شیخ سلیمان بحرانی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(ویرایش)
 
(۱۴ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{{الگو:منبع الکترونیکی پایگاه معتبر}}
+
'''سلیمان بن عبداللّه ماحوزى بحرانى''' (۱۱۲۱-۱۰۷۵ ق)، [[فقیه|فقیه]] و [[محدث|محدّث]] [[شیعه|شیعی]] قرن دوازدهم، و اهل منطقه ماحوز [[بحرین|بحرین]] است. او در جوانى فقیهى صاحب نظر شد و در ۲۴ سالگى کتاب‌هاى ارزشمندى تألیف کرد. با مقام علمى خود، به ریاست دینى بحرین -که در آن زمان حوزه علمى پررونقى داشت- رسید ‎و بنا بر سنت رایج در بحرین، به «بلاد القدیم»، مرکز علما، تجار و بزرگان بحرین، انتقال یافت. بحرانى در علوم مختلف مانند [[حدیث|حدیث]]، [[علم رجال|رجال]] و [[تاریخ|تاریخ]] سرآمد بود. دانشمندان و سیره‌نویسان متأخر او را محقق، مدقق و نادرة العصر و الزمان خوانده‌اند.
 +
{{شناسنامه عالم
 +
||نام کامل = سلیمان بن عبداللّه ماحوزى بحرانى
 +
||تصویر=
 +
||زادروز =  ۱۰۷۵ قمری
 +
|زادگاه = [[بحرین|بحرین]]
 +
|وفات =  ۱۱۲۱ قمری
 +
|مدفن = بحرین
 +
|اساتید =  سلیمان راشد شاخورى، احمد بن محمد خطى، محمد بن ماجد ماحوزى بحرانى،...
 +
|شاگردان = عبداللّه بن صالح سماهیجى، احمد بن ابراهیم بحرانى، احمد بن عبداللّه بلادى،...
 +
|آثار = [[معراج اه‍ل‌ ال‍ک‍م‍ال‌ ال‍ی‌ م‍ع‍رف‍ة ال‍رج‍ال‌]]، [[ب‍ل‍غ‍ه‌ ال‍م‍ح‍دث‍ی‍ن‌|ب‍ل‍غ‍ة ال‍م‍ح‍دث‍ی‍ن‌]]، [[الأربعون حدیثا فی إمامة أمیرالمؤمنین]]، فواید نجفیه، العشرة الکامله،...
 +
}}
 +
==تحصیلات و استادان==
  
سليمان بن عبد الله معروف به شيخ سليمان ماحوزوی بحرينی یکی از اعلام بزرگ بحرين در قرن دوازدهم هجری است جناب او محققی ماهر، و محدثی کامل، حکيمی متأله و عالمی با خبر به علم رجال بود. ماحوزوی از کودکی نبوغ خاصی در فراگيری علوم اسلامی داشت و در جوانی تمام قرآن مجيد را حافظ بود هر چند در دنيا چندان نزيست اما با وجود عمر کوتاه اثر وجوديش در عالم تشيع و ارتقاء او در مدارج علمی و معنوی خيلی چشم گير بود و اثرات مفيدی هم از خود به جا گذاشت.
+
سلیمان بن عبداللّه بن على بحرانی در هفت سالگى [[قرآن]] را حفظ کرد و در ده سالگى به آموختن علوم دینى پرداخت. دوران تحصیل را در حَجْر (نزدیک یمامه) گذراند. وى نزد برخى از فقیهان و محدّثان [[بحرین|بحرین]] تحصیل کرد که عبارتند از:
  
شيخ سلمان ماحوزوی از سيد هاشم بحرانی و علامه مجلسی نقل روايت می کند و محقق بحرينی به نام شيخ حسن ماحوزوی زا همين شيخ سلمان نقل روايت کرده است.
+
*شیخ سلیمان بن على بن سلیمان بن راشد شاخورى، مجتهد اصولى معروف به ابن أبى ظبیه اصبعى (متوفى ۱۱۰۰)، که بحرانى بیشتر تحصیلات خود را نزد او گذرانیده و از او بسیار تمجید کرده است؛
 +
*شیخ احمد بن محمد بن یوسف خطى، که والاترین عالم بحرینى در میان معاصران و متأخران خود بوده است؛
 +
*شیخ محمد بن ماجد ماحوزى بحرانى، که بحرانى مدتى طولانى در درس او حضور داشته است. وى، علاوه بر ریاست روحانى، شاگردانى نیز تربیت کرده است. [[شیخ یوسف بحرانی|یوسف بحرانى]]، که در کودکىِ خود او را دیده است، مى‌گوید که هر روز در خانه‌اش محفل درس برپا مى‌داشت و روزهاى [[جمعه]]، پس از اقامه [[نماز]]، در مسجد [[صحيفه سجاديه (کتاب)|صحیفه سجادیه]] تدریس مى‌کرد.
  
