محمد بن همام اسکافی: تفاوت بین نسخه‌ها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | «ابوعلی محمد بن همام اسکافی» (م، ۳۳۶ ق)، از [[محدثان]] موثق [[شیعه]] در عصر [[غیبت صغری]] و از اصحاب نائبان خاص [[امام زمان]] علیه‌السلام می‌باشد. کتاب «[[منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار (کتاب)|منتخب الأنوار فی تاریخ الائمة الأطهار]]» از تألیفات مهم اوست. | + | '''«ابوعلی محمد بن همام اسکافی»''' (م، ۳۳۶ ق)، از [[محدثان]] موثق [[شیعه]] در عصر [[غیبت صغری]] و از اصحاب [[نواب اربعه|نائبان خاص]] [[امام زمان]] علیه‌السلام می‌باشد. کتاب «[[منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار (کتاب)|منتخب الأنوار فی تاریخ الائمة الأطهار]]» از تألیفات مهم اوست. |
{{شناسنامه عالم | {{شناسنامه عالم | ||
||نام کامل = ابوعلی محمد بن همام اسکافی | ||نام کامل = ابوعلی محمد بن همام اسکافی | ||
| سطر ۸: | سطر ۸: | ||
|مدفن = [[بغداد]] | |مدفن = [[بغداد]] | ||
|اساتید = [[محمد بن عثمان عمرى|محمد بن عثمان]]، [[عبدالله بن جعفر حمیری]]، [[احمد ابن ادریس]]، علی بن محمد بن ریاح،... | |اساتید = [[محمد بن عثمان عمرى|محمد بن عثمان]]، [[عبدالله بن جعفر حمیری]]، [[احمد ابن ادریس]]، علی بن محمد بن ریاح،... | ||
| − | |شاگردان = [[احمد بن محمد بن خالد برقى|احمد بن محمد برقی]]، [[جعفر بن محمد قولویه|جعفر بن محمد بن قولویه]]، [[علی بن ابراهیم قمی|علی بن ابراهیم]]، ابوغالب | + | |شاگردان = [[احمد بن محمد بن خالد برقى|احمد بن محمد برقی]]، [[جعفر بن محمد قولویه|جعفر بن محمد بن قولویه]]، [[علی بن ابراهیم قمی|علی بن ابراهیم]]، [[ابوغالب زراری]]،... |
| − | |آثار = [[منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار (کتاب)|منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار]]، [[التمحیص (کتاب)|التمحیص]]،... | + | |آثار = [[منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار (کتاب)|منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار]]، [[التمحیص (کتاب)|التمحیص]]، المزار،... |
}} | }} | ||
==زندگی‌نامه== | ==زندگی‌نامه== | ||
| سطر ۲۸: | سطر ۲۸: | ||
اسکافی به [[بغداد]] و شهرهای مختلف مهاجرت کرد تا از محضر بزرگان و علمای نامدار [[شیعه]] بهره ببرد. از جمله [[مشایخ]] و اساتید او عبارتند از: [[عثمان بن سعید عمری|عثمان بن سعید]]، [[محمد بن عثمان عمرى|محمد بن عثمان]]، [[ابوالقاسم حسین بن روح نوبختى|حسین بن روح نوبختی]] (هر سه از [[نواب اربعه]])، [[ابراهیم بن هاشم قمی|ابراهیم بن هاشم]]، [[عبدالله بن جعفر حمیری]]، [[احمد ابن ادریس]]، علی بن محمد بن ریاح و علی بن محمد رازی. | اسکافی به [[بغداد]] و شهرهای مختلف مهاجرت کرد تا از محضر بزرگان و علمای نامدار [[شیعه]] بهره ببرد. از جمله [[مشایخ]] و اساتید او عبارتند از: [[عثمان بن سعید عمری|عثمان بن سعید]]، [[محمد بن عثمان عمرى|محمد بن عثمان]]، [[ابوالقاسم حسین بن روح نوبختى|حسین بن روح نوبختی]] (هر سه از [[نواب اربعه]])، [[ابراهیم بن هاشم قمی|ابراهیم بن هاشم]]، [[عبدالله بن جعفر حمیری]]، [[احمد ابن ادریس]]، علی بن محمد بن ریاح و علی بن محمد رازی. | ||
| − | شخصیت‌هاى بزرگى نیز از او روایت نقل مى‌کنند مانند: [[احمد بن محمد بن خالد برقى|احمد بن محمد برقی]]، [[جعفر بن محمد قولویه|جعفر بن محمد بن قولویه]]، [[علی بن ابراهیم قمی|علی بن ابراهیم]]، [[هارون بن موسی تلعکبری|هارون بن موسی تلعکبری]]، [[ابوغالب زراری]]، ابراهیم بن محمد بن معروف، احمد بن ابراهیم. | + | شخصیت‌هاى بزرگى نیز از او روایت نقل مى‌کنند مانند: [[احمد بن محمد بن خالد برقى|احمد بن محمد برقی]]، [[جعفر بن محمد قولویه|جعفر بن محمد بن قولویه]]، [[علی بن ابراهیم قمی|علی بن ابراهیم]]، [[هارون بن موسی تلعکبری|هارون بن موسی تلعکبری]]، [[ابوغالب زراری|ابوغالب احمد زراری]]، ابراهیم بن محمد بن معروف، احمد بن ابراهیم. |
