حسن بن محبوب: تفاوت بین نسخهها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) (ویرایش) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
{{خوب}} | {{خوب}} | ||
| − | '''«حسن بن محبوب کوفی»'''، از راویان موثق و بزرگ [[شیعه]] در قرن سوم هجری و از [[اصحاب اجماع]] است. وی از | + | '''«حسن بن محبوب کوفی»'''، از راویان موثق و بزرگ [[شیعه]] در قرن سوم هجری و از [[اصحاب اجماع]] است. وی از اصحاب [[امام کاظم]] و [[امام رضا]] و [[امام جواد]] (علیهمالسلام) بوده و از ایشان روایاتی نقل کرده است. دو کتاب «المشیخة» و «النوادر» از آثار [[حدیث|حدیثی]] اوست. |
{{شناسنامه عالم | {{شناسنامه عالم | ||
||نام کامل = '''حسن بن محبوب کوفی''' | ||نام کامل = '''حسن بن محبوب کوفی''' | ||
| سطر ۱۰: | سطر ۱۰: | ||
|اساتید = [[ابان بن تغلب]]، [[حماد بن عیسی]]، [[ابان بن عثمان]]، [[علی بن رئاب]]،... | |اساتید = [[ابان بن تغلب]]، [[حماد بن عیسی]]، [[ابان بن عثمان]]، [[علی بن رئاب]]،... | ||
|شاگردان = [[ابراهیم بن هاشم قمی]]، [[احمد بن محمد بن خالد برقى]]، [[احمد بن محمد بن عیسی اشعری]]،... | |شاگردان = [[ابراهیم بن هاشم قمی]]، [[احمد بن محمد بن خالد برقى]]، [[احمد بن محمد بن عیسی اشعری]]،... | ||
| − | |آثار = المشیخة، النوادر، التفسیر، الحدود، الدیات،... | + | |آثار = المشیخة، النوادر، التفسیر، الحدود، الدیات، الفرائض، معرفة رواة الأخبار،... |
}} | }} | ||
==ولادت و نسب== | ==ولادت و نسب== | ||
| − | ابوعلی حسن بن محبوب | + | ابوعلی حسن بن محبوب سرّاد بجلی کوفی، قبل از سال ۱۵۰ قمری و بنا بر قولی در سال ۱۲۹ قمری به دنیا آمد.<ref>قاموس الرجال، ج۳ ص۳۵۰.</ref> |
| − | او در شمار موالیان اعراب و از نژاد مردم سِند هندوستان بود. جد اعلای وی، وهب از بردههای جریر بن عبدالله بجلی [[صحابی]] مشهور بود. وهب همراه با مولای خودش جریر | + | او در شمار موالیان اعراب و از نژاد مردم سِند هندوستان بود. جد اعلای وی، وهب از بردههای جریر بن عبدالله بجلی [[صحابی]] مشهور بود. وهب همراه با مولای خودش جریر بجلی به حضور [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] علیه السلام رسید، از حضرت تقاضا کرد: مرا از مولایم جریر خریداری بفرمایید تا در خدمت و همراه شما باشم. امیرالمؤمنین خریدار غلام شد و اما جریر که دوست نداشت او را به امام بفروشد گفت: این برده آزاد است، من او را از قید بردگی آزاد کردهام. |
| − | + | به این ترتیب وهب آزاد شد و داوطلبانه به [[امام علی]] علیه السلام پیوست. وهب در هنر زره بافی استاد بوده، از این روی به وی «سرّاد» و یا «زرّاد» میگفتهاند و این لقب بر تمام نسل وی گفته میشده است. وهب در سال ۵۱ هجری بدرود حیات گفته است. | |
| − | حسن بن محبوب | + | حسن بن محبوب سرّاد کوفی، در آخر سال ۲۲۴ هجری وفات نمود.<ref> مجالس المؤمنین، ۱/۴۱۲، رجال کشى، ۲/۸۵۱.</ref> |
==مشایخ و راویان== | ==مشایخ و راویان== | ||
