ذکرها و لحظه ها (کتاب): تفاوت بین نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) (ویرایش) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۷: | سطر ۷: | ||
|نویسنده= فیض کاشانی | |نویسنده= فیض کاشانی | ||
| − | |موضوع= دعاها | + | |موضوع= دعاها و اعمال سال |
|زبان= فارسی | |زبان= فارسی | ||
| سطر ۲۵: | سطر ۲۵: | ||
}} | }} | ||
| − | '''«ذکرها و لحظهها»''' ترجمه کتاب " | + | '''«ذکرها و لحظهها»''' ترجمه ولی سید تاجالدینی از کتاب "خلاصة الأذكار" تألیف [[فیض کاشانی|ملا محسن فیض کاشانی]] (م، ۱۰۹۱ ق) است. این کتاب در موضوع [[ذکر (اصطلاح اخلاق و عرفان)|ذکرها]] و [[دعا|دعاهای]] خاص اوقات و اعمال روزمره نوشته شده است. |
==مؤلف== | ==مؤلف== | ||
محمّد بن مرتضى مشهور به [[فیض کاشانی|ملامحسن فیض کاشانى]] (م، ۱۰۹۱ ق)، حکیم، [[محدث]]، مفسر، عارف، شاعر، و یکى از اکابر علما و فقهاء اخباری دوره [[صفویه]] در قرن یازدهم هجری است. از اساتید برجسته او می توان به [[ملاصدرا|ملاصدرای شیرازی]]، [[محمدتقی مجلسی]]، [[شیخ بهایی]]، [[میرفندرسکی]] و [[ميرداماد|میرداماد]] اشاره کرد. | محمّد بن مرتضى مشهور به [[فیض کاشانی|ملامحسن فیض کاشانى]] (م، ۱۰۹۱ ق)، حکیم، [[محدث]]، مفسر، عارف، شاعر، و یکى از اکابر علما و فقهاء اخباری دوره [[صفویه]] در قرن یازدهم هجری است. از اساتید برجسته او می توان به [[ملاصدرا|ملاصدرای شیرازی]]، [[محمدتقی مجلسی]]، [[شیخ بهایی]]، [[میرفندرسکی]] و [[ميرداماد|میرداماد]] اشاره کرد. | ||
| − | برخی دیگر از آثار مهم ایشان عبارتند از: [[تفسیر صافی]]، [[تفسیر اصفی]]، [[الوافى (کتاب)|الوافی]] و [[المحجة البیضاء]]. | + | برخی دیگر از آثار مهم ایشان عبارتند از: [[تفسیر صافی]]، [[تفسیر اصفی]]، [[الوافى (کتاب)|الوافی]]، [[نوادر الاخبار فيما يتعلق باصول الدين|نوادر الاخبار]] و [[المحجة البیضاء]]. |
ملامحسن فیض در سن ۸۴ سالگى، در سال ۱۰۹۱ قمری در شهر کاشان از دنیا رفت و در قبرستانى که در زمان حیاتش زمین آن را خریدارى و [[وقف]] نموده بود، به خاک سپرده شد. | ملامحسن فیض در سن ۸۴ سالگى، در سال ۱۰۹۱ قمری در شهر کاشان از دنیا رفت و در قبرستانى که در زمان حیاتش زمین آن را خریدارى و [[وقف]] نموده بود، به خاک سپرده شد. | ||
| − | |||
| − | + | == معرفی کتاب == | |
| + | [[ملامحسن فیض کاشانی]] نخست کتابی به زبان عربی به نام «خلاصة الأذكار» در موضوع دعاهای اوقات و حوادث مخصوص نگاشت و متن عربی دعاهای مأثوری را میآورد که برای زمانهای خاصّ وارد شده است. بعد با توجه به درخواست برخی از مؤمنان، خودش آن را خلاصه کرد و برخی از ادعیه را به فارسی برگردانید، ولی موفق به اتمام برگردان نشد. مترجم معاصر -ولی سید تاجالدینی- ادعیه باقیمانده را در اثر حاضر (ذکرها و لحظهها) به فارسی برگردانده و کار را به پایان رسانده است. | ||
| − | در | + | ولی سید تاجالدینی نام متن عربی را «أذکار مهمه» ذکر کرده، لیکن ملامحسن فیض کاشانی خودش در مقدمه، از متن اصلی به عنوان «خلاصة الأذكار» یاد کرده و نام ترجمه فارسی را «أذکار مهمه» دانسته است. در نتیجه، تعبیر مترجم محترم که نام هر دو اثر (اصل عربی و ترجمه فارسی) را اذکار مهمه شمرده، اشتباه است. |
