شیخ کبیر مازندرانی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جز (مهدی موسوی صفحهٔ شيخ کبير مازندرانی را به شیخ کبیر مازندرانی منتقل کرد)
 
(۷ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۱ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
'''آیت الله شیخ محمدحسن مازندرانی''' معروف به شیخ کبیر (۱۳۴۵-۱۲۴۰ ق)، یکی از فرزانگان جهان [[تشیع]]، [[فقیه|فقیه]] جلیل القدر، حکیم فرزانه، عالم نامدار و مجتهد فرهیخته، می باشد. او از یک طرف زعامت و [[مرجعیت|مرجعیت]] مازندران و بویژه بابل را به عهده داشت و حلال مشکلات دینی و اجتماعی مردم بود، و از طرف دیگر با تکیه بر کرسی تدریس، روحانیون و فضلای منطقه را تحت پوشش گرفته و شاگردان زیادی را از چشمه فیاض علم و معنویت خود سیراب ساخت.
+
'''«آیت‌الله محمدحسن بارفروشی مازندرانی»''' معروف به «شیخ کبیر»<ref>هنگامی كه او به بابل هجرت كرد، عالمی ديگر در بابل زندگی می كرد كه او نيز شيخ محمدحسن بارفروشی نام داشت و به كفاش و شيخ كبير ملقب بود. از اين‌رو، وقتی وی در سال ۱۲۹۲ق از دنيا رفت، شيخ محمدحسن مازندرانی نيز شيخ كبير خوانده شد. (الذريعة، ج۱۲،ص۱۵۶.) در كتاب‌های تراجم، برای فرق‌گذاری ميان اين دو عالم، اولی را شيخ كبير اول و شخصيت مورد بحث اين نوشته را شيخ كبير دوم می خوانند. (محمدامين امامی خويی، مرآة‌الشرق، ج۱،ص۵۲۰.) </ref> (۱۳۴۵-۱۲۴۰ ق)، فقیه، اصولی و جالی بزرگ [[شیعه]] در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان [[شیخ محمدحسن نجفی]] و [[ملا محمدتقی هروی]] بود. او علاوه بر تدریس، زعامت و [[مرجعیت|مرجعیت]] مازندران و به‌ویژه بابل را به عهده داشت و حلال مشکلات دینی و اجتماعی مردم بود. «نتیجة المقال فی علم الرجال» از آثار علمی اوست.
 
{{شناسنامه عالم
 
{{شناسنامه عالم
||نام کامل = شیخ محمدحسن مازندرانی
+
||نام کامل = محمدحسن بارفروشی
 
||تصویر= [[پرونده:Barforush.jpg]]
 
||تصویر= [[پرونده:Barforush.jpg]]
 
||زادروز = ۱۲۴۰ قمری  
 
||زادروز = ۱۲۴۰ قمری  
 
|زادگاه = قزوین
 
|زادگاه = قزوین
 
|وفات =  ۱۳۴۵ قمری
 
|وفات =  ۱۳۴۵ قمری
|مدفن = بابل
+
|مدفن = بابل، مسجد محدثین
|اساتید = [[شیخ محمدحسن نجفی|شیخ محمد حسن نجفی]]، [[فاضل اردکانی]]، [[سید محمد باقر شفتی|سید محمدباقر شفتی]]، ...
+
|اساتید = [[شیخ محمدحسن نجفی]]، [[شیخ انصاری]]، [[ملا محمدتقی هروی]]، [[فاضل اردکانی]]، [[سید محمد باقر شفتی|سید محمدباقر شفتی]]،...
|شاگردان = [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی]]، ...
+
|شاگردان = [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی]]،...
|آثار = نتیجه المقال فی علم الدرایه و الرجال، حدیقة العارفین، حدیقة الشیعه فی الاخلاق، ...
+
|آثار = نتیجة المقال فی علم الرجال، حدیقة العارفین، حدیقة الشیعه فی الاخلاق، صراط النجاة، حاشیه بر [[فرائد الاصول (کتاب)|فرائد الاصول]]، سراج الامّة،...
 
