شاذان بن جبرئیل قمی: تفاوت بین نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) جز (مهدی موسوی صفحهٔ ابوالفضل شاذان بن جبرئیل قمى را به شاذان بن جبرئیل قمی منتقل کرد) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
{{خوب}} | {{خوب}} | ||
| − | '''«ابوالفضل شاذان بن جبرئیل قمی»'''، فقیه، محدث و متکلم نامدار [[شیعه]] در قرن ششم قمری است. علمای بزرگی چون [[فخار بن معد موسوی]] و [[محمد بن جعفر مشهدی]] از شاگردان او هستند. | + | '''«ابوالفضل شاذان بن جبرئیل قمی»''' (متوفای حدود ۵۹۳ ق)، فقیه، محدث و متکلم نامدار [[شیعه]] در قرن ششم قمری و از شاگردان [[عمادالدین طبری]] است. علمای بزرگی چون [[فخار بن معد موسوی]] و [[محمد بن جعفر مشهدی]] از شاگردان او هستند. کتاب «[[الفضائل (کتاب)|الفضائل]]» در باب فضائل حضرت [[امیرالمؤمنین]] (علیهالسلام) منسوب به اوست. |
{{شناسنامه عالم | {{شناسنامه عالم | ||
|نام کامل = ابوالفضل شاذان بن جبرئیل قمی | |نام کامل = ابوالفضل شاذان بن جبرئیل قمی | ||
| سطر ۶: | سطر ۶: | ||
|زادروز = | |زادروز = | ||
|زادگاه = [[قم]] | |زادگاه = [[قم]] | ||
| − | |وفات = ۵۹۳ قمری | + | |وفات = حدود ۵۹۳ قمری |
|مدفن = | |مدفن = | ||
|اساتید = [[عمادالدین طبری]]، حسن بن احمد عطار همدانی، [[ابن زهره|حمزه بن علی بن زهره حلبی]]، [[ابن شهر آشوب|محمد بن علی بن شهر آشوب]]، ابو محمد بن صالحان قمی،... | |اساتید = [[عمادالدین طبری]]، حسن بن احمد عطار همدانی، [[ابن زهره|حمزه بن علی بن زهره حلبی]]، [[ابن شهر آشوب|محمد بن علی بن شهر آشوب]]، ابو محمد بن صالحان قمی،... | ||
| سطر ۱۷: | سطر ۱۷: | ||
تاریخ دقیق ولادت و وفات شاذان بن جبرئیل معلوم نیست؛ سید محییالدین بن زهره در سال ۵۴۸ هجری از او روایت نقل کرده است. در پایان کتاب «[[کفایة الأثر (کتاب)|کفایة الاثر]]» اثر [[علی بن محمد خزاز قمی|علی بن محمد خزاز]] نیز [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] ای به خط سدیدالدین برای عبدالله بن علی بن زهره و فرزندش محمد بن عبدالله بن علی وجود دارد که در پایان آن تاریخ ۵۸۴ هجری ذکر شده است. | تاریخ دقیق ولادت و وفات شاذان بن جبرئیل معلوم نیست؛ سید محییالدین بن زهره در سال ۵۴۸ هجری از او روایت نقل کرده است. در پایان کتاب «[[کفایة الأثر (کتاب)|کفایة الاثر]]» اثر [[علی بن محمد خزاز قمی|علی بن محمد خزاز]] نیز [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] ای به خط سدیدالدین برای عبدالله بن علی بن زهره و فرزندش محمد بن عبدالله بن علی وجود دارد که در پایان آن تاریخ ۵۸۴ هجری ذکر شده است. | ||
| − | اما [[آقا بزرگ تهرانی]] معتقد است | + | اما [[آقا بزرگ تهرانی]] معتقد است شاذان بن جبرئیل به سال ۵۹۳ هجری در قید حیات بوده چرا که [[فخار بن معد موسوی]] در کتاب خود «حجة الذاهب» تصریح کرده در این سال کتابی را نزد او خوانده است. |
== استادان و شاگردان == | == استادان و شاگردان == | ||
| سطر ۴۸: | سطر ۴۸: | ||
==آثار و تألیفات== | ==آثار و تألیفات== | ||
| − | + | * [[الفضائل (کتاب)|الفضائل]]: در باب فضائل حضرت [[امیرالمؤمنین]] (علیه السلام) است. اما در انتساب این کتاب به شاذان محل بحث است. [[میرزا عبدالله افندی]] آن را نیکو شمرده و گوید نسخه ای از آن در دست من است. و [[شیخ حر عاملی]] نیز شاذان را صاحب کتاب فضائل در [[مناقب]] آل رسول علیهمالسلام می شناسد.<ref> [http://www.shaaer.com/nikan/gharn۶/nikan۳۶.htm شاذان بن جبرئیل قمی، پایگاه شعائر].</ref> ولی شیخ [[آقا بزرگ تهرانی]] با استناد به این که کتاب «ازاحة العلة» را مولف در ۵۵۸ تدوین نموده، انتساب این کتاب به او را که در ۶۵۱ تدوین شده رد میکند.<ref> الذریعه، شیخ آقا بزرگ تهرانی، ج ۱۶، ص ۲۵۰.</ref> | |