| − | + | فیض کاشانی با یادآوری سخن [[نظامی گنجوی]]: «''هر که نه گویای تو خاموشْ بِهْ * هر چه نه یاد تو فراموشْ بِهْ»'' مخاطبانش را در این کتاب، عموم مردم فارسیزبان دانسته است. | |
| − | + | ولی سید تاجالدینی تأکید کرده است: در این ترجمه، کوشیدهام که معانی موجود در کلمات دُرربار [[اهل البیت|معصومین]](ع) را هرچه بیشتر منتقل کنم و به همین جهت، جنبه سلاست زبانی را در هنگام تعارض با پیامرسانی، رها کردهام و تصحیحات و ترجمههایی را که افزودهام، با نشان دو قلاب مشخص کردهام. | |
| − | + | ==محتوای کتاب== | |
| − | + | بخش اول کتاب که از طرف [[پژوهشکده باقر العلوم علیه السلام|پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام]] نگاشته شده، به شرح حال مختصر [[فیض کاشانی|ملا محسن فیض کاشانی]]، اساتید و شاگردان و شیوه تصحیح رساله حاضر می پردازد. اصل کتاب در هشت باب جداگانه تدوین شده و در هر کدام به گوشه ای از اذکار وارده در لحظات مختلف اشاره می کند. | |
| − | «در اذکار سایر عبادات و مهمات»، عنوان ششمین باب کتاب است؛ که در آن به ذکرهای مخصوص [[مسجد]]، [[قرآن]]، [[سجده]] شکر، [[صدقه|تصدّق]]، سحری خوردن و [[افطار]] کردن، مطالعه، شروع به کار بناء خانه، زراعت، ملاقات سلطان، بازار، خریدن بنده و دوابّ، زن نو به خانه آوردن، تولد فرزند، [[عقیقه|عقیقه]] کردن، قربانی کردن، [[عیادت بیماران|عیادت بیمار]] و زیارت قبر مؤمن اشاره شده است. | + | * در باب اول با عنوان «در فضیلت ذکر» [[آیه|آیات]] و [[حدیث|روایاتی]] در اهمیت [[ذکر (اصطلاح اخلاق و عرفان)|ذکر]] آمده است. از جمله در آیه کریمه ۴۱ [[سوره احزاب]] آمده است: {{متن قرآن|«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکرُوا اللَّهَ ذِکرًا کثِیرًا * وَسَبِّحُوهُ بُکرَةً وَأَصِیلًا»}}؛ ای کسانی که [[ایمان]] آورده اید، خدا را بسیار یاد کنید و صبح و شام او را [[تسبیح|تسبیح]] گویید. |
| + | * عنوان دومین باب کتاب «در اذکار اوقات مخصوصه» است؛ که در آن به ذکرهای مخصوص هر روز و شب؛ روزهای مخصوص هفته و [[ماه های قمری]] پرداخته شده است. که به عنوان نمونه به ذکر هنگام تحویل سال ذیلاً اشاره می شود: «یا محوّل الحول والاحوال حوّل حالنا الی أحسن الحال»؛ ای گرداننده سال و حالها! حال ما را به بهترین حالها برگردان. | ||
| + | * سومین باب تحت عنوان «در اذکار عادت ضروریه»، با ذکر داخل شدن به منزل، ذکر هنگام نشستن و برخاستن، ذکر هنگام فارغ شدن از سخن شروع شده و با ذکرهای هنگام خوابیدن و بیدار شدن و بالاخره ذکر هنگام بیرون رفتن از خانه که در ادامه می آید، پایان می پذیرد: «بسم الله آمنتُ بالله و توکّلتُ علی الله». | ||
