دور الشیعة فی بناء الحضارة الاسلامیة (کتاب): تفاوت بین نسخهها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) (ویرایش) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | [[ | + | '''«دَور الشیعة فی بناء الحَضارة الإسلامیة»''' تألیف [[سبحانی تبریزی، جعفر|آیتالله جعفر سبحانى]] (متولد ۱۳۰۸ ش)، کتابى است که بر اساس منابع معتبر، به بررسى تحلیلی نقش [[شیعه|شیعیان]] در پیدایش و ترویج و توسعه [[علوم اسلامی|علوم اسلامى]] میپردازد. |
| + | {{مشخصات کتاب | ||
| − | + | |عنوان=دور الشیعة فی بناء الحضارة الإسلامیة | |
| − | = | + | |تصویر= [[پرونده:Ketab261.jpg|240px|وسط]] |
| − | + | |نویسنده= جعفر سبحانی | |
| − | + | |موضوع= نقش شیعه در ترویج علوم اسلامی | |
| − | = | + | |زبان= عربی |
| − | + | |تعداد جلد= ۱ | |
| − | + | |عنوان افزوده1= | |
| − | + | ||
| − | + | |افزوده1= | |
| − | + | ||
| − | + | |عنوان افزوده2= | |
| − | + | ||
| − | + | |افزوده2= | |
| − | + | ||
| + | |لینک= | ||
| + | }} | ||
| + | == مؤلف == | ||
| + | آیتاللّه [[جعفر سبحانی|جعفر سبحانی تبریزی]] (متولد ۱۳۰۸ ش)، فقیه، اصولی، متکلم، مفسر، از مراجع تقلید شیعه و اساتید [[حوزه علمیه قم]] است. از اساتید ایشان می توان به [[آیت الله بروجردی|آیتالله بروجردى]]، [[سید محمد حجت کوه کمره ای|سید محمد حجت کوهکمرى]] و [[امام خمینى]] اشاره کرد. | ||
| + | |||
| + | عضویت در مجلس خبرگان قانون اساسى، مشارکت در تأسیس «مجله مکتب اسلام» و تأسیس «مؤسسه تحقیقاتی امام صادق علیهالسلام» از جمله فعالیتهای اجتماعی آیت الله سبحانى است. | ||
| + | |||
| + | ایشان علاوه بر تدریس [[فقه]]، [[اصول فقه|اصول]]، [[فلسفه]]، [[علم کلام|کلام]]، [[رجال]]، [[تفسیر]]، [[درایه]]، [[تاریخ اسلام]] و [[تشیع]]، ملل و نحل و ادبیات، در هر یک از آن رشتهها آثار مفید و متعددى را به جامعه اسلامى تقدیم نموده است. برخی از آثار مهم آیت الله سبحانى عبارتند از: المحاضرات فی الالهیات، مفاهیم القرآن، الموجز فی علم الأصول، [[تاریخ فقه اسلامی (کتاب)|تاریخ الفقه الاسلامی و ادواره]]، [[فروغ ابدیت (کتاب)|فروغ ابدیت]]، [[منشور جاوید (کتاب)|منشور جاوید]] و [[آیین وهابیت (کتاب)|آیین وهابیت]]. | ||
| + | |||
| + | ==معرفی کتاب== | ||
| + | کتاب «دور الشيعة فی بناء الحضارة الإسلامية» (نقش [[شيعه]] در بنيانگذارى تمدن اسلامى)، بهصورت مختصر و مفيد به بررسى اين مطلب پرداخته است كه شیعیان در پيدايش و تأسيس و ترويج و توليد [[علوم اسلامى]] نقشى اساسى و تعيينكننده داشتند و اين مطلب از نظر تاريخ ثابت است و بههيچوجه، قابل انكار نيست. | ||
| + | |||
| + | اين اثر از نظر تحليلى بودن و استناد به منابع معتبر و همچنين اختصار و رسايى، واقعاً نمونه و ستودنى است. زبان و بیان کتاب باآنکه علمى و معتبر است، ولى بسیار روان و شیواست و مىتوان آن را از آثار ممتاز و قابل ارائه به جهان [[اسلام]] دانست. این نکته طبیعى است؛ زیرا نویسنده علاوه بر سابقه بیش از پنجاه سال تدریس و پژوهش در [[حوزه علمیه|حوزههاى علمیه]]، با زبان و [[ادبیات عرب|ادبیات عربى]] کاملا آشناست و سالهاست که کتابهاى متعدد به زبان عربى امروزى پدید آورده است. | ||