حسن بن محبوب محضر [[امام موسی کاظم علیه السلام|حضرت موسی بن جعفر]] و [[امام رضا علیه السلام|حضرت رضا]] و [[امام جواد علیه السلام|امام جواد]] علیهم السلام را درک نموده<ref>رجال الطوسی، ص۳۳۴، ش۴۹۷۸.</ref> و از هر سه امام بزرگوار [[حدیث]] نقل کرد. | حسن بن محبوب محضر [[امام موسی کاظم علیه السلام|حضرت موسی بن جعفر]] و [[امام رضا علیه السلام|حضرت رضا]] و [[امام جواد علیه السلام|امام جواد]] علیهم السلام را درک نموده<ref>رجال الطوسی، ص۳۳۴، ش۴۹۷۸.</ref> و از هر سه امام بزرگوار [[حدیث]] نقل کرد. | ||
| − | وی همچنین از محضر ۱۸۰ استاد، حدیث فراگرفت؛ کسانی چون [[علی بن رئاب]]، [[ابان بن تغلب|اَبان بن تَغلِب]]، [[حماد بن عیسی|حمّاد بن عیسی کوفی]]، [[ابان بن عثمان|اَبان بن عثمان]] و [[محمد بن سنان|محمّد بن سنان زاهری کوفی]] از آن جمله اند. محبوب (پدر حسن) در تربیت او اهتمام فراوانی داشت. او به جهت تشویق فرزندش به فراگیری و نقل [[حدیث]] با او قرار گذاشته بود که هر حدیثی که از على بن رئاب استماع کند و | + | وی همچنین از محضر ۱۸۰ استاد، حدیث فراگرفت؛ کسانی چون [[علی بن رئاب]]، [[ابان بن تغلب|اَبان بن تَغلِب]]، [[حماد بن عیسی|حمّاد بن عیسی کوفی]]، [[ابان بن عثمان|اَبان بن عثمان]] و [[محمد بن سنان|محمّد بن سنان زاهری کوفی]] از آن جمله اند. محبوب (پدر حسن) در تربیت او اهتمام فراوانی داشت. او به جهت تشویق فرزندش به فراگیری و نقل [[حدیث]] با او قرار گذاشته بود که هر حدیثی که از على بن رئاب استماع کند و بنویسد، یک درهم به او بدهد.<ref>رجالى حلى، ص۹۳، شماره۱۳.</ref> |
| − | به این ترتیب او به یکی از علاقه مندان حدیث و راویان صادق کلام [[ائمه اطهار|ائمه]] تبدیل شد. | + | به این ترتیب او به یکی از علاقه مندان حدیث و راویان صادق کلام [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام تبدیل شد. |
| − | + | همچنین بیش از صد راوی، چون [[ابراهیم بن هاشم قمی|ابراهیم بن هاشم قمّی]]، ابراهیم بن حسن، [[احمد بن محمد بن خالد برقى|احمد بن محمد بن خالد برقی]]، [[احمد بن محمد بن عیسی اشعری]]، [[حسن بن علی بن فضال|حسن بن فضّال]] و محمد بن علی بن محبوب، از حسن بن محبوب اخذ حدیث و نقل روایت کرده اند.<ref>معجم رجال الحدیث، ج۶، ص۹۲-۹۴ ش۳۰۷۰.</ref> | |
==روایات و آثار علمی== | ==روایات و آثار علمی== | ||
| − | یکی از ویژگی های ممتاز حسن بن محبوب، روایاتی است که راجع به ارکان [[دین]] و مخصوصاً موضوع خطیر [[امامت]] نقل کرده، از جمله روایتی را از امام رضا علیه السلام نقل می کند که فرمودند: هر امامی بر گردن اولیا و شیعیانش عهدی دارد و از جمله موارد کامل کننده وفای به عهد و حسن ادای | + | یکی از ویژگی های ممتاز حسن بن محبوب، روایاتی است که راجع به ارکان [[دین]] و مخصوصاً موضوع خطیر [[امامت]] نقل کرده، از جمله روایتی را از [[امام رضا]] علیه السلام نقل می کند که فرمودند: هر [[امام|امامی]] بر گردن اولیا و شیعیانش عهدی دارد و از جمله موارد کامل کننده وفای به عهد و حسن ادای آن، [[زیارت|زیارت]] کردن [[قبر|قبور]] آنهاست، پس هر کس از روی علاقه قبر آنها را زیارت کند برای تصدیق آنچه که [[ائمه اطهار|امامان]] راغب و شیفتهی آن بودند، در روز [[قیامت]] ائمه برای آنها [[شفاعت|شفیع]] خواهند بود. |
