امام زمان عجل الله فرجه الشریف: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۷ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
 
{{خوب}}
 
{{خوب}}
حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف امام شیعیان در این زمان و آخرین فرد از ائمه دوازده گانه شیعه و سلسله‌ی چهارده نفری معصومین علیهم السلام می باشند. آن حضرت در سال 260 هـ.ق پس از پدرشان امام حسن عسگری علیه السلام به امامت رسیدند و پس از یک دوره غیبت از سال 260 تا 329 هـ.ق که به غیبت صغری موسوم است اکنون در [[غیبت کبری]] به سر می برند و شیعه انتظار ظهور آن حضرت را می کشد.
+
'''حضرت مهدی (عجّل الله تعالی فرجه)'''، [[امام]] دوازدهم [[شیعه|شیعیان]] و آخرین فرد از سلسله‌ی [[اهل البیت|چهارده معصوم]] علیهم‌السلام می‌باشند. امام زمان علیه‌السلام در سال ۲۶۰ قمری پس از پدرشان [[امام حسن عسکری علیه السلام|امام حسن عسکری]] علیه‌السلام به [[امامت]] رسیدند و پس از یک دوره [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] از سال ۲۶۰ تا ۳۲۹ قمری که به [[غیبت صغری]] موسوم است، اکنون در [[غیبت کبری]] به سر می‌برند و شیعه [[انتظار ظهور امام زمان (عج)|انتظار ظهور]] آن حضرت را می‌کشد. در روایات متعددی از معصومین علیهم‌السلام، بر وجود مبارک حضرت مهدی علیه‌السلام و همچنین امامت ایشان، تأکید شده است.
  
 
{{شناسنامه ائمه
 
{{شناسنامه ائمه
سطر ۷: سطر ۷:
 
|مقام= امام دوازدهم
 
|مقام= امام دوازدهم
 
|نام= محمد
 
|نام= محمد
|لقب= مهدی، صاحب الزمان،...
+
|لقب= مهدی، صاحب‌الزمان،...
 
|کنیه= ابو القاسم
 
|کنیه= ابو القاسم
 
|پدر= امام حسن عسکری علیه السلام
 
|پدر= امام حسن عسکری علیه السلام
 
|مادر=  نرجس
 
|مادر=  نرجس
|تاریخ ولادت=15  شعبان سال 255 هجری قمری
+
|تاریخ ولادت=۱۵ شعبان سال ۲۵۵ هجری قمری
 
|محل ولادت= سامرا
 
|محل ولادت= سامرا
|مدت امامت= از سال 260 هجری شروع شده است  
+
|مدت امامت= از سال ۲۶۰ هجری شروع شده است  
 
|مدت عمر= ـــ  
 
|مدت عمر= ـــ  
 
|تاریخ شهادت= ـــ
 
|تاریخ شهادت= ـــ
سطر ۲۰: سطر ۲۰:
 
|محل دفن= ـــ}}
 
|محل دفن= ـــ}}
  
== ولادت ==
+
==ولادت==
  
آن حضرت در نیمه شعبان سال 255 هـ.ق <ref>الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد، شیخ مفید، ج‏2، ص 339 و إعلام الورى بأعلام الهدى، فضل بن حسن طبرسی، تهران: اسلامیه، 1390 ق، ص418</ref>
+
حضرت مهدی (علیه‌السلام) در نیمه [[ماه شعبان|شعبان]] سال ۲۵۵ قمری،<ref>الإرشاد، شیخ مفید، ج‏۲، ص ۳۳۹ و إعلام الورى بأعلام الهدى، شیخ طبرسی، تهران: اسلامیه، ۱۳۹۰ ق، ص۴۱۸</ref> یا ۲۵۶ قمری<ref>الکافی (ط - الإسلامیةج‏۱، ص ۳۲۹</ref> در [[سامرا]]<ref>إعلام الورى بأعلام الهدى، فضل بن حسن طبرسی، تهران: اسلامیه، ۱۳۹۰ ق، ص۴۱۸</ref> ولادت نمود. پدر آن حضرت، [[امام حسن عسکری]]‌ علیه‌السلام -یازدهمین امام [[شیعه|شیعیان]]- و مادرشان [[نرجس خاتون]]<ref> نرگس، ملیکه و صیقل از دیگر نام‌های ایشان است.</ref> است.
یا 256 هـ.ق <ref>الكافي (ط - الإسلاميةج‏1، ص 329</ref> در [[سامرا]]<ref>إعلام الورى بأعلام الهدى، فضل بن حسن طبرسی، تهران: اسلامیه، 1390 ق، ص418</ref> ولادت نمود.
 