| + | * باب چهارم کتاب «در اذکار عادت مستحبه» است که شامل ذکرهای مختلف، از جمله: ذکر هنگام گرفتن شارب و ناخن، شانه کردن ریش، نظر در آینه کردن، [[سرمه کشیدن]]، روغن مالیدن، سر تراشیدن، پوشیدن جامه، لباس نو پوشیدن، [[انگشتر به دست کردن|انگشتری بدست کردن]] و کفش پوشیدن، است؛ آخرین آن ذکر هنگام کفش کندن چنین است: «بسم الله والحمدُللهِ الذی رَزَقنی ما اُوقی به قَدَمی مِنَ الاذی اللّهم ثَبّتهما علی صراطِک ولا تزلّهما عن صراطک السّوی»؛ به نام خدا (آغاز می کنم) و ستایش مخصوص خدایی است که چیزی را به من روزی کرد که به وسیله آن پاهای خود را از اذیت کشیدن حفظ می کنم. خداوندا پاهایم را بر راه خود ثابت گردان و از راه مستقیم خود منحرف نساز!». | ||
| + | * باب پنجم «در اذکار [[طهارت]]» است؛ که در آن به بیست ذکر در مورد آداب بیت الخلاء، [[وضو]] ساختن برای [[نماز]] و انجام دادن [[غسل]] و در آخرین آنها به ذکر هنگام غسل [[جنابت]] و [[غسل جمعه]] پرداخته شده است. | ||
| + | * «در اذکار سایر عبادات و مهمات»، عنوان ششمین باب کتاب است؛ که در آن به ذکرهای مخصوص [[مسجد]]، [[قرآن]]، [[سجده]] شکر، [[صدقه|تصدّق]]، سحری خوردن و [[افطار]] کردن، مطالعه، شروع به کار بناء خانه، زراعت، ملاقات سلطان، بازار، خریدن بنده و دوابّ، زن نو به خانه آوردن، تولد فرزند، [[عقیقه|عقیقه]] کردن، قربانی کردن، [[عیادت بیماران|عیادت بیمار]] و زیارت [[قبر]] مؤمن اشاره شده است. | ||
| + | * هفتمین باب، با عنوان «در اذکار حوادث»، به ذکرهای مختلف به هنگام برخورد با اهل [[ایمان]]، شنیدن [[اذان]]، شنیدن نام [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه وآله، چیدن گل، نظر کردن به آسمان، دیدن ماه، عطسه کردن، خوردن آب، مشکل شدن کار، یاد کردن مصیبت، بی خوابی، بیم از [[چشم زخم|چشم بد]] و بالاخره ذکر هنگام گذشتن بر قبر، به صورت ذیل آمده است: «السّلام علی اهل الدّیار مِن المؤمنینَ والمُسلمینَ انتم لنا فَرَطٌ و نحن اِن شاء اللهُ بکم لاحقونَ»؛ سلام بر ساکنان خانه ها از مؤمنان و مسلمانان. شما از پیش رفته هستید و ما - اگر خدا بخواهد - به شما ملحق می شویم. | ||
| + | * آخرین فصل کتاب، تحت عنوان «در اذکار سفر»، به بیست و شش ذکر در مراتب مختلف مسافرت اشاره شده است. از جمله آنها می توان به ذکر هنگام عزم سفر، جدا شدن از یاران، تنهایی در سفر، بیم از دزد و سَبُع (درندگان)، رسیدن به پل، کوچ کردن و ذکر هنگام بازگشتن از سفر اشاره کرد. | ||
| − | + | ==منابع== | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
*سایت آدینه بوک. | *سایت آدینه بوک. | ||
| − | *[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=35803 معرفی کتاب ذکرها و | + | *[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=35803 معرفی کتاب ذکرها و لحظهها، سایت پزوهشکده باقرالعلوم]، بازیابی: ۲۳ بهمن ۱۳۹۱. |
| + | *"ذکرها و لحظهها"، ویکی نور. | ||
[[رده:منابع زیارات و ادعیه]] | [[رده:منابع زیارات و ادعیه]] | ||
| + | [[رده:آثار فیض کاشانی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۴۲
 | |
| نویسنده | فیض کاشانی |
| موضوع | دعاها و اعمال سال |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | ۱ |
| مترجم | ولی سید تاجالدینی |
|
| |
«ذکرها و لحظهها» ترجمه ولی سید تاجالدینی از کتاب "خلاصة الأذكار" تألیف ملا محسن فیض کاشانی (م، ۱۰۹۱ ق) است. این کتاب در موضوع ذکرها و دعاهای خاص اوقات و اعمال روزمره نوشته شده است.
