حکمت عملی یا اخلاق مرتضوی (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) (ویرایش) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱۵: | سطر ۱۵: | ||
|عنوان افزوده1=مقدمه و تعليق | |عنوان افزوده1=مقدمه و تعليق | ||
| − | |افزوده1=علامه حسن‌زاده | + | |افزوده1=[[علامه حسن زاده آملی|حسن حسن‌زاده آملی]] |
|عنوان افزوده2= | |عنوان افزوده2= | ||
| سطر ۲۳: | سطر ۲۳: | ||
|لینک= [https://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/35141/%D8%AD%D9%83%D9%85%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%84%D9%8A--%D9%8A%D8%A7--%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%D9%88%D9%8A---%D8%B5%D8%AF-%D9%83%D9%84%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%83%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D9%88-%D8%B3%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81%D9%8A%D9%86-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4-%D9%85%D9%86%D9%8A%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/&from=search&&query=%D8%AD%D9%83%D9%85%D8%AA%20%D8%B9%D9%85%D9%84%D9%8A%20%D9%8A%D8%A7%20%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%20%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%D9%88%D9%8A&count=20&execute=true#!resource حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى] | |لینک= [https://lib.ahlolbait.com/parvan/resource/35141/%D8%AD%D9%83%D9%85%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%84%D9%8A--%D9%8A%D8%A7--%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%D9%88%D9%8A---%D8%B5%D8%AF-%D9%83%D9%84%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%83%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D9%88-%D8%B3%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81%D9%8A%D9%86-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4-%D9%85%D9%86%D9%8A%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/&from=search&&query=%D8%AD%D9%83%D9%85%D8%AA%20%D8%B9%D9%85%D9%84%D9%8A%20%D9%8A%D8%A7%20%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%20%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%D9%88%D9%8A&count=20&execute=true#!resource حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى] | ||
}} | }} | ||
| − | كتاب '''«حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى»''' مشتمل بر صد كلام از كلمات قصار [[امام على(ع)|امام على]] ( | + | كتاب '''«حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى»''' مشتمل بر صد كلام از كلمات قصار [[امام على(ع)|امام على]] (علیه‌السلام) است، که با شرح و ترجمه فارسى [[میرزا مهدی الهی قمشه ای|ميرزا مهدى الهى قمشه‌اى]] و مقدمه و تعليقات [[حسن‌زاده آملی، حسن|علامه حسن‌زاده آملى]]، در سال ۱۳۸۵ به چاپ رسيده است. |
| − | == مؤلف == | + | ==مؤلف== |
| − | [[میرزا مهدی الهی قمشه ای|میرزا مهدى الهى | + | [[میرزا مهدی الهی قمشه ای|میرزا مهدى الهى قمشه‌اى]] (۱۳۹۳-۱۳۱۹ ق) عالم ربانی، [[فقیه]]، ادیب، فیلسوف و عارف نامدار [[شیعه]] معاصر است. |