  
پدر آن حضرت [[امام حسن عسکری]]‌ علیه‌السلام یازدهمین امام شیعیان و مادرشان [[نرجس خاتون]]<ref> نرگس، ملیکه و صیقل از دیگر نام‌های ایشان است.</ref> است.
+
آن حضرت همنام [[پیامبر اسلام|حضرت محمد]] (صلی الله علیه وآله) هستند و [[کنیه]] ایشان ابوالقاسم و ابوجعفر است.<ref>دلائل الإمامة، طبرى آملى، محمد بن جریر بن رستم‏، بعثت‏، قم‏، ۱۴۱۳ ق‏، ص ۵۰۲</ref> تعداد زیادی القاب نیز برای ایشان ذکر شده که از آن جمله است: صاحب الزّمان، حجة، القائم، مهدی، صاحب الامر،<ref>طبرسی، فضل بن حسن،إعلام الورى بأعلام الهدى، تهران: اسلامیه، ۱۳۹۰ ق، ص۴۱۸</ref> [[بقیة الله|بقیة اللّه]]،<ref>تفسیر فرات کوفی، تهران‏: وزارت ارشاد، ۱۴۱۰ ق‏، چاپ اول‏، ص ۱۹۳</ref> مُنتقِم، مُنتظَر<ref>دلائل الإمامة، طبرى آملى، محمد بن جریر بن رستم‏، بعثت‏، قم‏، ۱۴۱۳ ق‏، ص ۵۰۲</ref> و... .
 +
==دلایل امامت امام زمان==
 +
مرحوم [[شیخ مفید]] در کتاب «[[الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد (کتاب)|الارشاد]]» می گوید: نص بر [[امامت]] آن وجود مقدس در میان مسلمانان از زبان [[پیامبر اسلام|رسول خدا]] (ص) رسیده و سپس [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] علیه السّلام بدان خبر داده و تصریح به امامت او فرمود، و همچنین [[ائمه اطهار]] یکى پس از دیگرى تا برسد به پدر ارجمندش، همگى بر امامت و ظهورش بطور صریح خبر دادند، و پدر آن حضرت در پیش‏ معتمدین و نزدیکان از [[شیعه|شیعه]] از این جریان خبر داد و تصریح به امامت او فرمود.<ref>الإرشاد للمفید / ترجمه رسولى محلاتى، ج‏۲، ص: ۳۲۴</ref> آنگاه خود به ذکر تعدادی از این روایات پرداخته و در پایان می گوید: این مقدار اندکى بود از نصوص زیادى که درباره دوازدهمین [[امام]] (ع) رسیده است، و روایت در این باره بسیار است که [[محدث|محدثین]] شیعه آنها را تدوین کرده و در کتابها و مؤلفات خود بتفصیل نقل کرده‌‏اند.<ref>الإرشاد للمفید / ترجمه رسولى محلاتى، ج‏۲، ص ۳۳۰</ref>  
  
==کنیه ها و القاب==
+
بر حسب عادت نمي شود باور كرد كه جماعت بسيارى به [[دروغ]] از موضوعى خبر دهند، و همان طور كه آنها گفته و وصف نموده ‏اند هم مصداق پيدا كند. پس وقتى كه اخبار غيبت امام زمان عليه السّلام پيش از ميلاد وى، بلكه قبل از زمان پدر و جدش رسيده و در دسترس مسلمانان قرار گرفته باشد، اعتقاد به امامت حضرت صاحب الزمان بدليل اين صفت و [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] مزبور كه در دلائل و اعلام امامت آن سرور ذكر شده، صحيح مى‏ باشد و هيچ كس را نمي رسد كه آن را انكار كند.
آن حضرت همنام رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله هستند و کنیه شان ابوالقاسم و ابوجعفر است.<ref>دلائل الإمامة، طبرى آملى، محمد بن جرير بن رستم‏، بعثت‏، قم‏، 1413 ق‏، ص 502</ref> تعداد زیادی القاب برای ایشان ذکر شده که از آن جمله است:  منتقِم، صاحب الزّمان، حجة، القائم، مهدی، صاحب الامر<ref>طبرسی، فضل بن حسن،إعلام الورى بأعلام الهدى، تهران: اسلامیه، 1390 ق، ص418</ref>، بقیه اللّه <ref>تفسير فرات کوفی، تهران‏: وزارت ارشاد، 1410 ق‏، چاپ اول‏، ص 193</ref>، منتقم، منتظر<ref>دلائل الإمامة، طبرى آملى، محمد بن جرير بن رستم‏، بعثت‏، قم‏، 1413 ق‏، ص 502</ref> و ...
 
  
==دلائل امامت==
+
«[[حسن بن محبوب|حسن بن محبوب زراد]]» يكى از محدثين موثق [[شيعه]] است كه قسمتى از اخبار غيبت حضرت مهدی را در كتاب «مشيخه» خود ذكر كرده و بدون تفاوت همان طور كه خبر داده نيز واقع شده است. از جمله رواياتى كه وى نقل كرده، حديثى است كه از ابراهيم خارقى از [[ابو بصیر|ابوبصير]] از [[امام صادق]] عليه السّلام روايت نموده كه گفت: به حضرت عرض كردم: [[امام باقر علیه السلام|امام باقر]] عليه السّلام می فرمود: آل محمد را دو غيبت است: يكى طولانى و ديگرى كوتاه. حضرت صادق فرمود: «آرى اى ابو بصير! يكى از ديگرى طولانى ‏تر است، چون غيبت طولانى شروع شود ديگر كسى او را نمى‏ بيند تا اينكه اولاد فلانى بخلافت رسد و حلقه جمعيت شيعه تنگ شود و [[خروج سفیانی|سفيانى]] ظاهر گردد و بلا شدت يابد و مرگ و قتل مردم را فرا گيرد، و از ترس كشته شدن بخانه خدا و حرم پيغمبر پناه برند». سپس [[شیخ طبرسی|طبرسى]] مي گويد: نگاه كن كه چگونه اين دو غيبت بر حسب آنچه اخبار سابقه متضمن آن بود و از پدران و جد امام زمان رسيده مطابق درآمده است. [[غیبت صغری|غيبت كوتاه]] حضرت همان بود كه سفراى امام زمان وجود داشتند و ميان شيعيان معروف بودند و شيعه [[امامیه|اماميه]] كه معتقد به امامت امام حسن عسكرى عليه السّلام بودند در باره آنها اختلاف نظر ندارند... .<ref>طبرسى، اعلام الورى.</ref>
شیخ مفید ره در کتاب ارشاد می گوید:  
 
:نص بر امامت آن وجود مقدس در ميان مسلمانان از زبان رسول خدا (ص) رسيده بود و سپس امير المؤمنين عليه السّلام بدان خبر داده و تصريح بامامت او فرمود، و هم چنين ائمه اطهار يكى پس از ديگرى تا برسد به پدر ارجمندش همگى بر امامت و ظهورش بطور صريح خبر دادند، و پدر آن حضرت در پيش‏ معتمدين و نزديكان از شيعه از اين جريان خبر داد و تصريح بامامت او فرمود.<ref>الإرشاد للمفيد / ترجمه رسولى محلاتى، ج‏2، ص: 324</ref>
 