محتویات
مؤلف
محمّد بن مرتضى مشهور به ملامحسن فیض کاشانى (م، ۱۰۹۱ ق)، حکیم، محدث، مفسر، عارف، شاعر، و یکى از اکابر علما و فقهاء اخباری دوره صفویه در قرن یازدهم هجری است. از اساتید برجسته او می توان به ملاصدرای شیرازی، محمدتقی مجلسی، شیخ بهایی، میرفندرسکی و میرداماد اشاره کرد.
برخی دیگر از آثار مهم ایشان عبارتند از: تفسیر صافی، تفسیر اصفی، الوافی، نوادر الاخبار و المحجة البیضاء.
ملامحسن فیض در سن ۸۴ سالگى، در سال ۱۰۹۱ قمری در شهر کاشان از دنیا رفت و در قبرستانى که در زمان حیاتش زمین آن را خریدارى و وقف نموده بود، به خاک سپرده شد.
معرفی کتاب
ملامحسن فیض کاشانی نخست کتابی به زبان عربی به نام «خلاصة الأذكار» در موضوع دعاهای اوقات و حوادث مخصوص نگاشت و متن عربی دعاهای مأثوری را میآورد که برای زمانهای خاصّ وارد شده است. بعد با توجه به درخواست برخی از مؤمنان، خودش آن را خلاصه کرد و برخی از ادعیه را به فارسی برگردانید، ولی موفق به اتمام برگردان نشد. مترجم معاصر -ولی سید تاجالدینی- ادعیه باقیمانده را در اثر حاضر (ذکرها و لحظهها) به فارسی برگردانده و کار را به پایان رسانده است.
ولی سید تاجالدینی نام متن عربی را «أذکار مهمه» ذکر کرده، لیکن ملامحسن فیض کاشانی خودش در مقدمه، از متن اصلی به عنوان «خلاصة الأذكار» یاد کرده و نام ترجمه فارسی را «أذکار مهمه» دانسته است. در نتیجه، تعبیر مترجم محترم که نام هر دو اثر (اصل عربی و ترجمه فارسی) را اذکار مهمه شمرده، اشتباه است.
فیض کاشانی با یادآوری سخن نظامی گنجوی: «هر که نه گویای تو خاموشْ بِهْ * هر چه نه یاد تو فراموشْ بِهْ» مخاطبانش را در این کتاب، عموم مردم فارسیزبان دانسته است.
ولی سید تاجالدینی تأکید کرده است: در این ترجمه، کوشیدهام که معانی موجود در کلمات دُرربار معصومین(ع) را هرچه بیشتر منتقل کنم و به همین جهت، جنبه سلاست زبانی را در هنگام تعارض با پیامرسانی، رها کردهام و تصحیحات و ترجمههایی را که افزودهام، با نشان دو قلاب مشخص کردهام.
محتوای کتاب
بخش اول کتاب که از طرف پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام نگاشته شده، به شرح حال مختصر ملا محسن فیض کاشانی، اساتید و شاگردان و شیوه تصحیح رساله حاضر می پردازد. اصل کتاب در هشت باب جداگانه تدوین شده و در هر کدام به گوشه ای از اذکار وارده در لحظات مختلف اشاره می کند.
- در باب اول با عنوان «در فضیلت ذکر» آیات و روایاتی در اهمیت ذکر آمده است. از جمله در آیه کریمه ۴۱ سوره احزاب آمده است: «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکرُوا اللَّهَ ذِکرًا کثِیرًا * وَسَبِّحُوهُ بُکرَةً وَأَصِیلًا»؛ ای کسانی که ایمان آورده اید، خدا را بسیار یاد کنید و صبح و شام او را تسبیح گویید.