(محقق بحرينی فرزند شيخ محمد) از شاگردان صاحب ترجمه بود که خود از علمای بزرگ مکتب گرديد و شيخ یوسف بحرينی صاحب حدايق از محضر وی بهره مند بود. محقق بحرينی را اکثر صاحب تراجم علما مخصوصا شاگردش در لؤلؤ (در رديف علمای بزرگ متذکر است رحمة الله عليهم اجمعين). شيخ سلمان آثار مفيد و سودمندی از قبيل معراج: «در شرح فهرست طوسی»، محمديه در منطق، [[ب‍ل‍غ‍ه‌ ال‍م‍ح‍دث‍ی‍ن‌]]، اربعين در امامت، فوايد نجفيه در فقه، عشره کامله در فقه، الشفا در حکمت، رساله ای در وجوب عينی نماز جمعه، رساله ای در افضليت تسبيحات اربعه به جای حمد (در رکعت سوم و چهارم نماز)، رساله ای در تسميه مهدی عليه السلام و رسائلی در عبادات... از خويش به جا گذاشت.
+
==شاگردان==
  
ماحوزوی در سال 1075 در ماحوز (بحرين) متولد شد و در سال 1121 در سن چهل و شش سالگی در دونج ماحوز وفات نمود.
+
برخى از شاگردان محققِ شیخ ماحوزی در زمره علما بودند؛ چند تن از مشاهیر آنان -که به گفته [[شیخ یوسف بحرانی|یوسف بحرانى]] پس از استاد خویش، ریاست روحانى بحرین را به عهده گرفتند- عبارتند از:
 +
 
 +
*شیخ عبداللّه بن صالح سماهیجى، عالم بزرگ [[اخباریان|اخباری]] (متوفى ۱۱۳۵) که ترقى و تعالى خویش را مرهون تشویق‌هاى استادش مى‌داند؛ او بحرانى را در هوش، دقت، سرعت در جواب‌گویى و مناظره و بیانِ رسا ستوده و گفته است که در نقل [[حدیث|حدیث]]، معتمد بود و همه دانشمندان به فضل او معترف بودند.
 +
*شیخ احمد بن ابراهیم بحرانى، مجتهد اصولى و پدر یوسف بحرانى؛
 +
*شیخ احمدبن عبداللّه بلادى، از استادان یوسف بحرانى؛
 +
*شیخ عبداللّه بن على بلادى، از استادان یوسف بحرانى؛
 +
*سید‌ ‎على ‌بن ابراهیم ‌بن ابى‌شبانه.
 +
 
 +
==آثار و تألیفات==
 +
از او بیش از پنجاه رساله و کتاب در موضوعات مختلف [[فقه|فقهى]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصولى]] و [[حدیث|حدیثى]] و اعتقادى برجاى مانده، که برخى از آن‌ها نشانه شهامت وى در طرح مسائل جنجالى و اظهار رأى بر خلاف نظر مشهور است؛ از جمله رساله در عدم تنجّس آب قلیل و رساله در وجوب [[غسل جمعه]]. 
 +
 
 +
یوسف بحرانى، درباره شیوه استنباط بحرانى، مى‌گوید: از رساله‌اى که در ده مسئله اصولى نگاشته (العشرة الکاملة)، سرسختى او در طرفدارى از روش [[اجتهاد]] اصولى روشن است، لیکن در نوشته‌هاى اخیرش، تمایلى به روش [[اخباریان|اخبارى‌گرى]] دیده مى‌شود. او، به روش علماى گذشته، به نقل [[حدیث|حدیث]] اهمیت مى‌داد؛ ازاین‌رو از [[مشایخ|مشایخ]] متعدد، [[اجازه (علم الحدیث)|اجازه]] نقل حدیث یافت، از جمله: علامه [[مجلسی، محمدباقر|محمدباقر مجلسى]]؛ [[بحرانی، هاشم بن سلیمان|سید‌ ‎هاشم بحرانى]] (مؤلف [[البرهان (کتاب)|تفسیر البرهان]])؛ شیخ محمد بن ماجد ماحوزى بحرانى و ملا صالح ‌بن عبدالکریم کرزکانى؛ و خود نیز به بسیارى از علما، اجازه نقل حدیث داد.
 +
 
