سبع مثانی: تفاوت بین نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
جز |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| (۱۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | {{ | + | {{خوب}} |
| + | «سبع» (هفت) از اعداد<ref>مفردات، ص ۳۹۴، «سبع».</ref> و «[[مثانی (اسامی و اوصاف قرآن)|مَثانى]]» جمع «مَثنى» به معناى دو بار، مکرر و عطف و اعاده است.<ref>لغت نامه، ج۱۲، ص۱۷۸۸۲، "مثانى"؛ تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۱۹۱.</ref> «مثانى» در این [[آيه]]، جمع مَثنيه (به صيغه اسم مفعول) است، يعنى عطف شونده؛ آيات [[قرآن]] را مثانى گويند كه به همديگر عطف مى شوند و يكديگر را توضيح مى دهند.<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علیاکبر قرشی.</ref> | ||
| − | + | به این تعبیر قرآنی در آیه ۸۷ [[سوره حجر]] اشاره شده است: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ '''سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي''' وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ»}}.<ref>[[سوره حجر]]، آیه ۸۷.</ref> و به راستی که هفت آیه از مثانی [یعنی سوره حمد] و قرآن بزرگ را به تو عطا کردیم. | |
| − | این | + | در مورد این که مقصود از «سبع مثانى» چیست، نظرات متعدّدى بیان شده که برخى از آنها چنین است: |
| − | + | * منظور، [[سوره حمد|فاتحة الکتاب]] (سوره حمد) است<ref>مجمع البیان، ج۵-۶، ص۵۳۰.</ref> که در روایات متعددى که از طریق [[اهل بیت|اهل بیت پیامبر]] صلى الله علیه وآله وارد شده، همین معنا بیان شده است.<ref>المیزان، ج۱۲، ص۱۹۱.</ref> از [[اميرالمؤمنين]] عليه السّلام نقل شده که فرمود: «بسم اللّه آيهاى از فاتحة الكتاب، و آن هفت آيه و تمامى آن بسم اللّه الرّحمن الرحيم است. شنيدم از [[رسول اكرم]] صلّى اللّه عليه وآله که خداى تعالى فرمود: اى محمد، هر آينه بتحقيق داديم تو را سبع مثانى و قرآن عظيم، پس متفرد ساخته مرا به امتنان، به سبب فاتحة الكتاب و قرار داده آن را مقابل قرآن عظيم.<ref>مجمع البيان، ج۳، ص۳۴۴-۳۴۵.</ref> دلایل گوناگونى نیز براى این نامگذارى گفته شده است؛ از جمله [[امام صادق]] علیه السلام علت آن را دو بار خواندن این [[سوره]] در [[نماز]] دانسته اند.<ref>تفسیر عیاشى، ج۱، ص۱۹؛ تفسیر نورالثقلین، ج۳، ص۲۷، ح ۹۸؛ مجمع البیان، ج۵-۶، ص۵۳۰.</ref> در صورت مد نظر قرار دادن این احتمال، می توان به این نکات پی برد که «سبع مثانی» ([[سوره حمد]]) از عطایاى خداوند بر پیامبر اسلام است. و دیگر اینکه «سبع مثانی» داراى جایگاهى ویژه در میان سورههاى قرآن می باشد. | |
| − | در | + | * مقصود، هفت سوره طولانى اوّل قرآن، از [[سوره بقره]] تا [[سوره توبه]] است و آن را «مثانى» نامیده اند، به دلیل این که داستان هاى عبرت آموز در آن، دو به دو آمده است.<ref>مجمع البیان، ج۵-۶، ص۵۳۰.</ref> |
| − | + | * منظور کل [[قرآن]] است؛ و این در صورتی است که «مِن» در این آیه برای تبعیض باشد. اگر سبعالمثانی کل قرآن باشد، میتواند یکی از [[اسامی و صفات قرآن|اسامی و اوصاف قرآن]] به شمار آید. | |
| − | + | * برخی نیز گفتهاند: مراد هفت صحیفهای است که از آسمان بر [[پیامبران]] نازل شده است. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| + | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
| − | + | ==منابع== | |
| − | == منابع == | + | *[http://islamicdoc.org/wiki/index.php/%D۸%B۳%D۸%A۸%D۸%B۹_%D۹%۸۵%D۸%AB%D۸%A۷%D۹%۸۶%DB%۸C_(_%D۹%۸۲%D۸%B۱%D۸%A۲%D۹%۸۶_) ویکی علوم اسلامی (اصطلاحنامه علوم قرآنی، بخش اسامی و صفات قرآن)]. |
