منابع و پی نوشتهای متوسط
مقاله مورد سنجش قرار گرفته است

محراب: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(افزودن الگوی قرآن)
 
(۵ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
(محراب) شریف ترین جای معبد است در قرآن آمده است: «کلما دخل علیها زکریا المحراب وجد عندها رزقاً»(سوره آل عمران/آیه32) هر گاه زکریا داخل می شد بر مریم در محراب نزد او خوراک می دید
+
{{خوب}}
 +
'''«محراب»''' شریف‌ترین جای معابد در ادیان الهی است. در [[اسلام]]، محراب محلی در [[مسجد]] است که [[امام جماعت‌|امام جماعت]] در آن می‌ایستد؛ گرچه وجود محراب در همه مساجد لازم نیست.
  
در اسلام نیز محراب محلي در مسجد است كه پيش‌نماز در آن می ایستد.
+
==معنای محراب==
  
==محل قرار گرفتن محراب==
+
برخی بر این باورند که ریشه «محراب» از فعل «حرب» به معنی «جنگیدن» است و بنابراین محراب هم به معنی «میدان جنگ» است و اشاره به «محل جنگیدن با [[شیطان|شیطان]]» دارد. شریف‌ترین محل نشستن و صدر مجلس را هم محراب می‌گویند.
  
در مسجدها محراب در گوشه قبله مسجد قرار دارد، طرز قرار گرفتن محراب جهت قبله را در داخل مسجد مشخص مي‌كند. وجود محراب در همه مساجد لازم نیست.
+
گفته شده که در آیین مهرپرستی، «مهرابه» محل پرستش و راز و نیاز بوده است و در خانه‌های قدیمی قسمتی فرورفته در شبستان‌ها بود که به آن «مهرابه» می‌گفتند و در طول زمان و استعمال زیاد مهرابه به محراب تبدیل شد.
  
==ريشه كلمه محراب==
+
این واژه پیش از [[اسلام]] نیز برای اشاره به نوعی بنا به کار می‌رفته است. این کلمه در عرب عصر [[جاهلیت]] نیز معروف بوده، چنانکه از عدی بی زید، شعری مشتمل بر این لفظ منقول است:
  
برخي بر اين باورند كه ريشه محراب از فعل حرب به معني «جنگيدن» است و بنابراين محراب هم به معني «ميدان جنگ» است و اشاره به «محل جنگيدن با شيطان» دارد و برخي ديگر اين توضيح را براي ارتباط اين واژه و فعل كافي نمي‌دانند و به دنبال ريشه آن در زبان‌هاي ديگر هستند.
+
کدمی العاج فی المحاریب أو کالنو * رِ من الارض زهره مستطیر
  
اين واژه پيش از اسلام براي اشاره به نوعي بنا به كار مي‌رفته است. همچنين به پرستش‌گاه‌هاي آيين مهرپرستي كه در ايران و بين النهرين رواج داشته است مهرابه گفته مي‌شده است. محراب، به معنای غرفه جای امام جماعت مسجد و معبد است.
+
عدی پیش از اسلام درگذشت و مراد وی از محراب، آن جای بتخانه است که در آن مجسمه عاج می گذاشتند.
  
این کلمه در عرب پیش از اسلام نیز معروف بوده چنانکه از عدی بی زید شعری مشتمل بر این لفظ منقول است (ح3ص23).
+
==محراب در عبادتگاه ادیان==
کدمی العاج فی المحاریب أو کالنو                              رمن الارض زهره مستطیر
 
وعدی پیش از اسلام در گذشت و مراد وی از محراب آن جای بتخانه است که در آن مجسمه عاج می گذاشتند.
 
محراب در بیت المقدس جائی بود که تابوت سکینه را آنجا نهاده بودند و پیغمبران وحی را در آنجا می شنیدند.
 
  
==گودي محراب نماز==
+
در دین [[یهود|یهود]] و [[مسیحیت]] و [[اسلام]]، معبد و محراب از جایگاه خاصی برخوردار است و یکی از جلوه گاه‌های معماری آیینی در مذهب یهود و نصاری و مسلمانان، محراب معابد می باشد. در [[قرآن]] آمده است: {{متن قرآن|«كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا»}} ([[سوره آل عمران]]/ ۳۲).
  
گفته شد كه محراب در تعابير اهل معنا؛ محل حرب با [[شيطان]] و نفس اماره را گويند. به همين دليل در مذهب شيعه آن‌را گود مي‌سازند؛ تا از بروز غرور در نفس امام جماعت جلوگيري كند. البته از منظر فقهي گودي محراب به اين خاطر است كه مكان ايستادن امام بايد از محل ايستادن مامومين بالاتر نبوده و حداقل مساوي باشد؛ لذا در مسجد بايد كف محراب عبادت از محل ايستادن ماموم پائين‌تر باشد.
+
گفته شد که محراب در تعابیر اهل معنا محل حرب با [[شیطان]] و [[نفس اماره]] را گویند. به همین دلیل در مذهب [[شیعه|شیعه]] آن‌را گود می‌سازند؛ تا از بروز [[غرور]] در نفس [[امام جماعت]] جلوگیری کند. البته از منظر [[فقه|فقهی]]، گودی محراب به این خاطر است که مکان ایستادن امام باید از محل ایستادن مأمومین بالاتر نبوده و حداقل مساوی باشد؛ لذا در [[مسجد]] باید کف محراب عبادت از محل ایستادن مأموم پائین‌تر باشد.
  
