رجال برقی (کتاب)
 | |
| نویسنده | احمد بن محمد بن خالد برقى |
| موضوع | محدثان شیعه |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | ۱ |
|
| |
کتاب «طبقات الرجال» معروف به «رجال برقى» تألیف احمد بن محمد بن خالد برقى، (متوفاى ۲۷۴ هجرى)، محدث و رجالی بزرگ شیعه در قرن سوم هجری و از اصحاب ائمه علیهمالسلام است. کتاب رجال برقى در مجموع ۱۷۳۰ نفر از اصحاب معصومین علیهمالسلام را نام برده است.
محتویات
مؤلف
احمد بن محمد بن خالد برقى (حدود ۲۷۴-۲۰۰ ق)، از راویان موثق و علمای بزرگ شیعه در قرن سوم قمری و یکی از اصحاب امام جواد و امام هادی (علیهماالسلام) است.
وی از محضر راویان بزرگی چون محمد بن ابى عمیر، یونس بن عبدالرحمن و حسین بن سعید اهوازى نیز بهره برد و محدثانی مانند على بن ابراهیم قمی، محمد بن حسن صفار و عبدالله بن جعفر حمیرى، از او روایت شنیده اند.
احمد برقی در فنون مختلف علمی مثل حدیث، رجال، فقه، تاریخ، نحو و نجوم تبحر داشت و حدود صد کتاب برای او ذکر کرده اند، از جمله: طبقات الرجال، المحاسن، اختلاف الحدیث، کتاب البلدان، الانساب، اخبار الأمم، التراجم و التعاطف، آداب النفس.
انتساب کتاب
لقب برقى مربوط به دو نفر از بزرگان است که عبارتند از ابوعبدالله محمد بن خالد برقى و فرزندش احمد بن ابى عبدالله بن خالد برقى.
هر یک از این دو نیز کتاب در رجال دارند. کتاب رجال برقى کبیر از ابوعبدالله برقى است که متأسفانه نسخه اى از آن موجود نیست.
احمد بن ابى عبدالله (پسر) نیز دو کتاب رجالی داشته، یکى به عنوان «رجال» و یکى به عنوان «طبقات الرجال» و آنچه هم اکنون موجود است کتاب «طبقات الرجال» برقى است و کتاب دیگر نیز مفقود شده و اثرى از آن یافت نشده است.
با توجه به مطالب ذکر شده این احتمال وجود دارد که کتاب رجال برقى از محمد بن خالد (پدر) باشد؛ البته علامه سید محسن امین در «اعیان الشیعه» کتاب را بنابر احتمال، از تألیفات احمد بن ابى عبدالله برقى مىداند و این احتمال مطابق واقع مىنماید و ظاهرا قول صحیح همین است.
محتوای کتاب
احمد بن محمد برقی کتاب خویش را بر اساس طبقات روات تنظیم کرده، کما اینکه رجال شیخ طوسى نیز چنین است. اساس کار برقى هم بدین شکل است که ابتدا اصحاب پیامبر صلىالله علیهوآله را برشمرده، سپس اصحاب امیر المؤمنین علیهالسلام را و به همین ترتیب تا امام عسکرى علیهالسلام. پس از آن اسامى زنانى که از پیامبر و ائمه علیهمالسلام روایت نقل کرده اند به ترتیب آمده است.
مؤلف در هر فصل، ابتدا نام رواتى که از اصحاب امام قبل بوده و این امام را نیز درک کردهاند آورده، سپس به ذکر اصحاب آن امام پرداخته است.
تقریبا تمام حجم کتاب اختصاص به ذکر نام افراد و نسبت آنها دارد و جمله اى در رد یا تأیید و توثیق کسى به میان نمىآید. البته این نکته به معناى عدم توثیق افراد نیست و در مواردى تصریح نموده که این شخص از اجلّاء اصحاب است یا مواردى این گونه، که البته بسیار کم هستند.
کتاب رجال برقى در مجموع ۱۷۳۰ نفر از اصحاب معصومین را نام برده که در مواردى اندک هم مطالبى پیرامون وثاقت و یا عدم وثاقت آنها ذکر کرده است.
علاوه بر این عناوین، در پایان کتاب، نام دوازده نفر از مهاجرین و انصار را که در روز جمعهاى در مقابل ابوبکر نسبت به غصب خلافت اعتراض کردند -به همراه نقل سخنان آنان- آورده است.
منابع
- نرم افزار درایة النور، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