}}
 
}}
 
==ولادت و خاندان==
 
==ولادت و خاندان==
  
شیخ محمد حسن مازندرانی فرزند شیخ صفرعلی در حدود سال ۱۲۴۰ قمری در قزوین دیده بجهان گشود. مشهور بین تراجم نگاران این است که پدر بزرگوارش از فلاسفه و عرفای بزرگ قزوین، معروف به ملا صفرعلی لاهیجی قزوینی می باشد. او از اهالی بابل مازندران بود که در [[جهاد]] علیه روس ها شرکت کرد و بعد از بازگشت در قزوین سکنی گزید. در [[فلسفه]] و علوم عقلی شاگرد حکیم الهی [[ملا علی نوری اصفهانی|ملا علی نوری]] و در [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] شاگرد [[سید محمد مجاهد]] به حساب می آمد.  
+
شیخ محمدحسن مازندرانی فرزند شیخ صفرعلی در حدود سال ۱۲۴۰ قمری در قزوین دیده به جهان گشود. مشهور بین تراجم نگاران این است که پدر بزرگوارش از فلاسفه و عرفای بزرگ قزوین، معروف به ملا صفرعلی لاهیجی قزوینی می باشد. او از اهالی بابل مازندران بود که در [[جهاد]] علیه روس ها شرکت کرد و بعد از بازگشت، در قزوین سکنی گزید. در [[فلسفه]] و علوم عقلی شاگرد [[ملا علی نوری اصفهانی|ملا علی نوری]] و در [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] شاگرد [[سید محمد مجاهد]] به حساب می آمد.  
  
 
==تحصیلات و استادان==
 
==تحصیلات و استادان==
شیخ محمدحسن از همان کودکی با توجه به محیط خانوادگی اش تربیت دینی یافت و راه پدر عالمش را در پیش گرفت و به سوی تحصیل معارف اسلامی گام برداشت. مقدمات دینی اعم از [[ادبیات عرب|ادبیات]] و [[منطق]] را در حضور استادان قزوین فراگرفت، سپس مراتب سطح حوزه را برای کسب [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] آغاز نمود که شیخ محمدتقی برغانی و محمدصالح برغانی (م، ۱۲۷۱) دو معلم مبرز آن آینده ساز حوزه بودند. شیخ در کنار دروس معمولی حوزه، معقولات ([[فلسفه]] و [[عرفان]] الهی) را نیز از پدرش ملا صفرعلی آموخت.
+
شیخ محمدحسن از همان کودکی با توجه به محیط خانوادگی اش تربیت دینی یافت و راه پدر عالمش را در پیش گرفت و به سوی تحصیل معارف اسلامی گام برداشت. مقدمات دینی اعم از [[ادبیات عرب|ادبیات]] و [[منطق]] را در حضور استادان قزوین فراگرفت، سپس مراتب سطح حوزه را برای کسب [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] آغاز نمود که [[ملا محمدتقی برغانی]] و محمدصالح برغانی (م، ۱۲۷۱) دو معلم مبرز او بودند. شیخ در کنار دروس معمولی حوزه، معقولات ([[فلسفه]] و [[عرفان]] الهی) را نیز از پدرش ملا صفرعلی آموخت.
  
وی پس از کسب استفاده از بزرگان قزوین، جهت نیل به مقامات عالی علمی، راه [[عتبات عالیات|عتبات عالیات]] را در پیش گرفت. ایشان در مدت اقامت در [[عراق]] در حوزه های علمی [[کربلا|کربلا]] و [[نجف]] اشرف در محفل علمی شخصیتهای ارزشمند و بزرگ شیعه حضرات آیات عظام مولی محمدتقی هروی اصفهانی (م، ۱۲۹۹ ق)، [[شیخ محمدحسن نجفی|شیخ محمد حسن نجفی]] (صاحب [[جواهر الکلام (کتاب)|جواهر]])، [[فاضل اردکانی|شیخ محمدحسین فاضل اردکانی]]، [[سید محمد باقر شفتی|سید محمدباقر شفتی]]، شیخ حسن برغانی حائری، [[شیخ مرتضی انصاری]] و علمای دیگر شرکت جست و متواضعانه زانوی ادب بر زمین زد و در رشته های مختلف [[علوم اسلامی|علوم اسلامی]] چون [[فقه]]، [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]]، [[علم رجال|رجال]]، [[علم کلام|کلام]] و [[تفسیر قرآن|تفسیر]] بهره های مختلف برد و به مقام رفیع [[اجتهاد]] دست یافت.  
+
وی پس از کسب استفاده از بزرگان قزوین، جهت نیل به مقامات عالی علمی، راه [[عتبات عالیات|عتبات عالیات]] را در پیش گرفت. ایشان در مدت اقامت در [[عراق]] در حوزه های علمی [[کربلا|کربلا]] و [[نجف]] اشرف در محفل علمی شخصیتهای ارزشمند و بزرگ شیعه مانند: [[ملا محمدتقی هروی|محمدتقی هروی اصفهانی]] (م، ۱۲۹۹ ق)، [[شیخ محمدحسن نجفی]] (صاحب [[جواهر الکلام (کتاب)|جواهر]])، [[فاضل اردکانی|شیخ محمدحسین فاضل اردکانی]]، [[سید محمد باقر شفتی|سید محمدباقر شفتی]]، شیخ حسن برغانی حائری، [[شیخ مرتضی انصاری]] و علمای دیگر شرکت جست و در رشته های مختلف [[علوم اسلامی|علوم اسلامی]] چون [[فقه]]، [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]]، [[علم رجال|رجال]]، [[علم کلام|کلام]] و [[تفسیر قرآن|تفسیر]] بهره های مختلف برد و به مقام رفیع [[اجتهاد]] دست یافت.  
  