 +
برخى از آثار او عبارتند از:
 +
 
 +
*[[معراج اه‍ل‌ ال‍ک‍م‍ال‌ ال‍ی‌ م‍ع‍رف‍ة ال‍رج‍ال‌]]، در [[علم رجال]]،
 +
*[[ب‍ل‍غ‍ه‌ ال‍م‍ح‍دث‍ی‍ن‌|ب‍ل‍غ‍ة ال‍م‍ح‍دث‍ی‍ن‌]] در علم رجال،
 +
*محمدیه در [[منطق]]،
 +
*[[الأربعون حدیثا فی إمامة أمیرالمؤمنین]]، در [[امامت]]،
 +
*فواید نجفیه در [[فقه]]،
 +
*العشرة الکامله در فقه،
 +
*الشفا در [[حکمت]]،
 +
*رساله ای در وجوب عینی [[نماز جمعه]]،
 +
*رساله ای در افضلیت [[تسبیحات اربعه|تسبیحات اربعه]] به جای [[سوره حمد|حمد]] (در رکعت سوم و چهارم [[نماز]])،
 +
*رساله ای در تسمیه [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|مهدی]] علیه السلام،
 +
*رسائلی در عبادات.
 +
 
 +
از وى اشعار فراوانى در مدح [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص) و [[اهل البیت|اهل‌بیت]](ع) برجاى مانده است. همچنین [[قصیده|قصیده‌اى]] ۲۲ بیتى، به نام «خالیه»، با ردیف «خال» دارد که این کلمه در هر [[بیت (شعر)|بیت]] آن به معنایى خاص به کار رفته است.
 +
 
 +
مجموعه اشعار او را نخستین بار شاگردش، سید على ‌بن ابراهیم آل‌ابى شبانه، به خواهش او جمع‌آورى کرد. یوسف بحرانى نیز در دوران کودکى بسیارى از اشعار او را مرتب کرد ولى، بر اثر هجوم [[خوارج]] به [[بحرین]]، موفق به اتمام آن نشد.
 +
 
 +
==وفات==
 +
مرحوم شیخ سلیمان ماحوزی در ۱۷ رجب ۱۱۲۱ قمری، در چهل و شش سالگى، در دونج ماحوز [[بحرین|بحرین]] درگذشت و در زادگاهش، در آرامگاه شیخ میثم بحرانى (نیاى [[ابن میثم بحرانی|ابن میثم]] شارح [[نهج البلاغة|نهج‌البلاغه]])، به خاک سپرده شد.
 +
 
 +
==منابع==
 +
 
 +
*ویکی نور
  
== منبع ==
 
پایگاه شعائر
 
 
[[رده:علمای قرن دوازدهم]]
 
[[رده:علمای قرن دوازدهم]]
 
[[رده:فقیهان]]
 
[[رده:فقیهان]]
 
[[رده:رجالیون]]
 
[[رده:رجالیون]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۱۱

سلیمان بن عبداللّه ماحوزى بحرانى (۱۱۲۱-۱۰۷۵ ق)، فقیه و محدّث شیعی قرن دوازدهم، و اهل منطقه ماحوز بحرین است. او در جوانى فقیهى صاحب نظر شد و در ۲۴ سالگى کتاب‌هاى ارزشمندى تألیف کرد. با مقام علمى خود، به ریاست دینى بحرین -که در آن زمان حوزه علمى پررونقى داشت- رسید ‎و بنا بر سنت رایج در بحرین، به «بلاد القدیم»، مرکز علما، تجار و بزرگان بحرین، انتقال یافت. بحرانى در علوم مختلف مانند حدیث، رجال و تاریخ سرآمد بود. دانشمندان و سیره‌نویسان متأخر او را محقق، مدقق و نادرة العصر و الزمان خوانده‌اند.

نام کامل سلیمان بن عبداللّه ماحوزى بحرانى
زادروز ۱۰۷۵ قمری
زادگاه بحرین
وفات ۱۱۲۱ قمری
مدفن بحرین

Line.png

اساتید

سلیمان راشد شاخورى، احمد بن محمد خطى، محمد بن ماجد ماحوزى بحرانى،...

شاگردان

عبداللّه بن صالح سماهیجى، احمد بن ابراهیم بحرانى، احمد بن عبداللّه بلادى،...

آثار

معراج اه‍ل‌ ال‍ک‍م‍ال‌ ال‍ی‌ م‍ع‍رف‍ة ال‍رج‍ال‌، ب‍ل‍غ‍ة ال‍م‍ح‍دث‍ی‍ن‌، الأربعون حدیثا فی إمامة أمیرالمؤمنین، فواید نجفیه، العشرة الکامله،...