| + | |||
| + | ==محتوای کتاب== | ||
| + | [[سبحانی تبریزی، جعفر|آیتالله سبحانى]] در این کتاب، مطالب متعددى را بدون تقسیم به بخش یا فصل، تحت عناوین گوناگون بیان کرده است. نویسنده نخست به نقش قدماى [[شیعه|شیعه]] در مورد [[علوم اسلامی|علوم اسلامى]] ([[نحو]]، [[صرف]]، [[علم لغت|لغت]]، [[کلام]]، [[شعر]]، [[تفسیر]]، [[علوم حدیث|علم الحدیث]]، [[فقه]]، [[اصول فقه]]، مغازى و سیَر، [[رجال]]، علوم عقلى، و...) پرداخته و بعد توضیحاتى درباره کشورهاى شیعهنشین داده و آنگاه به مناسبت، بحث علل تشیع [[ایران|ایرانیان]] را مطرح کرده و سرانجام به مقدار جمعیت شیعه در جهان توجه کرده و کتاب را به پایان برده است. | ||
| + | |||
| + | نویسنده توضیح داده است که براى اولین بار [[ابوالاسود دئلى|ابوالاسود دوئلى]] بود که به فرمان [[امام على(ع)|امیرالمؤمنین على(ع)]] به تدوین [[علم نحو]] اقدام کرد. حضرت امام على(ع) در نخستین گام خودش مطالبى را براى ابوالاسود بیان کرد که از جمله این بود که کلام، همهاش اسم و فعل و حرف است و... و ابوالاسود این مطالب را از امیرالمؤمنین(ع) گرفت و مطالبى هم به آن افزود و بعد به نزد امام(ع) آورد و آن حضرت آن را کم و زیاد و اصلاح کرد و به این ترتیب سرانجام علم نحو شکل گرفت و... .<ref>متن کتاب، ص ۱۹ - ۲۵</ref> | ||
| + | |||
| + | مؤلف درباره نقش شیعیان در [[تفسیر ترتیبی|تفسیر ترتیبی]] و [[تفسیر موضوعی|موضوعى]] قرآن کریم توضیحاتى ارزشمند ارائه کرده است.<ref>همان، ص ۴۱ - ۴۳</ref> شایان ذکر است که نویسنده خودش نیز از کسانى است که در زمینه تفسیر ترتیبى و موضوعى [[قرآن|قرآن کریم]] فعالیت کرده است. | ||
| + | |||
| + | نویسنده با بیان این نکته که [[اسلام]] آمد تا عقل [[انسان]] را آزاد سازد، در مورد نقش شیعه درباره علوم عقلى یادآور شده است که خطبههاى [[امام على(ع)]] سنگ بناى کلام شیعه و آراى [[عقاید|اعتقادى]] آنان را پدید آورد و [[ائمه اطهار|ائمه اطهار(ع)]] هرکدام یکى بعد از دیگرى بر غناى آن افزودند و به پرسشها و شبهات پاسخ دادند. سپس نویسنده با ذکر اسامى متکلمان شیعه در قرن دوم و سوم و چهارم و فیلسوفانى که بعد از آن آمدند، به ذکر توضیحاتى در مورد آنان پرداخته است.<ref>همان، ص ۶۷ - ۹۰</ref> | ||
| + | |||
| + | نویسنده بیان کرده است که نشاط شیعه در تولید و ترویج علوم منحصر به [[علوم اسلامی|علوم اسلامى]]، مانند [[نحو]]، [[صرف]]، [[فقه]]، [[تفسیر قرآن|تفسیر]] و [[علم کلام|کلام]] نبود، بلکه آنان در زمینه علوم [[ریاضی|ریاضى]] و طبیعى و زمینى، مانند [[فیزیک و مکانیک|فیزیک]] و زمینشناسى و... نیز فعال بودند؛ همانطورکه براى مثال [[هشام بن حکم|هشام بن حکم]] نظریاتى درباره رنگ و طعم و بو ابراز کرد و... .<ref>همان، ص ۹۰ - ۹۴</ref> | ||
| + | |||