  
آنگاه خود به ذکر تعدادی از این روایات پرداخته و در پایان می گوید:
+
حضرت مهدي(عجل الله تعالی فرجه) با قطع نظر از زمينه سازى هايى كه امامان قبل براى تثبيت مسئله ولادت و امامت و غيبت او داشتند، خود نيز در اين مسئله دخالت كرده و از راه هاى مختلف در صدد اثبات ولادت و امامت خود برآمدند. اينك به برخى از اين راه ها اشاره مى كنيم:
:اين مقدار اندكى بود از نصوص زيادى كه در باره دوازدهمين امام (ع) رسيده است، و روايت در اين باره بسيار است كه محدثين شيعه آنها را تدوين كرده و در كتابها و مؤلفات خود بتفصيل نقل كرده‌‏اند.<ref>الإرشاد للمفيد / ترجمه رسولى محلاتى، ج‏2، ص 330</ref>
 
  
== غیبت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ==
+
1. حضرت مهدی زمینه ملاقات بزرگان شيعه با خودشان را فراهم کردند.
  
سال 260 هـ.ق که امام عسکری علیه‌السلام به شهادت رسید؛ هم سال آغاز امامت حضرت صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه الشریف است و هم سال آغاز غیبت آن حضرت.<ref>شیخ مفید، الإرشاد، قم: گنگره شیخ مفید، 1413ق، ج۲، ص۳۴۰.</ref>
+
2. در مواقع ضرورى اقدام به انجام كرامت و [[معجزه]] مى نمود. اين معجزات بعضاً توسط سفرا و در برخى موارد نيز توسط خود حضرت انجام مى گرفت.
  
علامه طباطبائی در این خصوص می گوید:
+
3. آن حضرت شخصاً در صدد پاسخ به سؤال هاى مختلف مردم بر مى آمد تا اعتقاد و يقينشان نسبت به او بيشتر گردد.
  
:تا سال 260 هجرى كه پدر بزرگوارش شهيد شد تحت كفالت و تربيت پدر مى‏ زيست و از مردم پنهان و پوشيده بود و جز عده‏ اى از خواص شيعه كسى به شرف ملاقات وى نائل نمى ‏شد. و پس از شهادت امام يازدهم كه امامت در آن حضرت مستقر شد به امر خدا غيبت اختيار كرد و جز با نواب خاص خود به كسى ظاهر نمى‏شد جز در موارد استثنائى‏.<ref>شیعه در اسلام، ص 193</ref>
+
4. خط خاص حضرت نيز از جمله قرائن و دلايلى بود كه مى توانست بر وجود امام عصر(عجل الله تعالی فرجه) دلالت كند؛ زيرا اين خط در زمان پدرش [[امام حسن عسکری علیه السلام|امام حسن عسكرى]](عليه السلام) بين مردم مأنوس بوده است و لذا از جمله راه هايى بود كه با رسيدن [[توقیعات امام زمان علیه السلام|توقيعات]] از ناحيه مقدسه، شيعيان به وجود امام زمانِ خود يقين و اطمينان پيدا مى نمودند.
  
امام زمان (عج) چهار نایب خاص داشته اند که به ترتیب عبارت است از:
+
==غیبت امام زمان==
  
# [[عثمان بن سعید]]؛
+
سال ۲۶۰ هجری که [[امام حسن عسکری علیه السلام|امام عسکری]] علیه‌السلام به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسید، هم سال آغاز [[امامت]] حضرت صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه الشریف است و هم سال آغاز [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] آن حضرت.<ref>شیخ مفید، الإرشاد، قم: گنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۴۰.</ref>
# [[ابو جعفر محمد بن عثمان بن سعید عمرى|محمد بن عثمان]]؛
 
# [[حسین بن روح نوبختی]]؛
 
# [[ابو الحسن على بن محمد سمرى|علی ‌بن محمد سمری]].<ref>شيعه در اسلام، علامه طباطبائی، ص 194</ref>
 
  
آن حضرت چند روز به مرگ على بن محمد سمرى (در سال 329 ه.ق) به او اعلام نمودند كه تا شش روز دیگر از دنیا خواهد رفت و پس از آن باب نيابت خاصه بسته و [[غيبت كبرى]] واقع خواهد شد و تا روزى كه خدا در ظهور آن حضرت اذن دهد غيبت دوام خواهد يافت. <ref>شیعه در اسلام، علامه طباطبائی ره، ص 194 به نقل از بحارالانوار، ج 51، ص 360- 361 و الغبية شيخ طوسى، ص 242</ref>
+
[[علامه طباطبایى|علامه طباطبائی]] در این خصوص می گوید: تا سال ۲۶۰ هجرى که پدر بزرگوارش شهید شد، تحت کفالت و تربیت پدر مى‏ زیست و از مردم پنهان و پوشیده بود و جز عده‏ اى از خواص [[شیعه|شیعه]] کسى به شرف ملاقات وى نائل نمى ‏شد. و پس از [[شهادت امام حسن عسکری علیه السلام|شهادت امام یازدهم]] که امامت در آن حضرت مستقر شد، به امر خدا غیبت اختیار کرد و جز با [[نواب اربعه|نواب خاص]] خود به کسى ظاهر نمى ‏شد، جز در موارد استثنائى‏.<ref>شیعه در اسلام، ص ۱۹۳</ref>  
  
== انتظار ==
+
امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف، چهار نایب خاص داشته اند که به ترتیب عبارتند از: [[عثمان بن سعید]]؛ [[ابو جعفر محمد بن عثمان بن سعید عمرى|محمد بن عثمان]]؛ [[حسین بن روح نوبختی]]؛ [[ابو الحسن على بن محمد سمرى|علی ‌بن محمد سمری]].<ref>شیعه در اسلام، علامه طباطبائی، ص ۱۹۴</ref>
{{شناختنامه امام زمان (عج)}}
 
 
 