تحصیلات و استادان

سلیمان بن عبداللّه بن على بحرانی در هفت سالگى قرآن را حفظ کرد و در ده سالگى به آموختن علوم دینى پرداخت. دوران تحصیل را در حَجْر (نزدیک یمامه) گذراند. وى نزد برخى از فقیهان و محدّثان بحرین تحصیل کرد که عبارتند از:

  • شیخ سلیمان بن على بن سلیمان بن راشد شاخورى، مجتهد اصولى معروف به ابن أبى ظبیه اصبعى (متوفى ۱۱۰۰)، که بحرانى بیشتر تحصیلات خود را نزد او گذرانیده و از او بسیار تمجید کرده است؛
  • شیخ احمد بن محمد بن یوسف خطى، که والاترین عالم بحرینى در میان معاصران و متأخران خود بوده است؛
  • شیخ محمد بن ماجد ماحوزى بحرانى، که بحرانى مدتى طولانى در درس او حضور داشته است. وى، علاوه بر ریاست روحانى، شاگردانى نیز تربیت کرده است. یوسف بحرانى، که در کودکىِ خود او را دیده است، مى‌گوید که هر روز در خانه‌اش محفل درس برپا مى‌داشت و روزهاى جمعه، پس از اقامه نماز، در مسجد صحیفه سجادیه تدریس مى‌کرد.

شاگردان

برخى از شاگردان محققِ شیخ ماحوزی در زمره علما بودند؛ چند تن از مشاهیر آنان -که به گفته یوسف بحرانى پس از استاد خویش، ریاست روحانى بحرین را به عهده گرفتند- عبارتند از:

  • شیخ عبداللّه بن صالح سماهیجى، عالم بزرگ اخباری (متوفى ۱۱۳۵) که ترقى و تعالى خویش را مرهون تشویق‌هاى استادش مى‌داند؛ او بحرانى را در هوش، دقت، سرعت در جواب‌گویى و مناظره و بیانِ رسا ستوده و گفته است که در نقل حدیث، معتمد بود و همه دانشمندان به فضل او معترف بودند.
  • شیخ احمد بن ابراهیم بحرانى، مجتهد اصولى و پدر یوسف بحرانى؛
  • شیخ احمدبن عبداللّه بلادى، از استادان یوسف بحرانى؛
  • شیخ عبداللّه بن على بلادى، از استادان یوسف بحرانى؛
  • سید‌ ‎على ‌بن ابراهیم ‌بن ابى‌شبانه.

آثار و تألیفات

از او بیش از پنجاه رساله و کتاب در موضوعات مختلف فقهى و اصولى و حدیثى و اعتقادى برجاى مانده، که برخى از آن‌ها نشانه شهامت وى در طرح مسائل جنجالى و اظهار رأى بر خلاف نظر مشهور است؛ از جمله رساله در عدم تنجّس آب قلیل و رساله در وجوب غسل جمعه.

یوسف بحرانى، درباره شیوه استنباط بحرانى، مى‌گوید: از رساله‌اى که در ده مسئله اصولى نگاشته (العشرة الکاملة)، سرسختى او در طرفدارى از روش اجتهاد اصولى روشن است، لیکن در نوشته‌هاى اخیرش، تمایلى به روش اخبارى‌گرى دیده مى‌شود. او، به روش علماى گذشته، به نقل حدیث اهمیت مى‌داد؛ ازاین‌رو از مشایخ متعدد، اجازه نقل حدیث یافت، از جمله: علامه محمدباقر مجلسى؛ سید‌ ‎هاشم بحرانى (مؤلف تفسیر البرهان)؛ شیخ محمد بن ماجد ماحوزى بحرانى و ملا صالح ‌بن عبدالکریم کرزکانى؛ و خود نیز به بسیارى از علما، اجازه نقل حدیث داد.

برخى از آثار او عبارتند از:

از وى اشعار فراوانى در مدح پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع) برجاى مانده است. همچنین قصیده‌اى ۲۲ بیتى، به نام «خالیه»، با ردیف «خال» دارد که این کلمه در هر بیت آن به معنایى خاص به کار رفته است.

مجموعه اشعار او را نخستین بار شاگردش، سید على ‌بن ابراهیم آل‌ابى شبانه، به خواهش او جمع‌آورى کرد. یوسف بحرانى نیز در دوران کودکى بسیارى از اشعار او را مرتب کرد ولى، بر اثر هجوم خوارج به بحرین، موفق به اتمام آن نشد.

وفات

مرحوم شیخ سلیمان ماحوزی در ۱۷ رجب ۱۱۲۱ قمری، در چهل و شش سالگى، در دونج ماحوز بحرین درگذشت و در زادگاهش، در آرامگاه شیخ میثم بحرانى (نیاى ابن میثم شارح نهج‌البلاغه)، به خاک سپرده شد.

منابع

  • ویکی نور