شیخ مازندرانی که دارای نبوغ و استعداد سرشار علمی بود، به زودی مورد توجه فرزانگان و بزرگان علمی [[عراق]] قرار گرفت و خود از مشایخ روایی [[شیعه|شیعه]] گشت و بزرگانی چون [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی|آیت الله مرعشی نجفی]] به دریافت [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] از ایشان مفتخر گردید.  
+
شیخ مازندرانی که دارای نبوغ و استعداد سرشار علمی بود، به زودی مورد توجه فرزانگان و بزرگان علمی [[عراق]] قرار گرفت و خود از [[مشایخ]] روایی [[شیعه|شیعه]] گشت و بزرگانی چون [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی]] به دریافت [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] از ایشان مفتخر گردیدند.  
  
 
==آثار و تألیفات ==
 
==آثار و تألیفات ==
از امتیازات علامه شیخ کبیر مازندرانی (ره)،‌ تبحر و تسلط بر رشته های مختلف علمی بود و با بهره برداری از همین مهارتها بود که آثار و تألیفات گرانقدری از خود به یادگار نهادند. کتابها و آثار ایشان منحصر در رشته خاصی نمی باشد و موضوعات مختلف علمی را در بر می گیرد. ما در این فراز به تعدادی از آثار مطبوع وی که از سرمایه های ذی قیمت [[شیعه|تشیع]] محسوب می شود اشاره می کنیم:
+
از امتیازات علامه شیخ کبیر مازندرانی،‌ تبحر و تسلط بر رشته های مختلف علمی بود و با بهره برداری از همین مهارتها بود که آثار و تألیفات گرانقدری از خود به یادگار نهاد. تعدادی از آثار مطبوع وی که از سرمایه های ذی قیمت [[شیعه|تشیع]] محسوب می شود عبارتند از:
 +
[[پرونده:Natijeh.jpg|thumb|left|نتیجة المقال فی علم الرجال؛ از آثار آیت‌الله شیخ کبیر مازندرانی]]
 +
*۱. نتیجة المقال فی علم الدرایة و الرجال: مؤلف این کتاب را که در موضوع [[علم رجال|رجال]] و تلخیصی از کتاب رجال استادش [[ملا محمدتقی هروی|محمدتقی هروی اصفهانی]] می باشد، در تاریخ ۱۲۸۴ ق، یعنی حدود ۶۰ سال قبل از وفات خود به پایان رسانید و در همان سال در [[تهران]] و در ۲۸۴ صفحه وزیری به چاپ رسید.
  
۱. نتیجه المقال فی علم الدرایه و الرجال: مؤلف این کتاب را که در موضوع [[علم رجال|رجال]] و تلخیصی از کتاب رجال استاد فرزانه اش شیخ محمدتقی هروی اصفهانی (ره) می باشد، در تاریخ ۲۲ شوال ۱۲۸۴ق، یعنی حدود ۶۰ سال قبل از فوت خود به پایان رسانید و در همان سال در [[تهران]] و در ۲۸۴ صفحه وزیری به چاپ رسید.
+
. [[حاشیه]] بر [[فرائد الاصول (کتاب)|فرائد الاصول]] (رسائل) [[شیخ مرتضی انصاری|شیخ مرتضی انصاری]] در ۲ جلد، که در سال ۱۳۳۲ ق. در تهران به چاپ رسید.  
  
۲. حاشیه های وزین بر [[فرائد الاصول (کتاب)|فرائد الاصول]] (رسائل) [[شیخ مرتضی انصاری|شیخ مرتضی انصاری]](ره) در ۲ جلد که در سال ۱۳۳۲ .ق. در تهران به چاپ رسید.  
+
. سراج الامّة: شرحی است مفصل بر «[[اللمعة الدمشقیة (کتاب)|لمعه]] [[شهید اول]]»، در چند جلد.
  
۳. سراج الامّة: شرحی است مفصل بر «[[اللمعة الدمشقیة (کتاب)|لمعه]] شهید اول» در چند جلد.
+
. حدیقة العارفین: در [[مناقب]] و [[اخلاق]]، به زبان فارسی در قطع وزیری به چاپ رسید.
  
۴. حدیقة العارفین: در [[مناقب]] و [[اخلاق]]، به زبان فارسی در قطع وزیری به چاپ رسید.
+
. حدیقة الشیعه فی الاخلاق: در مواعظ و اخلاق، که به زبان فارسی به چاپ رسید.
  