شیعیان در دوران غیبت در انتظار ظهور آن حضرت هستند. انتظار ظهور امام زمان (عج) در روایت شیعه با عنوان [[انتظار فرج]] از بهترین اعمال خوانده شده است.<ref>بحارالانوار، ج 51، ص 156، ح 1 .</ref>
 
 
 
در کتاب مکیال المکارم آمده است: معنای انتظار عبارت است از یک حالت قلبی و روحی که از آماده شدن برای چیزی که در انتظارش هستی، برمی‌آید... پس هر قدر انتظار شدیدتر باشد، آماده شدن هم بیشتر می‌شود. آیا نمی‌بینی که وقتی مسافری داشته باشی که منتظر آمدنش هستی، هر چه زمان آمدنش نزدیکتر شود، آمادگی تو هم برای این امر بیشتر می‌شود.<ref>محمد تقی موسوی اصفهانی، مکیال المکارم فی فوائد الدعاء للقائم، ج 2، ص 152</ref>
 
 
 
== گزیده‌ای از سخنان امام مهدی علیه‌السلام ==
 
 
 
 
 
*«الَّذى یَجِبُ عَلَیْكُمْ ولَكُمْ انْ تَقُولُوا: إنّا قُدْوَةٌ واءئِمَّةٌ وخُلَفاءُ اللّهِ فى اءرْضِهِ، واُمَناؤُهُ عَلى خَلْقِهِ، وحُجَجُهُ فى بِلادِهِ، نَعْرِفُ الْحَلالَ وَالْحَرامَ، ونَعْرِفُ تَاءْویلَ الْكِتابِ وفَصْلَ الْخِطابِ».<ref> [[بحارالانوار]]، ج 89، ص 96، ح 58.</ref>
 
  
بر شما واجب است و به سود شما خواهد بود كه معتقد باشید بر این كه ما اهل بیت رسالت، محور و اساس امور پیشوایان هدایت و خلیفه خداوند متعال در زمین هستیم. همچنین ما امین خداوند بر بندگانش و حجت او در جامعه می‌‌باشیم، حلال و حرام را می‌‌شناسیم و تاویل و تفسیر آیات قرآن را عارف و آشنا هستیم.
+
آن حضرت چند روز قبل از مرگ على بن محمد سمرى (در سال ۳۲۹ ه.ق)، به او اعلام نمودند که تا شش روز دیگر از دنیا خواهی رفت و پس از آن باب نیابت خاصه بسته و [[غیبت کبری|غیبت کبرى]] واقع خواهد شد و تا روزى که [[الله|خدا]] در ظهور آن حضرت اذن دهد، غیبت دوام خواهد یافت.<ref>شیعه در اسلام، علامه طباطبائی ره، ص ۱۹۴ به نقل از بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۳۶۰- ۳۶۱ و الغبیة شیخ طوسى، ص ۲۴۲</ref>
  
* «لایُنازِعُنا مَوْضِعَهُ إلاّ ظالِمٌ آثِمٌ، ولا یَدَّعیهِ إلاّجاحِدٌ كافِرٌ».<ref> همان، ج 53، ص 179، ضمن ح 9.</ref>
+
==انتظار ظهور==
  
كسى با ما در رابطه با مقام ولایت و امامت مشاجره و منازعه نمی‌‌كند مگر آن كه ستمگر و معصیت كار باشد، همچنین كسى مدعى ولایت و خلافت نمی‌‌شود مگر كسى كه منكر و كافر باشد.
+
[[شیعه|شیعیان]] در دوران [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] در [[انتظار ظهور امام زمان (عج)|انتظار ظهور]] امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف هستند. انتظار ظهور آن حضرت در روایت شیعه با عنوان انتظار فرج از بهترین اعمال خوانده شده است.<ref>بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۱۵۶، ح ۱ .</ref>
  
* «اِتَّقُوااللّهُ وسَلِّمُوا لَنا، ورُدُّوا الاْمْرَ إلَیْنا، فَعَلَیْنا الاْصْدارُ كَما كانَ مِنَّا الاْیراُ، ولا تَحاوَلُوا كَشْفَ ما غُطِّیَ عَنْكُمْ».<ref> إكمال الدّین، ج ص 510.</ref>
+
در کتاب [[مکیال المکارم (کتاب)|مکیال المکارم]] آمده است: معنای انتظار عبارت است از یک حالت قلبی و روحی که از آماده شدن برای چیزی که در انتظارش هستی، برمی‌آید... پس هر قدر انتظار شدیدتر باشد، آماده شدن هم بیشتر می‌شود. آیا نمی‌بینی که وقتی مسافری داشته باشی که منتظر آمدنش هستی، هر چه زمان آمدنش نزدیکتر شود، آمادگی تو هم برای این امر بیشتر می‌شود.<ref>محمد تقی موسوی اصفهانی، مکیال المکارم فی فوائد الدعاء للقائم، ج ۲، ص ۱۵۲</ref>  
  
از خدا بترسید و تسلیم ما باشید و امور خود را به ما واگذار كنید، چون وظیفه ما است كه شما را بى‌نیاز و سیراب نمائیم همان طورى كه ورود شما بر چشمه معرفت به وسیله ما می‌‌باشد و سعى نمائید به دنبال كشف آنچه از شما پنهان شده است، نباشید.
+
==گزیده‌ای از سخنان امام زمان==
  
* «انَا خاتَمُ الاَْوْصِیاءِ، بى یَدْفَعُ الْبَلاءُ عَنْ اءهْلى وَشیعَتى».<ref> دعوات راوندى، ص 207، ح 563.</ref>
+
*«{{متن حدیث|الَّذى یَجِبُ عَلَیْکمْ و لَکمْ أنْ تَقُولُوا: إنّا قُدْوَةٌ و أئِمَّةٌ و خُلَفاءُ اللّهِ فى أرْضِهِ، و اُمَناؤُهُ عَلى خَلْقِهِ، و حُجَجُهُ فى بِلادِهِ، نَعْرِفُ الْحَلالَ وَ الْحَرامَ، و نَعْرِفُ تَأویلَ الْکتابِ و فَصْلَ الْخِطابِ}}».<ref> بحارالانوار، ج ۸۹، ص ۹۶، ح ۵۸.</ref> بر شما واجب است و به سود شما خواهد بود که معتقد باشید بر این که ما [[اهل البیت|اهل بیت]] رسالت، محور و اساس امور پیشوایان هدایت و خلیفه خداوند متعال در زمین هستیم. همچنین ما امین خداوند بر بندگانش و حجت او در جامعه می‌‌باشیم، [[حلال]] و [[حرام]] را می‌‌شناسیم و [[تأویل|تأویل]] و [[تفسیر قرآن|تفسیر]] آیات [[قرآن]] را عارف و آشنا هستیم.
  
