.
از آنجا که مرثیه خوانى و ذکر مصیبت، سنت پسندیده دینى در احیاء خاطره و نام و فضایل اهل بیت پیامبر است، بجاست که اهل منبر و مداحان و ذاکران، با توجه به اهمیت و نقش بسزاى روضه خوانى، در ارائه الگوهاى شایسته بکوشند و چهره خوبى از ائمه معصومین ارائه کنند. در این زمینه باید به درستى و صحت مطالب نقل شده، اعتبار منابع مورد استفاده، استوارى و زیبایى اشعار انتخابى و دورى کردن از هر حرف و روضه و شعرى که با مقام والاى اولیاء خدا ناسازگار است، توجه داشته باشند.[۳]
در فضیلت گریستن و گریاندن افراد براى امام حسین (علیه السلام) به این حدیث توجه کنید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «من انشد فى الحسین علیه السلام بیت شعر فبکى و ابکى عشرة فله و لهم الجنة»؛[۴] هر کس درباره حسین علیه السلام شعرى بگوید و گریه کند و ده نفر را بگریاند، براى او و آنان بهشت است.
پانویس
منابع
- فرهنگ عاشورا، جواد محدثی، نشر معروف.
 |
|||
| قبل از واقعه | |||
| شرح واقعه |
| ||
| پس از واقعه | |||
| بازتاب واقعه | |||
| وابستهها | |||