==آثار و تألیفات== | ==آثار و تألیفات== | ||
روایات فراوانى از محمد بن همام اسکافى در کتاب‌هاى معتبر روایى نقل شده است. همچنین کتب زیر از تألیفات منسوب به اوست: | روایات فراوانى از محمد بن همام اسکافى در کتاب‌هاى معتبر روایى نقل شده است. همچنین کتب زیر از تألیفات منسوب به اوست: | ||
| + | |||
#[[منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار (کتاب)|منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار]]؛ | #[[منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار (کتاب)|منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار]]؛ | ||
| − | # | + | #[[التمحیص (کتاب)|التمحیص]]؛ که جزء مصادر «[[بحار الأنوار]]» است؛ |
#المزار؛ که [[شیخ حر عاملی]] به ابن همام نسبت داده است؛ | #المزار؛ که [[شیخ حر عاملی]] به ابن همام نسبت داده است؛ | ||
#کتابی در فهرست آثار [[امامیه]]. | #کتابی در فهرست آثار [[امامیه]]. | ||
| − | == در نظر عالمان == | + | ==در نظر عالمان== |
| + | |||
| + | *[[نجاشى]] در معرفی محمد بن همام اسکافى مى‌گوید: «هو شیخ اصحابنا و متقدمهم له منزلة عظیمة کثیر الحدیث جلیل القدر ثقة»؛ او [[شیخ (علم الحدیث)|شیخ]] اصحاب ما و از بزرگان قدماى [[شیعه]] مى‌باشد. او داراى مقام و منزلتى بزرگ است و [[احادیث]] فراوانى را روایت کرده و فردی موثق است. | ||
| + | *[[شیخ طوسى]] نیز مى‌گوید: «ابوعلى محمد بن همام اسکافى شخصیتى جلیل القدر و مورد اطمینان است و روایات فراوانى را روایت کرده است.» | ||
| − | |||
| − | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | * سایت اندیشه قم، مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، حافظ فرزانه. | + | *سایت اندیشه قم، مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، حافظ فرزانه. |
| − | * روزشمار تاریخ اسلام، سید تقى واردى، جلد چهارم، ماه جمادی الثانی. | + | *روزشمار تاریخ اسلام، سید تقى واردى، جلد چهارم، ماه جمادی الثانی. |
| − | * "اسکافی، محمد بن همام"، ویکی نور. | + | *"اسکافی، محمد بن همام"، ویکی نور. |
| − | [[Category:علمای قرن چهارم]][[Category:علماء شیعه]] | + | [[Category:علمای قرن چهارم]] |
| + | [[Category:علماء شیعه]] | ||
[[Category:محدثان]] | [[Category:محدثان]] | ||
| + | [[رده:متکلمان]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۵۶
«ابوعلی محمد بن همام اسکافی» (م، ۳۳۶ ق)، از محدثان موثق شیعه در عصر غیبت صغری و از اصحاب نائبان خاص امام زمان علیه‌السلام می‌باشد. کتاب «منتخب الأنوار فی تاریخ الائمة الأطهار» از تألیفات مهم اوست.
| نام کامل | ابوعلی محمد بن همام اسکافی |
| زادروز | ۲۵۸ قمری |
| زادگاه | اسکاف، عراق |
| وفات | ۳۳۶ قمری |
| مدفن | بغداد |
|
| |
| اساتید |
محمد بن عثمان، عبدالله بن جعفر حمیری، احمد ابن ادریس، علی بن محمد بن ریاح،... |
| شاگردان |
احمد بن محمد برقی، جعفر بن محمد بن قولویه، علی بن ابراهیم، ابوغالب زراری،... |
| آثار |
منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار، التمحیص، المزار،... |
محتویات
زندگی‌نامه
ابوعلی محمد بن همام اسکافی بغدادی، در ششم ذی الحجه سال ۲۵۸ هـ.ق در «اسکاف» نام محلی بین بصره و کوفه در خانواده‌ای تازه مسلمان به دنیا آمد. پدرش ابوبکر همام بن سهیل از شیعیان و ارادتمندان امام حسن عسکری علیه‌السلام بود. وی نامه‌ای به محضر آن حضرت ارسال و درخواست کرد که برای او دعا کند تا خداوند سبحان فرزند صالحی به او عنایت فرماید که نجیب و از دوستداران اهل بیت علیهم‌السلام باشد. امام عسکری علیه‌السلام در پاسخ وی فرمود: خداوند متعال برای او چنین فرزندی عنایت خواهد کرد.
