روضات الجنات (کتاب): تفاوت بین نسخهها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) (ویرایش) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۲۴: | سطر ۲۴: | ||
}} | }} | ||
| − | '''«روضات | + | '''«روضات الجنّات فی أحوال العلماء و السادات»''' تألیف [[سید محمدباقر موسوی خوانساری|سید محمدباقر موسوی خوانساری]] (م، ۱۳۱۳ ق)، کتابی است با موضوع زندگینامه علما و بزرگان اسلامی از صدر [[اسلام]] تا زمان مؤلف. |
==مؤلف== | ==مؤلف== | ||
| − | + | [[سید محمدباقر موسوی خوانساری]] (۱۲۲۶-۱۳۱۳ ق) -فرزند [[میرزا زین العابدین خوانساری|میرزا زینالعابدین خوانساری]]-، فقیه اصولی، محدث رجالی، ادیب، شاعر و از مراجع بزرگ [[شیعه]] در قرن چهاردهم قمری است. او از شاگردان علمای بزرگی چون [[سید محمد شهشهانی]]، [[سید صدرالدین عاملی]]، [[سید محمد باقر شفتی|سید محمدباقر شفتی]]، [[محمدابراهیم کرباسی]]، [[شیخ محمدتقی اصفهانی]] و [[سید ابراهیم موسوی قزوینی]] بود. | |
| − | [[سید | ||
| − | احسن العطیه فی شرح | + | علامه خوانساری در اکثر [[علوم اسلامی]]، از قبیل [[فقه]]، [[اصول فقه|اصول]]، [[کلام]]، [[حدیث]]، [[رجال]]، [[منطق]]، ادبیات، [[شعر]] و [[تاریخ]]، تبحر کافی داشت؛ اما شهرت ایشان بیشتر به خاطر کتاب «[[روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات]]» است. برخی دیگر آثار او عبارتند از: احسن العطیه فی شرح الالفیه، حاشیه [[الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیه (کتاب)|شرح لمعه]]، ادب اللسان، جواهر الآثار و جوائز الابرار، طرف الأخبار لتحف الأخيار. |
| − | ==معرفی | + | ==معرفی کتاب== |
| − | کتاب «روضات | + | کتاب «روضات الجنات فی أحوال العلماء و السادات» که در بین علماء و محققان از جایگاه والائی برخوردار است، در ذکر علماء و اساتید و زندگینامه آنها و در واقع دایرة المعارفی در مورد جمیع علماء است، که از مسائل مختلف در احوال ایشان و حتی کسانی که شهرت کمی نیز دارند بحث کرده است. اين اثر ارزنده، شهرت جهانى دارد و مأخذ جالب و اطمينانبخشى در شناخت رجال مختلف از صدر [[اسلام]] تا اواخر قرن سيزدهم بشمار مىرود؛ چراكه مؤلف تمام اعلام و مشاهير، بلكه افرادى كه از كمترين شهرت برخوردار بودهاند را در اين كتاب نام برده و شرح حال آنها را نگاشته است. |
| − | + | علم [[تاریخ اسلام]] شاخههاى بسیارى دارد، از جمله شامل مغازى، سيرهها، علم رجال، ملل و نحل و... است. علما نيز در اين زمينه تأليفات گوناگونى دارند؛ بعضى شرح حال روات را جمع كردهاند و بعضى شرح حال ادبا را و... اما نادرند كسانى كه در يک كتاب جامع، بين همه اين طبقات جمع كرده باشند. کتاب «روضات الجنات»، از جمله اين کتب جامع است که شامل مغازى، سیرهها، ملل و نحل، [[رجال]]، روات، ادبا و... می باشد. | |
| − | + | كتاب «روضات الجنات» در نيمه دوم قرن سيزدهم (۱۲۸۶ ق) تأليف گرديده است. این کتاب همچنین با ترجمه فارسی، مقدمه و اضافات محمدباقر ساعدی خراسانی، منتشر شده است. | |
| − | + | == محتوای کتاب == | |
