جامع الأخبار (کتاب)
 | |
| نویسنده | تاج الدین محمد شعیری |
| موضوع | احادیث اخلاقی و اعتقادی |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | ۱ |
|
| |
کتاب «جامع الأخبار» تألیف شیخ تاج‌الدین محمد شعیری، از محدثان شیعه در قرن ششم هجری است. این کتاب مشتمل بر روایات اهل بیت علیهم‌السلام درباره اصول دین، موعظه و نکات اخلاقی است.
محتویات
مؤلف
شیخ تاج‌الدین محمد بن محمد شعیری از فقها و علمای بزرگ شیعه در قرن ششم هجری بوده است. او در سال ۵۰۸ هـ.ق در شهر بیهق از محضر درس عالم بزرگوار ابومنصور علی بن عبدالله بهره‌های علمی زیادی برده است. علمای رجال در کتاب‌های خود از وی تجلیل کرده و کتاب «جامع الاخبار» را به او نسبت داده‌اند.
برخی از استادان او عبارتند از: علی بن عبدالله زیادی بیهقی، فضل الله بن علی حسینی راوندی، شیخ سدیدالدین محمود حمّصی، موفق بن احمد خوارزمی. همچنین شیخ منتجب‌الدین رازی، صاحب کتاب «فهرست» از شاگردان اوست.
معرفی کتاب
بعضى کتاب «جامع الأخبار» را به شيخ صدوق نسبت داده‌اند، كه يقينا اشتباه است. بعضى ديگر، مؤلفان ديگرى براى آن ذكر كرده‌اند كه تا هفت نفر را شمرده‌اند، اما قريب به واقع اين است كه مؤلف، همان محمد بن محمد بن حيدر شعيرى باشد.
از کتاب «جامع الأخبار» چنین برمی‌آید که مؤلف در قرن ششم می‌زیسته است، چون از بعضی افراد که در قرن ششم هجری می‌زیسته‌اند حدیث نقل کرده است، از جمله سدیدالدین محمود حمصی و موفق بن احمد خوارزمی (۴۸۴-۵۶۷ ق).
محمد شعیرى، در مقدمۀ کتاب «جامع الأخبار» درباره انگیزه نگارش آن مى‌گوید: «من از ۲۰ سالگى تا حال - سن ۵۰ سالگى - همواره شوق آن را داشتم که کتابى جامع از روایات تألیف کنم که شامل زهد و موعظه و ترغیب و ترهیب باشد، اما چون دیدم مردم زمانه از این بحث‌ها فرارى‌اند و به کمترین مراتب آن هم نمى‌رسند -چه رسد به قله‌هاى رفیع آن-، گاهى مصمم مى‌شدم و گاهى از آن منصرف. زمانى آیه شریفۀ «و ذکّر فإنَّ الذِّکرى تنفعُ المؤمنین» (سوره ذاریات، ۵۵) را دیدم و در آن تأمل نمودم و مضمون روایاتى را که هر کس دیگران را دعوت به خیر کند بخاطر دعوتش مأجور است چه دیگران عمل کنند و چه عمل نکنند، دقت کردم؛ لذا نگاه به رغبت مردم نکرده و دست به قلم بردم.»
کتاب «جامع الأخبار» از مصادر کتاب‌های مهمی چون «بحارالانوار» علامه مجلسی شمرده شده است. همچنین این کتاب توسط شرف‌الدین خویدکی با عنوان «كاشف الأستار در ترجمه جامع الأخبار» به فارسی ترجمه شده است.
محتوای کتاب
کتاب «جامع الاخبار» مجموعه‌ای از روایات اهل بیت علیهم‌السلام درباره اصول دین، موعظه و نکات اخلاقی است. این کتاب در ۱۴۱ باب تنظیم شده که عناوین کلی آن عبارتند از:
- بحث‌های خداشناسی، توحید و عدل؛
- فضائل معصومین علیهم‌السلام؛
- زیارت‌های چهارده معصوم علیهم‌السلام؛
- اعمال مستحب و آداب؛
- بحث ایمان و اسلام و علم؛
- بحث‌هایی پیرامون نماز و مقدمات و فضائل و انواع آن؛
- آداب مهمان و زینت؛
- اخلاق رذیله؛
- بحث معاد؛
- نوادر، شامل احادیث متفرقه‌ای که مضامین بلندی داشته و در یک فصل خاص نمی‌گنجد.
روش مؤلّف در تألیف این کتاب این بوده که هر جا آیه‌ای مناسب با مطلب یافته آن را در ابتدای باب آورده، سپس به نقل روایات پرداخته است. او کتاب خود را به عنوان کتاب اخلاقی و علمی نوشته است. از این رو به خاطر خسته‌نشدن مطالعه‌کنندگان، از حجم کتاب کاسته و اسناد روایات را حذف و در کتاب ذکر نکرده است.
منابع
- نرم افزار جامع الأحادیث، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
- حافظ فرزانه، مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، سایت اندیشه قم.