۵. حدیقة الشیعه فی الاخلاق: در مواعظ و اخلاق و به زبان فارسی به چاپ رسید.
+
. تتمیم الدُّرة فی صلوة الجمعه: این کتاب با سبک شعری است و [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمی]] در «فوائد الرضویه» آنرا به نهایت زیبایی و نیکی ستوده است.
  
۶. تتمیم الدُّرة فی صلوة الجمعه: این کتاب با سبک شعری است و [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمی]] در «فوائد الرضویه» آنرا به نهایت زیبایی و نیکی ستوده است.
+
. حاشیه بر «شرح التصریف» [[مسعود بن عمر تفتازانی|ملا سعدالدین تفتازانی]] در ۱۳۱۳ قمری به چاپ رسید.
  
۷. حاشیه بر «شرح تصریف ملا سعدالدین تفتازانی» در ۱۳۱۳ قمری بچاپ رسید.
+
. شرح بر «شرح التصریف» ملا سعدالدین تفتازانی.
  
۸. شرح بر «شرح تصریف ملا سعدالدین تفتازانی».
+
. صراط النجاة: در مسائل و [[احکام شرعی|احکام]] و به عنوان [[رساله]] عملیه ایشان در اختیار مقلدین قرار داشت.
  
۹. صراط النجاة: در مسائل و [[احکام شرعی|احکام]] و بعنوان رساله عملیه معظم له در اختیار مقلدین قرار داشت.
+
== از منظر عالمان ==
 
+
شیخ کبیر مازندرانی که از مفاخر عالم [[اسلام]] می باشد، همواره مورد تجلیل بزرگان و تراجم نگاران قرار گرفته و از وی به بزرگی یاد شده است:
== از منظر بزرگان ==
 
شیخ کبیر که از مفاخر عالم [[اسلام]] می باشد، همواره مورد تجلیل بزرگان و تراجم نگاران قرار گرفته و از وی به بزرگی یاد شده است:
 
 
 
* علامه [[سید محسن امین|سید محسن امین]] در [[اعیان الشیعه (کتاب)|اعیان الشیعه]] در توصیفش می فرماید: «شیخ محمدحسن بارفروشی معروف به شیخ کبیر... از علمای معاصر و از شاگردان [[صاحب جواهر]] و دارای [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] از ایشان می باشد، عالمی فاضل، فقیهی اصولی، [[محدث|محدثی]] رجالی و ادیب است.»
 
* مرحوم حاج [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمی]](ره) نیز در فوائد الرضویه عیناً با عبارت فوق از وی تجلیل می کند.
 
* همچنین [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|شیخ آقا بزرگ تهرانی]](ره) از وی تجلیل کرده و می فرماید: «شیخ محمدحسن بار فروشی فرزند مولی صفرعلی معروف به شیخ کبیر عالمی جلیل القدر مجتهدی مجتهدی فاضل و فقیهی بزرگ است.»
 
* محقق توانمند «دکتر حسن امین» درباره اش می گوید: «از اکابر علما و مراجع تقلید در زمان خودش بود، مؤلفی محقق و از علمای مشهور دین می باشد.»
 
* [[محمدعلی مدرس تبریزی|مدرس تبریزی]] در کتاب شریف «[[ریحانة الادب (کتاب)|ریحانة الادب]]» نیز از مقامش چنین یاد کرده است: «شیخ محمد حسن بن صفرعلی بارفروشی مازندرانی معروف به شیخ کبیر از اکابر علمای [[امامیه|امامیه]] عصر ما که عالم عامل، فاضل کامل، متبحّر محقق و مدقّق و جامع معقول و منقول و حاوی فروع و اصول در فقه و اصول و [[علم کلام|کلام]] و [[علم رجال|رجال]] و [[اخلاق]] و غیر آنها، تألیفات نافعه بسیاری دارد که محل استفاده افاضل می باشد».
 
* [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی|آیت الله مرعشی نجفی]](ره) نیز ضمن معرفی ایشان بعنوان یکی از [[مشایخ|مشایخ]] روایتی خود می فرماید: «علامه فقیه،‌ متکلم حکیم، پیرمرد پر میمنت و مبارک، آیت الله شیخ محمدحسن مشهور به شیخ کبیر مازندرانی فرزند مولی صفرعلی بارفروشی (بابلی) که از علمای امامیه بوده است.»
 