| − | وی از شاگردان [[شهید سید حسن مدرس|شهید مدرس]]، [[میرزا محمدطاهر تنکابنی|میرزا محمدطاهر تنکابنى]] و [[سید حسین طباطبائی قمی|آقا حسین قمی]] بود و خود از اساتید عالمان بزرگانی چون [[علامه حسن زاده آملی|علامه | + | وی از شاگردان [[شهید سید حسن مدرس|شهید مدرس]]، [[میرزا محمدطاهر تنکابنی|میرزا محمدطاهر تنکابنى]] و [[سید حسین طباطبائی قمی|آقا حسین قمی]] بود و خود از اساتید عالمان بزرگانی چون [[علامه حسن زاده آملی|علامه حسن‌زاده آملى]] و [[عبدالله جوادی آملی|علامه جوادى آملى]] گردید. |
«[[ترجمه قرآن الهی قمشه ای (کتاب)|ترجمه قرآن الهى قمشه‌اى]]» از مهمترین و مشهورترین ترجمه های [[قرآن|قرآن کریم]] به شمار می رود. ترجمه [[صحیفه سجادیه]] و ترجمه [[مفاتیح الجنان]] از دیگر آثار ماندگار اوست. | «[[ترجمه قرآن الهی قمشه ای (کتاب)|ترجمه قرآن الهى قمشه‌اى]]» از مهمترین و مشهورترین ترجمه های [[قرآن|قرآن کریم]] به شمار می رود. ترجمه [[صحیفه سجادیه]] و ترجمه [[مفاتیح الجنان]] از دیگر آثار ماندگار اوست. | ||
==محتوای کتاب== | ==محتوای کتاب== | ||
| − | نام كامل اين كتاب عبارت است از: «حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى: صد كلام از كلمات قصار سيد الموحدين و سرّ العارفين، اميرالمؤمنين امام على(ع)». | + | نام كامل اين كتاب عبارت است از: «حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى: صد كلام از كلمات قصار سيد الموحدين و سرّ العارفين، [[امیرالمؤمنین|اميرالمؤمنين]] امام على(ع)». |
کتاب حاضر سخنان [[امام علی علیه السلام|امام على]](علیه السلام) را در زمینه خداشناسی، [[اخلاق]] و [[تهذیب نفس]]، با استفاده از آیات [[قرآن]] و [[حدیث|احادیث]] شرح می دهد. نویسنده به روش توصیفی و از دیدگاه [[فلسفه|فلسفی]] و [[عرفان|عرفانی]]، به شیوه های سلوک معنوی از منظر اميرالمؤمنين(ع) اشاره می کند. | کتاب حاضر سخنان [[امام علی علیه السلام|امام على]](علیه السلام) را در زمینه خداشناسی، [[اخلاق]] و [[تهذیب نفس]]، با استفاده از آیات [[قرآن]] و [[حدیث|احادیث]] شرح می دهد. نویسنده به روش توصیفی و از دیدگاه [[فلسفه|فلسفی]] و [[عرفان|عرفانی]]، به شیوه های سلوک معنوی از منظر اميرالمؤمنين(ع) اشاره می کند. | ||
| − | کتاب از دو نامه و ده مقاله مشتمل بر حكمت‌هايى از امام على(علیه السلام) و يك خاتمه تشكيل يافته است. در ابتداى كتاب، دو نامه از علامه [[ | + | کتاب از دو نامه و ده مقاله مشتمل بر حكمت‌هايى از امام على(علیه السلام) و يك خاتمه تشكيل يافته است. در ابتداى كتاب، دو نامه از علامه [[علامه حسن زاده آملی|حسن حسن‌زاده آملى]] ذكر شده كه به‌مناسبت رحلت استاد ايشان، [[میرزا مهدی الهی قمشه ای|ميرزا مهدى الهى قمشه‌اى]] نوشته و در آن، شرح حال مختصرى از زندگانى او را بيان كرده است. |
متن اصلى كتاب، متشكل از ده مقاله به قلم آیت الله الهى قمشه‌اى، به اين شرح است: | متن اصلى كتاب، متشكل از ده مقاله به قلم آیت الله الهى قمشه‌اى، به اين شرح است: | ||
| − | #شناخت | + | #شناخت [[خدا]]، بالاترين شناخت‌هاست: اينكه هركس خدا را شناخت، به يكتايى و يگانگى او معترف مى‌شود و موحد حقيقى مى‌گردد و موحد حقيقى تمام توجه و شوق و عشق او به خداست و هر حاجتى را نيز تنها از خدا مى‌خواهد، بلكه حاجتى جز خدا ندارد و دلش از خدا هراسان و به او اميدوار است و تنها از خدا مى‌ترسد و به خدا [[توكل]] مى‌كند و هركس توكلش بر خدا بيشتر باشد، خداشناس‌تر است و در كارها اعتماد به غير خدا ندارد و در كليه امور توجهش به خدا مى‌شود. چنين شناختى از خدا، بر گفتار و رفتار و كردار او اثر خواهد گذاشت و نتيجه آن، سنجيده سخن گفتن و ترحم و مهربانى و عذرپذيرى نسبت به نيك و بد و درخواست حاجت تنها از خداوند خواهد بود. |