من آخرین وصی پیغمبر خدا هستم به وسیله من بلاها و فتنه‌ها از آشنایان و شیعیانم دفع و برطرف خواهد شد.
+
*«{{متن حدیث|لا یُنازِعُنا مَوْضِعَهُ إلاّ ظالِمٌ آثِمٌ، و لا یَدَّعیهِ إلاّ جاحِدٌ کافِرٌ}}».<ref> همان، ج ۵۳، ص ۱۷۹، ضمن ح ۹.</ref> کسى با ما در رابطه با مقام [[ولایت|ولایت]] و [[امامت]] مشاجره و منازعه نمی‌‌کند، مگر آن که ستمگر و معصیت کار باشد، همچنین کسى مدعى [[ولایت]] و [[خلافت]] نمی‌‌شود، مگر اینکه منکر و کافر باشد.
  
* «یَابْنَ الْمَهْزِیارِ! لَوْلاَ اسْتِغْفارُ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ، لَهَلَكَ مَنْ عَلَیْها، إلاّ خَواصَّ الشّیعَةِ الَّتى تَشْبَهُ أقْوالُهُمْ أفْعالَهُمْ».<ref> مستدرك الوسایل، ج ص 247، ح 5795.</ref>  
+
*«{{متن حدیث|اِتَّقُوا اللّه و سَلِّمُوا لَنا، و رُدُّوا الاْمْرَ إلَیْنا، فَعَلَیْنا الإصْدارُ کما کانَ مِنَّا الإیراء، ولا تَحاوَلُوا کشْفَ ما غُطِّیَ عَنْکمْ}}».<ref> إکمال الدّین، ج ۲، ص ۵۱۰.</ref> از خدا بترسید و تسلیم ما باشید و امور خود را به ما واگذار کنید، چون وظیفه ما است که شما را بى‌نیاز و سیراب نمائیم همان طورى که ورود شما بر چشمه معرفت به وسیله ما می‌‌باشد و سعى نکنید به دنبال کشف آنچه از شما پنهان شده است باشید.
  
ای پسر مهزیار: اگر طلب مغفرت و آمرزش بعضى شماها براى همدیگر نبود، هر كس ‍ روى زمین بود هلاك می‌‌گردید، مگر آن شیعیان خاصى كه گفتارشان با كردارشان یكى است.
+
*«{{متن حدیث|أنَا خاتَمُ الاَوْصِیاءِ، بى یُدْفَعُ الْبَلاءُ عَنْ أهْلى وَ شیعَتى}}».<ref> دعوات راوندى، ص ۲۰۷، ح ۵۶۳.</ref> من آخرین وصی پیغمبر خدا هستم، به وسیله من بلاها و [[فتنه|فتنه‌ها]] از آشنایان و شیعیانم دفع و برطرف خواهد شد.
  
*إِنَّا غَیْرُ مُهْمِلِینَ لِمُرَاعَاتِکُمْ وَ لَا نَاسِینَ لِذِکْرِکُمْ وَ لَوْ لَا ذَلِکَ لَنَزَلَ بِکُمُ اللَّأْوَاءُ وَ اصْطَلَمَکُمُ الْأَعْدَاءُ<ref>الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسي)، ج‏2، ص 497</ref>
+
*«{{متن حدیث|یَابْنَ الْمَهْزِیارِ! لَوْلاَ اسْتِغْفارُ بَعْضِکمْ لِبَعْضٍ، لَهَلَک مَنْ عَلَیْها، إلاّ خَواصَّ الشّیعَةِ الَّتى تَشْبَهُ أقْوالُهُمْ أفْعالَهُمْ}}».<ref> مستدرک الوسایل، ج ۵، ص ۲۴۷، ح ۵۷۹۵.</ref> ای [[علی بن مهزیار|پسر مهزیار]]: اگر طلب مغفرت و آمرزش بعضى شماها براى همدیگر نبود، هر کس ‍روى زمین بود هلاک می‌‌گردید، مگر آن شیعیان خاصى که گفتارشان با کردارشان یکى است.
  
ما در رعايت حال شما كوتاهى نمى‏كنيم و ياد شما را از خاطر نبرده‏ ايم، و اگر جز اين بود از هر سو گرفتارى به شما رو مى ‏آورد و دشمنانتان، شما را از ميان مى‏ بردند.
+
*{{متن حدیث|إِنَّا غَیْرُ مُهْمِلِینَ لِمُرَاعَاتِکُمْ وَ لَا نَاسِینَ لِذِکْرِکُمْ وَ لَوْ لَا ذَلِکَ لَنَزَلَ بِکُمُ اللَّأْوَاءُ وَ اصْطَلَمَکُمُ الْأَعْدَاءُ}}.<ref>الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسی)، ج‏۲، ص ۴۹۷.</ref> ما در رعایت حال شما (شیعیان) کوتاهى نمى‏ کنیم و یاد شما را از خاطر نبرده‏ ایم، و اگر جز این بود، از هر سو گرفتارى به شما رو مى ‏آورد و دشمنانتان، شما را از میان مى‏ بردند.
  