  
 +
* علامه [[سید محسن امین|سید محسن امین]] در «[[اعیان الشیعه (کتاب)|اعیان الشیعه]]» در توصیفش می فرماید: «شیخ محمدحسن بارفروشی معروف به شیخ کبیر... از علمای معاصر و از شاگردان [[صاحب جواهر]] و دارای [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] از ایشان می باشد؛ عالمی فاضل، فقیهی اصولی، [[محدث|محدثی]] رجالی و ادیب است.»
 +
* [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمی]] نیز در «فوائد الرضویه» عیناً با عبارت فوق از وی تجلیل می کند.
 +
* [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|شیخ آقا بزرگ تهرانی]] از وی تجلیل کرده و می فرماید: «شیخ محمدحسن بارفروشی فرزند مولی صفرعلی معروف به شیخ کبیر، عالمی جلیل القدر، مجتهدی فاضل و فقیهی بزرگ است.»
 +
* [[محمدعلی مدرس تبریزی]] در «[[ریحانة الادب (کتاب)|ریحانة الادب]]» نیز از مقامش چنین یاد کرده است: «شیخ محمدحسن بن صفرعلی بارفروشی مازندرانی معروف به شیخ کبیر از اکابر علمای [[امامیه|امامیه]] عصر ما که عالم عامل، فاضل کامل، متبحّر محقق و مدقّق و جامع معقول و منقول و حاوی فروع و اصول در فقه و اصول و [[علم کلام|کلام]] و [[علم رجال|رجال]] و [[اخلاق]] و غیر آنها، تألیفات نافعه بسیاری دارد که محل استفاده افاضل می باشد».
 +
* [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی]] نیز ضمن معرفی ایشان به عنوان یکی از [[مشایخ|مشایخ]] روایتی خود می فرماید: «علامه فقیه،‌ متکلم حکیم، پیرمرد پر میمنت و مبارک، آیت الله شیخ محمدحسن مشهور به شیخ کبیر مازندرانی فرزند مولی صفرعلی بارفروشی (بابلی) که از علمای امامیه بوده است.»
 +
* دکتر حسن امین درباره اش می گوید: «از اکابر علما و مراجع تقلید در زمان خودش بود، مؤلفی محقق و از علمای مشهور دین می باشد.»
 
==ویژگی‌های اخلاقی==
 
==ویژگی‌های اخلاقی==
شیخ محمدحسن مازندرانی عارفی واصل و خود ساخته و مجسمه ای از [[تقوا]] و [[اخلاص]] و از شیفتگان و دلدلدگان خاندان [[عصمت]] و طهارت (علیهم اسلام) بود، در عین احراز مقام [[مرجعیت|مرجعیت]]، از ساختن جامعه و تهذیب نفوس مستعدّه و ترویج تقوا و پرهیزگاری و احکام متعالی [[شریعت|شرع]] مقدس [[اسلام]] غافل نبود و ضمن اقامه [[نماز جماعت|جماعت]]، شیفتگان [[معرفت]] و مشتاقان معارف و تشنگان حقیقت را از چشمه جوشان خود سیراب می ساخت.
+
شیخ محمدحسن مازندرانی، عارفی واصل و خودساخته و مجسمه‌ای از [[تقوا]] و [[اخلاص]] و از شیفتگان و دلدلدگان خاندان [[اهل بیت]] (علیهم اسلام) بود، در عین احراز مقام [[مرجعیت|مرجعیت]]، از ساختن جامعه و تهذیب نفوس مستعدّه و ترویج تقوا و پرهیزگاری و احکام متعالی [[شریعت|شرع]] مقدس [[اسلام]] غافل نبود و ضمن اقامه [[نماز جماعت|جماعت]]، شیفتگان [[معرفت]] و مشتاقان معارف و تشنگان حقیقت را از چشمه جوشان خود سیراب می ساخت.
  
نفس گرم و بیانات بلیغ و شیوا و دلنشین آن راد مرد علم و تقوا در [[مسجد جامع]]، هر شنونده ای را مجذوب  خود می ساخت و مؤمنین را از هر سوی، به آنجا می کشاند، بطوری که بسیاری از اوقات حیاط و خیابانهای اطراف [[مسجد]]، مملو از جمعیت می گردید.
+
نفس گرم و بیانات بلیغ و شیوا و دلنشین آن رادمرد علم و تقوا در [[مسجد جامع]] بابل، هر شنونده ای را مجذوب  خود می ساخت و مؤمنین را از هر سوی، به آنجا می کشاند، بطوری که بسیاری از اوقات، حیاط و خیابانهای اطراف [[مسجد]]، مملوّ از جمعیت می گردید.
  