- عنوان دومین باب کتاب «در اذکار اوقات مخصوصه» است؛ که در آن به ذکرهای مخصوص هر روز و شب؛ روزهای مخصوص هفته و ماه های قمری پرداخته شده است. که به عنوان نمونه به ذکر هنگام تحویل سال ذیلاً اشاره می شود: «یا محوّل الحول والاحوال حوّل حالنا الی أحسن الحال»؛ ای گرداننده سال و حالها! حال ما را به بهترین حالها برگردان.
- سومین باب تحت عنوان «در اذکار عادت ضروریه»، با ذکر داخل شدن به منزل، ذکر هنگام نشستن و برخاستن، ذکر هنگام فارغ شدن از سخن شروع شده و با ذکرهای هنگام خوابیدن و بیدار شدن و بالاخره ذکر هنگام بیرون رفتن از خانه که در ادامه می آید، پایان می پذیرد: «بسم الله آمنتُ بالله و توکّلتُ علی الله».
- باب چهارم کتاب «در اذکار عادت مستحبه» است که شامل ذکرهای مختلف، از جمله: ذکر هنگام گرفتن شارب و ناخن، شانه کردن ریش، نظر در آینه کردن، سرمه کشیدن، روغن مالیدن، سر تراشیدن، پوشیدن جامه، لباس نو پوشیدن، انگشتری بدست کردن و کفش پوشیدن، است؛ آخرین آن ذکر هنگام کفش کندن چنین است: «بسم الله والحمدُللهِ الذی رَزَقنی ما اُوقی به قَدَمی مِنَ الاذی اللّهم ثَبّتهما علی صراطِک ولا تزلّهما عن صراطک السّوی»؛ به نام خدا (آغاز می کنم) و ستایش مخصوص خدایی است که چیزی را به من روزی کرد که به وسیله آن پاهای خود را از اذیت کشیدن حفظ می کنم. خداوندا پاهایم را بر راه خود ثابت گردان و از راه مستقیم خود منحرف نساز!».
- باب پنجم «در اذکار طهارت» است؛ که در آن به بیست ذکر در مورد آداب بیت الخلاء، وضو ساختن برای نماز و انجام دادن غسل و در آخرین آنها به ذکر هنگام غسل جنابت و غسل جمعه پرداخته شده است.
- «در اذکار سایر عبادات و مهمات»، عنوان ششمین باب کتاب است؛ که در آن به ذکرهای مخصوص مسجد، قرآن، سجده شکر، تصدّق، سحری خوردن و افطار کردن، مطالعه، شروع به کار بناء خانه، زراعت، ملاقات سلطان، بازار، خریدن بنده و دوابّ، زن نو به خانه آوردن، تولد فرزند، عقیقه کردن، قربانی کردن، عیادت بیمار و زیارت قبر مؤمن اشاره شده است.
- هفتمین باب، با عنوان «در اذکار حوادث»، به ذکرهای مختلف به هنگام برخورد با اهل ایمان، شنیدن اذان، شنیدن نام پیامبر صلی الله علیه وآله، چیدن گل، نظر کردن به آسمان، دیدن ماه، عطسه کردن، خوردن آب، مشکل شدن کار، یاد کردن مصیبت، بی خوابی، بیم از چشم بد و بالاخره ذکر هنگام گذشتن بر قبر، به صورت ذیل آمده است: «السّلام علی اهل الدّیار مِن المؤمنینَ والمُسلمینَ انتم لنا فَرَطٌ و نحن اِن شاء اللهُ بکم لاحقونَ»؛ سلام بر ساکنان خانه ها از مؤمنان و مسلمانان. شما از پیش رفته هستید و ما - اگر خدا بخواهد - به شما ملحق می شویم.
- آخرین فصل کتاب، تحت عنوان «در اذکار سفر»، به بیست و شش ذکر در مراتب مختلف مسافرت اشاره شده است. از جمله آنها می توان به ذکر هنگام عزم سفر، جدا شدن از یاران، تنهایی در سفر، بیم از دزد و سَبُع (درندگان)، رسیدن به پل، کوچ کردن و ذکر هنگام بازگشتن از سفر اشاره کرد.
منابع
- سایت آدینه بوک.
- معرفی کتاب ذکرها و لحظهها، سایت پزوهشکده باقرالعلوم، بازیابی: ۲۳ بهمن ۱۳۹۱.
- "ذکرها و لحظهها"، ویکی نور.