| − | حسن بن محبوب، از [[محدث|محدّثانی]] است که در همه ابواب [[فقه]]، از وی روایت گزارش شده است. نام وی در ۳۶۳۸ [[سند حدیث|سند]]، در [[کتب اربعه]] واقع شده است. از جمله کتاب های وی: کتاب «المشیخة» است که [[شیخ آقا بزرگ تهرانی]]، تبویب آن را به ترتیب کتاب های فقهی می داند و ترتیب فصل بندی آن را داوود بن کوره قمّی انجام داده است.<ref>الذریعة، ج۱۰ ص۱۷۱ ش۳۴۱.</ref> [[ابن ادریس حلی|ابن ادریس حلّی]]، از این کتاب ۴۵۰ حدیث انتخاب کرده و در [[السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی (کتاب)|السرائر]] خود، آورده است. این کتاب، جزﺀ اوّلین کتاب هایی است که در [[علم رجال]]، نگارش شده است.<ref>السرائر ، ج۳ ص۵۸۹.</ref> | + | حسن بن محبوب، از [[محدث|محدّثانی]] است که در همه ابواب [[فقه]]، از وی روایت گزارش شده است. نام وی در ۳۶۳۸ [[سند حدیث|سند]]، در «[[کتب اربعه]]» واقع شده است. از جمله کتاب های وی: کتاب «المشیخة» است که [[شیخ آقا بزرگ تهرانی]]، تبویب آن را به ترتیب کتاب های فقهی می داند و ترتیب فصل بندی آن را داوود بن کوره قمّی انجام داده است.<ref>الذریعة، ج۱۰ ص۱۷۱ ش۳۴۱.</ref> [[ابن ادریس حلی|ابن ادریس حلّی]]، از این کتاب ۴۵۰ حدیث انتخاب کرده و در کتاب «[[السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی (کتاب)|السرائر]]» خود، آورده است. این کتاب، جزﺀ اوّلین کتاب هایی است که در [[علم رجال]]، نگارش شده است.<ref>السرائر ، ج۳ ص۵۸۹.</ref> |
| − | ابن محبوب در این نگاشته، تمامی استادان و [[مشایخ]] خود را، شاید به ترتیب زمان دیدار، میآورد و آنچه از آنان با [[سماع (علم الحدیث)|سماع]] و [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]]، روایت کرده، در زیر نام هر یک یادآور میشود که پس از بررسی همه سویه، روشن شده که در بین صد تن از استادان و مشایخ وی، شصت تن از شاگردان [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه السلام بودهاند | + | ابن محبوب در این نگاشته، تمامی استادان و [[مشایخ]] خود را، شاید به ترتیب زمان دیدار، میآورد و آنچه از آنان با [[سماع (علم الحدیث)|سماع]] و [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]]، روایت کرده، در زیر نام هر یک یادآور میشود که پس از بررسی همه سویه، روشن شده که در بین صد تن از استادان و [[مشایخ]] وی، شصت تن از شاگردان [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه السلام بودهاند. |
| − | از دیگر کتاب های اوست: کتاب «النوادر»، که حدود هزار ورق بوده است؛ | + | از دیگر کتاب های اوست: کتاب «النوادر»، که حدود هزار ورق بوده است؛ نیز کتاب «المراح»، که [[ابن ندیم]]، این کتاب را به کتب وی اضافه کرده است. همچنین کتاب «التفسیر» و کتاب «معرفة رواة الأخبار» و «حدود» و «دیات» و «فرائض» و «نکاح» و «طلاق» را می توان برشمرد. |