| + | یکى از بحثهاى بسیار مفید این اثر، در مورد عامل ورود [[اسلام]] به [[ایران|ایران]] و نیز چگونگى پیدایش [[تشیع]] ایرانیان است. نویسنده بر آن است که سبب اصلى پذیرش اسلام از سوى ایرانیان همان عاملى بود که سایر مردم را بهسوى این [[دین|دین]] الهى کشاند و آن عبارت از این مطلب است که اسلام همه مردم را برابر و برادر مىشمارد و هیچ تفاوتى بین آنان قرار نمىدهد و همچنین سبب گرایش شیعیان به [[ولایت]] و [[محبت اهل بیت علیهم السلام|محبت اهل بیت]](ع) عبارت است از همان عامل مشترکى که همه را بهسوى خود جلب مىکند؛ یعنى این حقیقت که هر کسى با [[اهل البیت|اهل بیت]](ع) آشنا مىشود مىیابد که آنان با [[ظلم]] و بىعدالتى مبارزه مىکنند و در عملکرد خودشان [[عدالت|عدل]] و مساوات را مراعات مىکنند و هرگز تبعیض روا نمىدارند.<ref>همان، ص ۱۱۲</ref> | ||
| + | |||
| + | نویسنده در مورد دانشگاههاى شیعه با ذکر این نکته که اسلام [[دین]] علم و دانایى است و آدمى را بهسوى اندیشیدن و [[فرهنگ]] مىکشاند، به ذکر اسامى برخى از مراکز علمى شیعه در طول تاریخ مانند دانشگاه [[مدینه|مدینه]]، [[کوفه|کوفه]]، [[بغداد]]، [[نجف]]، [[مصر]]، [[قم]]، رى و... اشاره کرده و برخى از خصوصیات آن را بهطور مختصر شرح داده است؛ بهعنوان مثال، نویسنده توضیح داده است که [[امام جعفر صادق(ع)|امام صادق(ع)]] از فرصت طلایى دوره انتقال حکومت [[بنی امیه|اموى]] به [[حکومت بنی عباس|عباسى]] استفاده کرد و دانشگاه بزرگى را در کوفه پدید آورد و... .<ref>همان، ص ۱۲۰ - ۱۳۳</ref> | ||
| + | |||
| + | آخرین بحث کتاب در مورد آمار شیعیان جهان است. نویسنده، معتقد است که مراکز آمارى جهان تحت تسلط صهیونیستها و نفوذ دشمنان اسلام قرار دارند و به همین جهت ما آمار دقیق و واقعى مسلمانان و شیعیان را در دست نداریم، ولى نویسنده اعتقاد دارد که بر اساس قرائن و شواهد موجود، شیعیان (اعم از [[زیدیه|زیدى]] و [[امامیه|امامى]] و [[اسماعیلیه|اسماعیلى]]) یک پنجم و یا یک چهارم مسلمانان جهان را تشکیل مىدهند و اگر مسلمانان دنیا، یک میلیارد شمرده شوند، شیعیان حدود دویست میلیون نفر هستند.<ref>همان، ص ۱۳۳</ref> البته لازم به یادآورى است که آمارى که نویسنده محترم بیان کرده، مربوط به دهها سال قبل است و اکنون دست کم پنجاه درصد به آمار مذکور اضافه شده است. | ||
==پانويس== | ==پانويس== | ||
<references /> | <references /> | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | * | + | |
| − | + | *نرم افزار دانشنامه تاریخ تشیع، بخش کتابشناسی، [[مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی]]. | |
| − | + | [[رده:کتابهای درباره شیعه]][[رده:منابع فرهنگ و تمدن اسلام]] | |
| + | [[رده:آثار جعفر سبحانی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۰ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۴
«دَور الشیعة فی بناء الحَضارة الإسلامیة» تألیف آیتالله جعفر سبحانى (متولد ۱۳۰۸ ش)، کتابى است که بر اساس منابع معتبر، به بررسى تحلیلی نقش شیعیان در پیدایش و ترویج و توسعه علوم اسلامى میپردازد.