به هر حال، ابوعلی محمد اسکافی با دعای ویژه امام حسن عسکری علیه‌السلام، به دنیا آمد و همانند پدرش از دوستداران اهل بیت علیهم‌السلام و از شیعیان مخلص گردید.
ابوعلی بغدادی اسکافی سرانجام در روز پنج‌شنبه ۱۹ جمادی الثانی سال ۳۳۲ یا ۳۳۶ قمری در ۷۷ سالگی بدرود حیات گفت.[۱] او در مقابر قریش در بغداد به خاک سپرده شد.[۲]
شخصیت علمی
اسکافی یکى از شخصیت‌هاى بزرگ شیعه و یکى از یاران نزدیک «نواب خاص» امام زمان علیه‌السلام بود. او گاهى نزد آنان مى‌رفت و آنان نیز سخنان امام زمان یا روایات دیگر ائمه علیهم السلام را بر او املا مى‌فرمودند. برخى از دستورات و توقیعات امام زمان از طریق اسکافى به دست ما رسیده است.
صاحب «جامع الرواة» مى‌گوید: «قبل از وفات محمد بن عثمان، برخى از بزرگان و چهره‌هاى سرشناس شیعه مانند ابوعلى اسکافى نزد محمد بن عثمان رفتند تا جانشین خود را معرفى نماید و او نیز حسین بن روح نوبختی را از طرف امام زمان به آنان معرفى نمود.»
ابن همام به عنوان یک عالم برجسته امامی در بخش عمده‌ای از دوره غیبت صغری و در زمان نواب اربعه امام زمان(عجل الله تعالی فرجه)، توانست در موقعیت‌های حساس به تبیین و تشریح مبانی اعتقادی و سیاسی امامیه بپردازد. با بررسی آثاری چون کمال الدین صدوق، الغیبه طوسی و دلائل الامامة طبری آملی، می‌توان نقش او را در تبیین مسائل مربوط به امام زمان و غیبت آن حضرت و اخبار مربوط به نواب اربعه تا حدی متوجه شد.
استادان و شاگردان
اسکافی به بغداد و شهرهای مختلف مهاجرت کرد تا از محضر بزرگان و علمای نامدار شیعه بهره ببرد. از جمله مشایخ و اساتید او عبارتند از: عثمان بن سعید، محمد بن عثمان، حسین بن روح نوبختی (هر سه از نواب اربعه)، ابراهیم بن هاشم، عبدالله بن جعفر حمیری، احمد ابن ادریس، علی بن محمد بن ریاح و علی بن محمد رازی.
شخصیت‌هاى بزرگى نیز از او روایت نقل مى‌کنند مانند: احمد بن محمد برقی، جعفر بن محمد بن قولویه، علی بن ابراهیم، هارون بن موسی تلعکبری، ابوغالب احمد زراری، ابراهیم بن محمد بن معروف، احمد بن ابراهیم.
آثار و تألیفات
روایات فراوانى از محمد بن همام اسکافى در کتاب‌هاى معتبر روایى نقل شده است. همچنین کتب زیر از تألیفات منسوب به اوست:
- منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار؛
- التمحیص؛ که جزء مصادر «بحار الأنوار» است؛
- المزار؛ که شیخ حر عاملی به ابن همام نسبت داده است؛
- کتابی در فهرست آثار امامیه.
در نظر عالمان
- نجاشى در معرفی محمد بن همام اسکافى مى‌گوید: «هو شیخ اصحابنا و متقدمهم له منزلة عظیمة کثیر الحدیث جلیل القدر ثقة»؛ او شیخ اصحاب ما و از بزرگان قدماى شیعه مى‌باشد. او داراى مقام و منزلتى بزرگ است و احادیث فراوانى را روایت کرده و فردی موثق است.
- شیخ طوسى نیز مى‌گوید: «ابوعلى محمد بن همام اسکافى شخصیتى جلیل القدر و مورد اطمینان است و روایات فراوانى را روایت کرده است.»
پانویس
منابع
- سایت اندیشه قم، مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، حافظ فرزانه.
- روزشمار تاریخ اسلام، سید تقى واردى، جلد چهارم، ماه جمادی الثانی.
- "اسکافی، محمد بن همام"، ویکی نور.
