ثواب الاعمال و عقاب الاعمال (کتاب)
 | |
| نویسنده | شیخ صدوق |
| موضوع | احادیث اخلاقی |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | ۱ |
|
| |
کتاب «ثواب الأعمال و عِقاب الأعمال» از تألیفات مشهور شیخ صدوق (م، ۳۸۱ ق) است. مؤلف، روایات فراوانی را در بیان اعمال پسندیده و ناپسند، و نیز پاداش و مجازات این اعمال را ذکر کرده است.
مؤلف
محمد بن علی بابویه قمی معروف به شیخ صدوق (۳۰۵-۳۸۱ ق)، متولد شهر قم، از بزرگ‌ترین محدّثین شیعه در قرن چهارم هجری به شمار می‌آید. او فرزند على بن حسین بابویه قمی و از شاگردان محمد بن حسن بن ولید است و خود استاد بزرگانی چون شیخ مفید و علی بن محمد خزاز می‌باشد.
برخی از آثار ارزشمند شیخ صدوق عبارتند از: من لایحضره الفقیه، کمال‌الدین و تمام النعمة، التوحید، الخصال، معانی الأخبار، عیون أخبار الرضا، أمالی شیخ صدوق، المقنع فی الفقه و علل الشرایع.
شیخ صدوق در سال ۳۸۱ هـ. وفات نمود و در شهر ری به خاک سپرده شد.
معرفی کتاب
شیخ صدوق دربارۀ انگیزه نگارش کتاب «ثواب الاعمال و عقاب الاعمال» مى‌فرماید: «امرى که موجب گشت این کتاب را به رشته تحریر درآورم، روایتى بود از رسول خدا صلى الله علیه و آله که مى‌فرماید: «راهنما بر انجام عمل نیک مانند انجام دهندۀ آن است»، و آن را «ثواب الأعمال» نام نهادم به امید آنکه خداوند مرا از پاداش آن محروم نفرماید و به جز امید به پاداش الهى و خوشنودى خداوند سبحان چیز دیگرى مقصود من نبوده است».
کتاب «ثواب الاعمال و عقاب الاعمال» مانند سایر کتاب‌های شیخ صدوق پیوسته مورد توجه علما و فضلای شیعه و مردم قرار گرفته و از معتبرترین اصول روایی شیعه به شمار می‌آید. این کتاب، دائرة المعارف بزرگی است که در معارف اسلامی، اخلاقی و احکام حلال و حرام بحث کرده و هیچ فقیه و استاد اخلاقی از آن بی‌نیاز نیست.
کتاب حاضر، حاوی مطالب مفید و مباحث ارزشمند از جمله روایات نفیس اهل بیت علیهم‌السلام می‌باشد و در شهرت در حد «کتب اربعه» به حساب می‌آید و مؤلف این کتاب در اجازات روایی از مشایخ بزرگ شیعه می‌باشد و بسیاری از علما و مؤلفان از وی و کتابش روایت نقل کرده‌اند.
محتوای کتاب
شیخ صدوق در کتاب «ثواب الاعمال و عقاب الاعمال» روایات فراوانی را در بیان اعمال پسندیده و ناپسند، و پاداش اعمال نیک و مجازات اعمال بد بیان کرده است. او همچنین روایاتی از ائمه معصومین علیهم‌السلام درباره اعمال خیری که خداوند وعده ثواب و اعمال شرّی که به آن‌ها وعده عذاب و عقاب داده را آورده است.
بخش «ثواب الاعمال» شامل ۷۷۸ حدیث در ضمن ۳۹۱ عنوان است، و بخش «عقاب الاعمال» نیز شامل ۳۳۱ حدیث در ضمن ۱۳۱ عنوان تنظیم شده است.
کتاب «ثواب الاعمال» شامل موضوعاتی مانند ثواب گفتن «لا اله الا الله»، رفتن به مسجد، تفکر، جهاد در راه خدا، زیارت پیامبر و ائمه، حفظ قرآن، توبه، عمل، علم، شادکردن دل مؤمن و موضوعات دیگر می‌باشد، و کتاب «عقاب الاعمال» شامل موضوعاتی مثل: مجازات کسی که در انجام فرامین الهی سستی می‌کند، قسم دروغ، زکات ندادن، اذیت مؤمن، قطع رحم، حاکم ستمگر، مجازات ترک امر به معروف و نهی از منکر می‌باشد.
وضعیت نشر
کتاب «ثواب الاعمال و عقاب الاعمال» به همت انتشارات رضی قم، در سال ۱۳۶۴ شمسی در یک جلد به زبان عربی چاپ شده است و همچنین ترجمه فارسی آن با متن کتاب به چاپ رسیده است.
نسخه‌اى خطی از این کتاب در کتابخانه محدث ارموى، که تاریخ نگارش آن ۱۰۵۶ هجرى و به خط محمدتقى شیرازى ابن نظام الدین بن محمود انصارى مى‌باشد، وجود دارد.
منابع
- نرم افزار جامع فقه أهل البیت علیهم‌السلام مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
- حافظ فرزانه، مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، سایت اندیشه قم.