| − | + | * [[الروضة في فضائل أميرالمؤمنين علي بن أبيطالب (کتاب)|الروضة فی فضائل امیرالمؤمنین علیهالسلام]]: به عنوان مختصر و خلاصه «الفضائل» است. همان گونه که در مورد «الفضائل» گفته شد، شیخ آقا بزرگ انتساب این کتاب را نیز به او منتفی میداند، ولی محقق کتاب «الروضه» (آقای علی شکرچی) در ضمن تحقیقی که در مقدمه خود آورده در صدد است که اثبات کند این کتاب و کتاب «الفضائل» از شاذان است.<ref> همان، ص ۱۶.</ref> | |
| − | + | * إزاحة العلة فی معرفة القبلة من سائر الأقالیم، تالیف سال ۵۵۸ هجری.<ref> الذریعه، ج ۱۷، ص ۴۰.</ref> | |
| − | + | * تحفة المؤلف الناظم و عمدة المکلف الصائم؛ پیرامون احکام [[روزه]].<ref> الذریعه، ج ۱۶، ص ۲۵۰.</ref> | |
| − | + | * دُرر المناقب؛ در فضائل امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) است. | |
==در نظر عالمان== | ==در نظر عالمان== | ||
| + | *[[شهید اول]] در «[[ذکری الشیعه فی احکام الشریعه (کتاب)|الذکرى]]» در مورد او می گوید: او از أجلاء فقهاء [[امامیه]] است.<ref> مقدمه الروضه فی فضائل امیرالمومنین، ص ۱۱، تحقیق علی شکرچی.</ref> | ||
| + | *[[علامه مجلسی]] درباره او تعابیری مانند: الشیخ الاجل السعید، الامام العالم و رئیس الحفّاظ والمحدثین به کار می برد. | ||
*[[میرزا عبدالله افندی|میرزا عبدالله أفندی]] در «[[ریاض العلماء]]» و [[شیخ حر عاملی|شیخ حر عاملی]] در «[[امل الآمل فی علماء جبل عامل (کتاب)|أمل الآمل]]» او را چنین ستودهاند: شیخ جلیل ثقه ابوالفضل عالم، فاضل، فقیه، عظیم الشان و جلیل القدر بود. | *[[میرزا عبدالله افندی|میرزا عبدالله أفندی]] در «[[ریاض العلماء]]» و [[شیخ حر عاملی|شیخ حر عاملی]] در «[[امل الآمل فی علماء جبل عامل (کتاب)|أمل الآمل]]» او را چنین ستودهاند: شیخ جلیل ثقه ابوالفضل عالم، فاضل، فقیه، عظیم الشان و جلیل القدر بود. | ||
| − | *صاحب [[روضات الجنات]]: هو الفاضل الکامل، المتقدم، المحدث، البارع، الثقة الجلیل. | + | *صاحب «[[روضات الجنات]]» در مورد او می نوسید: هو الفاضل الکامل، المتقدم، المحدث، البارع، الثقة الجلیل. |
| − | *[[محدث نوری]] در | + | *[[محدث نوری]] در خاتمه «[[مستدرک الوسائل (کتاب)|مستدرک الوسائل]]» می گوید: او عالم فقیه بلندمرتبه معروف و صاحب تالیفات بدیع است. |
| − | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
<references /> | <references /> | ||
نسخهٔ ۱۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۲
«ابوالفضل شاذان بن جبرئیل قمی» (متوفای حدود ۵۹۳ ق)، فقیه، محدث و متکلم نامدار شیعه در قرن ششم قمری و از شاگردان عمادالدین طبری است. علمای بزرگی چون فخار بن معد موسوی و محمد بن جعفر مشهدی از شاگردان او هستند. کتاب «الفضائل» در باب فضائل حضرت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) منسوب به اوست.
| نام کامل | ابوالفضل شاذان بن جبرئیل قمی |
| زادگاه | قم |
| وفات | حدود ۵۹۳ قمری |
|
| |
| اساتید |
عمادالدین طبری، حسن بن احمد عطار همدانی، حمزه بن علی بن زهره حلبی، محمد بن علی بن شهر آشوب، ابو محمد بن صالحان قمی،... |
| شاگردان |
فخار بن معد موسوی، محمد بن جعفر مشهدی، محییالدین بن زهره حلبی، علی بن محمد لیثی واسط، علی بن یحیی الخیاط،... |
| آثار |
الفضائل، الروضة فی فضائل امیرالمؤمنین، إزاحة العلة فی معرفة القبلة، تحفة المؤلف الناظم و عمدة المکلف الصائم، درر المناقب،... |
زندگینامه
سدیدالدین ابوالفضل شاذان بن جبرئیل بن ابیطالب قمی، در شهر قم متولد شد، اما بیشتر سنوات عمر او در مکه و مدینه سپری گردید.[۱] و در تألیفات خود نیز اشاره نموده که در شهر مدینه آنها را نوشته است. پدرش جبرئیل بن اسماعیل قمی، از شاگردان و راویان شیخ ابوالحسن محمد بصروی است.