==پانویس ==
+
==پانویس==
 
<references />
 
<references />
  
==پیوندها==
+
==منابع==
  
*[http://www.yaraneentezar.com سایت یاران انتظار].
+
*تدابیر امام زمان(عج) برای اثبات وجود و امامت خویش، آیین رحمت، دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی.
 +
*اثبات امامت امام زمان(عج) از دیدگاه علامه مجلسی، [https://entezar.ahlolbait.com/content/2841/%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9%D8%AC-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85% دانشنامه مهدویت].
  
 
{{چهارده معصوم علیهم السلام}}
 
{{چهارده معصوم علیهم السلام}}
 +
 +
{{شناختنامه امام زمان (عج)}}
  
 
[[رده:امام زمان (عج)]]
 
[[رده:امام زمان (عج)]]
 
[[رده:ائمه اطهار]]
 
[[رده:ائمه اطهار]]
 
[[رده:اهل البیت]]
 
[[رده:اهل البیت]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۳۶

حضرت مهدی (عجّل الله تعالی فرجه)، امام دوازدهم شیعیان و آخرین فرد از سلسله‌ی چهارده معصوم علیهم‌السلام می‌باشند. امام زمان علیه‌السلام در سال ۲۶۰ قمری پس از پدرشان امام حسن عسکری علیه‌السلام به امامت رسیدند و پس از یک دوره غیبت از سال ۲۶۰ تا ۳۲۹ قمری که به غیبت صغری موسوم است، اکنون در غیبت کبری به سر می‌برند و شیعه انتظار ظهور آن حضرت را می‌کشد. در روایات متعددی از معصومین علیهم‌السلام، بر وجود مبارک حضرت مهدی علیه‌السلام و همچنین امامت ایشان، تأکید شده است.

امام-زمان.jpg
مقام امام دوازدهم
نام محمد
القاب مهدی، صاحب‌الزمان،...
کنیه ابو القاسم
پدر امام حسن عسکری علیه السلام
مادر نرجس
زادروز ۱۵ شعبان سال ۲۵۵ هجری قمری
زادگاه سامرا
مدت امامت از سال ۲۶۰ هجری شروع شده است
مدت عمر ـــ
تاریخ شهادت ـــ
علت شهادت ـــ
قاتل ـــ
مدفن ـــ


ولادت

حضرت مهدی (علیه‌السلام) در نیمه شعبان سال ۲۵۵ قمری،[۱] یا ۲۵۶ قمری[۲] در سامرا[۳] ولادت نمود. پدر آن حضرت، امام حسن عسکری‌ علیه‌السلام -یازدهمین امام شیعیان- و مادرشان نرجس خاتون[۴] است.

آن حضرت همنام حضرت محمد (صلی الله علیه وآله) هستند و کنیه ایشان ابوالقاسم و ابوجعفر است.[۵] تعداد زیادی القاب نیز برای ایشان ذکر شده که از آن جمله است: صاحب الزّمان، حجة، القائم، مهدی، صاحب الامر،[۶] بقیة اللّه،[۷] مُنتقِم، مُنتظَر[۸] و... .

دلایل امامت امام زمان

مرحوم شیخ مفید در کتاب «الارشاد» می گوید: نص بر امامت آن وجود مقدس در میان مسلمانان از زبان رسول خدا (ص) رسیده و سپس امیرالمؤمنین علیه السّلام بدان خبر داده و تصریح به امامت او فرمود، و همچنین ائمه اطهار یکى پس از دیگرى تا برسد به پدر ارجمندش، همگى بر امامت و ظهورش بطور صریح خبر دادند، و پدر آن حضرت در پیش‏ معتمدین و نزدیکان از شیعه از این جریان خبر داد و تصریح به امامت او فرمود.[۹] آنگاه خود به ذکر تعدادی از این روایات پرداخته و در پایان می گوید: این مقدار اندکى بود از نصوص زیادى که درباره دوازدهمین امام (ع) رسیده است، و روایت در این باره بسیار است که محدثین شیعه آنها را تدوین کرده و در کتابها و مؤلفات خود بتفصیل نقل کرده‌‏اند.[۱۰]

بر حسب عادت نمي شود باور كرد كه جماعت بسيارى به دروغ از موضوعى خبر دهند، و همان طور كه آنها گفته و وصف نموده ‏اند هم مصداق پيدا كند. پس وقتى كه اخبار غيبت امام زمان عليه السّلام پيش از ميلاد وى، بلكه قبل از زمان پدر و جدش رسيده و در دسترس مسلمانان قرار گرفته باشد، اعتقاد به امامت حضرت صاحب الزمان بدليل اين صفت و غیبت مزبور كه در دلائل و اعلام امامت آن سرور ذكر شده، صحيح مى‏ باشد و هيچ كس را نمي رسد كه آن را انكار كند.

«حسن بن محبوب زراد» يكى از محدثين موثق شيعه است كه قسمتى از اخبار غيبت حضرت مهدی را در كتاب «مشيخه» خود ذكر كرده و بدون تفاوت همان طور كه خبر داده نيز واقع شده است. از جمله رواياتى كه وى نقل كرده، حديثى است كه از ابراهيم خارقى از ابوبصير از امام صادق عليه السّلام روايت نموده كه گفت: به حضرت عرض كردم: امام باقر عليه السّلام می فرمود: آل محمد را دو غيبت است: يكى طولانى و ديگرى كوتاه. حضرت صادق فرمود: «آرى اى ابو بصير! يكى از ديگرى طولانى ‏تر است، چون غيبت طولانى شروع شود ديگر كسى او را نمى‏ بيند تا اينكه اولاد فلانى بخلافت رسد و حلقه جمعيت شيعه تنگ شود و سفيانى ظاهر گردد و بلا شدت يابد و مرگ و قتل مردم را فرا گيرد، و از ترس كشته شدن بخانه خدا و حرم پيغمبر پناه برند». سپس طبرسى مي گويد: نگاه كن كه چگونه اين دو غيبت بر حسب آنچه اخبار سابقه متضمن آن بود و از پدران و جد امام زمان رسيده مطابق درآمده است. غيبت كوتاه حضرت همان بود كه سفراى امام زمان وجود داشتند و ميان شيعيان معروف بودند و شيعه اماميه كه معتقد به امامت امام حسن عسكرى عليه السّلام بودند در باره آنها اختلاف نظر ندارند... .[۱۱]