 | |
| نویسنده | جعفر سبحانی |
| موضوع | نقش شیعه در ترویج علوم اسلامی |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | ۱ |
|
| |
محتویات
مؤلف
آیتاللّه جعفر سبحانی تبریزی (متولد ۱۳۰۸ ش)، فقیه، اصولی، متکلم، مفسر، از مراجع تقلید شیعه و اساتید حوزه علمیه قم است. از اساتید ایشان می توان به آیتالله بروجردى، سید محمد حجت کوهکمرى و امام خمینى اشاره کرد.
عضویت در مجلس خبرگان قانون اساسى، مشارکت در تأسیس «مجله مکتب اسلام» و تأسیس «مؤسسه تحقیقاتی امام صادق علیهالسلام» از جمله فعالیتهای اجتماعی آیت الله سبحانى است.
ایشان علاوه بر تدریس فقه، اصول، فلسفه، کلام، رجال، تفسیر، درایه، تاریخ اسلام و تشیع، ملل و نحل و ادبیات، در هر یک از آن رشتهها آثار مفید و متعددى را به جامعه اسلامى تقدیم نموده است. برخی از آثار مهم آیت الله سبحانى عبارتند از: المحاضرات فی الالهیات، مفاهیم القرآن، الموجز فی علم الأصول، تاریخ الفقه الاسلامی و ادواره، فروغ ابدیت، منشور جاوید و آیین وهابیت.
معرفی کتاب
کتاب «دور الشيعة فی بناء الحضارة الإسلامية» (نقش شيعه در بنيانگذارى تمدن اسلامى)، بهصورت مختصر و مفيد به بررسى اين مطلب پرداخته است كه شیعیان در پيدايش و تأسيس و ترويج و توليد علوم اسلامى نقشى اساسى و تعيينكننده داشتند و اين مطلب از نظر تاريخ ثابت است و بههيچوجه، قابل انكار نيست.
اين اثر از نظر تحليلى بودن و استناد به منابع معتبر و همچنين اختصار و رسايى، واقعاً نمونه و ستودنى است. زبان و بیان کتاب باآنکه علمى و معتبر است، ولى بسیار روان و شیواست و مىتوان آن را از آثار ممتاز و قابل ارائه به جهان اسلام دانست. این نکته طبیعى است؛ زیرا نویسنده علاوه بر سابقه بیش از پنجاه سال تدریس و پژوهش در حوزههاى علمیه، با زبان و ادبیات عربى کاملا آشناست و سالهاست که کتابهاى متعدد به زبان عربى امروزى پدید آورده است.
محتوای کتاب
آیتالله سبحانى در این کتاب، مطالب متعددى را بدون تقسیم به بخش یا فصل، تحت عناوین گوناگون بیان کرده است. نویسنده نخست به نقش قدماى شیعه در مورد علوم اسلامى (نحو، صرف، لغت، کلام، شعر، تفسیر، علم الحدیث، فقه، اصول فقه، مغازى و سیَر، رجال، علوم عقلى، و...) پرداخته و بعد توضیحاتى درباره کشورهاى شیعهنشین داده و آنگاه به مناسبت، بحث علل تشیع ایرانیان را مطرح کرده و سرانجام به مقدار جمعیت شیعه در جهان توجه کرده و کتاب را به پایان برده است.
نویسنده توضیح داده است که براى اولین بار ابوالاسود دوئلى بود که به فرمان امیرالمؤمنین على(ع) به تدوین علم نحو اقدام کرد. حضرت امام على(ع) در نخستین گام خودش مطالبى را براى ابوالاسود بیان کرد که از جمله این بود که کلام، همهاش اسم و فعل و حرف است و... و ابوالاسود این مطالب را از امیرالمؤمنین(ع) گرفت و مطالبى هم به آن افزود و بعد به نزد امام(ع) آورد و آن حضرت آن را کم و زیاد و اصلاح کرد و به این ترتیب سرانجام علم نحو شکل گرفت و... .[۱]
مؤلف درباره نقش شیعیان در تفسیر ترتیبی و موضوعى قرآن کریم توضیحاتى ارزشمند ارائه کرده است.[۲] شایان ذکر است که نویسنده خودش نیز از کسانى است که در زمینه تفسیر ترتیبى و موضوعى قرآن کریم فعالیت کرده است.