همچنين گفته شده كه گودي محراب تداعي كننده سنگر مجاهدين و مبارزين در جبهه‌هاي جنگ است و اين خود به امام جماعت اين معنا را القاء مي‌كند كه در چه جايگاه خطيري قرار داشته و وظيفه دفاع از حقانيت دين را بر عهده دارد و بايد متوجه باشد كه در سنگر تبيين معارف دين و احكام اسلام و قرآن ايستاده است.
+
همچنین گفته شده که گودی محراب تداعی کننده سنگر مجاهدین و مبارزین در جبهه‌های جنگ است و این خود به امام جماعت این معنا را القاء می‌کند که در چه جایگاه خطیری قرار داشته و وظیفه دفاع از حقانیت [[دین|دین]] را بر عهده دارد و باید متوجه باشد که در سنگر تبیین معارف دین و [[احکام]] اسلام و [[قرآن]] ایستاده است.
  
==چگونگي محراب در عبادتگاه ساير اديان==
+
در مسجدها محراب در سمت [[قبله]] قرار دارد، و طرز قرار گرفتن محراب جهت قبله را در داخل مسجد مشخص می‌کند. در مساجد دور آن‌ را به‌ شکل قوسی آیات [[قرآن]] می‌نویسند.
 
 
يكي از جلوه گاه‌هاي معماري آييني در مذهب يهود و نصاري و مسلمانان؛ محراب معابد است كه در مساجد دور آن‌ را به‌ شكل قوسي آيات قرآن مي‌نويسند. شريف‌ترين محل نشستن و صدر مجلس را هم محراب مي‌گويند.
 
 
 
گفته شده كه در آيين مهرپرستي؛ مهرابه محل پرستش و راز و نياز بوده است و در خانه‌هاي قديمي قسمتي فرورفته در شبستان‌ها بود كه به آن «مهرابه» مي‌گفتند و در طول زمان و استعمال زياد مهرابه به محراب تبديل شد.
 
 
 
در دين يهود و نصاري و اسلام، معبد و محراب از جايگاه خاصي برخوردار است. يهوديان محراب را به شكل اتاقك و بالاتر از زمين مي‌ساختند (آيه ۲۱ سوره صاد دلالت بر اين حقيقت دارد). روي همين حساب است كه گويند كساني كه دو طرف محراب مي‌ايستند بايد امام را ببينند والا نمازشان باطل است.
 
 
 
==محراب در زمان پيامبر صلی الله علیه و آله==
 
 
 
اين كه محراب در زمان پيغمبر صلی الله علیه و آله بوده يا خير؛ مشخص نيست. به احتمال قوي جهت‌نمايي در ديوار وجود داشته كه جايگاه امام جماعت و سمت قبله را به مامومين نشان مي‌داده، قدر مسلم اين است كه محراب مقعر در زمان امويان ابداع شد.
 
 
 
البته در اخبار رسيده از طريق عامه در زمان پيامبر صلی الله علیه و آله وجود محراب در مسجد تائيد شده است. بيهقي در <ref>سنن ج۲، ص۳۰.</ref> نقل مي‌كند كه « رسول الله صلی الله علیه و آله نهض الي المسجد فدخل المحراب ثم رفع يديه بالتكبير».
 
 
 
==پانویس==
 
<references/>
 
  
 
==منابع==
 
==منابع==
* گودي محراب نماز به خاطر چيست؟ [http://hajj.ir/14/42059، خبرگزاری حج].
 
* فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه محراب، در دسترس در [http://www.vajehyab.com/moein/%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8 واژه یاب]، بازیابی: 6 بهمن 1392.
 
* جواد محدثي، هنر در قلمرو مكتب، ص221، در دسترس در [http://www.andisheqom.com/Files/ebadat.php?idVeiw=1318&level=4&subid=1318&page=6 اندیشه قم].
 
  
*[[نثر طوبی]] (دائره المعارف لغات قرآن کریم)، علامه شعرانی، ج1، ص 164
+
*[http://hajj.ir/14/42059، "گودی محراب نماز به خاطر چيست؟"، خبرگزاری حج].
 +
*فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه "محراب"، در دسترس در [http://www.vajehyab.com/moein/%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8 واژه یاب]، بازیابی: 6 بهمن 1392.
 +
*هنر در قلمرو مكتب، ص221، جواد محدثی، در دسترس در [http://www.andisheqom.com/Files/ebadat.php?idVeiw=1318&level=4&subid=1318&page=6 اندیشه قم].
 +
*[[نثر طوبی]] (دائرة المعارف لغات قرآن کریم)، علامه شعرانی، ج1، ص 164.
  
