جواهر العقدین فی فضل الشرفین (کتاب)
«جواهر العِقدَین فی فضل الشَرَفَین» تألیف علی بن عبدالله سمهودی (م ۹۱۱ هجری) از علمای شافعی مذهب است. این کتاب درباره دو موضوع مستقل شرافت علم و شرافت نسب رسول خدا صلی الله علیه وآله و خاندان ایشان سخن مى‌گوید.
 | |
| نویسنده | علی بن عبدالله سمهودی |
| موضوع | فضیلت علم و فضیلت خاندان پیامبر |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | ۲ |
|
| |
محتویات
محتوای کتاب
قسم اول کتاب «جواهر العقدين فی فضل الشرفين» که جلد نخست به آن اختصاص دارد، به بیان فضیلت دانش و دانشمندان مى‌پردازد و قسم دوم مشتمل بر جلد دوم و سوم به صورت گسترده درباره فضائل اهل بیت نبوى است و در پانزده فصل، ویژگى‌هاى اهل بیت را مى شمرد. مباحثى مانند تطهیر اهل بیت، تمسک به اهل بیت و وجوب محبت ایشان بر اساس آیات قرآن، از جمله مباحثى است که در قسم دوم آمده است.
اطلاعات مربوط به هر یک از ائمه در عناوین مختلف پراکنده شده و گاه درباره یک امام مانند قیام و شهادت امام حسین(ع) تفصیل بیشترى آمده است. مؤلف همچنین در عنوان مربوط به رفتارهاى اخلاقى ائمه مواردى را از رفتارها و سخنان ایشان نقل مى‌کند.
مؤلف بر اساس اعتقاد غیر شیعى‌اش، آیه تطهیر را درباره همسران پیامبر اکرم و ساکنان خانه آن حضرت مى‌داند و آن را مختص پنج تن نمى بیند، و درباره حدیث "من کنت مولاه" معتقد است که ربطى به خلافت حضرت على(ع) ندارد، چنانکه تقدم آن حضرت بر شیخین (ابوبکر و عمر) را ثابت نمى‌کند. در این موارد از کتاب به برداشت شیعیان با عنوان رافضه انتقاد شده است.
بخشى از کتاب «جواهر الشرفین» به امام حسین(ع) اختصاص دارد و درباره شهادت آن حضرت و رخدادهاى پس از شهادت مانند سرنوشت سرِ مقدس آن حضرت و برخى حوادث غیر طبیعى، گزارشهایى را گرد آورده است.
شیوه کتاب، سبک حدیثى است و مؤلف با یاد از منابع خویش به ذکر احادیث و اقوال مختلف در موضوع مورد نظر می‌پردازد و پس از آن با واژه "قلتُ" نظر خود را درباره موضوع مورد بحث اظهار مى‌کند.
منابع کتاب
دسته‌اى از منابع مهم این اثر، حدیثى و دسته‌اى دیگر منابع تاریخى از فریقین است، از جمله:
- مروج الذهب اثر مسعودى؛
- وفیات الاعیان اثر ابن خلکان؛
- المناقب اثر موفق بن احمد خوارزمی؛
- معارج الوصول اثر زرندى شافعى؛
- نظم دُرر السمطین اثر محمد بن يوسف زرندى؛
- مناقب الامام على بن ابى‌طالب اثر ابن مغازلی؛
- معالم العترة النبویة اثر جنابذى؛
- ذخائر العقبى اثر محبّ الدین طبرى؛
- الذریة الطاهرة اثر ابوبِشر محمد دولابى؛
- العقد الثمین اثر فاسى؛
- الفصول المهمه اثر ابن صباغ مالکى؛
- المستدرک علی الصحیحین اثر حاکم نیشابورى؛
- الطبقات الکبری اثر محمد بن سعد کاتب واقدی؛
- الاستیعاب اثر ابن عبدالبر اندلسی؛
- المعجم الکبیر اثر طبرانى؛
- اعلام الورى اثر شیخ طبرسی.
اهمیت کتاب
وجود نسخه‌هاى بسیار از «جواهر العقدین» نشان از رواج و اهمیت آن دارد و نویسندگان شیعى و اهل سنت، مطالبى را از این کتاب نقل کرده‌اند، مانند: شبراوى (م، ۱۱۷۱) در «الاتحاف بحبّ الاشراف»، قندوزى (م، ۱۲۹۴) در «ینابیع الموده»، شبلنجى (م، بعد ۱۳۰۰) در «نور الابصار»، میر حامد حسین هندی (م، ۱۳۰۶) در «عبقات الانوار» و محدث نورى (م، ۱۳۲۰) در «نجم الثاقب» از آن نقل مى کنند.
منابع
- نرم افزار سیره معصومان، بخش کتابشناسی، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
