ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار (کتاب)

«ریاض الأبرار فی مناقب الأئمة الأطهار»، تألیف سید نعمت‌الله جزائری (م ۱۱۱۲ ق)، کتابی است پیرامون مناقب و زندگی‌نامه ائمه اطهار (علیهم‌السلام). البته در این کتاب، به‌ جای زندگی‌نامه حضرت علی(علیه‌السلام)، زندگی‌نامه حضرت زهرا(علیهاالسلام) آمده است.

نویسنده	سید نعمت الله جزائری
موضوع	زندگی‌ و فضایل ائمه اطهار
زبان	عربی
تعداد جلد	۳

مؤلف

سید نعمت‌اللّه‌ جزایری (۱۱۱۲-۱۰۵۰ ق)‌، فقیه‌، محدّث‌ و متکلم امامی‌ قرن‌ یازدهم‌ و دوازدهم‌ هجری است. او از شاگردان علمای بزرگی چون علامه مجلسی، محقق خوانسارى و فیض کاشانی بوده است.

علامه جزایری سرسلسله خاندان‌ مشهور علمی‌ و دینی‌ سادات‌ جزایری‌ بود که‌ سه‌ قرن‌ در منطقه خوزستان‌ به‌ ویژه‌ شوشتر، خدمات‌ ارزنده‌ای‌ کردند. او مدتی در زمان شاه سلیمان صفوی به مقام شیخ الاسلامی و مناصب شرعی مناطق جنوب ایران برگزیده شد.

وی‌ صاحب آثار متعددی می باشد از جمله: ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار، النور المبین فی قصص الانبیاء و المرسلین، الجواهر الغوالی فی شرح عوالى اللئالى، الانوار النعمانیه، انیس الفرید فی شرح التوحید، تحفة الاسرار و زهر الربیع.

محتوای کتاب

کتاب «ریاض الأبرار فی مناقب الأئمة الأطهار» با مقدمه کوتاهی از نویسنده آغاز و مطالب در سه جلد، تنظیم شده است.

این اثر، گرایشی حدیثی دارد و مؤلف در برخی موارد توضیحاتی را پیرامون احادیث ارائه کرده است. منبع نقل روایات در این کتاب، در بیشتر موارد آثار کهن و متأخر شیعه است؛ ولی گاه روایاتی هم از منابع یا محدثان اهل سنت نقل کرده است.

با توجه به گرایش حدیثی مؤلف، کتاب شکل روایی به خود گرفته و با استفاده از منابع مختلف، روایات فراوانی درباره زندگی و مناقب ائمه(علیهم السلام) نقل شده است. نویسنده در مواردی از کتاب به اظهار نظر نیز پرادخته و یا برخی از اخبار و گزارش‌ها را توضیح داده است.

هرچند از نام کتاب چنین برمی‌آید که مطالب آن، در مورد ائمه شیعه(علیهم السلام) باشد، اما مناقب حضرت علی(علیه السلام) در آن ذکر نگردیده و مناقب حضرت زهرا(علیها السلام) که جزء ائمه(علیهم السلام) نمی‌باشد، در آن آمده است.

جلد اول، به مناقب و زندگی‌نامه حضرت زهرا(علیها السلام) و امام حسن و امام حسین(علیهما السلام) اختصاص یافته است. از جمله مطالب مذکور در این جلد، عبارتند از: ولادت، اسماء، معجزات و مکارم اخلاقی حضرت زهرا(علیها السلام)؛ ازدواج حضرت زهرا با حضرت علی(علیه السلام)؛ احوال فاطمه(علیها السلام) پس از رحلت پیامبر(صلی الله علیه وآله) و چگونگی محبان او در قیامت؛ ولادت حسنین و نقش انگشتری آنان؛ احوال امام حسن مجتبی(علیه السلام)؛ عمر و شهادت آن حضرت(علیه السلام)؛ احوال امام حسین(علیه السلام) اعم از معجزات، احتجاجات با معاویه و خبردادن انبیا درباره شهادت ایشان؛ عظمت مصیبت سیدالشهداء(علیه السلام) و ثواب گریه بر وی؛ مقتل امام حسین(علیه السلام)؛ وقایع پس از عاشورا و احوال مختار و قیام او.

جلد دوم، مناقب و زندگی‌نامه امام سجاد(علیه السلام) تا امام حسن عسکری را در خود جای داده است که از جمله مطالب آن می‌توان به امور زیر اشاره نمود: احوال امام سجاد(علیه السلام) از اسماء و القاب، معجزات، دعاها، مکارم اخلاق، همسران و فرزندان، نوادگان خروج‌کننده علیه بنی‌امیه و بنی‌عباس؛ احوال امام باقر(علیه السلام) شامل اسماء، ولادت و شهادت، مناقب، اصحاب و برخی اخبار؛ احوال امام صادق(علیه السلام) و کیفیت مواجهه با مخالفین و علمای آنان؛ احوال امام کاظم(علیه السلام)، اصحاب امام و احتجاجات هشام بن حکم، زندان‌های حضرت، ابطال مذهب واقفه پس از شهادت امام(علیه السلام)؛ احوال امام رضا(علیه السلام)، ماجرای ولایتعهدی، آثار و برکات روضه مبارکه آن حضرت؛ احوال امام جواد(علیه السلام)، ازدواج با ام‌الفضل و کیفیت شهادت؛ احوال امام هادی(علیه السلام)، عصر امام، جعفر کذاب و احوال امام حسن عسکری(علیه السلام).

جلد آخر نیز به مناقب امام مهدی(علیه السلام) و مسائل مربوط به ایشان اختصاص یافته است که از جمله آن‌ها عبارتند از: اخبار پیامبر(صلی الله علیه وآله) و ائمه(علیهم السلام) از قائم(علیه السلام)؛ دلائل شیخ طوسی بر غیبت امام(علیه السلام)؛ احوال سُفرای امام (نواب اربعه)؛ علت غیبت و علائم ظهور؛ وقایع هنگام ظهور؛ رجعت و چگونگی آن.

منابع

• • نرم افزار جامع الاحادیث نور، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.