نویسنده با بیان این نکته که اسلام آمد تا عقل انسان را آزاد سازد، در مورد نقش شیعه درباره علوم عقلى یادآور شده است که خطبههاى امام على(ع) سنگ بناى کلام شیعه و آراى اعتقادى آنان را پدید آورد و ائمه اطهار(ع) هرکدام یکى بعد از دیگرى بر غناى آن افزودند و به پرسشها و شبهات پاسخ دادند. سپس نویسنده با ذکر اسامى متکلمان شیعه در قرن دوم و سوم و چهارم و فیلسوفانى که بعد از آن آمدند، به ذکر توضیحاتى در مورد آنان پرداخته است.[۳]
نویسنده بیان کرده است که نشاط شیعه در تولید و ترویج علوم منحصر به علوم اسلامى، مانند نحو، صرف، فقه، تفسیر و کلام نبود، بلکه آنان در زمینه علوم ریاضى و طبیعى و زمینى، مانند فیزیک و زمینشناسى و... نیز فعال بودند؛ همانطورکه براى مثال هشام بن حکم نظریاتى درباره رنگ و طعم و بو ابراز کرد و... .[۴]
یکى از بحثهاى بسیار مفید این اثر، در مورد عامل ورود اسلام به ایران و نیز چگونگى پیدایش تشیع ایرانیان است. نویسنده بر آن است که سبب اصلى پذیرش اسلام از سوى ایرانیان همان عاملى بود که سایر مردم را بهسوى این دین الهى کشاند و آن عبارت از این مطلب است که اسلام همه مردم را برابر و برادر مىشمارد و هیچ تفاوتى بین آنان قرار نمىدهد و همچنین سبب گرایش شیعیان به ولایت و محبت اهل بیت(ع) عبارت است از همان عامل مشترکى که همه را بهسوى خود جلب مىکند؛ یعنى این حقیقت که هر کسى با اهل بیت(ع) آشنا مىشود مىیابد که آنان با ظلم و بىعدالتى مبارزه مىکنند و در عملکرد خودشان عدل و مساوات را مراعات مىکنند و هرگز تبعیض روا نمىدارند.[۵]
نویسنده در مورد دانشگاههاى شیعه با ذکر این نکته که اسلام دین علم و دانایى است و آدمى را بهسوى اندیشیدن و فرهنگ مىکشاند، به ذکر اسامى برخى از مراکز علمى شیعه در طول تاریخ مانند دانشگاه مدینه، کوفه، بغداد، نجف، مصر، قم، رى و... اشاره کرده و برخى از خصوصیات آن را بهطور مختصر شرح داده است؛ بهعنوان مثال، نویسنده توضیح داده است که امام صادق(ع) از فرصت طلایى دوره انتقال حکومت اموى به عباسى استفاده کرد و دانشگاه بزرگى را در کوفه پدید آورد و... .[۶]
آخرین بحث کتاب در مورد آمار شیعیان جهان است. نویسنده، معتقد است که مراکز آمارى جهان تحت تسلط صهیونیستها و نفوذ دشمنان اسلام قرار دارند و به همین جهت ما آمار دقیق و واقعى مسلمانان و شیعیان را در دست نداریم، ولى نویسنده اعتقاد دارد که بر اساس قرائن و شواهد موجود، شیعیان (اعم از زیدى و امامى و اسماعیلى) یک پنجم و یا یک چهارم مسلمانان جهان را تشکیل مىدهند و اگر مسلمانان دنیا، یک میلیارد شمرده شوند، شیعیان حدود دویست میلیون نفر هستند.[۷] البته لازم به یادآورى است که آمارى که نویسنده محترم بیان کرده، مربوط به دهها سال قبل است و اکنون دست کم پنجاه درصد به آمار مذکور اضافه شده است.
پانويس
منابع
- نرم افزار دانشنامه تاریخ تشیع، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