| + | کتاب «روضات الجنات»، مشتمل بر مقدمهاى به قلم سيد محمدتقى كشفى و مقدمهاى به قلم مؤلف است. [[سید محمدباقر موسوی خوانساری|سید محمدباقر خوانساری]] در اين كتاب، اسامى را برحسب حروف الفبا در حروف اول و دوم نام افراد، در بيست و هشت باب مبوّب و مرتب كرده است. این كتاب، شامل اسامى و شرح حال ۷۴۲ تن از علما، حكما، عرفا، ادباى گذشته و حاضر (تا عصر نویسنده) و همه مشاهير و اعلام در هر صنفى، چه نام آنها در فهرستها باشد و چه نباشد. | ||
| − | + | دستهبندى کلى کتاب به دو بخش: فقهاى [[شیعه|شیعه]] و اعلام غیر از فقهاى شیعه (شامل علماى غیر [[فقیه]] از هر دو فرقه شیعه و [[اهل سنت|سنى]]) است؛ مثلاً اسامى فقهاى شیعه که نامشان با همزه شروع شده، اسامى حکمایى که نامشان با همزه شروع شده، اسامى دیگر فضلاى شیعه و سنى که نامشان با همزه شروع شده، اسامى ادبا و... آمده است. در هر بخش، ترتیب [[ابجد|ابجدی]] را مراعات کرده و در بسیاری از بخشهای کتاب، قرون هجری و تقدم قرنی بر قرن دیگر را منظور داشته است. | |
| − | + | مؤلف در ذیل هر شخصی، اسم، نسب، کتب فرد مورد نظر و نیز [[جرح و تعدیل|جرح و تعدیل]] و توثیق او (در صورت وجود داشتن) را ذکر کرده است. در ترجمه هر شخص اسم شبیه به آن شخص را هم آورده است و در پایان هر جلد فهرست اعلام، اوطان و فهرست عامه را نیز آورده است. | |
| − | + | از جمله ویژگیهای کتاب، آن است که نویسنده به مناسبت شرح حال هر بزرگی، در خصوص عقیده و مسلکی که داشته، بحث دقیقی به عمل آورده و هر مسلک و مرامی که مخالف با رویه و سلیقه علمی و عملی خود او بوده را با براهین واضح و ادله قاطع، مورد اعتراض قرار داده است. در عین حال، بزرگ هر مسلکی را محترم شمرده و مخصوصا با جملات چندی که در آغاز ترجمه او آورده، موقعیت وی را محفوظ داشته است. | |
| + | |||
| + | مؤلف بر خلاف کتب تراجم دیگر، به شرح احوال رجال [[شیعه]] و فرق دیگر مسلمانان اکتفا نکرده، بلکه فوائد استطرادی بسیاری را متعرض شده که ممکن است مطالعه کننده آن هر گاه از [[انصاف]] نگذرد، با حقایق و دقایق بسیاری مواجه گردیده و در هر مطالعه، به مطالب تازهای دست یابد. وی برای تهیه این اثر مهم، از مدارک بسیاری استفاده کرده و اسامی منابع خویش را در اصل کتاب، درج کرده است. | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | *حافظ فرزانه، مرکز مطالعات و | + | *دائرةالمعارف تشيع، مرضيه محمدزاده، ج۸، ص۳۷۵، نشر شهيد سعيد محبى، تهران، ۱۳۷۹. |
| − | * | + | *حافظ فرزانه، مرکز مطالعات و پژوهشهای فرهنگی حوزه علمیه. |
| + | *[[نرم افزار تراجم و کتابشناسی ۲|نرم افزار تراجم و کتابشناسی]]، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی. | ||
{{منابع مرجع}} | {{منابع مرجع}} | ||
| − | + | [[رده:منابع رجالی]] | |
[[رده:سرگذشت نامه ها]] | [[رده:سرگذشت نامه ها]] | ||
| + | [[رده:کتابهای شخصیت شناسی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۹ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۱
 | |
| نویسنده | سید محمدباقر موسوی خوانساری |
| موضوع | سرگذشتنامه علما |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | ۸ |
| تحقیق و شرح | محمدعلی روضاتی |
|
| |
«روضات الجنّات فی أحوال العلماء و السادات» تألیف سید محمدباقر موسوی خوانساری (م، ۱۳۱۳ ق)، کتابی است با موضوع زندگینامه علما و بزرگان اسلامی از صدر اسلام تا زمان مؤلف.
