فاتق (اسم الله)

صفت «فاتق» به معناى شکافنده، یک بار به صورت فعلى برای خداوند سبحان در قرآن آمده است:

«أَوَلَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْ‌ءٍ حَيٍّ أَ فَلا يُؤْمِنُونَ؛ آيا (كافران) نمى‌بينند كه آسمان‌ها و زمين بهم بسته بودند، پس ما آن دو را از يكديگر باز كرديم و هر چيز زنده را از آب پديد آورديم. آيا (با اين همه) باز ايمان نمى‌آورند؟».

در اينكه مراد از بسته بودن‌ آسمان‌ها و زمين‌ (رَتْقاً) و سپس باز شدن آنها (فَفَتَقْناهُما) چيست، اقوالى ذكر شده است:

• الف: زمين و آسمان در آغاز خلقت، يک چيز بودند و آن، توده‌ى عظيمى از گازها بود، سپس بر اثر انفجارات درونى و حركت‌ها، تدريجاً از هم جدا شدند.

• ب: موادّ اصلى آسمان و زمين در ابتدا يكى بوده است، ولى با گذشت زمان، شكل جديدى پيدا كرده‌اند.

• ج: مراد از بسته بودن آسمان، نباريدن و منظور از بسته بودن زمين، گياه نداشتن است، خداوند آنها را گشود، از آسمان باران نازل كرد و از زمين گياهان را روياند.

این صفت الهى به صورت اسمى نیز در دعای جوشن کبیر آمده است: «اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِاسْمِک یا خَالِقُ یا رَازِقُ یا نَاطِقُ یا صَادِقُ یا فَالِقُ یا فَارِقُ یا فَاتِقُ‏ یا رَاتِقُ یا سَابِقُ یا سَامِق‏».

منابع

• فرهنگ قرآن، اکبر هاشمی رفسنجانی، ج۲۱، ص۴۹۹.
• تفسیر نمونه، آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی.

قرآن
متن و ترجمه قرآن
اوصاف قرآن	(اسامی و صفات قرآن، اعجاز قرآن، عدم تحریف در قرآن)
اجزاء قرآن	آیه، سوره، جزء، حزب، حروف مقطعه
ترجمه و تفسیر قرآن	تاریخ تفسیر، روشهای تفسیری قرآن، سیاق آیات، اسرائیلیات، تاویل، فهرست تفاسیر شیعه، فهرست تفاسیر اهل سنت، ترجمه های قرآن
علوم قرآنی	تاریخ قرآن: نزول قرآن، جمع قرآن، شان نزول، کاتبان وحی، قراء سبعه
	دلالت الفاظ قرآن: عام و خاص، مجمل و مبین، مطلق و مقید، محکم و متشابه، مفهوم و منطوق، نص و ظاهر، ناسخ و منسوخ
تلاوت قرآن	تجوید، آداب قرائت قرآن، تدبر در قرآن
رده ها: سوره های قرآن * آیات قرآن * واژگان قرآنی * شخصیت های قرآنی * قصه های قرآنی * علوم قرآنی * معارف قرآن