| − | #توحيد خدا و اخلاص به حق تعالى. | + | #توحيد خدا و اخلاص به حق تعالى: به اين معنا كه او را از حد وصف [[عقل]] و ادراک فراتر بداند؛ به‌گونه‌اى كه دريابد كه هيچ‌يک از موجودات، توانايى درک او را نخواهند داشت و منقطع از همه خلق گردد تا به خالق راه يابد. نویسنده در شرح [[اخلاص]] در عبادت، آن را بلندترين مقام [[ايمان]] مى‌داند و معتقد است: اينكه هيچ شائبه‌ى [[شرک]] و [[ريا]] در او نباشد و در او هواى نفس هيچ مداخله‌اى نكند و جز [[رضا]] و خشنودى حق در آن عمل هيچ منظورى نداشته باشد. |
| − | #ايمان به خدا و آثار ايمان كه عمل صالح و كار خير است براى زاد سفر به جهان آخرت. | + | #ايمان به خدا و آثار ايمان كه [[عمل صالح]] و كار خير است براى زاد سفر به جهان [[آخرت]]: اينكه ايمان به خدا تنها لفظ و حرف بر زبان نيست، بلكه حقيقت ايمان، اول، [[معرفت]] و شناسايى خداست به قلب و به باطن ذات و مطابق قلب بر زبان نيز جارى سازد تا خلق را هم به ايمان دعوت كند، كه چون زبان با قلب مطابق شد، سخن مؤثر خواهد بود. |
| − | #اوصاف و نشانه‌هاى اهل ايمان كه محبت به خدا و شوق به عالم مافوق‌الطبيعه است و مراتب يقين و اوصاف پاكان. | + | #اوصاف و نشانه‌هاى اهل ايمان كه محبت به خدا و شوق به عالم مافوق‌الطبيعه است و مراتب [[یقین|يقين]] و اوصاف پاكان. نویسنده، صفات اهل يقين را توكل و [[تسليم]] و رضا و انس و محبت و عشق و حيرت در جمال و جلال خدا مى‌داند. ايشان نشانه ايمان شخص را [[وفای به عهد|وفاى به عهد]] مى‌داند و اينكه عشق و محبت به طاعت او داشته و از اطاعت [[شیطان|شياطين]] انس و [[جن]] متنفر باشد و نيز وفا به خلق در تمام قول و عقود زواج و شركت و معاملات. |
| − | #تربيت و تهذيب نفس ناطقه. | + | #تربيت و [[تهذيب نفس]] ناطقه: نویسنده بر اين باور است كه هركس در باطن و در عالم صغير، [[حضرت موسی علیه السلام|موسى]] و [[فرعون|فرعونى]] است و اگر بخواهد مقام كمال موسوى را دريابد، با فرعون نفس خودبين مخالفت كند، وگرنه چون فرعون غرق درياى هلاك شود و اگر اطاعت موساى [[عقل]] و ايمان كند، مانند موسى به تحيت حضرت حق سرافراز گردد و در آسمان‌هاى عوالم عقلى با موسى هم‌پرواز شود. |
| − | #اخلاق فاضله و وفا و صفا و حفظ قول و عهد بين خدا و خلق. | + | #[[اخلاق]] فاضله و وفا و صفا و حفظ قول و عهد بين خدا و خلق: مؤلف، نتيجه [[حسن خلق]] را ملكه [[حكمت]] و [[سخاوت]] و [[عدالت]] و [[شجاعت]] و علوّ همت مى‌داند و معتقد است: اين مسئله، دليل شرافت ذاتى و عظمت [[روح|روحى]] او و بودن وى از خاندان اصالت و نجابت است و به‌عكس، آن كس كه اخلاقش زشت است، دليل بدگوهرى و بى‌اصالتى است و اغلب از خاندانى پست‌همت و حقيرالنفس و بى‌شرافت و نجابت است. |
| − | #حقيقت دنيا و فراغ نفوس قدسى از شواغل و موانع جسمانى عالم طبيعت. | + | #حقيقت دنيا و فراغ نفوس قدسى از شواغل و موانع جسمانى عالم طبيعت: نویسنده، شرط وصول انسان به نعمت‌هاى ابدى و لذات حقيقى عالم آخرت را گذشتن از سر شهوات [[حرام]] دنيا مى‌داند. |
| − | #سعادت حقيقى و لذات روحانى و حب و ذكر و اشتياق به خدا. | + | #سعادت حقيقى و لذات روحانى و حب و ذكر و اشتياق به خدا: نویسنده، كسى را عاقل مى‌داند كه در طلب [[علم]] و ايمان و معرفت خداست در مقام عقل نظرى، و به كار [[تزکیه نفس|تزكيه]] و تربيت و تهذيب نفس است در عقل عملى؛ يعنى كسى كه در تكميل قوه دانش و كنش خود تا آنجا كه بتواند سعى كند. |
| − | #احسان به خلق، به مال و جاه و قدرت و زبان و غيره. | + | #[[احسان]] به خلق، به مال و جاه و قدرت و زبان و غيره. |