او بخاطر حسن معاشرت و سیره عالی و بر خورداری از فضایل و ملکات اخلاقی و مقامات معنوی، مورد ارادت و محبت عامه مردم مازندران حتی اقلیتهای مذهبی قرار داشت و بیت ایشان همواره محل رفت و آمد مردم و پناهگاه افرادی بود که مشکلات مختلف رنج می بردند و برای رفع آن، از وجود مبارکش استمداد می کردند. بطوری که در [[سفرنامه]] ناصر الدین شاه آمده، وی نیز در سفر به بابل، به محضر آن بزرگوار شرفیاب گردیده و عرض ادب نمود.
+
او بخاطر حسن معاشرت و سیره عالی و برخورداری از فضایل و ملکات اخلاقی و مقامات معنوی، مورد ارادت و محبت عامه مردم مازندران حتی اقلیتهای مذهبی قرار داشت و بیت ایشان همواره محل رفت و آمد مردم و پناهگاه افرادی بود که مشکلات مختلف رنج می بردند و برای رفع آن، از وجود مبارکش استمداد می کردند. بطوری که در [[سفرنامه]] ناصر الدین شاه آمده، وی نیز در سفر به بابل، به محضر آن بزرگوار شرفیاب گردیده و عرض ادب نموده است.
  
 
==وفات==
 
==وفات==
سرانجام آن زعیم عالیقدر و مجتهد فرهیخته، پس از عمری با برکت و سرشار از معنویت و خدمت، در ماه [[ماه شوال|شوّال]] سال ۱۳۴۵ قمری در ۱۰۵سالگی دار فانی را وداع گفته و به دیار معبود شتافت. پیکر مطهر ایشان پس از [[تشییع جنازه|تشییع]] باشکوه، در [[مسجد]] محدثین بابل در مقبره بارفروش و کنار مقبره مولی محمدنصیر (معروف به ملا نصیر) به خاک سپرده شد.  
+
سرانجام آن زعیم عالیقدر و مجتهد فرهیخته، پس از عمری با برکت و سرشار از معنویت و خدمت، در ماه [[ماه شوال|شوّال]] سال ۱۳۴۵ قمری در ۱۰۵ سالگی دار فانی را وداع گفته و به دیار معبود شتافت. پیکر مطهر ایشان پس از [[تشییع جنازه|تشییع]] باشکوه، در [[مسجد]] محدثین بابل در مقبره بارفروش و کنار مقبره مولی محمدنصیر به خاک سپرده شد.  
 +
 
 +
==پانویس==
 +
<references />
  
 
==منابع==
 
==منابع==
  
* سایت تبیان، نویسنده: عبد الرحمن باقرزاده بابلی
+
*"شیخ کبیر مازندرانی"، فرهیختگان تمدن شیعه.
* خبرگزاری حوزه
+
*"شیخ کبیر مازندرانی"، سایت تبیان، نویسنده: عبدالرحمن باقرزاده بابلی.
* فرهیختگان تمدن شیعه
+
*"شیخ کبیر مازندرانی"، خبرگزاری حوزه.
 +
==آرشیو عکس و تصویر==
 +
<gallery mode="packed" heights="170">
 +
پرونده:کبیر (1).jpg|قبر محمدحسن بارفروشی در مسجد محدثین بابل
 +
پرونده:کبیر (2).jpg|یکی از آثار محمدحسن بارفروشی
 +
</gallery>
  
[[رده:علمای قرن چهاردهم]]
+
[[رده:علمای قرن چهاردهم|شیخ کبیر]][[رده:علماء شیعه]][[رده:مراجع تقلید]][[رده:فقیهان]][[رده:اصولیون]][[رده:رجالیون]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۹

«آیت‌الله محمدحسن بارفروشی مازندرانی» معروف به «شیخ کبیر»[۱] (۱۳۴۵-۱۲۴۰ ق)، فقیه، اصولی و جالی بزرگ شیعه در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان شیخ محمدحسن نجفی و ملا محمدتقی هروی بود. او علاوه بر تدریس، زعامت و مرجعیت مازندران و به‌ویژه بابل را به عهده داشت و حلال مشکلات دینی و اجتماعی مردم بود. «نتیجة المقال فی علم الرجال» از آثار علمی اوست.

Barforush.jpg
نام کامل محمدحسن بارفروشی
زادروز ۱۲۴۰ قمری
زادگاه قزوین
وفات ۱۳۴۵ قمری
مدفن بابل، مسجد محدثین

Line.png

اساتید

شیخ محمدحسن نجفی، شیخ انصاری، ملا محمدتقی هروی، فاضل اردکانی، سید محمدباقر شفتی،...

شاگردان

سید شهاب الدین مرعشی نجفی،...

آثار

نتیجة المقال فی علم الرجال، حدیقة العارفین، حدیقة الشیعه فی الاخلاق، صراط النجاة، حاشیه بر فرائد الاصول، سراج الامّة،...

ولادت و خاندان

شیخ محمدحسن مازندرانی فرزند شیخ صفرعلی در حدود سال ۱۲۴۰ قمری در قزوین دیده به جهان گشود. مشهور بین تراجم نگاران این است که پدر بزرگوارش از فلاسفه و عرفای بزرگ قزوین، معروف به ملا صفرعلی لاهیجی قزوینی می باشد. او از اهالی بابل مازندران بود که در جهاد علیه روس ها شرکت کرد و بعد از بازگشت، در قزوین سکنی گزید. در فلسفه و علوم عقلی شاگرد ملا علی نوری و در فقه و اصول شاگرد سید محمد مجاهد به حساب می آمد.