==پانویس== | ==پانویس== | ||
<references /> | <references /> | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | * | + | |
| + | *[[منتهى الآمال (کتاب)|منتهی الآمال]]، شیخ عباس قمی، قسمت دوم، باب یازدهم: در تاریخ حضرت امام رضا علیهالسلام. | ||
*"حسن بن محبوب"، [http://www.ashoora.ir/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B9/article/15.html پایگاه جامع عاشورا]، بازیابی: ۵ اسفند ماه ۱۳۹۲. | *"حسن بن محبوب"، [http://www.ashoora.ir/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B9/article/15.html پایگاه جامع عاشورا]، بازیابی: ۵ اسفند ماه ۱۳۹۲. | ||
| − | *محمد محمدی | + | *شناختنامه حدیث، محمد محمدی ریشهری، ج۳، ص۸۳-۸۴. |
*"حسن بن محبوب کوفی"، دفتر تبلیغات اسلامی، مجله فقه، شماره۳. در دسترس در [http://lib.eshia.ir/47140/1/10 کتابخانه مدرسه فقاهت]. | *"حسن بن محبوب کوفی"، دفتر تبلیغات اسلامی، مجله فقه، شماره۳. در دسترس در [http://lib.eshia.ir/47140/1/10 کتابخانه مدرسه فقاهت]. | ||
| + | |||
{{سنجش کیفی | {{سنجش کیفی | ||
|سنجش=شده | |سنجش=شده | ||
| سطر ۵۴: | سطر ۵۶: | ||
|رده=دارد | |رده=دارد | ||
}} | }} | ||
| − | [[ | + | [[رده:اصحاب امام کاظم علیه السلام]] |
| − | [[ | + | [[رده:اصحاب امام رضا علیه السلام]] |
| + | [[رده:اصحاب امام جواد علیه السلام]] | ||
| + | [[رده:علمای قرن سوم]] | ||
| + | [[رده:علماء شیعه]] | ||
| + | [[رده:راویان حدیث]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۳۲
«حسن بن محبوب کوفی»، از راویان موثق و بزرگ شیعه در قرن سوم هجری و از اصحاب اجماع است. وی از اصحاب امام کاظم و امام رضا و امام جواد (علیهمالسلام) بوده و از ایشان روایاتی نقل کرده است. دو کتاب «المشیخة» و «النوادر» از آثار حدیثی اوست.
| نام کامل | حسن بن محبوب کوفی |
| وفات | قرن سوم هجری |
|
| |
| اساتید | |
| شاگردان |
ابراهیم بن هاشم قمی، احمد بن محمد بن خالد برقى، احمد بن محمد بن عیسی اشعری،... |
| آثار |
المشیخة، النوادر، التفسیر، الحدود، الدیات، الفرائض، معرفة رواة الأخبار،... |
ولادت و نسب
ابوعلی حسن بن محبوب سرّاد بجلی کوفی، قبل از سال ۱۵۰ قمری و بنا بر قولی در سال ۱۲۹ قمری به دنیا آمد.[۱]
او در شمار موالیان اعراب و از نژاد مردم سِند هندوستان بود. جد اعلای وی، وهب از بردههای جریر بن عبدالله بجلی صحابی مشهور بود. وهب همراه با مولای خودش جریر بجلی به حضور امیرالمؤمنین علیه السلام رسید، از حضرت تقاضا کرد: مرا از مولایم جریر خریداری بفرمایید تا در خدمت و همراه شما باشم. امیرالمؤمنین خریدار غلام شد و اما جریر که دوست نداشت او را به امام بفروشد گفت: این برده آزاد است، من او را از قید بردگی آزاد کردهام. به این ترتیب وهب آزاد شد و داوطلبانه به امام علی علیه السلام پیوست. وهب در هنر زره بافی استاد بوده، از این روی به وی «سرّاد» و یا «زرّاد» میگفتهاند و این لقب بر تمام نسل وی گفته میشده است. وهب در سال ۵۱ هجری بدرود حیات گفته است.