| − | #امور | + | #امور اجتماعى: سزاوار است عاقل از مستى ثروت و مال و مستى قدرت و جاه و مستى علم و دانش و مستى مدح و ثناى مردم و مستى و [[غرور]] جوانى دورى كند، كه تمام اينها را بوى ناخوش و عفنى است كه عقل انسان را زائل مى‌كند و [[ادب]] و وقار انسانيت را سبک و خفيف مى‌سازد. |
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | * | + | *نرم افزار دانشنامه اخلاق اسلامی، بخش کتابشناسی، [[مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی]]. |
| − | * سايت خانه كتاب | + | *سايت خانه كتاب. |
| − | + | [[رده:آثار علمی امام علی علیه السلام]] | |
| − | |||
[[رده:کتابهای با موضوع امام علی علیه السلام]] | [[رده:کتابهای با موضوع امام علی علیه السلام]] | ||
| + | [[رده:کتابهای اخلاق اسلامی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۶ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۴
 | |
| نویسنده | میرزا مهدی الهی قمشه ای |
| موضوع | شرح و ترجمه حدیث |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | ۱ |
| مقدمه و تعليق | حسن حسن‌زاده آملی |
|
| |
كتاب «حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى» مشتمل بر صد كلام از كلمات قصار امام على (علیه‌السلام) است، که با شرح و ترجمه فارسى ميرزا مهدى الهى قمشه‌اى و مقدمه و تعليقات علامه حسن‌زاده آملى، در سال ۱۳۸۵ به چاپ رسيده است.
مؤلف
میرزا مهدى الهى قمشه‌اى (۱۳۹۳-۱۳۱۹ ق) عالم ربانی، فقیه، ادیب، فیلسوف و عارف نامدار شیعه معاصر است.
وی از شاگردان شهید مدرس، میرزا محمدطاهر تنکابنى و آقا حسین قمی بود و خود از اساتید عالمان بزرگانی چون علامه حسن‌زاده آملى و علامه جوادى آملى گردید.
«ترجمه قرآن الهى قمشه‌اى» از مهمترین و مشهورترین ترجمه های قرآن کریم به شمار می رود. ترجمه صحیفه سجادیه و ترجمه مفاتیح الجنان از دیگر آثار ماندگار اوست.
محتوای کتاب
نام كامل اين كتاب عبارت است از: «حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى: صد كلام از كلمات قصار سيد الموحدين و سرّ العارفين، اميرالمؤمنين امام على(ع)».
کتاب حاضر سخنان امام على(علیه السلام) را در زمینه خداشناسی، اخلاق و تهذیب نفس، با استفاده از آیات قرآن و احادیث شرح می دهد. نویسنده به روش توصیفی و از دیدگاه فلسفی و عرفانی، به شیوه های سلوک معنوی از منظر اميرالمؤمنين(ع) اشاره می کند.
کتاب از دو نامه و ده مقاله مشتمل بر حكمت‌هايى از امام على(علیه السلام) و يك خاتمه تشكيل يافته است. در ابتداى كتاب، دو نامه از علامه حسن حسن‌زاده آملى ذكر شده كه به‌مناسبت رحلت استاد ايشان، ميرزا مهدى الهى قمشه‌اى نوشته و در آن، شرح حال مختصرى از زندگانى او را بيان كرده است.
متن اصلى كتاب، متشكل از ده مقاله به قلم آیت الله الهى قمشه‌اى، به اين شرح است:
- شناخت خدا، بالاترين شناخت‌هاست: اينكه هركس خدا را شناخت، به يكتايى و يگانگى او معترف مى‌شود و موحد حقيقى مى‌گردد و موحد حقيقى تمام توجه و شوق و عشق او به خداست و هر حاجتى را نيز تنها از خدا مى‌خواهد، بلكه حاجتى جز خدا ندارد و دلش از خدا هراسان و به او اميدوار است و تنها از خدا مى‌ترسد و به خدا توكل مى‌كند و هركس توكلش بر خدا بيشتر باشد، خداشناس‌تر است و در كارها اعتماد به غير خدا ندارد و در كليه امور توجهش به خدا مى‌شود. چنين شناختى از خدا، بر گفتار و رفتار و كردار او اثر خواهد گذاشت و نتيجه آن، سنجيده سخن گفتن و ترحم و مهربانى و عذرپذيرى نسبت به نيك و بد و درخواست حاجت تنها از خداوند خواهد بود.