تحصیلات و استادان

شیخ محمدحسن از همان کودکی با توجه به محیط خانوادگی اش تربیت دینی یافت و راه پدر عالمش را در پیش گرفت و به سوی تحصیل معارف اسلامی گام برداشت. مقدمات دینی اعم از ادبیات و منطق را در حضور استادان قزوین فراگرفت، سپس مراتب سطح حوزه را برای کسب فقه و اصول آغاز نمود که ملا محمدتقی برغانی و محمدصالح برغانی (م، ۱۲۷۱) دو معلم مبرز او بودند. شیخ در کنار دروس معمولی حوزه، معقولات (فلسفه و عرفان الهی) را نیز از پدرش ملا صفرعلی آموخت.

وی پس از کسب استفاده از بزرگان قزوین، جهت نیل به مقامات عالی علمی، راه عتبات عالیات را در پیش گرفت. ایشان در مدت اقامت در عراق در حوزه های علمی کربلا و نجف اشرف در محفل علمی شخصیتهای ارزشمند و بزرگ شیعه مانند: محمدتقی هروی اصفهانی (م، ۱۲۹۹ ق)، شیخ محمدحسن نجفی (صاحب جواهرشیخ محمدحسین فاضل اردکانی، سید محمدباقر شفتی، شیخ حسن برغانی حائری، شیخ مرتضی انصاری و علمای دیگر شرکت جست و در رشته های مختلف علوم اسلامی چون فقه، اصول، رجال، کلام و تفسیر بهره های مختلف برد و به مقام رفیع اجتهاد دست یافت.

شیخ مازندرانی که دارای نبوغ و استعداد سرشار علمی بود، به زودی مورد توجه فرزانگان و بزرگان علمی عراق قرار گرفت و خود از مشایخ روایی شیعه گشت و بزرگانی چون سید شهاب الدین مرعشی نجفی به دریافت اجازه از ایشان مفتخر گردیدند.

آثار و تألیفات

از امتیازات علامه شیخ کبیر مازندرانی،‌ تبحر و تسلط بر رشته های مختلف علمی بود و با بهره برداری از همین مهارتها بود که آثار و تألیفات گرانقدری از خود به یادگار نهاد. تعدادی از آثار مطبوع وی که از سرمایه های ذی قیمت تشیع محسوب می شود عبارتند از:

نتیجة المقال فی علم الرجال؛ از آثار آیت‌الله شیخ کبیر مازندرانی
  • ۱. نتیجة المقال فی علم الدرایة و الرجال: مؤلف این کتاب را که در موضوع رجال و تلخیصی از کتاب رجال استادش محمدتقی هروی اصفهانی می باشد، در تاریخ ۱۲۸۴ ق، یعنی حدود ۶۰ سال قبل از وفات خود به پایان رسانید و در همان سال در تهران و در ۲۸۴ صفحه وزیری به چاپ رسید.
  • ۴. حدیقة العارفین: در مناقب و اخلاق، به زبان فارسی در قطع وزیری به چاپ رسید.
  • ۵. حدیقة الشیعه فی الاخلاق: در مواعظ و اخلاق، که به زبان فارسی به چاپ رسید.
  • ۶. تتمیم الدُّرة فی صلوة الجمعه: این کتاب با سبک شعری است و شیخ عباس قمی در «فوائد الرضویه» آنرا به نهایت زیبایی و نیکی ستوده است.
  • ۸. شرح بر «شرح التصریف» ملا سعدالدین تفتازانی.
  • ۹. صراط النجاة: در مسائل و احکام و به عنوان رساله عملیه ایشان در اختیار مقلدین قرار داشت.

از منظر عالمان

شیخ کبیر مازندرانی که از مفاخر عالم اسلام می باشد، همواره مورد تجلیل بزرگان و تراجم نگاران قرار گرفته و از وی به بزرگی یاد شده است:

  • علامه سید محسن امین در «اعیان الشیعه» در توصیفش می فرماید: «شیخ محمدحسن بارفروشی معروف به شیخ کبیر... از علمای معاصر و از شاگردان صاحب جواهر و دارای اجازه از ایشان می باشد؛ عالمی فاضل، فقیهی اصولی، محدثی رجالی و ادیب است.»
  • شیخ عباس قمی نیز در «فوائد الرضویه» عیناً با عبارت فوق از وی تجلیل می کند.
  • شیخ آقا بزرگ تهرانی از وی تجلیل کرده و می فرماید: «شیخ محمدحسن بارفروشی فرزند مولی صفرعلی معروف به شیخ کبیر، عالمی جلیل القدر، مجتهدی فاضل و فقیهی بزرگ است.»
  • محمدعلی مدرس تبریزی در «ریحانة الادب» نیز از مقامش چنین یاد کرده است: «شیخ محمدحسن بن صفرعلی بارفروشی مازندرانی معروف به شیخ کبیر از اکابر علمای امامیه عصر ما که عالم عامل، فاضل کامل، متبحّر محقق و مدقّق و جامع معقول و منقول و حاوی فروع و اصول در فقه و اصول و کلام و رجال و اخلاق و غیر آنها، تألیفات نافعه بسیاری دارد که محل استفاده افاضل می باشد».
  • سید شهاب الدین مرعشی نجفی نیز ضمن معرفی ایشان به عنوان یکی از مشایخ روایتی خود می فرماید: «علامه فقیه،‌ متکلم حکیم، پیرمرد پر میمنت و مبارک، آیت الله شیخ محمدحسن مشهور به شیخ کبیر مازندرانی فرزند مولی صفرعلی بارفروشی (بابلی) که از علمای امامیه بوده است.»
  • دکتر حسن امین درباره اش می گوید: «از اکابر علما و مراجع تقلید در زمان خودش بود، مؤلفی محقق و از علمای مشهور دین می باشد.»

ویژگی‌های اخلاقی

شیخ محمدحسن مازندرانی، عارفی واصل و خودساخته و مجسمه‌ای از تقوا و اخلاص و از شیفتگان و دلدلدگان خاندان اهل بیت (علیهم اسلام) بود، در عین احراز مقام مرجعیت، از ساختن جامعه و تهذیب نفوس مستعدّه و ترویج تقوا و پرهیزگاری و احکام متعالی شرع مقدس اسلام غافل نبود و ضمن اقامه جماعت، شیفتگان معرفت و مشتاقان معارف و تشنگان حقیقت را از چشمه جوشان خود سیراب می ساخت.

نفس گرم و بیانات بلیغ و شیوا و دلنشین آن رادمرد علم و تقوا در مسجد جامع بابل، هر شنونده ای را مجذوب خود می ساخت و مؤمنین را از هر سوی، به آنجا می کشاند، بطوری که بسیاری از اوقات، حیاط و خیابانهای اطراف مسجد، مملوّ از جمعیت می گردید.

او بخاطر حسن معاشرت و سیره عالی و برخورداری از فضایل و ملکات اخلاقی و مقامات معنوی، مورد ارادت و محبت عامه مردم مازندران حتی اقلیتهای مذهبی قرار داشت و بیت ایشان همواره محل رفت و آمد مردم و پناهگاه افرادی بود که مشکلات مختلف رنج می بردند و برای رفع آن، از وجود مبارکش استمداد می کردند. بطوری که در سفرنامه ناصر الدین شاه آمده، وی نیز در سفر به بابل، به محضر آن بزرگوار شرفیاب گردیده و عرض ادب نموده است.

وفات

سرانجام آن زعیم عالیقدر و مجتهد فرهیخته، پس از عمری با برکت و سرشار از معنویت و خدمت، در ماه شوّال سال ۱۳۴۵ قمری در ۱۰۵ سالگی دار فانی را وداع گفته و به دیار معبود شتافت. پیکر مطهر ایشان پس از تشییع باشکوه، در مسجد محدثین بابل در مقبره بارفروش و کنار مقبره مولی محمدنصیر به خاک سپرده شد.

پانویس

  1. هنگامی كه او به بابل هجرت كرد، عالمی ديگر در بابل زندگی می كرد كه او نيز شيخ محمدحسن بارفروشی نام داشت و به كفاش و شيخ كبير ملقب بود. از اين‌رو، وقتی وی در سال ۱۲۹۲ق از دنيا رفت، شيخ محمدحسن مازندرانی نيز شيخ كبير خوانده شد. (الذريعة، ج۱۲،ص۱۵۶.) در كتاب‌های تراجم، برای فرق‌گذاری ميان اين دو عالم، اولی را شيخ كبير اول و شخصيت مورد بحث اين نوشته را شيخ كبير دوم می خوانند. (محمدامين امامی خويی، مرآة‌الشرق، ج۱،ص۵۲۰.)

منابع

  • "شیخ کبیر مازندرانی"، فرهیختگان تمدن شیعه.
  • "شیخ کبیر مازندرانی"، سایت تبیان، نویسنده: عبدالرحمن باقرزاده بابلی.
  • "شیخ کبیر مازندرانی"، خبرگزاری حوزه.

آرشیو عکس و تصویر

مسابقه از خطبه ۱۳۳ و ۱۳۳ و ۱۶۷ نهج البلاغه