حضرت مهدي(عجل الله تعالی فرجه) با قطع نظر از زمينه سازى هايى كه امامان قبل براى تثبيت مسئله ولادت و امامت و غيبت او داشتند، خود نيز در اين مسئله دخالت كرده و از راه هاى مختلف در صدد اثبات ولادت و امامت خود برآمدند. اينك به برخى از اين راه ها اشاره مى كنيم:

1. حضرت مهدی زمینه ملاقات بزرگان شيعه با خودشان را فراهم کردند.

2. در مواقع ضرورى اقدام به انجام كرامت و معجزه مى نمود. اين معجزات بعضاً توسط سفرا و در برخى موارد نيز توسط خود حضرت انجام مى گرفت.

3. آن حضرت شخصاً در صدد پاسخ به سؤال هاى مختلف مردم بر مى آمد تا اعتقاد و يقينشان نسبت به او بيشتر گردد.

4. خط خاص حضرت نيز از جمله قرائن و دلايلى بود كه مى توانست بر وجود امام عصر(عجل الله تعالی فرجه) دلالت كند؛ زيرا اين خط در زمان پدرش امام حسن عسكرى(عليه السلام) بين مردم مأنوس بوده است و لذا از جمله راه هايى بود كه با رسيدن توقيعات از ناحيه مقدسه، شيعيان به وجود امام زمانِ خود يقين و اطمينان پيدا مى نمودند.

غیبت امام زمان

سال ۲۶۰ هجری که امام عسکری علیه‌السلام به شهادت رسید، هم سال آغاز امامت حضرت صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه الشریف است و هم سال آغاز غیبت آن حضرت.[۱۲]

علامه طباطبائی در این خصوص می گوید: تا سال ۲۶۰ هجرى که پدر بزرگوارش شهید شد، تحت کفالت و تربیت پدر مى‏ زیست و از مردم پنهان و پوشیده بود و جز عده‏ اى از خواص شیعه کسى به شرف ملاقات وى نائل نمى ‏شد. و پس از شهادت امام یازدهم که امامت در آن حضرت مستقر شد، به امر خدا غیبت اختیار کرد و جز با نواب خاص خود به کسى ظاهر نمى ‏شد، جز در موارد استثنائى‏.[۱۳]

امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف، چهار نایب خاص داشته اند که به ترتیب عبارتند از: عثمان بن سعید؛ محمد بن عثمان؛ حسین بن روح نوبختی؛ علی ‌بن محمد سمری.[۱۴]

آن حضرت چند روز قبل از مرگ على بن محمد سمرى (در سال ۳۲۹ ه.ق)، به او اعلام نمودند که تا شش روز دیگر از دنیا خواهی رفت و پس از آن باب نیابت خاصه بسته و غیبت کبرى واقع خواهد شد و تا روزى که خدا در ظهور آن حضرت اذن دهد، غیبت دوام خواهد یافت.[۱۵]

انتظار ظهور

شیعیان در دوران غیبت در انتظار ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف هستند. انتظار ظهور آن حضرت در روایت شیعه با عنوان انتظار فرج از بهترین اعمال خوانده شده است.[۱۶]

در کتاب مکیال المکارم آمده است: معنای انتظار عبارت است از یک حالت قلبی و روحی که از آماده شدن برای چیزی که در انتظارش هستی، برمی‌آید... پس هر قدر انتظار شدیدتر باشد، آماده شدن هم بیشتر می‌شود. آیا نمی‌بینی که وقتی مسافری داشته باشی که منتظر آمدنش هستی، هر چه زمان آمدنش نزدیکتر شود، آمادگی تو هم برای این امر بیشتر می‌شود.[۱۷]