- توحيد خدا و اخلاص به حق تعالى: به اين معنا كه او را از حد وصف عقل و ادراک فراتر بداند؛ به‌گونه‌اى كه دريابد كه هيچ‌يک از موجودات، توانايى درک او را نخواهند داشت و منقطع از همه خلق گردد تا به خالق راه يابد. نویسنده در شرح اخلاص در عبادت، آن را بلندترين مقام ايمان مى‌داند و معتقد است: اينكه هيچ شائبه‌ى شرک و ريا در او نباشد و در او هواى نفس هيچ مداخله‌اى نكند و جز رضا و خشنودى حق در آن عمل هيچ منظورى نداشته باشد.
- ايمان به خدا و آثار ايمان كه عمل صالح و كار خير است براى زاد سفر به جهان آخرت: اينكه ايمان به خدا تنها لفظ و حرف بر زبان نيست، بلكه حقيقت ايمان، اول، معرفت و شناسايى خداست به قلب و به باطن ذات و مطابق قلب بر زبان نيز جارى سازد تا خلق را هم به ايمان دعوت كند، كه چون زبان با قلب مطابق شد، سخن مؤثر خواهد بود.
- اوصاف و نشانه‌هاى اهل ايمان كه محبت به خدا و شوق به عالم مافوق‌الطبيعه است و مراتب يقين و اوصاف پاكان. نویسنده، صفات اهل يقين را توكل و تسليم و رضا و انس و محبت و عشق و حيرت در جمال و جلال خدا مى‌داند. ايشان نشانه ايمان شخص را وفاى به عهد مى‌داند و اينكه عشق و محبت به طاعت او داشته و از اطاعت شياطين انس و جن متنفر باشد و نيز وفا به خلق در تمام قول و عقود زواج و شركت و معاملات.
- تربيت و تهذيب نفس ناطقه: نویسنده بر اين باور است كه هركس در باطن و در عالم صغير، موسى و فرعونى است و اگر بخواهد مقام كمال موسوى را دريابد، با فرعون نفس خودبين مخالفت كند، وگرنه چون فرعون غرق درياى هلاك شود و اگر اطاعت موساى عقل و ايمان كند، مانند موسى به تحيت حضرت حق سرافراز گردد و در آسمان‌هاى عوالم عقلى با موسى هم‌پرواز شود.
- اخلاق فاضله و وفا و صفا و حفظ قول و عهد بين خدا و خلق: مؤلف، نتيجه حسن خلق را ملكه حكمت و سخاوت و عدالت و شجاعت و علوّ همت مى‌داند و معتقد است: اين مسئله، دليل شرافت ذاتى و عظمت روحى او و بودن وى از خاندان اصالت و نجابت است و به‌عكس، آن كس كه اخلاقش زشت است، دليل بدگوهرى و بى‌اصالتى است و اغلب از خاندانى پست‌همت و حقيرالنفس و بى‌شرافت و نجابت است.
- حقيقت دنيا و فراغ نفوس قدسى از شواغل و موانع جسمانى عالم طبيعت: نویسنده، شرط وصول انسان به نعمت‌هاى ابدى و لذات حقيقى عالم آخرت را گذشتن از سر شهوات حرام دنيا مى‌داند.
- سعادت حقيقى و لذات روحانى و حب و ذكر و اشتياق به خدا: نویسنده، كسى را عاقل مى‌داند كه در طلب علم و ايمان و معرفت خداست در مقام عقل نظرى، و به كار تزكيه و تربيت و تهذيب نفس است در عقل عملى؛ يعنى كسى كه در تكميل قوه دانش و كنش خود تا آنجا كه بتواند سعى كند.
- احسان به خلق، به مال و جاه و قدرت و زبان و غيره.
- امور اجتماعى: سزاوار است عاقل از مستى ثروت و مال و مستى قدرت و جاه و مستى علم و دانش و مستى مدح و ثناى مردم و مستى و غرور جوانى دورى كند، كه تمام اينها را بوى ناخوش و عفنى است كه عقل انسان را زائل مى‌كند و ادب و وقار انسانيت را سبک و خفيف مى‌سازد.
منابع
- نرم افزار دانشنامه اخلاق اسلامی، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
- سايت خانه كتاب.