تاریخ دقیق ولادت و وفات شاذان بن جبرئیل معلوم نیست؛ سید محییالدین بن زهره در سال ۵۴۸ هجری از او روایت نقل کرده است. در پایان کتاب «کفایة الاثر» اثر علی بن محمد خزاز نیز اجازه ای به خط سدیدالدین برای عبدالله بن علی بن زهره و فرزندش محمد بن عبدالله بن علی وجود دارد که در پایان آن تاریخ ۵۸۴ هجری ذکر شده است.
اما آقا بزرگ تهرانی معتقد است شاذان بن جبرئیل به سال ۵۹۳ هجری در قید حیات بوده چرا که فخار بن معد موسوی در کتاب خود «حجة الذاهب» تصریح کرده در این سال کتابی را نزد او خوانده است.
استادان و شاگردان
برخی از اساتید و مشایخ شاذان بن جبرئیل عبارتند از:
- عمادالدین طبری صاحب کتاب «بشارة المصطفی»
- ابومحمد ریحان بن عبدالله حبشی،
- حسن بن احمد بن حسن عطار همدانی،
- سید فخرالدین محمد بن سرایا جرجانی،
- حمزه بن علی بن زهره حلبی،
- محمد بن علی بن شهر آشوب،
- عبدالله بن محمد بن عمری طرابلسی،
- ابو محمد بن صالحان قمی،
- ابوجعفر محمد بن موسی دوریستی،
- سید احمد بن محمد موسوی،
- محمد بن ابی مسلم رازی،
- محمد بن عبدالغزیز بن ابی طالب قمی،
- ابوالفتح علی بن عبدالجبار طوسی.
و بزرگانی همچون علمای زیر از شاگردان او بوده اند:
- فخار بن معد موسوی،
- محمد بن جعفر مشهدی صاحب کتاب «المزار»،
- سید محییالدین بن زهره حلبی،
- عبدالله بن علی بن زهره حلبی،
- علی بن محمد لیثی واسط،
- شیخ علی بن یحیی الخیاط،
- تاج الدین حسن بن علی دربی.
آثار و تألیفات
- الفضائل: در باب فضائل حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) است. اما در انتساب این کتاب به شاذان محل بحث است. میرزا عبدالله افندی آن را نیکو شمرده و گوید نسخه ای از آن در دست من است. و شیخ حر عاملی نیز شاذان را صاحب کتاب فضائل در مناقب آل رسول علیهمالسلام می شناسد.[۲] ولی شیخ آقا بزرگ تهرانی با استناد به این که کتاب «ازاحة العلة» را مولف در ۵۵۸ تدوین نموده، انتساب این کتاب به او را که در ۶۵۱ تدوین شده رد میکند.[۳]
- الروضة فی فضائل امیرالمؤمنین علیهالسلام: به عنوان مختصر و خلاصه «الفضائل» است. همان گونه که در مورد «الفضائل» گفته شد، شیخ آقا بزرگ انتساب این کتاب را نیز به او منتفی میداند، ولی محقق کتاب «الروضه» (آقای علی شکرچی) در ضمن تحقیقی که در مقدمه خود آورده در صدد است که اثبات کند این کتاب و کتاب «الفضائل» از شاذان است.[۴]
- إزاحة العلة فی معرفة القبلة من سائر الأقالیم، تالیف سال ۵۵۸ هجری.[۵]
- تحفة المؤلف الناظم و عمدة المکلف الصائم؛ پیرامون احکام روزه.[۶]
- دُرر المناقب؛ در فضائل امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) است.
در نظر عالمان
- شهید اول در «الذکرى» در مورد او می گوید: او از أجلاء فقهاء امامیه است.[۷]
- علامه مجلسی درباره او تعابیری مانند: الشیخ الاجل السعید، الامام العالم و رئیس الحفّاظ والمحدثین به کار می برد.
- میرزا عبدالله أفندی در «ریاض العلماء» و شیخ حر عاملی در «أمل الآمل» او را چنین ستودهاند: شیخ جلیل ثقه ابوالفضل عالم، فاضل، فقیه، عظیم الشان و جلیل القدر بود.
- صاحب «روضات الجنات» در مورد او می نوسید: هو الفاضل الکامل، المتقدم، المحدث، البارع، الثقة الجلیل.
- محدث نوری در خاتمه «مستدرک الوسائل» می گوید: او عالم فقیه بلندمرتبه معروف و صاحب تالیفات بدیع است.
پانویس