گزیده‌ای از سخنان امام زمان

  • «الَّذى یَجِبُ عَلَیْکمْ و لَکمْ أنْ تَقُولُوا: إنّا قُدْوَةٌ و أئِمَّةٌ و خُلَفاءُ اللّهِ فى أرْضِهِ، و اُمَناؤُهُ عَلى خَلْقِهِ، و حُجَجُهُ فى بِلادِهِ، نَعْرِفُ الْحَلالَ وَ الْحَرامَ، و نَعْرِفُ تَأویلَ الْکتابِ و فَصْلَ الْخِطابِ».[۱۸] بر شما واجب است و به سود شما خواهد بود که معتقد باشید بر این که ما اهل بیت رسالت، محور و اساس امور پیشوایان هدایت و خلیفه خداوند متعال در زمین هستیم. همچنین ما امین خداوند بر بندگانش و حجت او در جامعه می‌‌باشیم، حلال و حرام را می‌‌شناسیم و تأویل و تفسیر آیات قرآن را عارف و آشنا هستیم.
  • «لا یُنازِعُنا مَوْضِعَهُ إلاّ ظالِمٌ آثِمٌ، و لا یَدَّعیهِ إلاّ جاحِدٌ کافِرٌ».[۱۹] کسى با ما در رابطه با مقام ولایت و امامت مشاجره و منازعه نمی‌‌کند، مگر آن که ستمگر و معصیت کار باشد، همچنین کسى مدعى ولایت و خلافت نمی‌‌شود، مگر اینکه منکر و کافر باشد.
  • «اِتَّقُوا اللّه و سَلِّمُوا لَنا، و رُدُّوا الاْمْرَ إلَیْنا، فَعَلَیْنا الإصْدارُ کما کانَ مِنَّا الإیراء، ولا تَحاوَلُوا کشْفَ ما غُطِّیَ عَنْکمْ».[۲۰] از خدا بترسید و تسلیم ما باشید و امور خود را به ما واگذار کنید، چون وظیفه ما است که شما را بى‌نیاز و سیراب نمائیم همان طورى که ورود شما بر چشمه معرفت به وسیله ما می‌‌باشد و سعى نکنید به دنبال کشف آنچه از شما پنهان شده است باشید.
  • «أنَا خاتَمُ الاَوْصِیاءِ، بى یُدْفَعُ الْبَلاءُ عَنْ أهْلى وَ شیعَتى».[۲۱] من آخرین وصی پیغمبر خدا هستم، به وسیله من بلاها و فتنه‌ها از آشنایان و شیعیانم دفع و برطرف خواهد شد.
  • «یَابْنَ الْمَهْزِیارِ! لَوْلاَ اسْتِغْفارُ بَعْضِکمْ لِبَعْضٍ، لَهَلَک مَنْ عَلَیْها، إلاّ خَواصَّ الشّیعَةِ الَّتى تَشْبَهُ أقْوالُهُمْ أفْعالَهُمْ».[۲۲] ای پسر مهزیار: اگر طلب مغفرت و آمرزش بعضى شماها براى همدیگر نبود، هر کس ‍روى زمین بود هلاک می‌‌گردید، مگر آن شیعیان خاصى که گفتارشان با کردارشان یکى است.
  • إِنَّا غَیْرُ مُهْمِلِینَ لِمُرَاعَاتِکُمْ وَ لَا نَاسِینَ لِذِکْرِکُمْ وَ لَوْ لَا ذَلِکَ لَنَزَلَ بِکُمُ اللَّأْوَاءُ وَ اصْطَلَمَکُمُ الْأَعْدَاءُ.[۲۳] ما در رعایت حال شما (شیعیان) کوتاهى نمى‏ کنیم و یاد شما را از خاطر نبرده‏ ایم، و اگر جز این بود، از هر سو گرفتارى به شما رو مى ‏آورد و دشمنانتان، شما را از میان مى‏ بردند.

پانویس

  1. الإرشاد، شیخ مفید، ج‏۲، ص ۳۳۹ و إعلام الورى بأعلام الهدى، شیخ طبرسی، تهران: اسلامیه، ۱۳۹۰ ق، ص۴۱۸
  2. الکافی (ط - الإسلامیة)، ج‏۱، ص ۳۲۹
  3. إعلام الورى بأعلام الهدى، فضل بن حسن طبرسی، تهران: اسلامیه، ۱۳۹۰ ق، ص۴۱۸
  4. نرگس، ملیکه و صیقل از دیگر نام‌های ایشان است.
  5. دلائل الإمامة، طبرى آملى، محمد بن جریر بن رستم‏، بعثت‏، قم‏، ۱۴۱۳ ق‏، ص ۵۰۲
  6. طبرسی، فضل بن حسن،إعلام الورى بأعلام الهدى، تهران: اسلامیه، ۱۳۹۰ ق، ص۴۱۸
  7. تفسیر فرات کوفی، تهران‏: وزارت ارشاد، ۱۴۱۰ ق‏، چاپ اول‏، ص ۱۹۳
  8. دلائل الإمامة، طبرى آملى، محمد بن جریر بن رستم‏، بعثت‏، قم‏، ۱۴۱۳ ق‏، ص ۵۰۲
  9. الإرشاد للمفید / ترجمه رسولى محلاتى، ج‏۲، ص: ۳۲۴
  10. الإرشاد للمفید / ترجمه رسولى محلاتى، ج‏۲، ص ۳۳۰
  11. طبرسى، اعلام الورى.
  12. شیخ مفید، الإرشاد، قم: گنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۴۰.
  13. شیعه در اسلام، ص ۱۹۳
  14. شیعه در اسلام، علامه طباطبائی، ص ۱۹۴
  15. شیعه در اسلام، علامه طباطبائی ره، ص ۱۹۴ به نقل از بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۳۶۰- ۳۶۱ و الغبیة شیخ طوسى، ص ۲۴۲
  16. بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۱۵۶، ح ۱ .
  17. محمد تقی موسوی اصفهانی، مکیال المکارم فی فوائد الدعاء للقائم، ج ۲، ص ۱۵۲
  18. بحارالانوار، ج ۸۹، ص ۹۶، ح ۵۸.
  19. همان، ج ۵۳، ص ۱۷۹، ضمن ح ۹.
  20. إکمال الدّین، ج ۲، ص ۵۱۰.
  21. دعوات راوندى، ص ۲۰۷، ح ۵۶۳.
  22. مستدرک الوسایل، ج ۵، ص ۲۴۷، ح ۵۷۹۵.
  23. الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسی)، ج‏۲، ص ۴۹۷.

منابع

  • تدابیر امام زمان(عج) برای اثبات وجود و امامت خویش، آیین رحمت، دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی.
  • اثبات امامت امام زمان(عج) از دیدگاه علامه مجلسی، دانشنامه مهدویت.
چهارده معصوم علیهم السلام
اسامی

حضرت محمد صلی الله علیه و آلهحضرت فاطمه سلام الله علیها

امام علی علیه السلامامام حسن علیه السلامامام حسین علیه السلامامام سجاد علیه السلامامام باقر علیه السلامامام صادق علیه السلامامام کاظم علیه السلامامام رضا علیه السلامامام جواد علیه السلامامام هادی علیه السلامامام حسن عسکری علیه السلامامام زمان عجل الله تعالی فرجه

مفاهیم وابسته
اهل البیت علیهم السلامعصمتپنج تنعترتساداتاهل الذکراکمال دیناولی الأمر
آیات و احادیث مرتبط
آیه تطهیرآیه امامتآیه اکمالحدیث ثقلینحدیث سفینهحدیث یوم الدارحدیث طیر مشوی