محتویات
مؤلف
سید محمدباقر موسوی خوانساری (۱۲۲۶-۱۳۱۳ ق) -فرزند میرزا زینالعابدین خوانساری-، فقیه اصولی، محدث رجالی، ادیب، شاعر و از مراجع بزرگ شیعه در قرن چهاردهم قمری است. او از شاگردان علمای بزرگی چون سید محمد شهشهانی، سید صدرالدین عاملی، سید محمدباقر شفتی، محمدابراهیم کرباسی، شیخ محمدتقی اصفهانی و سید ابراهیم موسوی قزوینی بود.
علامه خوانساری در اکثر علوم اسلامی، از قبیل فقه، اصول، کلام، حدیث، رجال، منطق، ادبیات، شعر و تاریخ، تبحر کافی داشت؛ اما شهرت ایشان بیشتر به خاطر کتاب «روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات» است. برخی دیگر آثار او عبارتند از: احسن العطیه فی شرح الالفیه، حاشیه شرح لمعه، ادب اللسان، جواهر الآثار و جوائز الابرار، طرف الأخبار لتحف الأخيار.
معرفی کتاب
کتاب «روضات الجنات فی أحوال العلماء و السادات» که در بین علماء و محققان از جایگاه والائی برخوردار است، در ذکر علماء و اساتید و زندگینامه آنها و در واقع دایرة المعارفی در مورد جمیع علماء است، که از مسائل مختلف در احوال ایشان و حتی کسانی که شهرت کمی نیز دارند بحث کرده است. اين اثر ارزنده، شهرت جهانى دارد و مأخذ جالب و اطمينانبخشى در شناخت رجال مختلف از صدر اسلام تا اواخر قرن سيزدهم بشمار مىرود؛ چراكه مؤلف تمام اعلام و مشاهير، بلكه افرادى كه از كمترين شهرت برخوردار بودهاند را در اين كتاب نام برده و شرح حال آنها را نگاشته است.
علم تاریخ اسلام شاخههاى بسیارى دارد، از جمله شامل مغازى، سيرهها، علم رجال، ملل و نحل و... است. علما نيز در اين زمينه تأليفات گوناگونى دارند؛ بعضى شرح حال روات را جمع كردهاند و بعضى شرح حال ادبا را و... اما نادرند كسانى كه در يک كتاب جامع، بين همه اين طبقات جمع كرده باشند. کتاب «روضات الجنات»، از جمله اين کتب جامع است که شامل مغازى، سیرهها، ملل و نحل، رجال، روات، ادبا و... می باشد.
كتاب «روضات الجنات» در نيمه دوم قرن سيزدهم (۱۲۸۶ ق) تأليف گرديده است. این کتاب همچنین با ترجمه فارسی، مقدمه و اضافات محمدباقر ساعدی خراسانی، منتشر شده است.
محتوای کتاب
کتاب «روضات الجنات»، مشتمل بر مقدمهاى به قلم سيد محمدتقى كشفى و مقدمهاى به قلم مؤلف است. سید محمدباقر خوانساری در اين كتاب، اسامى را برحسب حروف الفبا در حروف اول و دوم نام افراد، در بيست و هشت باب مبوّب و مرتب كرده است. این كتاب، شامل اسامى و شرح حال ۷۴۲ تن از علما، حكما، عرفا، ادباى گذشته و حاضر (تا عصر نویسنده) و همه مشاهير و اعلام در هر صنفى، چه نام آنها در فهرستها باشد و چه نباشد.