| − | *[http://islamicdoc.org/wiki/index.php/% | + | *[[تفسیر احسن الحدیث (کتاب)|تفسیر احسن الحدیث]]، سید علیاکبر قرشی. |
| − | *فرهنگ | + | *[[فرهنگ قرآن]]، جلد ۱۵، صفحه ۵۲۶. |
| − | + | {{قرآن}} | |
| + | {{سنجش کیفی | ||
| + | |سنجش=شده | ||
| + | |شناسه= ضعیف | ||
| + | |عنوان بندی مناسب= خوب | ||
| + | |کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب | ||
| + | |رعایت سطح مخاطب عام= خوب | ||
| + | |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب | ||
| + | |جامعیت= خوب | ||
| + | |رعایت اختصار= خوب | ||
| + | |سیر منطقی= خوب | ||
| + | |کیفیت پژوهش= خوب | ||
| + | }} | ||
[[رده:واژگان قرآنی]] | [[رده:واژگان قرآنی]] | ||
| − | [[رده:اسامی و اوصاف قرآن]] | + | [[رده:اسامی و اوصاف قرآن]][[رده:آیات و سور]] |
| + | [[رده: مقاله های مرتبط به دانشنامه]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۷ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۵۲
«سبع» (هفت) از اعداد[۱] و «مَثانى» جمع «مَثنى» به معناى دو بار، مکرر و عطف و اعاده است.[۲] «مثانى» در این آيه، جمع مَثنيه (به صيغه اسم مفعول) است، يعنى عطف شونده؛ آيات قرآن را مثانى گويند كه به همديگر عطف مى شوند و يكديگر را توضيح مى دهند.[۳]
به این تعبیر قرآنی در آیه ۸۷ سوره حجر اشاره شده است: «وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ».[۴] و به راستی که هفت آیه از مثانی [یعنی سوره حمد] و قرآن بزرگ را به تو عطا کردیم.
در مورد این که مقصود از «سبع مثانى» چیست، نظرات متعدّدى بیان شده که برخى از آنها چنین است:
- منظور، فاتحة الکتاب (سوره حمد) است[۵] که در روایات متعددى که از طریق اهل بیت پیامبر صلى الله علیه وآله وارد شده، همین معنا بیان شده است.[۶] از اميرالمؤمنين عليه السّلام نقل شده که فرمود: «بسم اللّه آيهاى از فاتحة الكتاب، و آن هفت آيه و تمامى آن بسم اللّه الرّحمن الرحيم است. شنيدم از رسول اكرم صلّى اللّه عليه وآله که خداى تعالى فرمود: اى محمد، هر آينه بتحقيق داديم تو را سبع مثانى و قرآن عظيم، پس متفرد ساخته مرا به امتنان، به سبب فاتحة الكتاب و قرار داده آن را مقابل قرآن عظيم.[۷] دلایل گوناگونى نیز براى این نامگذارى گفته شده است؛ از جمله امام صادق علیه السلام علت آن را دو بار خواندن این سوره در نماز دانسته اند.[۸] در صورت مد نظر قرار دادن این احتمال، می توان به این نکات پی برد که «سبع مثانی» (سوره حمد) از عطایاى خداوند بر پیامبر اسلام است. و دیگر اینکه «سبع مثانی» داراى جایگاهى ویژه در میان سورههاى قرآن می باشد.
- مقصود، هفت سوره طولانى اوّل قرآن، از سوره بقره تا سوره توبه است و آن را «مثانى» نامیده اند، به دلیل این که داستان هاى عبرت آموز در آن، دو به دو آمده است.[۹]
- منظور کل قرآن است؛ و این در صورتی است که «مِن» در این آیه برای تبعیض باشد. اگر سبعالمثانی کل قرآن باشد، میتواند یکی از اسامی و اوصاف قرآن به شمار آید.
- برخی نیز گفتهاند: مراد هفت صحیفهای است که از آسمان بر پیامبران نازل شده است.
پانویس
- ↑ مفردات، ص ۳۹۴، «سبع».
- ↑ لغت نامه، ج۱۲، ص۱۷۸۸۲، "مثانى"؛ تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۱۹۱.
- ↑ تفسیر احسن الحدیث، سید علیاکبر قرشی.
- ↑ سوره حجر، آیه ۸۷.
- ↑ مجمع البیان، ج۵-۶، ص۵۳۰.
- ↑ المیزان، ج۱۲، ص۱۹۱.
- ↑ مجمع البيان، ج۳، ص۳۴۴-۳۴۵.
- ↑ تفسیر عیاشى، ج۱، ص۱۹؛ تفسیر نورالثقلین، ج۳، ص۲۷، ح ۹۸؛ مجمع البیان، ج۵-۶، ص۵۳۰.
- ↑ مجمع البیان، ج۵-۶، ص۵۳۰.
منابع
- ویکی علوم اسلامی (اصطلاحنامه علوم قرآنی، بخش اسامی و صفات قرآن).
- تفسیر احسن الحدیث، سید علیاکبر قرشی.
- فرهنگ قرآن، جلد ۱۵، صفحه ۵۲۶.