 
[[رده: مساجد]]
 
[[رده: مساجد]]
 
 
[[رده:واژگان قرآنی]]
 
[[رده:واژگان قرآنی]]
 +
[[رده: مقاله های مهم]]
 +
{{سنجش کیفی
 +
|سنجش=شده
 +
|شناسه= خوب
 +
|عنوان بندی مناسب= خوب
 +
|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
 +
|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 +
|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
 +
|جامعیت= خوب
 +
|رعایت اختصار= خوب
 +
|سیر منطقی= خوب
 +
|کیفیت پژوهش= خوب
 +
|رده= دارد
 +
}}
 +
{{قرآن}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۰ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۷

«محراب» شریف‌ترین جای معابد در ادیان الهی است. در اسلام، محراب محلی در مسجد است که امام جماعت در آن می‌ایستد؛ گرچه وجود محراب در همه مساجد لازم نیست.

معنای محراب

برخی بر این باورند که ریشه «محراب» از فعل «حرب» به معنی «جنگیدن» است و بنابراین محراب هم به معنی «میدان جنگ» است و اشاره به «محل جنگیدن با شیطان» دارد. شریف‌ترین محل نشستن و صدر مجلس را هم محراب می‌گویند.

گفته شده که در آیین مهرپرستی، «مهرابه» محل پرستش و راز و نیاز بوده است و در خانه‌های قدیمی قسمتی فرورفته در شبستان‌ها بود که به آن «مهرابه» می‌گفتند و در طول زمان و استعمال زیاد مهرابه به محراب تبدیل شد.

این واژه پیش از اسلام نیز برای اشاره به نوعی بنا به کار می‌رفته است. این کلمه در عرب عصر جاهلیت نیز معروف بوده، چنانکه از عدی بی زید، شعری مشتمل بر این لفظ منقول است:

کدمی العاج فی المحاریب أو کالنو * رِ من الارض زهره مستطیر

عدی پیش از اسلام درگذشت و مراد وی از محراب، آن جای بتخانه است که در آن مجسمه عاج می گذاشتند.

محراب در عبادتگاه ادیان

در دین یهود و مسیحیت و اسلام، معبد و محراب از جایگاه خاصی برخوردار است و یکی از جلوه گاه‌های معماری آیینی در مذهب یهود و نصاری و مسلمانان، محراب معابد می باشد. در قرآن آمده است: «كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا» (سوره آل عمران/ ۳۲).

گفته شد که محراب در تعابیر اهل معنا محل حرب با شیطان و نفس اماره را گویند. به همین دلیل در مذهب شیعه آن‌را گود می‌سازند؛ تا از بروز غرور در نفس امام جماعت جلوگیری کند. البته از منظر فقهی، گودی محراب به این خاطر است که مکان ایستادن امام باید از محل ایستادن مأمومین بالاتر نبوده و حداقل مساوی باشد؛ لذا در مسجد باید کف محراب عبادت از محل ایستادن مأموم پائین‌تر باشد.

همچنین گفته شده که گودی محراب تداعی کننده سنگر مجاهدین و مبارزین در جبهه‌های جنگ است و این خود به امام جماعت این معنا را القاء می‌کند که در چه جایگاه خطیری قرار داشته و وظیفه دفاع از حقانیت دین را بر عهده دارد و باید متوجه باشد که در سنگر تبیین معارف دین و احکام اسلام و قرآن ایستاده است.

در مسجدها محراب در سمت قبله قرار دارد، و طرز قرار گرفتن محراب جهت قبله را در داخل مسجد مشخص می‌کند. در مساجد دور آن‌ را به‌ شکل قوسی آیات قرآن می‌نویسند.

منابع


قرآن
متن و ترجمه قرآن
اوصاف قرآن (اسامی و صفات قرآن، اعجاز قرآن، عدم تحریف در قرآن)
اجزاء قرآن آیه، سوره، جزء، حزب، حروف مقطعه
ترجمه و تفسیر قرآن تاریخ تفسیر، روشهای تفسیری قرآن، سیاق آیات، اسرائیلیات، تاویل، فهرست تفاسیر شیعه، فهرست تفاسیر اهل سنت، ترجمه های قرآن
علوم قرآنی تاریخ قرآن: نزول قرآن، جمع قرآن، شان نزول، کاتبان وحی، قراء سبعه
دلالت الفاظ قرآن: عام و خاص، مجمل و مبین، مطلق و مقید، محکم و متشابه، مفهوم و منطوق، نص و ظاهر، ناسخ و منسوخ
تلاوت قرآن تجوید، آداب قرائت قرآن، تدبر در قرآن
رده ها: سوره های قرآن * آیات قرآن * واژگان قرآنی * شخصیت های قرآنی * قصه های قرآنی * علوم قرآنی * معارف قرآن