حسن بن محبوب سرّاد کوفی، در آخر سال ۲۲۴ هجری وفات نمود.[۲]
مشایخ و راویان
حسن بن محبوب محضر حضرت موسی بن جعفر و حضرت رضا و امام جواد علیهم السلام را درک نموده[۳] و از هر سه امام بزرگوار حدیث نقل کرد.
وی همچنین از محضر ۱۸۰ استاد، حدیث فراگرفت؛ کسانی چون علی بن رئاب، اَبان بن تَغلِب، حمّاد بن عیسی کوفی، اَبان بن عثمان و محمّد بن سنان زاهری کوفی از آن جمله اند. محبوب (پدر حسن) در تربیت او اهتمام فراوانی داشت. او به جهت تشویق فرزندش به فراگیری و نقل حدیث با او قرار گذاشته بود که هر حدیثی که از على بن رئاب استماع کند و بنویسد، یک درهم به او بدهد.[۴] به این ترتیب او به یکی از علاقه مندان حدیث و راویان صادق کلام ائمه علیهم السلام تبدیل شد.
همچنین بیش از صد راوی، چون ابراهیم بن هاشم قمّی، ابراهیم بن حسن، احمد بن محمد بن خالد برقی، احمد بن محمد بن عیسی اشعری، حسن بن فضّال و محمد بن علی بن محبوب، از حسن بن محبوب اخذ حدیث و نقل روایت کرده اند.[۵]
روایات و آثار علمی
یکی از ویژگی های ممتاز حسن بن محبوب، روایاتی است که راجع به ارکان دین و مخصوصاً موضوع خطیر امامت نقل کرده، از جمله روایتی را از امام رضا علیه السلام نقل می کند که فرمودند: هر امامی بر گردن اولیا و شیعیانش عهدی دارد و از جمله موارد کامل کننده وفای به عهد و حسن ادای آن، زیارت کردن قبور آنهاست، پس هر کس از روی علاقه قبر آنها را زیارت کند برای تصدیق آنچه که امامان راغب و شیفتهی آن بودند، در روز قیامت ائمه برای آنها شفیع خواهند بود.
حسن بن محبوب، از محدّثانی است که در همه ابواب فقه، از وی روایت گزارش شده است. نام وی در ۳۶۳۸ سند، در «کتب اربعه» واقع شده است. از جمله کتاب های وی: کتاب «المشیخة» است که شیخ آقا بزرگ تهرانی، تبویب آن را به ترتیب کتاب های فقهی می داند و ترتیب فصل بندی آن را داوود بن کوره قمّی انجام داده است.[۶] ابن ادریس حلّی، از این کتاب ۴۵۰ حدیث انتخاب کرده و در کتاب «السرائر» خود، آورده است. این کتاب، جزﺀ اوّلین کتاب هایی است که در علم رجال، نگارش شده است.[۷]
ابن محبوب در این نگاشته، تمامی استادان و مشایخ خود را، شاید به ترتیب زمان دیدار، میآورد و آنچه از آنان با سماع و اجازه، روایت کرده، در زیر نام هر یک یادآور میشود که پس از بررسی همه سویه، روشن شده که در بین صد تن از استادان و مشایخ وی، شصت تن از شاگردان امام صادق علیه السلام بودهاند.
از دیگر کتاب های اوست: کتاب «النوادر»، که حدود هزار ورق بوده است؛ نیز کتاب «المراح»، که ابن ندیم، این کتاب را به کتب وی اضافه کرده است. همچنین کتاب «التفسیر» و کتاب «معرفة رواة الأخبار» و «حدود» و «دیات» و «فرائض» و «نکاح» و «طلاق» را می توان برشمرد.
پانویس
منابع
- منتهی الآمال، شیخ عباس قمی، قسمت دوم، باب یازدهم: در تاریخ حضرت امام رضا علیهالسلام.
- "حسن بن محبوب"، پایگاه جامع عاشورا، بازیابی: ۵ اسفند ماه ۱۳۹۲.
- شناختنامه حدیث، محمد محمدی ریشهری، ج۳، ص۸۳-۸۴.
- "حسن بن محبوب کوفی"، دفتر تبلیغات اسلامی، مجله فقه، شماره۳. در دسترس در کتابخانه مدرسه فقاهت.