دستهبندى کلى کتاب به دو بخش: فقهاى شیعه و اعلام غیر از فقهاى شیعه (شامل علماى غیر فقیه از هر دو فرقه شیعه و سنى) است؛ مثلاً اسامى فقهاى شیعه که نامشان با همزه شروع شده، اسامى حکمایى که نامشان با همزه شروع شده، اسامى دیگر فضلاى شیعه و سنى که نامشان با همزه شروع شده، اسامى ادبا و... آمده است. در هر بخش، ترتیب ابجدی را مراعات کرده و در بسیاری از بخشهای کتاب، قرون هجری و تقدم قرنی بر قرن دیگر را منظور داشته است.
مؤلف در ذیل هر شخصی، اسم، نسب، کتب فرد مورد نظر و نیز جرح و تعدیل و توثیق او (در صورت وجود داشتن) را ذکر کرده است. در ترجمه هر شخص اسم شبیه به آن شخص را هم آورده است و در پایان هر جلد فهرست اعلام، اوطان و فهرست عامه را نیز آورده است.
از جمله ویژگیهای کتاب، آن است که نویسنده به مناسبت شرح حال هر بزرگی، در خصوص عقیده و مسلکی که داشته، بحث دقیقی به عمل آورده و هر مسلک و مرامی که مخالف با رویه و سلیقه علمی و عملی خود او بوده را با براهین واضح و ادله قاطع، مورد اعتراض قرار داده است. در عین حال، بزرگ هر مسلکی را محترم شمرده و مخصوصا با جملات چندی که در آغاز ترجمه او آورده، موقعیت وی را محفوظ داشته است.
مؤلف بر خلاف کتب تراجم دیگر، به شرح احوال رجال شیعه و فرق دیگر مسلمانان اکتفا نکرده، بلکه فوائد استطرادی بسیاری را متعرض شده که ممکن است مطالعه کننده آن هر گاه از انصاف نگذرد، با حقایق و دقایق بسیاری مواجه گردیده و در هر مطالعه، به مطالب تازهای دست یابد. وی برای تهیه این اثر مهم، از مدارک بسیاری استفاده کرده و اسامی منابع خویش را در اصل کتاب، درج کرده است.
منابع
- دائرةالمعارف تشيع، مرضيه محمدزاده، ج۸، ص۳۷۵، نشر شهيد سعيد محبى، تهران، ۱۳۷۹.
- حافظ فرزانه، مرکز مطالعات و پژوهشهای فرهنگی حوزه علمیه.
- نرم افزار تراجم و کتابشناسی، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
| دائره المعارف ها | * دانشنامه جهان اسلام * دائرة المعارف بزرگ اسلامی * دائرة المعارف قرآن کریم * دانشنامه فرهنگ فاطمی * دانشنامه امام حسین علیه السلام * دانشنامه امیرالمومنین علیه السلام * دانشنامه قرآن و حدیث * دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی * دایرة المعارف فارسی |
| فرهنگ های تخصصی | *فرهنگ قرآن * فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهمالسلام * فرهنگ عاشورا * قاموس قرآن * نثر طوبی * سفینه البحار |
| واژه نامه ها | * المنجد * تاج العروس * جمهرة اللغة * قاموس المحیط * لسان العرب * مجمع البحرین * مفردات قرآن راغب * معجم مقاییس اللغة |
| سرگذشت نامه ها | *ريحانة الادب * روضات الجنات * طبقات اعلام الشیعه * اعیان الشیعه * مجالس المؤمنین * گلشن ابرار * ستارگان حرم * اثر آفرینان |
| کتابشناسی ها | * الذریعه الی تصانیف الشیعه * کشف الظنون * الفهرست ابن ندیم * فهرست کتاب های چاپی فارسی |
| منابع مرجع الکترونیکی | * ویکی شیعه * دانشنامه اسلامی |
